ناصر هادیان روز یکشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۲ گفت‌وگویی با سایت جماران داشته است که مشروح آن را می‌خوانید.

بعد از ۷ سال ارتباط مجدد بین ایران و عربستان صورت گرفت. به نظر شما مهترین دلیلی که دوباره این ارتباط از سر گرفته شد چه بود؟

تغییراتی در عربستان اتفاق افتاده که منجر به یک آرایش جدیدی از قدرت شد که همین امر شرایط خاصی را برای ریاض رقم زد. چند سالی طول کشید تا عربستان متوجه شود دنیا دست چه کسی است. اهداف درازمدت و میان‌مدت و کوتاه‌مدت برای کشور خود چیدند و از جمله این اهداف برنامه ۲۰۳۰ که برای آنها اهمیت به سزایی دارد. عربستان به این جمع‌بندی رسیده که برای موفقیت، نیاز به آرامش دارد و باید چندین مسأله را حل کند. همچنین باید منابع امنیت خود را تأمین و متعدد کند و فقط تکیه به آمریکا نداشته باشند. لذا به این نتیجه رسیدند که به سمت قدرت‌های دیگر نیز بروند. در نتیجه رابطه با چین و دیگر کشورها را برقرار کردند.

اتفاقاتی که در خلیج فارس افتاد، حملاتی که به آرامکو شد و خصوصاً مسائلی که در یمن شکل گرفت در مجموع استراتژی رهبران عربستان را متفاوت کرد و آنها را به این سمت سوق داد که برای رسیدن به این اهداف نیاز دارند برنامه تامین امنیت خود را متعدد و متنوع کنند. در این راستا به دو جهت پیش رفتند، که یک جهت دخالت چین در این ماجراست و دیگری این است که باید مسائل خود را در منطقه حل و فصل کند.

بنابراین، به این جمع بندی رسیدند که باید سیاست های خود را تغییر بدهند. این موضوعات باعث شد که با ایران رابطه دیگری داشته باشند.

برای ایران چه اتفاقی افتاد که تن به چنین ارتباط مجددی داد؟

ایران علاقه‌مند به این کار بود. به دلیل اینکه خصومت با عربستان برای ما پرضرر شد. نه فقط در رابطه دوگانه بلکه عربستان ۳۳ سال علیه ما اقدامات گسترده‌ای را در عرصه‌های متفاوت آغاز کرده بودند. بدون اینکه هزینه چندانی پرداخت کند و ما در منظومه استراتژیک خود عربستان را تا ۶-۵ سال پیش تهدید نمی‌دانستیم. آنها را کوچک‌تر از این می‌دانستیم که دشمن قلمداد کنیم. دشمن را آمریکا و اسرائیل می‌دانستیم. البته تهدید سومی هم به نام هرج و مرج در منطقه بود. در چند سال اخیر عربستان برای ما تبدیل به یک تهدید شده بود.

در نتیجه سطح هزینه جنگ را برای عربستان افزایش دادیم. لذا به یمن کمک کردیم. عربستان ۳۳ سال تلاش کرده بود که کشورهای اروپایی و حتی مالزی، اندونزی را از ما دور کند و به نحوی فشار بیاورد که با ما تعامل نداشته باشند یا خصومت‌ داشته باشند. حتی گروه‌هایی را داخل ایران تعذیه می‌کردند. در بلوچستان، کردستان، خوزستان، خصوصاً در مدارسی که اطراف ایران در پاکستان، افغانستان و… هزینه می‌کرد. طالبان و گروه‌های رادیکال علیه ایران ترغیب می کردند. مدیا و رسانه‌های اطراف به همین نحو عمل کردند و خصومت‌ورزی زیادی علیه ما داشتند؛ ما هم تلاش می کردیم هزینه اقدامات عربستان را زیاد کنیم و البته این برای ما هم هزینه زیادی داشت و در کل به نفع ما بود و عقل حکم می‌کرد مسائل خود را با عربستان حل کنیم.

کشور چین در رابطه با ایران و عربستان چطور می بینید؟

با توجه به اتفاقات اخیر ظاهرا چین به این جمع‌بندی رسیده که آمریکا تامین‌کننده امنیت منابع انرژی برای چینی‌ها نیست و خود باید این کار را بکنند. اهمیت استراتژیک خاورمیانه برای آمریکایی ها کاهش یافته اما آن را از سیاست خود، حذف نمی‌کنند. اما برای چین افزایش یافته است. چین به دو دلیل اصلی نیاز به خاورمیانه دارد. اول، تامین امنیت منابع انرژی که خود باید این کار را انجام بدهد تا ثبات در منطقه حاصل شود. به علاوه بازار منطقه، سرمایه‌گذاری در منطقه، منافع اقتصادی که دارد. بنابراین، دیدگاهی که در خاورمیانه دارد ده سال پیش نداشت.

در حال حاضر آمریکا تلاش دارد که چین را مهار کند تا قدرت مسلط منطقه شرق آسیا چین نشود، نه اینکه چالش جهانی برای آمریکا شود. چین ۲۵ سال فاصله دارد تا آمریکا را در سطح نظام بین‌المللی مورد چالش قرار دهد. آمریکا تنها قدرت جهانی است و عمدتاً به خاطر نیروی دریایی آمریکا و دلار و اقتصاد است و چین هم قدرت رو به ظهور است. این وضعیت نظام بین‌الملل است. چین با این دریافت به این سمت می‌آید که نقش برجسته‌تری در خاورمیانه ایفا کند و بر این باور است ایران قدرت تخریب زیادی دارد و یک منبع انرژی مطمئنی برای چین به شمار می‌آید.

در نهایت وقتی جنگ سرد خیلی فشرده‌تری بین آمریکا و چین برقرار شود عربستان و امارات به سمت آمریکا می‌روند، ولی مطمئن است ایران به سمت آمریکا نمی‌رود. لذا ایران به دو دلیل مهم است. یک اینکه منبع مطمئن انرژی است و دوم اینکه مهار ایران برای اینکه فعالیت‌های بی‌ثبات در منطقه نداشته باشد، مهم است. عربستان نیز تا حدود زیادی همه اینها را می‌خواهد و قطعاً از ما بیشتر نفوذ دارد.

بر این باور هستند یک ضلع برقراری مجدد رابطه عربستان وایران آمریکا بود چطور تحلیل می کنید؟

آمریکا را هم باید در نظر داشت. آن چه که در داخل و خارج کشور بحث می‌شود و برخی براین باور هستند ارتباط مجدد ایران و عربستان به ضرر آمریکاست را قبول نمی‌کنم. غیرممکن است که آمریکا از منابع اطلاعاتی لازم در عربستان اطلاعات لازم را نداشته باشد و غیرممکن است عربستان آمریکا را مطلع نکند از اینکه می‌خواهد این کار را انجام دهد. پس نمی‌توان پذیرفت آمریکا در جریان نبوده است. مهم‌ترین منتفع این داستان عربستان است که بسیار هوشمندانه بازی کرد.

حرکت دیگر این بود که اگر جنگی بین ایران و آمریکا یا اسرائیل رخ دهد احتمال وجود دارد که عربستان و امارات مورد حمله قرار می‌گیرند. لذا عربستان تلاش کرد یک حاشیه امنی ایجاد کند تا اگر جنگی صورت گرفت به واسطه رابطه‌ای که با ما دارد مورد حمله قرار نگیرد. همچنین حتی اگر بخواهد با اسرائیل رابطه خود را حفظ کند نمی توانست پاسخگوی ملت خود باشد که رابطه با ایران را درست نکردم، ولی با اسرائیل ارتباط گرفتم. در نتیجه بسیار حرکت هوشمندانه‌ای از جانب عربستان بود. مهم‌ترین و بیشترین نفع را عربستان برده است.

دومین نفع را چین از این داستان برد، سومین منتفع داستان آمریکا است و چهارمی ایران است.

چرا آمریکا از این داستان نفع برد؟

در واقع آمریکا در برجام دو می‌خواست به چه چیزی برسد؛ آن هم بدون اینکه هزینه ای پرداخت کند؟ می‌خواست رابطه ما و عربستان بهتر شود، مسئله یمن حل شود – که در این راستا مسئله یمن حل خواهد شد – و مسأله عراق و لبنان حل می‌شود. سوریه و اسرائیل هنوز معلوم نیست به چه سمتی کشیده شوند.

آمریکا در برجام دو می‌خواست این مسائل را حل کند که کرد. شاید درصدد است که مسأله سوریه را هم حل کند و رابطه سوریه و اسرائیل را مدیریت بحران کند و در قبال آن، حاضر بود امتیازات زیادی به ایران بدهد تا این دستاورد را کسب کند.‌ حالا بدون اینکه امتیازی بدهد به این اهداف رسید. امیدوارم از چینی‌ها امتیازهایی گرفته باشیم.

نقش ایران در این راستا چطور ارزیابی می کنید؟

به نظر من، در این داستان ایران هم نفع برد. این داستانی بود که بازیگران اصلی کم و زیاد در این امر نفع بردند. این که از حالا به بعد باید چه کار کنیم اهمیت دارد. پیش‌بینی من این است که عربستان و امارات در ایران سرمایه‌گذاری می‌کنند تا ثابت کنند رابطه با ایران خوب است.

مدتی است در رسانه‌ها بحث توافق موقت در زمینه هسته‌ای را بحث می‌کنند. تحلیل شما در این باره چیست؟

من قبلا چنین پیش‌بینی و توصیه کرده بودم. این تفاهم موقت بیشتر دستاورد سیاسی خواهد داشت. یعنی سایه جنگ با آمریکا را از سر کشور برای یکی، دو سال دور می کند و شرایطی را به وجود می‌آورد که این مسائلی که بیان کردم مثل یمن، لبنان، عراق راحت‌تر حل و فصل شود. آمریکا هم تمرکز خود را بیشتر روی مسأله روسیه می برد.

در حال حاضر تفاهمی که صورت می‌گیرد باعث می شود زمان را بخریم تا به صورت پنهانی دوباره با آمریکا وارد مذاکراتی شویم که قراردادی قوی‌تر انجام شود. حال سوال این است که برای آمریکا چه چیزی خوب است؟ اینکه ما به سمت ۹۰ درصد نمی‌رویم و پذیرفتیم فریز کنیم. فریز یعنی بالاتر نمی‌رویم و چیزی کم نمی‌کنیم.

لذا هر چیزی که داریم سرجای خود باقی می ماند و هیچ چیزی را نمی‌دهیم که برود. همه چیز سر جای خود است و تولید خود را انجام می‌دهیم. ۶۰ درصد تولید داریم و اگر این را می‌دادیم ابزاری برای فشار بر آمریکا نداشتیم. آمریکا می‌داند اورانیوم در ایران انباشته می‌شود و نگران است. لذا می‌خواهد سراغ این موضوع بیاید. ما اینها را نه تنها نگه می‌داریم، بلکه فعالیت خود را همانطور ادامه می‌دهیم. فقط افزایش نخواهیم داشت. بهتر است اسم این را جلوگیری از افزایش تولید بگذاریم. آمریکا مطمئن می‌شود ما سراغ ۹۰ درصد نمی‌رویم. از این لحاظ خیال آمریکا راحت می شود. از لحاظ دیگر چون تفاهم است و نیاز به نظر کنگره ندارد. پس برای او این حالت خوب است.

البته برای ما قطعاً برجام بهتر است. تا لحظه آخر بر این باور هستم باید به برجام برگردیم و نفع ما بازگشت به برجام است. البته نیرویی در داخل معتقد است که اگر امر بین وضع موجود و برجام باشد، وضع موجود را ترجیح می‌دهند. اما اگر ما گفتیم سراغ ۹۰ درصد می‌رویم، آن وقت آمریکا باید بین بحران یا برجام یکی را انتخاب می کرد؟ در آن زمان موضوع پیچیده‌تر می‌شد. در مجموع این تفاهم هم به نفع نیروهای قدرتمند در ایران است و همان چیزی که بایدن می‌خواهد. برخی نیروها در ایران می‌گویند اورانیوم را داریم، غنی‌سازی می‌کنیم و همین الان مذاکره می‌کنیم. چرا اورانیوم را دست دیگری بدهیم و بعد مذاکره کنیم؟ تا زمانی که دست ماست مذاکره می‌کنیم. این دیدگاه نیروهای داخلی است.

اشاره به تفاهم موقت داشتید. امکان دارد این تفاهم نامه دائمی شود؟

خیر.

چرا؟

چون هیچ یک نمی‌خواهند. این تفاهم یک مُسکن است.

با توجه به این تفاهم موقت آیا ایران می‌تواند بهترین بهره را ببرد؟

خیر. گرچه تفاوتی در وضع اقتصادی ایجاد خواهد کرد، برجام این سری برخلاف برجام دفعه قبل با تردید نیست، بلکه با قطعیت است.‌ برجامی که فقط تجارت است و سرمایه‌گذاری در آن نیست. هیچ کشوری برای سرمایه‌گذاری نمی‌آید. دفعه قبل نیز شرکت های کمی آمدند، ولی این امیدواری وجود داشت که بررسی کنند و ممکن است پیشنهاد خوبی شود. برجام مُسکن است و در قالب تفاهم نیست. یعنی نمی‌گوید من اجازه می‌دهم نفت بفروشید. نفت تحریم است.

عربستان چقدر می‌تواند در برجام نقش داشته باشد؟

خیلی کم. ایران با آمریکا مذاکره محرمانه‌ای می‌کند تا ظرف سال آینده که بایدن دوباره انتخاب شود کارهای برجام انجام شود.

آینده برجام با اتفاقاتی که افتاده چه خواهد شد؟

در حال حاضر تفاهم شده و بعد از تفاهم مذاکرات محرمانه شروع می‌شود. احتمالاً تا یک سال و نیم تا دو سال دیگر توافقات با آمریکا انجام می‌شود، در آن صورت یا رئیس‌جمهور جدید سرکار می‌آید یا بایدن! و بر مبنای آن عمل می‌کنند.

The post هادیان: آمریکا بدون آنکه امتیاز بدهد به برجام ۲ رسید appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

دلیل او برای این تحلیل این است که هریک از طرفین، گزینه‌های جایگزین چندان مناسبی به جای برجام ندارد و همه گزینه‌های جایگزین روی میز به جای حل مسئله مشکل را دوچندان کرده و تنش میان ایران و غرب را تشدید خواهند کرد.

متن گفت‌وگوی اشپیگل با ناصر هادیان را در ذیل می‌خوانید.

شما می‌گویید که توافق هسته‌ای که رسماً برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) نامیده می‌شود، ممکن است به‌زودی، به‌رغم همه نشانه‌های مخالف، از سر گرفته شود. چه چیزی شما را اینقدر خوش‌بین می‌کند؟

همه گزینه‌های جایگزین برجام ناخوشایند و پرهزینه هستند. آنها گزینه‌های بدی برای همه طرف‌ها هستند، زیرا استفاده از گزینه‌های دیگر ممکن است جنگ را در پی داشته باشد.

چطور؟

بیایید نگاهی به دو جایگزین احتمالی برجام بیندازیم که در حال حاضر در ایران مورد بحث هستند. یکی تداوم وضع موجود است و دیگری تشدید وضع موجود.

این به معنای واقعی یعنی چه؟

تداوم وضعیت موجود مستلزم توافق موقت با ایران است که به موجب آن ایران با برخی شروط موافقت می‌کند و در ازای آن، میزانی از تخفیف در تحریم‌ها را دریافت می‌کند؛ شبیه به سلف برجام، یعنی برنامه اقدام مشترک.

به‌عنوان مثال، ایران مجاز خواهد بود نفت یا فرآورده‌های نفتی بیشتری بفروشد تا در ازای روشن کردن مجدد دوربین‌ها (دوربین‌های تاسیسات هسته‌ای که فعالیت در آنجا نظارت می‌کنند) و کاهش غنی‌سازی اورانیوم، درآمد کسب کند. دومین مسیر ممکن «توقف در برابر توقف» نامیده می‌شود. این مسیر اساساً به این معنی است که ایران غنی‌سازی اورانیوم را در سطح فعلی متوقف می‌کند و آمریکا و اروپا تحریم‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای را حفظ می‌کنند، اما از اعمال هرگونه تحریم جدید خودداری می‌کنند. به عبارت دیگر، این مسیر می‌تواند از تشدید تنش جلوگیری کند.

آیا این یک راه‌حل خواهد بود؟

به نظر من در غیاب برجام، توقف در برابر توقف عملی‌ترین گزینه است. اما نمی‌تواند یک معامله نهایی باشد.

تشدید تنش چطور؟ در واقع این به چه معناست؟

تشدید تنش مستلزم آن است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی رسما ایران را به نقض برجام متهم کند و سپس پرونده را به شورای امنیت سازمان ملل ارسال کند.

اگر ایران بخواهد اورانیوم با درجه تسلیحاتی تولید کند و در نتیجه عمدا معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را که زمانی امضا کرده بود، نقض کند، چنین اقدامی ممکن است صورت بگیرد؟

با این حال، هر قطعنامه شورای امنیت در مورد تحریم‌ها علیه ایران توسط چین و یا روسیه وتو خواهد شد. این وضعیت سپس سایر اعضای اروپایی را به فکر «مکانیسم بازگشت سریع» می‌اندازد.

مکانیسم ماشه توافقی است که به هر طرف برجام اجازه می‌دهد در شورای امنیت سازمان ملل تحریم‌های بیشتری را درخواست کند؛ تحریم‌هایی که پس از آن نمی‌توانند وتو شوند. حتی روسیه یا چین هم نمی‌توانند آن را وتو کنند.

دقیقا. ایران پیش از این هشدار داده است که در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه، نه‌تنها از برجام، بلکه از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای نیز خارج خواهد شد.

این یک گام خطرناک خواهد بود. ایران با چنین اقدامی دقیقاً چه هدفی را دنبال خواهد کرد؟

اگر ایران از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و برجام خارج شود، بازرسان آژانس از کشور اخراج می‌شوند، دوربین‌ها خاموش می‌شوند و دیگر هیچ نظارتی وجود نخواهد داشت. این امر منجر به ابهام کامل در مورد برنامه هسته‌ای ایران می‌شود.

این یک اقدام تحریک‌کننده حساب شده که به‌طور طبیعی نگرانی و ترس را در سطح بین‌المللی گسترش می‌دهد. اما با چه هدفی؟

تنش تشدید خواهد شد. ایالات متحده برای اینکه تهدید خود را معتبر جلوه دهد، ناوهای هواپیمابر را به منطقه خواهد فرستاد و همراه با متحدانش برای حمله به ایران آماده خواهد شد. ایران در آن صورت موقعیت جنگ منطقه‌ای به خود خواهد گرفت. اوضاع متشنج می‌شود و هر حادثه، اشتباه محاسباتی یا سوءتفاهم می‌تواند منجر به یک جنگ بزرگ شود.

این برای تهران بسیار خطرناک است. در صورت وقوع جنگ، ایران نیز متحمل خسارات زیادی خواهد شد.

ایران در صورت درگیری بیشترین ضرر را خواهد دید. اما نکته اصلی این است که این جنگ بین آمریکا و ایران نخواهد بود، بلکه یک درگیری منطقه‌ای با بسیاری از کشورهای درگیر خواهد بود. بنابراین، درحالی‌که ایران متضرر خواهد شد، همه کشورهای منطقه از چنین جنگی به‌شدت آسیب خواهند دید. بنابراین، براساس هر محاسبات منطقی، می‌توان از چنین وضعیتی اجتناب کرد و بازگشت به برجام را کارآمدترین، عملی‌ترین و کم‌هزینه‌ترین گزینه در نظر گرفت.

چنین سناریویی حاکی از آن است که تهران می‌خواهد تقریباً به هر قیمتی به توافق برسد و حتی حاضر است برای رسیدن به توافق خطر یک حمله احتمالی اسرائیلی-آمریکایی را بپذیرد.

هیچ‌کس جنگ نمی‌خواهد. اما ایران در مواجهه با یک حمله نظامی به‌شدت پاسخ خواهد داد. ایران قاطعیت خود را قبلاً هم نشان داده است. پس از ترور سردار سلیمانی در سال ۲۰۲۰، سپاه پاسداران ۲۱ موشک به سمت پایگاه‌های آمریکایی در عراق شلیک کرد و برای ایران مهم نبود که پاسخ متقابل آمریکا چقدر قوی خواهد بود. پس از آن حمله به تاسیسات نفتی آرامکو را داشتیم.

… و این اقدامی انتقام‌جویانه در پاسخ به خروج دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا از برجام بود. حمله به آرامکو ۵۰ درصد از تولید نفت عربستان را نابود کرد. این ریاض بود که ترامپ را برای خروج از برجام تحت فشار قرار داده بود.

پس از آن نیز سپاه پاسداران خطر یک پاسخ متقابل شدید را پذیرفت. برای من، این تحولات نشانه این است که اگر ایران به گوشه‌ای رانده شود، واکنش شدیدی نشان خواهد داد.

در تهران حرف این است که رهبری ایران، آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهوری، ابراهیم رئیسی، وزیر امور خارجه و حتی گردان‌های قدس اکنون طرفدار توافق برجام هستند. اما سپاه موافق توافق نیست. چرا؟

آنها می‌خواهند ایران در موقعیت قوی‌تری باقی بماند. آنها خواهان یک توافق بهتر، طولانی‌تر و قوی‌تر هستند. اما این مذاکرات سال‌ها طول می‌کشد. هیچ‌کدام از ما آن زمان را نداریم.

وقتی پای برجام و تصمیم برای توافق در میان است، سپاه پاسداران در ایران چقدر تاثیرگذار است؟

مثل همه کشورهایی که برجام را امضا کرده‌اند، در ایران نیز نیروهای سیاسی متفاوتی وجود دارند که برخی موافق و برخی مخالف برجام هستند. توازن قوا در ایران در حال حاضر به نفع برجام است، اما ممکن است در آینده چنین نباشد. بنابراین، من معتقدم که ایالات متحده و اروپا بهتر است از فرصت فعلی برای بازگشت به برجام استفاده کنند.

پس از آخرین تلاش ناموفق برای احیای برجام در اوت ۲۰۲۲، یک توافق هسته‌ای جدید چه شکل و شمایلی می‌تواند داشته باشد؟

در حال حاضر ایده‌هایی مطرح است که من مدتی پیش در تدوین آنها کمک کردم و اکنون توسط برخی کارشناسان و سیاستگذاران در ایران مطرح می‌شود. اولویت اول و مطلق ایران، تضمین پایداری این معاهده است تا هیچ رئیس‌جمهوری در آمریکا در آینده نتواند از توافق هسته‌ای خارج شود. همان کاری که رئیس‌جمهور دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ انجام داد.

چگونه چنین چیزی ممکن است؟ هیچ رئیس‌جمهور ایالات متحده نمی‌تواند به رئیس‌جمهور بعدی دیکته کند که در دوره ریاست‌جمهوری خود چه کاری انجام دهد.

یکی از راه‌های ممکن این است که ایران سانتریفیوژهای خود را برچیند و آنها را در انباری به همراه اورانیوم غنی‌شده در ایران نگه دارد.

نه مثل دفعه قبل که مواد هسته‌ای در روسیه ذخیره می‌شدند؟

دقیقا. این انبار هم می‌تواند توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در داخل ایران مهر و موم شود و هم نظارت شود. اگر ایالات‌متحده از توافق خارج شود، ایران می‌تواند به سرعت به این مواد دسترسی پیدا کند و دوباره برنامه هسته‌ای خود را گسترش دهد. این یک اثر بازدارنده بر تصمیم روسای‌جمهور آینده ایالات متحده برای خروج از برجام خواهد داشت.

آیا این خواسته اصلی تهران است؟

چهار خواسته اصلی وجود دارد. دوم مکانیسم ماشه است که به هر امضاکننده توافق اجازه می‌دهد در صورتی که ایران به تعهدات خود ذیل توافق عمل کند، درخواست بازگشت تحریم‌های سازمان ملل را مطرح کند. ایران خواستار اجماع یا اکثریت شش قدرت بزرگ برای فعال‌کردن این مکانیسم است، نه فقط یک کشور. سومین نگرانی برای ایران این است که اطمینان حاصل شود که میزان عمل تعهدات قدرت‌های غربی نیز توسط یک نهاد ناظر نظارت می‌شود.

این مسئله در عمل چگونه ممکن است انحام شود؟

تهران از کمیته‌ای متشکل از کارشناسان و دیپلمات‌ها می‌خواهد تا پایبندی به توافق برجام را در آمریکا و اروپا نیز بررسی کنند. حتی زمانی که برجام به‌طور کامل اجرا شد، ایران تمام مزایای اقتصادی مورد توافق را دریافت نکرد.

و خواسته چهارم؟

موضوع چهارم که در میان محافل سیاسی درگیر در توافق هسته‌ای در ایران مورد بحث قرار گرفته است، شامل جبران خسارات ناشی از اعمال مجدد تحریم‌های آمریکا است. دولت تخمین می‌زند که تحریم‌ها بیش از ۲۴۰ میلیارد دلار برای ایران هزینه داشته است.

چه کسی باید این هزینه‌ها را بپردازد؟

در ایران بارها این بحث مطرح شده است که درحالی‌که ایران به بخشی از تعهدات خود عمل کرد، ایالات متحده به‌طور کامل تعهدات خود را نادیده گرفت و از توافق خارج شد و اروپایی‌ها را در موقعیتی قرار داد که آنها نیز مجبور به نادیده گرفتن برجام شوند. تعهدات مسائل فنی دیگری نیز وجود دارد که به‌دلیل سادگی، نیازی به بحث در اینجا نیست.

ایرانی‌ها واقعاً چقدر خواسته‌های خود را واقع‌بینانه می‌دانند؟ در آگوست سال ۲۰۲۲، مذاکرات به دلیل غیرقابل‌قبول بودن خواسته‌های ایران برای اروپا و ایالات متحده، شکست خورد.

مذاکره‌کنندگان ایرانی می‌دانند که دولت بایدن به دلیل ملاحظات سیاست داخلی ممکن است نتواند به‌طور مستقیم به ایران پول پرداخت کند. غرامت می‌تواند به صورت خطوط اعتباری یا سایر مزایای اقتصادی ملموس باشد. فرانسه و ژاپن نیز پیشنهادهایی با محوریت سرمایه‌گذاری ده‌ها میلیاردی در ایران ارائه کرده‌اند.

طرف مقابل چطور؟ غرب از توافق مجدد چه نتیجه‌ای خواهد گرفت؟

ایران آماده است تا خواسته‌های آمریکا را در نظر بگیرد. به‌عنوان مثال، ایران می‌تواند با تمدید تمام بندهای غروب در برجام به‌مدت پنج سال دیگر موافقت کند.

این امر، کمی امنیت بیشتری را به توافق تزریق می‌کند، اما هنوز به احتمال زیاد کافی نخواهد بود.

علاوه بر این، به‌جای ۳۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده با خلوص ۳٫۶۷ که در برجام ذکر شده است، تنها ۲۰۰ کیلوگرم می‌تواند در ایران باقی بماند. ایران همچنین می‌تواند تعداد سانتریفیوژها را از ۵ هزار به ۳ هزار کاهش دهد و دسترسی به سایت‌های هسته‌ای بیشتری را تسهیل کند.

برخی در غرب مخالف هرگونه توافق جدید با ایران هستند، زیرا این توافق باعث تثبیت حکومتی می‌شود که دوست دارند شاهد فروپاشی‌اش باشند. آیا چنین نگرانی‌هایی موجه است؟

تکیه بر این تحلیل ساده‌لوحانه و ساده‌انگارانه مبنی بر اینکه حکومت ایران در آستانه فروپاشی است، می‌تواند عواقب فاجعه‌باری داشته باشد؛ پیامدهایی که می‌تواند منجر به تشدید تنش شود که قبلاً بحث شد.

مقامات ایران به جای این توافق، چه چیز دیگری را می‌توانند به نسل جوان ارائه دهند؟

بسیاری از جوانان و دیگرانی که در سال ۲۰۱۵ مشتاقانه از برجام حمایت کردند و در نتیجه به روابط بهتر با آمریکا و اروپا امیدوار بودند، در سال ۲۰۱۸، زمانی که آمریکا از توافق خارج شد و اروپا نیز به تعهدات خود عمل نکرد، امید خود را از دست دادند. بخش قابل‌توجهی از نخبگان سیاسی در ایران معتقدند که ایران باید در عوض تمرکز خود را بر چین و روسیه معطوف کند.

چنین تغییر استراتژی‌ای مستلزم چه چیزی است؟

کسانی که طرفدار «نگاه به شرق» هستند، همانطور که در اینجا نامیده می‌شود، استدلال می‌کنند که خروج ایالات متحده از برجام غیرقابل اعتماد بودن این کشور را ثابت کرد و نشان داد که اروپا نیز به لحاظ راهبردی قابل اتکا نیست. هرچند اروپا به‌طور شفاهی از برجام حمایت کرد و خود را به لحاظ سیاسی در مقابل رئیس‌جمهور آمریکا قرار داد، اما از نظر عملی، آنچه را که دولت ترامپ خواسته بود، انجام داد. بنابراین، بسیاری از نخبگان و کارشناسان در ایران امیدوارند که روابط نزدیکتر با چین و روسیه وضعیت اقتصادی ایران را بهبود ببخشد و در نتیجه جمعیت جوان را راضی کند.

چین و روسیه چه چیزی برای ارائه دادن به ایران دارند؟

چین تاکنون بورسیه‌های تحصیلی خود را برای دانشجویان ایرانی به میزان قابل‌توجهی افزایش داده است. شرکت‌های چینی در ایران، ایرانیان زیادی را به کار گرفته‌اند.

خود جوانان ایرانی چه می‌خواهند؟

همچنان که صدها مؤسسه خصوصی زبان انگلیسی نشان می‌دهند، ایرانیان بیشتر به سمت غرب گرایش دارند. آمریکا و اروپا باید از این فرصت استفاده کنند. من نیز نسبت به حضور در مدار چین محتاط هستم و امیدوارم تصمیمات اتخاذشده در آمریکا و اروپا، ایران را به این سمت سوق ندهد.

هم‌میهن

The post ۴ خواست ایران برای احیای توافق هسته‌ای appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

هادیان افزود: یکی از اصلی‌ترین مشکلات این تیم این است که هنوز خود را به عنوان حاکم قلمداد نکرده است. باید به آنها گفت که آن دعوا تمام شده، شما قدرت را در اختیار دارید و سوار کار شده‌اید لذا دعوای قبلی را رها کنید. این تیم زیرساخت لازم را برای توجیه مخاطب خود هم دارد لذا بهتر است این دغدغه‌های داخلی را رها کرده و بر مذاکرات در وین متمرکز شود.

استاد دانشگاه تهران گفت: حتی در یک دوره از مذاکرات جدید شاهد بودیم که این تیم برای متمایز نشان دادن خود متن‌های جدیدی را روی میز قرار داد که حتی با انتقاد چین و روسیه هم روبه‌رو شد و در نهایت حتی نماینده روسیه در مذاکرات وین هم اذعان کرد که چین و روسیه ایران را به عقب‌نشینی از برخی مواضع تند تشویق کرده و کار با ادامه بررسی متن به دست آمده در شش دور مذاکرات وین در دولت قبل ادامه پیدا کرد و البته چند مورد از مسائل مورد نظر ایران هم به شکل پرانتز باز به متن اضافه شد تا درباره آنها هم صحبت‌هایی صورت بگیرد.

هادیان تاکید کرد: من از الان به شما اطمینان می‌دهم که طرف مقابل دو تا سه مورد امتیازی که تیم جدید ایران می‌خواهد را روی میز قرار خواهد داد لذا ما باید بر اصل موضوع که تداوم توافق است، تمرکز کنیم.

او گفت:تیم جدید نباید تا این اندازه دنبال خط و مرز کشیدن میان خود و تیم قبلی باشد. در این مقطع باید از تمام ظرفیت‌های نظام برای بیان حقانیت ایران در این پرونده و مقابله با روایت‌سازی طرف امریکایی و اروپایی استفاده شود. مذاکرات برای احیای برجام یک مساله ملی و فراجناحی است و باید از تمام جناح‌ها برای کمک به آن استفاده شود.

تحلیلگر مسائل استراتژیک توصیه کرد که از ظرفیت افرادی چون محمدجواد ظریف استفاده شود و افزود: افرادی چون آقای ظریف می‌توانند در سطح رسانه‌ای بین‌المللی موضع ما را به دنیا توضیح بدهند.

هادیان اظهارداشت: متاسفانه در حال حاضر ما در تیم جدید فردی که این مسوولیت را به خوبی ایفا کند، نداریم. افرادی مانند آقای ظریف سرمایه‌های نظام هستند و به سادگی به این جایگاه نرسیده‌اند و نتیجه چند دهه تجربه‌اندوزی نظام در حوزه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل است. نه فقط از ظرفیت افرادی چون ظریف و عراقچی بلکه از ظرفیت هنرمندان، اساتید، نظامیان در قدرت یا بازنشسته و تمام دیپلمات‌های فعال در ۴۰ سال اخیر استفاده شود.

استاد دانشگاه تهران خطاب به اصلاح طلبان هم نکته ای را یادآور شد و افزود: همین‌جا دوست دارم جملاتی را هم با دوستان اصلاح‌طلب خودم در میان بگذارم: شرایط امروز ایران بسیار حساس است. درست است که در ۴۰ سال گذشته دایما از شرایط حساس حرف زدیم، اما امروز واقعا سرنوشت برجام بی‌نهایت در آینده کشور تاثیرگذار است. من از دوستان اصلاح‌طلب خودم تقاضا دارم شرایطی را مهیا کنند که تیم مذاکره‌کننده بتواند به نحو مطلوب مذاکره و منافع ملی کشور را تامین کند. امروز باید دعواهای قدیمی که بسیاری از آنها بحق است را کنار بگذاریم و همه کمک کنیم که این تیم در مذاکرات احیای برجام موفق شود. پیروزی این تیم پیروزی ملت ایران است. انتقاد سازنده مفید است، اما دعواهای جناحی را کنار بگذاریم.

The post هادیان: تیم کنونی مذاکره‌کننده هنوز خود را حاکم نمی‌داند appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.