محمدصادق جوادی‌حصار از جمله چهره‌هایی است که معتقد است این عملیات نشان داد که شرایط تازه‌ای در منطقه حاکم شده و چنانچه طرف‌های مختلف حاضر در منطقه، نظام حکمرانی و ساختار تصمیم‌سازی خود را با وضعیت فعلی هماهنگ نسازند در ادامه باید منتظر تکانه‌های افزون‌تری باشند.

جوادی‌حصار معتقد است ایران باید رویکرد‌های مبتنی بر میدان و دیپلماسی را در هم تلفیق کرده و در بزنگاه‌ها از آن استفاده کند تا بهانه‌ای در اختیار دشمنان کشور برای اعمال فشارهای افزون‌تر بر ایران فراهم نشود.

مشروح گفت‌وگوی او با شماره سه‌شنبه ۱۸ مهر اعتماد را می‌خوانید.

تحولات فلسطین اشغالی را چگونه تحلیل می‌کنید، بازیگران اصلی این رخداد از نظر شما چه افراد، جریانات و کشورهایی هستند و در بطن این معادله چه دستاوردهایی را جست‌وجو می‌کنند؟

قبل از هرچیز باید تاکید کنم که نگاه تحلیلی من در خصوص این موضوع از نگاه یک تحلیلگر بی‌طرف است. اینکه من به کدام طرف گرایش دارم، بحث دیگری است، اینجا تلاش می‌کنم در شمایل یک تحلیلگر منصف و بی‌طرف مسائل را ارزیابی کنم. ۳روز از اجرایی شدن عملیات طوفان الاقصی می‌گذرد، این پرسش که آیا حماس با تکیه به توان درونی خود عملیات را برنامه‌ریزی کرده یا این توانایی به حماس شارژ شده و حماس تحت‌الحمایه کشور یا کشورهایی توانسته این عملیات را پایه‌ریزی کند، مطرح است. از سوی دیگر اینکه چرا و چگونه با توجه به سابقه اتفاقات و امکانات، ادعاها و توانایی‌های اسراییل این اتفاقات رقم خورده هم موضوع مهمی است. اسراییل مدعی است، یکی از تواناترین و غنی‌ترین سیستم‌های اطلاعاتی و امنیتی جهان را در اختیار دارد. در واقع اسراییل مدعی است از جهت گستره دامنه اطلاعاتی «گر بر سر خاشاک یکی پشه بجنبد، جنبیدن آن پشه عیان در نظر اوست» باید دید چطور این ساختار قوام یافته اینطور غافلگیر می‌شود و قادر به رصد و پیش‌بینی حرکت حماس نشده؟ موضوع دیگر اینکه باید بررسی کرد که آیا ادعاهای اسراییل در خصوص گنبد‌آهنین و دیوار ضد عبور منطقه‌ای کذب بوده یا اینکه توانایی‌هایی مافوق توانایی‌های اسراییل ظهور کرده و اسراییل را با مهم‌ترین چالش حیات خود مواجه ساخته است.

مشخص است که اسراییل از سوی بسیاری از کشورهای غربی به خصوص امریکا و اروپا حمایت می‌شود. اما اگر قرار باشد حامیانی برای حماس برای اجرای عملیاتی در حد و اندازه توفان‌الاقصی در نظر بگیریم، این حامیان چه کشورها و جریاناتی هستند؟

اگر فرض بگیریم، طرف‌ها وکشورهایی از فلسطینی‌ها حمایت کرده‌اند، این کشورها چه کشورهایی هستند؟ انگشت اتهام در این قضیه مستقیما متوجه ایران است. بنابر اظهارات قبل و بعد این رخداد، ایران هیچ ابایی از اعلام حمایت از فلسطین و گروه‌های جهادی نداشته است. ایران از فتوحات فلسطینی‌ها خوشحال است و اگر بتواند به این جریانات منطقه‌ای کمک کرده و همچنان هم می‌کند. اما اگر کمی بیشتر به زیر پوست موضوع دقت کنیم، می‌بینیم که احتمالات دیگری هم وجود دارند. مثلا یک گمانه آن است که فشار جهانی (به ویژه امریکا و اروپا) پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین روی روسیه زیاد شده است. روسیه به کمک نیروهای حماس آمده (این یک احتمال است) به آنها امکانات و راهبرد نظامی داده و حماس هم برای شکستن حصر غزه از این کمک‌ها استقبال کرده و راهبرد نظامی مورد نظر روس‌ها را اجرایی کرده است.

اما چرا روسیه باید یک چنین پروژه پرخطری را برنامه‌ریزی کند؟چه فایده‌ای متوجه روسیه می‌شود؟

تا توجه افکار عمومی از جنگ روسیه و اوکراین متوجه نبرد حماس و صهیونیست‌ها شود. همان‌طور که روسیه پیش از این برای تغییر معادلات جهانی، راهی سوریه شد و از اسد دفاع کرد. اگر قرار باشد امریکا و اروپا پس از این رخداد به حماس و مردم بی‌دفاع فلسطین حمله کنند با بازخوردهای منفی فراوانی مواجه می‌شوند. نتیجه وضعی این راهبرد آن است که مخالفان بایدن و افراطی‌های جمهوری‌خواه کنگره، فشار را بر بایدن و دولت او افزون‌تر کرده و بی‌کفایتی بایدن را فریاد می‌زنند. این فضا زمینه را برای پیروزی ترامپ یا چهره‌ای که رویکرد منعطف‌تری در خصوص نبرد روسیه و اوکراین داشته باشد فراهم می‌کند. حتی می‌توان دامنه ارزیابی‌ها را گسترده‌تر کرد و مبتنی بر تئوری توطئه گفت سناریویی از جنس ۱۱سپتامبر در اسراییل اجرا شده تا اجازه لشکر‌کشی به امریکا داده شود.البته این موارد احتمالات است و ممکن است نقض شوند.

این فرضیه‌ها ممکن است درست باشند یا نباشند، اما چرا اسراییل با این میزان تبلیغات در خصوص توان نظامی نتوانست یک چنین رخدادی را پیش‌بینی کند؟

اگر نپذیریم که روس‌ها و امریکایی‌ها و… در این ماجرا دخالت داشتند، باید بگوییم اسراییلی‌ها به اندازه‌ای خودشیفته و غره بودند که فکر یک چنین تهاجمی هم به مخیله‌شان خطور نمی‌کرد. آنها احتمال عملیاتی در این سطح را نمی‌دادند. اسارت نیروهای نظامی برجسته اسراییلی، همچنین ورود دریایی، هوایی و زمینی و… حماس به سرزمین‌های اشغالی نشان می‌دهد آمادگی دفاعی کافی در مرزهای اسراییل وجود نداشته است.به‌طور کلی گروهی از این ماجرا خوشحال و گروهی دیگر ناراحت هستند.

اما عواقب و پیامد این رخداد چیست و چه شرایطی را در منطقه رقم می‌زند؟ برخی تحلیلگران نگران افزایش دامنه‌های شعله نبرد هستند.

این موضوع به کنش‌های بازیگران بزرگ جهانی بستگی دارد. در این رخداد چین موضع پدرخواندگی گرفته و همه را دعوت به صلح کرده است.چین خواستار آتش بس شده و به دو طرف پیشنهاد خاتمه چالش را داده است. همان رویکردی که در ماجرای تنش‌های ایران و عربستان هم اتخاذ کرده بود.از سوی دیگر، روس‌ها با انتشار بیانیه‌ای دو طرف را به آرامش و پرهیز از خشونت فراخوانده‌اند. واکنش امریکا هم در راستای حمایت از اسراییل بوده، ضمن اینکه ایران هم از حماس حمایت همه‌جانبه‌ای داشته است. با هر عینکی که به این عملیات بنگریم نمی‌توان انکار کرد که ریشه اصلی این حمله، فشار زایدالوصفی است که بر نیروهای حماس و مردم غزه وارد آمده است. مردم فلسطین می‌بایست بین دوگانه« مرگ تدریجی» در سرزمین‌های اشغالی یا «مرگ ناگهانی» در اثر جهاد علیه اسراییل یکی را انتخاب کنند.

قبول کنید نحوه کنشگری ایران بسیار مهم است. ایران قبلا در ماجرای تهاجم روسیه علیه اوکراین، آسیب‌هایی را متحمل شد. غرب ایران را به دلیل حمایت پهپادی و موشکی از روسیه تحت فشارهای بسیاری قرار داد. مبتنی بر این سابقه بسیاری از تحلیلگران معتقدند، اتخاذ تصمیمات مناسب در ماجرای اخیر نیازمند تدبیر ویژه‌ای است. به نظر شما راهبردهای ایران باید چه سمت و سویی داشته باشد؟

به نظرم راهبرد ایران باید مبتنی بر حمایت‌های دیپلماتیک و استفاده معقول از دیپلماسی عمومی باشد. ایران باید کشتار بلاوجه مردم را محکوم کرده و بر امنیت افراد بی‌دفاع و بی‌گناه در طرفین ماجرا پافشاری کند. ایران باید از کشتار غیرنظامیان در هر سطحی که باشد، تبری جسته و خواستار پایان دادن به این مناقشه قدیمی باشد. در این برهه لازم نیست ایران آشکارا جزییات حمایتش از حماس و سایر جنبش‌های منطقه‌ای را تشریح کند، در این مرحله حمایت سیاسی کفایت می‌کند. البته حماس، حزب‌الله، حوثی‌ها و… بارها اعلام کرده‌اند تحت حمایت ایران هستند. اما در این شرایط خاص نیازی نیست مدام بر نقش ایران در توان‌بخشی به حماس و مقاومت تاکید شود.نباید بهانه‌ای به دست دولت‌ها و رسانه‌های منتقد و مخالف ایران داده شود تا موج‌های رسانه‌ای علیه ایران شکل بگیرد.

به نظرم شما معتقدید در این برهه دیپلماسی و میدان باید در کنار هم و به صورت مکمل عمل کرده و منافع ملی را تامین سازند؟

این به راهبرد فعال ایران باز می‌گردد که چگونه عمل کند و به قول آقای ظریف دیپلماسی حرف اول را بزند یا میدان یا ترکیبی از هر دو.

برای حل مشکلات بنیادین فلسطین و اسراییل از نظر شما چه راهبردی باید اندیشیده شود؟

پیشنهاد اساسی ایران برای حل مناقشه، برگزاری رفراندوم با حضور همه طرف‌های یهودی، مسلمان، مسیحی، عرب و‌… است. البته در سطح داخلی برگزاری رفراندوم برای حل مشکلات به یک تابو بدل شده است، اما ایران این پیشنهاد را برای حل چالش فلسطین و اسراییل پیشنهاد داده که پیشنهاد مناسب و عاقلانه‌ای هم محسوب می‌شود. آموزه‌های قرآنی ما می‌گوید: «یاأیُّها‌ٱلذِین آمنُواْ لِم تقُولُون ما لا تفعلُون… ای کسانی که ایمان آورده‌اید، چرا چیزی را می‌گویید که خودتان عمل نمی‌کنید.» هرچند نمی‌توان رفراندوم را یگانه راه‌حل مشکلات دانست، اما بدون تردید یکی از بهترین روش‌ها برای حل تعارضات و مناقشات جوامع گوناگون است. ایده‌ای که نه فقط برای حل مشکلات فلسطین و اسراییل بلکه برای عبور از تعارضات داخلی هم کارساز است. موضوعاتی چون حل منازعه ایران و امریکا، می‌تواند محور همه‌پرسی مهمی شود. مردم پاسخ می‌دهند که سیاست ایران در مواجهه با امریکا آیا باید در راستای ترک مخاصمه در راستای تامین منافع ملی باشد یا رویکردهای فعلی و حتی رویکردهای تندتر باید در دستور کار قرار بگیرد. یا موضوع مسیر دستیابی به قدرت در ایران می‌تواند محور یک همه‌پرسی دیگر قرار بگیرد. آیا مردم نظارت استصوابی فعلی را قبول دارند یا خواستار نوع دیگری از نظام تصمیم‌سازی انتخاباتی هستند. ممکن است اکثریت مردم ایران بگویند، خواستار ادامه وضع موجود در خصوص نظارت استصوابی هستند. آیا مردم سبک زندگی مورد نظر خود را خواستارند یا محدودیت‌های فعلی در حوزه طرح‌هایی چون حجاب و عفاف، فیلترینگ و… را خواستارند. دامنه‌ موضوعات می‌تواند وسیع‌تر هم شود. نخبگان، فعالان سیاسی و… می‌توانند وارد عمل شده و موضوعات مطلوب برای همه‌پرسی را تعیین کنند. نباید فراموش کرد در قانون اساسی ایران، شرایط لازم برای برگزاری رفراندوم تعبیه شده و یکی از قانونی‌ترین روش‌ها برای حل مناقشات داخلی و بین‌المللی است. این رویکردی است که ایران عاقلانه درباره حل مناقشه فلسطین هم پیشنهاد داده است. ایران همواره اعلام کرده حل مشکل فلسطین تنها از طریق برگزاری همه‌پرسی میسر است؛ ایده‌ای که می‌تواند مشکلات بنیادین صهیونیست‌ها و فلسطینی‌ها را حل کند، بدون تردید قادر است، چالش‌های نظام حکمرانی کشور را نیز حل و فصل کرده و دریچه‌هایی به سمت عبور از معادلات را فراهم سازد

The post جوادی حصار: راه حل فلسطین ترکیبی از میدان و دیپلماسی است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

جوادی حصار در گفت‌وگویی که در شماره سه‌شنبه ۱۰ مرداد روزنامه اعتماد منتشر شد، نقش هر کدام از این گروه‌ها در انتخابات را تحلیل می‌کند.

سوت آغاز انتخابات در شرایطی نواخته شده که از یک طرف قانون جدید انتخابات و از سوی دیگر برخی تصمیم‌سازی‌های سیاسی و اجتماعی، فضای امیدبخشی را پیرامون انتخابات شکل نداده است. به عنوان یک فعال سیاسی فضای انتخابات را چطور ارزیابی می‌کنید؟

با مقوله انتخابات ۱۴۰۲ و آوردگاه‌های انتخاباتی آینده با ۳منظر می‌توان روبه‌رو شد؛ منظر اول، مواجهه حاکمیت با مقوله انتخابات است. اینکه حاکمیت به انتخابات چگونه می‌نگرد و چه مطلوبی از انتخابات دارد، یک وجه مهم آوردگاه پیش‌رو است. منظر دوم مرتبط با متن جامعه و توده‌های مردم است و نهایتا سومین ضلع این مثلث از منظر کنشگران سیاسی و طبقات مرجع اجتماعی و مواجهه آنها با انتخابات قابل بررسی است. نگاه حاکمیت درباره انتخابات طبق کارنامه قبلی و چشم‌اندازی که با قانون جدید انتخابات ایجاد شده، نشان می‌دهد که سیستم به دنبال انتخاباتی کنترل شده است به گونه‌ای که انتخابات در مشت آنها باشد. در واقع جنس انتخابات دموکراتیک نخواهد بود. در انتخابات دموکراتیک، ابعاد گوناگون انتخابات، مشخص و نتیجه نامشخص است. اما اینجا دستگاه‌ها به دنبال انتخاباتی با نتیجه معلوم و مقدمات نامعلوم هستند. انتخابات هر اندازه گنگ‌تر، مبهم‌تر و مه‌آلودتر باشد، خاطر برگزارکنندگان آن جمع‌تر است. بنابراین ما با انتخاباتی روبه‌رو هستیم که هنوز نمی‌توان صفت آزاد و دموکراتیک را بر آن نهاد و انتخابات آزاد هنوز برای آن غیرمتصف است.

گفتید دومین ضلع مهم عموم مردم هستند، نحوه کنشگری مردم در چنین انتخاباتی چگونه خواهد بود؟

این روزها همه شاهدیم که طرح دموکراسی‌خواهی، آزادی‌خواهی و انتخابات سرنوشت‌ساز و آزاد در متن مردم، تب بالایی است. یعنی مردم اشتیاق زیادی به انتخابات مهندسی شده با نتایج معلوم ندارند و خواستار انتخاباتی آزاد و دموکراتیک هستند. مردم به انتخابات مبهم، علایم مثبتی نشان نمی‌دهند. کما اینکه در انتخابات‌ گذشته هم همین اتفاق افتاد و درصد مشارکت پایینی ثبت شد. بنابراین تقریبا حاکمیت، تکلیف خود را با بخش‌هایی از مردم مشخص کرده و بخش‌هایی از شهروندان هم تکلیف خود را با چنین انتخاباتی روشن کرده‌اند. بخش‌هایی از حاکمیت هم نشان داده‌اند به یک حداقل از مشارکت اکتفا کرده و اکتفا می‌کند.

در مدل ترسیمی شما کنشگران ضلع سوم را تشکیل می‌دهند. در جریان رخدادهای اعتراضی سال۱۴۰۱ شاهد حضور کنشگران جدیدی در عرصه کنشگری سیاسی و اجتماعی بودیم. نحوه کنشگری این ضلع سوم در انتخابات۱۴۰۲ چگونه خواهد بود؟

ضلع سوم، موضع کنشگران سیاسی و طبقات نخبه اجتماعی مثل دانشگاهیان، روشنفکران، روحانیون تاثیرگذار و البته احزاب است. احزاب در راس همه این مراجع قرار دارند. ضمن اینکه مطبوعات و رسانه‌های آزاد هم نقشی تعیین‌کننده در انتخابات دارند.اینها باید از جهاتی به دستگاه‌های حاکمیتی و جریانات مسلط درون حاکمیت (دولت‌ها) انذار و هشدار دهند و آنها را از نتایج وحشتناک انتخابات مه‌آلود، غیرشفاف با نتایج از پیش تعیین شده تذکار داده و دور بدارند. باید بگویند انتخاباتی از این دست در کوتاه‌مدت و بلندمدت برای منافع ملی و بقای حاکمیت حتی، تضمین‌آفرین نیست و شکاف بین مطالبات مردم و مطالبات دولت و حاکمیت را عمیق‌تر می‌کند. این مراجع رسالت مهمی دارند و آن انذار حاکمیت از رفتار تجربه شده گذشته و ترغیب حاکمیت و دولت به سمت گرایشات عمومی مردم مثل استفاده از نیروهای پاکدست، بسترسازی برای مشارکت حداکثری و شفاف‌سازی هر چه بیشتر انتخابات در موضوع انتخاب‌شوندگان و انتخاب‌کنندگان است. یعنی برای هر دو طرف ماجرا نتایج انتخابات و کارآمدی آن در بستر اجتماعی باید قابل رصد کردن باشد. دیگر اینکه احزاب، جمعیت‌ها و طبقات نخبه اجتماعی باید مردم را نسبت به فواید مشارکت در انتخابات و مضرات عدم مشارکت هشدار دهند. باید به مردم گفته شود اگر با امکانات موجود در انتخابات حاضر شوند چه فوایدی خواهد داشت و اگر شرکت نکنند چه مضراتی بر رفتار آنها مترتب خواهد بود. منظورم این است که باید مردم را نسبت به نتایج هر دو وجه ماجرا (مشارکت و عدم مشارکت) آگاه کرد تا بتوانند آزادانه نسبت به مقوله انتخابات افراد و جریانات تصمیم بگیرند. مشخص است وقتی مردم در انتخابات شرکت نمی‌کنند، در ابعاد درونی و بیرونی به تقویت جمهوریت و تقویت جمهوری اسلامی و همچنین تقویت منافع ملی منجر نمی‌شود.

اما اقشاری که ایده عدم مشارکت را در ذهن دارند، فکر می‌کنند از این طریق حاکمیت و دولت را تنبیه می‌کنند.

بالاخره اگر آنها از عدم مشارکت، تنبه دولت و حاکمیت و همچنین بازگشت دولت و حاکمیت به سمت مردم را جست‌وجو می‌کنند باید شیوه تعامل با حاکمیت شیوه «انذار و تنبیه» و «امید و پشتیبانی» توامان باشد. یعنی نه قهر مطلق و نه تسلیم مطلق در پیش گرفته شود. به عبارت روشن‌تر، به حاکمیت این پیام ارسال شود که اگر شرایطی ایجاد شود که زمینه مشارکت در انتخابات فراهم و امید به نتایج انتخابات داشته باشیم، ما حاضر می‌شویم؛ اما اگر شرایط به گونه‌ای باشد که هیچ امیدی به آینده انتخابات و اثرگذاری آن را نتوان متصور شد، قطعا در انتخابات حضور موثر و مشارکت‌آفرین و تضمین‌کننده برای حاکمیت به دست نخواهد آمد. بنابراین نقش روشنفکران و احزاب سیاسی و طبقات مرجع اجتماعی در این مقطع حساس‌تر است، چون این جریانات هم باید به مطالبات مردم توجه داشته باشند، (چون بی‌اعتنایی به مطالبات مردم باعث بی‌اعتنایی مردم به کنش کنشگران سیاسی و اجتماعی بدل می‌شود) و هم باید به حاکمیت از موضع خیرخواهانه و نقادانه هشدار دهند که رفتار آنها می‌تواند شکاف دولت و ملت را زیادتر کند.

تجربه ثابت کرده که این شیوه انذار و هشدار با واکنش‌های تند بخش‌هایی از حاکمیت مواجه می‌شود. برای این واکنش‌ها چه باید کرد؟

شما درست می‌گویید اما به هر حال این مراجع باید هزینه نقد حاکمیت و هزینه نقد قدرتمندان درون دولت و حاکمیت را هم به جان بخرند. سوی دیگر این سکه طعنه‌های بخش‌هایی از شهروندان است. گروه‌های مرجع از یک طرف مورد هجمه و نواخت دستگاه‌های قدرت قرار می‌گیرند و از سوی دیگر وقتی با حاکمیت باب گفت‌وگو را می‌گشایند مورد طعن و سرزنش جریانات منتقد اجتماعی خواهند بود و متهم می‌شوند که به سمت حاکمیت چرخیده‌اند. این گروه‌های مرجع از دو طرف مورد هجمه قرار می‌گیرند و همین موضوع رسالت آنها را افزون می‌کند. البته این به این معنا نیست که چون زیر بار انتقاد دوسویه دولتمردان و مردم هستند باید دست از کنشگری اصلاحی خود بردارند. در این ۳ضلعی که عرض کردم، نقش طبقات نخبه، جریانات سیاسی به ویژه احزاب و مطبوعات و رسانه‌های اجتماعی موثرتر و پرهزینه‌تر بوده و خواهد بود.

The post جوادی حصار: گروه‌های مرجع از دو سو مورد هجمه قرار می‌گیرند appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.