متن یادداشت علی آهنگر که در شماره روز شنبه ۸ اردیبهشت اعتماد منتشر شده است را می‌خوانید.

وقتی در ۱۹ شهریور ۱۴۰۲ بایدن در دهلی‌نو توافق بر سر کریدور عرب-مد را اعلام کرد، تنها صدای مخالف رجب طیب اردوغان بود. بیست کشور ثروتمند جهان که عنوان جی۲۰ را با خود یدک می‌کشند، دو روز شهریور گذشته را در دهلی‌نو به سر بردند.

جهان و آنچه در او هست در این دو روز چشم به خیابان‌های نه چندان پر زرق و برق دهلی‌نو دوخته بود. همه می‌دانستند که چکش‌های نارندرا مودی بر میز ریاست اجلاس نمادی بیش نیست و توافق‌های اساسی همه از پیش صورت پذیرفته است. اما جهان بی‌تاب از اعلام توافقی بود که هندوستان را از یک کریدور به امارات و عربستان و از آنجا به دریای مدیترانه و اروپا متصل می‌کرد‌. کریدوری که از آن پس در ادبیات ژئوپلیتیک به کریدور عرب- مد شهرت یافت.

معلوم بوده و هست که این کریدور به این سادگی‌ها به سرانجامی نخواهد رسید. اما نکته این بود که رجب طیب اردوغان با صدای بلند مخالفتش را با این کریدور اعلام کرد و بیان داشت ترکیه باید از این معامله سهمی داشته باشد. امارات متحده عربی از سوی رهبران گروه ۲۰ ماموریت یافت تا رضایت خاطر این صدای بلند و پرغوغای آناتولی را کسب کند. نتیجه این سر و صدا و آن لابی‌های پشت پرده با امارات و قطر در سفر روز دوشنبه سوم اردیبهشت ۱۴۰۳ اردوغان به عراق نمایان شد.

بیشتر بخوانید:

هفت کریدور بین‌المللی بدون ایران

امضای تفاهم‌نامه چهارجانبه درباره «جاده توسعه» در حضور السودانی و اردوغان

وقتی اردوغان در فرودگاه بغداد با استقبال محمد شیاع السودانی بر فرش قرمز گام‌ نهاد تا از یگان استقبال سان ببیند، وزیران راه و حمل و نقل امارات و قطر هم در هتل‌های بغداد جا خوش کرده بودند. همه‌ چیز مهیا بود تا رجب طیب اردوغان و شیاع السودانی در پشت میزهای سالن بزرگ تشریفات کاخ نخست‌وزیری بایستند و وزیران راه ترکیه، عراق، امارات و قطر امضاهای‌شان را پای یادداشت تفاهمی برای ایجاد کریدوری جدید بگذارند که چهره ژئوپلیتیک منطقه را تغییر می‌دهد.

کریدوریکه از این پس کریدور عراق-ترکیه-اروپا نام دارد که ما بحق آن را در این نوشتار کریدور عراق- اردوغان-اروپا نام نهادیم، چراکه برپایی این کریدور بیش و پیش از هر چیز قاچ بزرگی از کیک تجارت و اقتصاد آینده اقیانوس هند-اروپا را نصیب ترکیه می‌کند و نقش رجب طیب اردوغان را در به دست آوردن این قاچ بزرگ ژئوپلیتیکی برای ترکیه روشن می‌دارد. با برپایی این کریدور که ظاهرا علاوه بر ارتباط با هند، تجارت و البته رضایت چین را نیز به همراه دارد، عراق و بندر فاو در جهان برجسته می‌شوند. فاو شهر بندری کوچکی در دهانه اروندرود است که برای رزمجویان آن سال‌ها خاطرات عمیقی را به همراه دارد. مگر می‌شود فاو را بگویی و از آن همه درگذری؟!

آن فاو بی‌قرار با آن مسجد با نمازگزارهای مخلص بی‌شمار حالا تبدیل به یک بندر بزرگ می‌شود. بندری فخر جبل علی در امارات. اگر بندر جبل علی امارات با ۶۷ اسکله کانتینری لقب بزرگ‌ترین بندر خاورمیانه را به خود داده، حالا قرار است تا سال ۲۰۲۵ در برابر بندر ۹۰ اسکله‌ای کانتینری فاو کلاه از سر بردارد.

می‌گویند با راه‌اندازی فاز نخست این کریدور در ۲۰۲۸ که ترکیبی از بزرگراه‌ها، راه‌آهن، انتقال خطوط نفت و گاز و خطوط ارتباطات است، زمان رسیدن بارها به اروپا از ۴۵ روز دماغه امیدنیک و ۳۵ روز دریای سرخ، به ۲۵ روز کاهش می‌‌یابد. یعنی کالاهای ساخت چین و هند ده روز زودتر به دست مشتریان سیری‌ناپذیر اروپایی می‌رسد. اما این تمام مطلب نیست.

آن‌گونه که میدل ایست‌آی می‌گوید؛ عراق چشم دارد در قالب این قرارداد، ۱۷ میلیارد دلار سرمایه جذب کند، ۱۲۰۰ کیلومتر راه‌آهن خود را از فاو به ترکیه و از آن طریق به اروپا برساند، قطارهایی با ۳۰۰ کیلومتر سرعت در ساعت در ریل بگذارد، سالانه ۴ میلیارد دلار درآمد کسب کند و برای ۱۰۰ هزار نفر از جوانان عراقی کار و شغل بسازد. اینها همه خوب است، اما یک نقص عمده و یک عیب بزرگ دارد.

نقص عمده داستان پیش گفته این است که از دو مبدا اصلی تجارت امروز و آینده کریدورهایی که قرار است از خلیج فارس بگذرد، یعنی چین و هند کسی در بغداد نبود تا در کنار وزیران راه چهار کشور عراق، ترکیه، امارات و قطر، به عنوان تضمین‌کننده اصلی دادن کالا و کانتینر پای قرارداد را امضا کند. و اما عیب بزرگ و بسیار بزرگش این است که هیج سهمی برای نقش ژئوپلیتیک ایران در منطقه قائل نشده است.

مگر می‌شود ابرکشتی‌های کانتینری با میلیون‌ها تن کالا از جلوی چشمان بندر چابهار و آن پهنه بیکران دشت مکران بگذرند، برای لنج‌های ماهیگیری کنارک دست تکان دهند و در شمالی‌ترین نقطه خلیج فارس، در بندر فاو پهلو بگیرند؟! آقای رجب طیب اردوغان لابد فکری کرده‌اند که چنین چیزی تحقق یافتنی نیست. پس تا دیر نشده، چهار کشور ترکیه، عراق، امارات و قطر خوب است به تهران بیایند؛ وزیرانی از چین و هند هم در پایتخت ایران حضور یابند و بر نقش تاریخی ایران و بندر مکران و چابهار انگشت تایید بگذارند.

The post کریدور غیرقابل اجرای «عراق – اردوغان – اروپا» appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

این پروژه ۱۷ میلیارد دلاری، با هدف ارتقاء همکاری‌های اقتصادی و امنیتی میان این کشورها و همچنین ایجاد ارتباط بین مردم و فرهنگ‌های منطقه، از بندر فاو در بصره آغاز شده و با احادث یک جاده و راه‌آهن به طول ۱۲۰۰ کیلومتر در خاک عراق، به شبکه ریلی ترکیه متصل می‌شود.

این پروژه که شامل قطار سریع‌السیر، جاده، اتوبان، ده‌ها پایانه و خطوط لوله نفت و گاز نیز است، امارات، قطر و عراق را به اروپا پیوند می‌دهد؛ و از همین‌رو، توجه این اتحادیه را نیز به خود جلب کرده، و به شدت در پی تسریع اجرای آن است. البته پروژه جاده توسعه، که «کانال خشک» و «جاده ابریشم عراقی» نیز نامیده می‌شود، جابجایی ۴۰۰ هزار کانتینر در فاز دوم را هدف‌گذاری کرده؛ و قرار است فاز نخست در سال ۲۰۲۸، فاز دوم در سال ۲۰۳۳ و فاز پایانی در سال ۲۰۵۰ به بهره‌برداری برسد.

عراق؛ رقیب جدی ترانزیتی ایران

البته با این روند دیگر فقط مساله این نیست که عراق به رقیب جدی ترانزیتی ایران تبدیل می شود، بلکه به نظر می رسد با توجه به کریدورهای متعدد موجود در منطقه احتمالا به زودی شاهد نبرد کریدوری خواهیم بود؛ اینکه کدام دولت ها سریعتر سرمایه لازم را تامین کنند و سرعت عمل بیشتری برای اتمام ایجاد کریدور به خرج بدهند، زودتر به نتیجه می رسد نیز نباید در کنار حذف ایران از همه این کریدورها از نظر دور بماند!

اما این کریدور در واقع ایران را از اتصال ترکیه و اروپا به کشور‌های خلیج فارس به نوعی کنار می‌زند. در حالی که ایران از هر نظر گزینه بهتری محسوب می‌شود و برای نمونه، پس از بحران دیپلماتیک بین کشور‌های عربی و قطر و مسدود شدن تنها مرز زمینی قطر، این کشور برای تامین نیاز‌های اساسی خود از جمله مواد غذایی دست به دامن ایران و ترکیه شد.

از همین روی، کریدور ترکیه-ایران-قطر در این چارچوب راه اندازی و تا حدودی عملکرد موفقی داشت. همچنین، تقریبا دو سال پیش این امکان به صورت آزمایشی فراهم شد تا راه‌گذر شارجه – بندرعباس – مرسین راه اندازی شود.

این همکاری، اما مسیر جدیدی را برای محموله‌هایی که از کشور‌های عربی خلیج فارس می‌آیند و به سمت اروپا می‌روند به غیر از مسیر سنتی دریای سرخ و کانال سوئز، فراهم می‌کند و همچنین این مسیر راه‌حل‌های ارزان‌تر و سریع‌تری را برای حمل و نقل کالا بین خلیج‌فارس و دریای مدیترانه ارائه می‌دهد.

جاده توسعه رقیب پروژه هند – خاورمیانه – اروپا

از سوی دیگر این مسیر را با خودرو می‌توان در ۱۲ تا ۱۶ ساعت پیمود و عملکرد آن همچنان که مدت زمان جابجایی کالا از شانگهای به روتردام را از ۳۳ روز به ۱۵ روز کاهش داد، برای کاهش زمان پیموندن مسیر و حمل کالا‌ها طراحی شده است.

البته باید توجه داشت که جاده توسعه همچنین رقیبی برای پروژه هند-خاورمیانه-اروپا تحت نظارت ایالات متحده نیز به شمار می‌رود؛ که خود، رقیب «کمربند و جاده» چین است. همچنین از آنجا که بخش عمده این پروژه در خاک عراق واقع شده و باتوجه به وضعیت نامطلوب زیرساخت‌های این کشور و هزینه‌های بالای پروژه، احتمالا دیگر کشور‌های خلیج فارس (غیر از امارات و قطر) و ترکیه و احتمالا چین و اروپا (باتوجه به اهمیت پروژه) نیز به آن خواهند پیوست؛ یا دست‌کم از آن حمایت می‌کنند.

هفت کریدور بدون ایران

البته باید توجه داشت که اکنون این تنها کریدوری نیست که در آن ایران از مسیر ارتباطی جا مانده است و در حالی که برای ترکیه مسیر بهتر دسترسی به خلیج فارس از ایران می‌گذشته به سراغ همسایه رفته است. این پروژه دستکم هفتمین کریدوری است که در آن ایران را دور می‌زنند و تقریبا حالا دور تا دور کشور پر از مسیر‌هایی برای دسترسی از شرق به غرب و برعکس شده، اما ایران سهمی در آن ندارد و به اجمال نگاهی به این کریدور‌ها که سهمی از آن برای ایران در نظر گرفته نشده است می‌کنیم:

مسیر ریلی جاده ابریشم از چین به اروپا:
چین، قزاقستان، روسیه/ اروپا
چین، قزاقستان، گرجستان، ترکیه/ اروپا

مسیر جاده ابریشم چین به اروپا:
چین، قرقیزستان، ایران، عراق، ترکیه/ اروپا

مسیر دریایی جاده ابریشم چین به اروپا:
چینف هند، پاکستان، جیبوتی، مصر / اروپا

مسیر هند به اروپا:
هند، امارات، قطر، اردن، ترکیه، اروپا

مسیر لاجورد (افغانستان به ترکیه):
افغانستان، ترکمنستان، آذربایجان، گرجستان، ترکیه / اروپا

مسیر زنگزور (قزاقستان به ترکیه):
قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان، آذربایجان، گرجستان، ترکیه / اروپا

جاده توسعه (از خلیج فارس تا اروپا):
امارات، قطر، عراق، ترکیه / اروپا
در تمام این ۷ مسیر تنها در یک مورد و بسیار محدود نام ایران مطرح شده و آن هم احتمالا استفاده از مسیر دریایی ایران در دریای خزر خواهد بود.

رقیبان در مقابل ایران متحدتر می‌شوند

علی بیگدلی، استاد دانشگاه و تحلیل‌گر روابط بین‌الملل در گفتگو با اقتصاد۲۴، اما مساله حذف ایران در این کریدور‌های منطقه‌ای را ریشه‌ای‌تر از روابط سال‌های اخیر دانسته و معتقد است که مجموع روابط شکل گرفته در منطقه و حذف ایران از این مناسبات بسیار خطرناک است.

بیگدلی با اشاره به اجلاسی که در جده برگزار و در دبی دنبال شد ، می‌گوید: در آخرین جلسه ای که در جده برگزار شد و بعدتر به تایید امارات متحده رسید، تصمیم بر این بود که یک خط آهن از جنوب عراق به استانبول کشیده شود؛ این یعنی آن چه اکنون در حال وقوع است، یک مساله ای بوده که در گذشته نیز بار‌ها درباره آن حرف زده شده است. کما اینکه سفر اردوغان به عراق و همین طور سفر السودانی به آمریکا که یک هفته به طول انجامید، نشان دهنده این است که تغییرات بسیار گسترده در ژئوپلتیک این منطقه صورت می‌گیرد و این دولت‌ها در حال نزدیک شدن به یکدیگر هستند و هر روز در مقابل ایران متحدتر می‌شوند و ما هم از جهت سیاسی و هم از جهت اقتصادی در یک انزوای آزار دهنده‌ای قرار می‌گیریم.
بیگدلی در توضیح دلایل این انزوا نیز می‌گوید: دلیل این انزوا نیز بیش از همه این است که تا زمانی که ما این نگاه موجود که در ۴۵ سال گذشته به منطقه و دنیا داشته ایم، را بخواهیم حفظ کنیم، پس هم چنان در همان حالت احتضار اقتصادی باقی خواهیم ماند تا دستکم این نوع نگاه به مناسبات بین الملی و منطقه‌ای را تغییر بدهیم. حقیقت این است که این نوع از نگاه تاکنون پاسخگوی شرایط ما نبوده است.

این تحلیل گر مسائل منطقه‌ای و استاد دانشگاه در ادامه می‌افزاید: بنابراین با توجه به دیپلماسی بسیار ضعیفی که داشته ایم امکان ندارد با این دیپلماسی به یک بهبودی اقتصادی حتی نسبی دسترسی پیدا کنیم.

این تحلیلگر درباره سفر رئیس دولت ایران به پاکستان نیز می‌گوید: رئیس دولت وعده می‌دهد که قرار است حجم مبادلات با پاکستان را مثلا تا ۱۰ میلیارد دلار بالا ببرند، که به نظر من این افزایش مبادلات در نهایت امکان پذیر نخواهد بود چرا که پاکستان کشور فقیری است و می‌بینیم همین حالا هم در مساله انتقال لوله گاز هم آمریکایی‌ها توانسته اند اختلال ایجاد کنند و پس می‌بینید همین روند مشکلات در خط لوله انتقال نفت از عراق به عربستان سعودی وجود دارد، و عراق تلاش دارد از زیر بار منت و فشار انرژی ایران و همچنین مساله تحریم‌هایی که گریبانگیر ایران است، خارج شود؛ برای مثال می‌بینید کویت به عراق وعده دادن برق می‌دهد و عربستان نیز قول داده که میزان نفت لازم برای کشور عراق را زیر قیمت جهانی به بغداد تحویل بدهد و بنابراین ایران هر روز در معادلات اقتصادی منطقه در حال عقب افتادن است.

بیگدلی، اما درباره سفر رئیس جمهور ترکیه به عراق نیز معتقد است: سفر اردوغان به عراق، سفر بسیار مهمی بود و اتفاقا این سفر اردوغان نشان می‌دهد که سفر آقای السودانی به آمریکا هم چقدر در تحولات منطقه مهم خواهد بود.

عراق بند تامین انرژی از ایران را رها می‌کند

این کارشناس منطقه‌ای در توضیح اهمیت سفر نخست وزیر عراق به آمریکا نیز می‌گوید: این سفر هم باعث ماندگاری نیرو‌های آمریکایی در عراق خواهد شد (برخلاف آنچه که انتظار داشتیم آمریکایی‌ها، از عراق خارج شوند) و هم با این دو سفر، یعنی السودانی به آمریکا و اردوغان به عراق، و قرارداد‌هایی که السودانی با آمریکایی‌ها بسته اند، هم امکان خروج آمریکا ملغی شده و از بین رفت و هم اینکه سبب ساز این خواهد شد عراق خود را بند تامین انرژی از سوی ایران رها کند و به سمت دنیای عرب بازگردد. البته این همان مساله‌ای است که ما پیش از این نیز درباره سوریه نیز بار‌ها درباره اش اخطار داده بودیم و تاکید داشتیم که آقای بشار اسد نیز نهایتا به سوی جهان عرب گردش خواهد کرد و اکنون می‌بینیم این اتفاق نیز در شرف وقوع است.

این استاد دانشگاه در ادامه با تاکید بر گردش بشار اسد از سوی ایران به سوی اعراب منطقه نیز می‌گوید: در دو سال گذشته که آقای بشار اسد را به اتحادیه عرب در ریاض دعوت کردند، این سرآغازی بود بر این که سوریه را از ایران جدا کنند و اتفاقا یکی از پیشنهادات و شروط برای عضویت دائم سوریه در اتحادیه عرب یکی همین بود که نیرو‌های ایرانی باید خاک سوریه را ترک کنند. ببینید همین اتفاق که در کنسولگری ایران رخ داد ممکن است با آگاهی سوریه انجام شده و حقیقت این است که سوریه نیز تلاش دارد هر روز فاصله خود را با ایران بیشتر کند و در آینده قطعا هم بیشتر به دنیای عرب نزدیک خواهد شد و اتفاقا این امارات و کویت و عربستان بودند که در نهایت پیشنهاد کردند که خرابی‌های سوریه را ترمیم و هزینه‌های آن را تامین کنند و بنابراین فکر می‌کنم سوریه بیشتر از ایران فاصله می‌گیرد. در این میان پول فروش برق و گازی که برای عراق از سوی ایران تامین می‌شود نیز از سوی عربستان سعودی تامین خواهد شد و به این ترتیب عراق هم از ایران فاصله بیشتر خواهد گرفت.

کنارگذاشتن ایران از جاده توسعه

بیگدلی درباره کریدور توسعه که باز در آن ایران حذف شده و مسیر از عراق طراحی شده است نیز می‌گوید: آنچه اکنون و همزمان با سفر اردوغان به عراق مطرح شده، هم خط و مسیر انتقال نفت است و هم ریل قطاری از جنوب عراق به استانبول کشیده می‌شود که همین نیز منجر به رونق بیشتر گردشگری برای ترکیه خواهد شد و هم تامینی برای وضعیت بهتر اقتصادی عراق خواهد بود و دلیل آن نیز این است که اگر ایران را کنار بگذارند، اکنون با توجه به تحریم‌های ایران برایشان سودمند‌تر است. از طرفی با این نگاه ایدئولوژیکی که ما به منطقه داریم و با توجه به وضعیت اقتصادی موجود ایران و جدا افتادن ایران که هر روز بیشتر خواهد شد، برای کشور‌های منطقه همکاری با ایران چندان منفعتی درپی نخواهد داشت.
این تحلیلگر مسائل منطقه‌ای، اما درباره اینکه ایران در این شرایط چه کاری می‌تواند انجام دهد نیز تصریح می‌کند: راه نجاتی هم نیست به جز اینکه نوع نگاه خود به معادلات سیاسی در منطقه و جهان را تغییر بدهیم و شیوه‌های دیپلماسی خود را عوض کنیم تا با اجرای قوانین و مقررات منطقه‌ای و بین‌المللی بتوانیم در بازی که اکنون در منطقه شروع شده و جریان دارد، شریک شویم. با نگرش فعلی که وجود دارد، به نظر من کار بسیار سختی پیش روی ایران است.
بیگدلی در پایان تاکید می‌کند: توجه کنید یک کریدور مهم تعطیل شده اساسا کریدور ایران و روسیه بود که حتی همین کریدور نیز تعطیل شده؛ چرا که روس‌ها به جای ایران، عراق را جایگزین کردند و عملا این کریدور نیز به نتیجه‌ای نرسید. همچنان در این وضعیت راهکار ما این است سیاست انعطاف پذیرتری را در منطقه و جهان پیش بگیریم؛ چرا که در صورت اصرار بر این مدل سیاست ورزی، نهایتا غرب هر روز بیشتر کشور‌های منطقه را برای عدم همکاری با ایران تحت فشار قرار می‌دهد تا ایران نتواند از امتیازات اقتصادی استفاده کند، در نتیجه هر روز بیشتر دچار انزوا و جدا افتادگی سیاسی و اقتصادی خواهیم شد.

The post هفت کریدور بین‌المللی بدون ایران appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

بردلی پارکز Bradley Parks، مدیر اجرایی گروه پژوهشی ایددیتا AidData می گوید: “برای دو دهه، برخی کشورها، چین را بعنوان یک تامین کننده مالی خیرخواه برای پروژه های زیرساختی بزرگ خود می شناختند. اکنون جهان در حال توسعه چین را در نقش تازه خود می شناسد و این نقش جدید عبارت است از بزرگترین وصول کننده رسمی بدهی ها.”

مشکل چین این است که هیچ کس نمی خواهد به خاطر پول، به بند کشیده شود. پی جویی وام های پرداخت نشده، چندان فضایی برای دوستی برجای نمی گذارد. این کار همچنین آرمان های بزرگتر چین برای گسترش نفوذ و ایجاد روابط جدید از گذر توافقات اقتصادی را دشوارتر می کند. کارشناسان می گویند که این تنش، پکن را با معادله ناممکنی روبرو ساخته: آیا می تواند پول خود را بدون آسیب زدن به آن وجهه بازپس گیرد؟

ژونگیوآن ژو لیو Zongyuan Zoe Liu، یک کارشناس اقتصاد سیاسی بین المللی در شورای روابط خارجی می گوید: “این لحظه ای است که چین نمی تواند هم کیک خودش را داشته باشد و هم آن را بخورد. به نظرم چین باید ببیند کدام جنبه برایش ترجیح دارد. اگر بخواهید پولتان را وصول کنید، ناچارید که به اجبار برای بازپرداخت قروض متوسل شوید و این کار اساسا به معنی کنارگذاشتن حسن نیت است.”

ابتکار کمربند و جاده که نام “پروژه قرن” شی جین پینگ به آن داده شد، در سال ۲۰۱۳ و بعنوان یک کارزار توسعه بلندپروازانه زیرساخت ها کلید خورد که قرار بود ۱۴۰ کشور را در بر بگیرد. اما این پروژه در عمل، شفافیتی کمتر و ابهامی بیشتر داشت. در حالی که رهبران چین در تقلای اداره پروژه ها زیر چتر ابتکار کمربند و جاده بودند، این ابتکار به ملقمه ای آشفته با قراردادهای وام دهی بی در و پیکر تبدیل شد.

ابتکار کمربند و جاده، واکنشی بود به چالش های اقتصاد داخلی خود چین و نه یک راهبرد کلان برای وارونه کردن نظم جهانی. به این معنی که مازاد ظرفیت تولید داخلی این کشور نمی توانست راه خروج آسانی پیدا کند. یون سان، مدیر برنامه چین در مرکز استیمسون می گوید: در پی بحران مالی ۲۰۰۸، پکن به واهمه افتاد و حجم بزرگی از پول را بعنوان یک بسته مشوق داخلی، به توسعه زیرساخت ها تزریق کرد. هدف این بود که چرخ های اقتصاد را همچنان در حرکت بدارد و به رشد اقتصادی کشور تداوم بخشد. پیامد ناخواسته ماجرا این بود که چشم انداز صنایع داخلی چین را در ابهام فرو برد.

بازار چین که با پمپاژ اضافی روبرو شده بود، با تولیدات فولاد، سیمان، شیشه و آلومینیوم اشباع شد و پکن را واداشت که برای رفع مشکل به خارج نگاه کند. باتوجه به حجم بازار خارجی زیرساخت ها، این منطق مطرح شد که طرح کمربند و جاده می تواند به چین امکان دهد تا ظرفیت صنعتی مازاد خود را صادر کند و نیز ذخایر خارجی و دلارهای اضافی اش را به کار اندازد.

پارکز می گوید: “مسئله، اقتصاد بود. حال وقتی به شرایط امروز می رسیم، اگر همه هدف چین این بوده که پول در بیاورد و اکنون با بدهکارانی روبروست که وام های دلاری خود را بازپرداخت نمی کنند، پس گویی راهبرد شما نتیجه معکوس داده است… حدود شصت درصد وام های خارجی چین در سال ۲۰۲۲ به کشورهایی پرداخت شده که دچار تنش مالی هستند حال آنکه این وضعیت در سال ۲۰۱۰ حدود پنج درصد بود. برخی دولت هایی که به دلیل بی پولی، قادر به بازپرداخت بدهی خود نیستند، خواهان تسهیل وام ها، بخشودگی و تمهیل شده اند. این وضعیت یک گرفتاری برای پکن است، بِرَد ستسر Brad Setser، مشاور تجاری پیشین دولت بایدن می گوید: “وقتی که پول قرض می دهید، همه با شما دوستند اما وقتی بر بازپرداخت کامل بدهی ها پافشاری کنید، دوستی شکل نمی گیرد؛ شرایط تغییر کرده و پرداختِ کامل تقریبا ناممکن است. چین اکنون در موقعیت دشواری قرار گرفته چرا که منافع مالی بانک های کلیدی اش عملا علیه منافع دیپلماتیک کشور عمل می کند.”

برای مثال زامبیا را در نظر بگیرید که در سال ۲۰۲۰ از پرداخت حدود ۱۷ میلیارد دلار بدهی خود ناتوان ماند و چین هم بزرگترین شریک اعتباری اش است. در گذر سالها، روابط دو کشور که در شرایط گل و بلبل قرار داشت، به تلخی گرایید چرا که پکن و لوزاکا تقلا می کردند که یک توافق تسهیل بدهی را بعنوان بخشی از چارچوب جی-۲۰ به نتیجه برسانند. موانع راه یکی پس از دیگری ظاهر شدند: وزیر خزانه داری آمریکا که چین را به بخشش بدهی زامبیا تشویق می کرد، اخیرا پکن را متهم کرده که “مانع” پیشرفت در این زمینه است و پکن هم در مقابل واشنگتن را به “تخریب تلاش های فعالانه دیگر کشورها برای حل و فصل بدهی هایشان” متهم کرد. ستسر می گوید “به نظر می رسد که اکنون چین و زامبیا در یک بن بست کامل قرار گرفته اند.”

پکن به سریلانکا، کشور دیگری که زیر بار قروض فزاینده خود خم شده، یک مهلت دو ساله تسویه بدهی داده اما ضمانت های مالی لازم را برای صندوق بین المللی پول فراهم نکرده تا بتواند مداخله کند و عملا دست این نهاد را برای پرداخت وام های نجات به سریلانکا بسته است. پارکز می گوید بخشی از مشکل به این بر می گردد که چین دستور کاری برای مدیریت بحران های بدهی و بازسازی دیون ندارد. چین در گذشته چنین مسیری را نرفته است.

The post طرح کمربند – جاده چین را به “وصول بدهی” کشانده است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.