صالحی دانش‌آموخته دانشگاه بیروت است که مسئولیت‌های مختلف بین‌المللی مانند وزارت امور خارجه در دولت دهم و نمایندگی ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را بر عهده داشته و همین مسئولیت‌ها منجر به شناخت او از منطقه و سازوکار عملکرد نهاد‌های بین‌المللی شده است. صالحی معتقد است تحولات غزه به صورت آشکار، ناکارآمدی و غیرمستقل بودن این نهاد‌ها را اثبات کرد. مشروح گفت‌وگوی او با روزنامه جوان را می‌خوانید.

شورای امنیت سازمان ملل تا به امروز موفق به تصویب قطعنامه‌ای در مورد توقف جنایات در غزه نشده است. پیش‌نویس پیشنهادی برزیل و همچنین پیش‌نویس روسیه از سوی کشور‌های غربی وتو شد. آیا ما شاهد شکست دیپلماسی برای متوقف‌کردن جنایات رژیم‌صهیونیستی هستیم؟
|
ارگان‌های بین‌المللی خیلی پا در میدان این تحولات نگذاشتند. برای فهم ناکارآمدی ارگان‌های بین‌المللی در متوقف‌کردن ماشین جنایت جنگی رژیم‌صهیونیستی باید مسئله را عمیق‌تر و ریشه‌ای‌تر بررسی کرد. بعد از جنگ جهانی دوم نظم نوین جهانی در عرصه بین‌المللی ایجاد شد. سردمدار این نظم امریکا بود. در جنگ جهانی دوم بخش زیادی از اروپا تخریب شد. امریکا ذیل پروژه مارشال هزینه این بازسازی را تأمین کرد. خب قطعاً کسی که به عنوان تأمین‌کننده مالی یک قاره مهم مثل اروپا عمل کند، مقدرات آن را هم در دست می‌گیرد، بنابراین اینگونه نظم نوین جهانی شکل گرفت. با رخ دادن تحولات صنعتی و علمی در اروپا، کشور‌هایی مثل انگلیس، فرانسه و آلمان پیشرو بودند، اما بعد از جنگ جهانی دوم امریکا غلبه پیدا کرد. امریکا قدرت و هیمنه خود را در ابعاد مختلف از جمله اقتصادی و نظامی گسترش داد. در بعد نظامی در اروپا پایگاه‌هایی ایجاد کرد و بمب‌های اتمی خود را در کشور‌هایی مثل ایتالیا جا داد. در بعد اقتصادی هم تقریباً اغلب شرکت‌های بزرگ چندملیتی در نهایت متصل به امریکایی‌‎ها هستند. به این ترتیب در بلوک غرب، امریکا حاکم اقتصادی و نظامی می‌شود. در این دوره ما بلوک شرق هم داشتیم و در دنیا توازنی بین این دو ایجاد شده بود. ماحصل این توازن نظم جهانی را شکل داده بود که در کلان این نظم، بیشترین بهره را امریکا می‌برد. امریکا همواره درصدد بود این نظم جهانی را حفظ کند و اجازه ندهد در دو حوزه اقتصادی و سیاسی رقیبی برای آن شکل بگیرد، شوروی هم که در آن زمان رقیب نظامی بود، تلاش کرد به مرور آن را ضعیف کند. در حال حاضر دو رقیب برای امریکا ایجاد شده است. روسیه سریع خود را بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بازسازی کرد و امروز تبدیل به رقیب نظامی امریکا شده است. در مقابل امریکا هم تلاش کرد با وارد کردن جمهوری‌هایی که قبلاً بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بودند، به اصطلاح کمربند ناتو را دور روسیه محکم کند. این سو، اما جمهوری اسلامی ایران با دارا بودن ظرفیت‌های مختلف انرژی و جغرافیای سیاسی، هم برای روسیه و هم برای امریکا مهم است. مهم‌تر اینکه ایران از یک استقلال سیاسی برخوردار است. انقلاب مهم‌ترین هدیه‌ای که به مردم ایران داد، استقلال سیاسی بود. ایران دیگر در مدار سیاسی قدرت‌های بزرگ نمی‌چرخید و در مدار خود قرار گرفت. ما کمتر کشوری در جهان داریم که اینچنین باشد و در مدار خود باشد، آن هم کشوری که در حال توسعه باشد. نوعاً کشور‌ها در مدار دیگران می‌چرخند. در حوزه اقتصادی هم چین تبدیل به رقیب اقتصادی امریکا شد. امریکا به چین کمک کرد، اما چون چین مدیریت خوبی داشت، بدون اینکه در مدار سیاسی امریکا قرار گیرد، قدرت اقتصادی پیدا کرد. چین برای اینکه به رشد اقتصادی خود ادامه دهد، نیاز به انرژی دارد و در حال حاضر این کشور بزرگ‌ترین واردکننده انرژی در دنیاست. هیچ منطقه‌ای در دنیا جز منطقه غرب آسیا نمی‌تواند این نیاز چین را تأمین کند. در این منطقه هم شیر‌های نفت و گاز عمدتاً دست امریکاست. کشور‌های حوزه خلیج‌فارس بدون اجازه امریکا نمی‌توانند اقدامی بکنند. در این اوضاع تنها کشوری که شیر نفت و گاز را خود در اختیار دارد، ایران است. امریکا هم به دنبال مهار چین از طریق حوزه انرژی است. در حال حاضر ما در فضای جهانی با یک مثلث مواجه هستیم. یک ضلع این مثلت امریکا و کشور‌های پیرو آن قرار دارد. یک ضلع دیگر روسیه و ضلع دیگر این مثلث چین است. ایران هم در این میان یک بازیگر تأثیرگذار و نقش‌آفرین است؛ نه در ابعاد اقتصاد جهانی و نه در ابعاد نظامی جهانی، بلکه به عنوان یک بازیگر منطقه‌ای مؤثر. بخش قابل توجهی از قدرت ایران قدرت دفاعی است، یعنی ایران می‌تواند خوب از خود دفاع کند، اما بخش مهم دیگر قدرت ایران باور اعتقادی و مکتب دینی و اراده است. بیشترین قدرت ما نهفته در ایمان و اعتقاد ماست، البته ابزار هم مهم است، ولی اگر شما ابزار داشته باشید، ولی عقیده و اراده نداشته باشید، ابزار هم خیلی کارآمدی نخواهد داشت. در این نظم جهانی نهاد‌های بین‌‎المللی حامی منافع یک بلوک هستند.

پاسخ سؤال اول را نگرفتم، چرا شورای امنیت با گذشتن بیش از دو هفته از شروع تحولات غزه حتی قادر به صدور یک بیانیه هم نیست؟

سازمان‌های بین‌المللی از جمله سازمان ملل و شورای امنیت و با کمال احترام به سازمان ملل، مستقل نیستند. من خیلی با این سازمان‌ها در ارتباط بوده‌ام. فقط پنج سال نماینده ایران در سازمان بین‌المللی انرژی اتمی بودم که زیرمجموعه سازمان ملل است و به اعتبار حضور در وزارت خارجه با این نهاد‌ها در ارتباط بودم. متأسفانه باید اذعان کنم سازمان ملل مستقل نیست. خود روسیه قطعنامه ارائه کرد، اما موفق به تصویب آن نشد. کشور دیگری هم نمی‌تواند کاری کند. وجود سازمان ملل خوب است و بودش از نبودش بهتر است، اما باید پذیرفت که در سازمان ملل و دیگر نهاد‌های بین‌المللی اراده امریکا غالب است. ما از این مسائل اطلاع داریم و نمی‌توانیم انکار کنیم. اراده حاکم بر این ارگان‌ها یک اراده مستقل نیست که بخواهد حق را از لابه‌لای حوادث استخراج کند. زمانی یک ارگان بین‌المللی نهاد قابل اعتمادی است که حق را از لابه‌لای حوادث در جهان استخراج کند. سازمان‌های فعلی این کار را انجام نمی‌دهند، حتی گاهی در پوشاندن حقیقت هم به برخی کشور‌ها کمک می‌کنند. مگر غربی‌ها ادعای وقوع هولوکاست را ندارند. خب اگر هولوکاست بد است، چرا در مقابل کشتار مردم غزه ساکت هستند، این هولوکاست ۲ نیست که در یک لحظه ۵۰۰ نفر را از حق حیات خود محروم می‌کنند؟ اسم این کار چیست؟ وجود این سازمان‌ها بد نیست و ما هم باید با هوشمندی از ظرفیت آن‌ها استفاده کنیم. عدم‌حضور فعال باعث غالب‌شدن روایت‌های دروغین می‌شود. حضور فعالانه امت اسلامی باعث شد اسرائیل در مسئله بمباران بیمارستان در غزه موفق نشود روایت دروغ خود را به افکار عمومی بقبولاند. با اینکه امریکا هم از این روایت پشتیبانی کرد، اما کسی این روایت را باور نکرد.

طرح امریکا و اسرائیل در حال حاضر تلاش برای خروج ساکنان غزه و اسکان دادن آن‌ها در کشور مصر یا اردن است. این طرح آیا قابلیت اجرا دارد؟

به هر حال هر حادثه‌ای که رخ می‌دهد، امریکا و رژیم‌صهیونیستی تلاش می‌کنند اهداف خود را جلو ببرند. تلاش این‌ها اشغال غزه و در نهایت اضافه‌کردن آن به اراضی تخت اشغال خود است و مردم را هم به عنوان پناهجو به کشور‌های دیگر بفرستند و در اردوگاه‌ها اسکان دهند. بعد از این مرحله سراغ کرانه غربی بروند و آرمان از نیل تا فرات را محقق کنند. در اقدامات اخیر این ذهنیت را دنبال می‌کنند، اما خداوند فرموده است: وَمَکَروا وَمَکَرَ اللَّهُ وَاللَّهُ خَیرُ الماکِرینَ.

چرا به نظر شما این طرح شدنی نیست؟

ارتش و قوای نظامی هر کشوری چهار رکن دارد. یک رکن ارتش دلیل و سبب برای ورود به هر جنگ و تنش نظامی است. ارتشی وارد یک جنگ می‌شود که دلیل و سببی داشته باشد. یک بعد دیگر ارتش داشتن تسلیحات و تجهیزات است. بعد دیگر فرماندهی است. اما بعد آخر و بسیار مهم هر ارتشی اراده و ایمان در آن ارتش است. همه این ابعاد مهم هستند و هر کدام ضعیف باشند، بعد دیگر را هم ضعیف می‌کنند. در امر فرماندهی دو عنصر مهم و تأثیرگذار هستند؛ عنصر اطلاعات و عنصر شناخت. چرا در جنگ‌های اعراب و اسرائیل همیشه اسرائیل برنده و دولت‌های عربی بازنده بوده‌اند؟ اولین جنگی که بین این دو رخ داد در سال ۱۹۴۸ بود که اسرائیل تازه تأسیس شده بود و دولت‌های عربی موفق نشدند و در نهایت تن به آتش‌بس دادند، این در حالی است که در آن مقطع اسرائیل یک رژیم تازه‌تأسیس بود، اما کشور‌های عربی کشور‌هایی با قدمت زیاد هستند. جنگ بعدی در سال ۱۹۵۶ با عنوان جنگ سوئز است که در این جنگ فرانسه، اسرائیل و انگلیس با مصر وارد جنگ شدند. عبدالناصر به تأسی از ملی‌شدن صنعت نفت کانال سوئز را هم ملی اعلام کرد. در این جنگ امریکا و نیرو‌های بین‌المللی وارد شدند و یک توافق آتش‌بس شکل گرفت. جنگ بعدی در سال ۱۹۶۷ رخ داد که مشهور به جنگ شش روزه است. من در آن زمان در لبنان دانشجو بودم، شاهد بودم که چه غم و ناراحتی‌ای در بین امت اسلامی وجود داشت. مصر، اردن، سوریه و عراق وارد جنگ شدند، اما باز هم شکست خوردند. در نتیجه این شکست‌ها یک یأس و ناامیدی شدید در لبنان و کشور‌های عربی شکل گرفت. امام موسی صدر این فضا را شکست. در این جنگ‌ها با اینکه ارتش‌های عربی عناصر سبب و دلیل، تجهیزات و فرماندهی را داشتند، اما شکست خوردند. مهم‌ترین عنصر نبود ایمان و اراده بود. اراده اعراب ضعیف بود. سرباز اسرائیلی تورات دستش بود، اما سرباز عرب در وضعیت نامناسبی به سر می‌برد. سال ۱۹۸۲ حزب‌الله لبنان تأسیس می‌شود، اسرائیل حمله همه‌جانبه و تا بیروت پیشروی می‌کند، اما حزب‌الله و دیگر گروه‌های مقاومت لبنانی اسرائیل را مجبور می‌کنند در سال ۱۹۸۵ لبنان را ترک کند، یعنی ورود مردم و جریان‌های مردمی صحنه را عوض کرد.

شما اشاره به ورود مردم به جای دولت‌ها به صحنه نبرد با اسرائیل کردید که از همین مقطع هم شکست‌های اسرائیل شروع می‌شود. چه تحولی باعث ورود مردم و گروه‌های مقاومت به صحنه نبرد با رژیم‌صهیونیستی شد؟

دلیل این تحول بی‌شک پیروزی انقلاب اسلامی بود. در سال ۱۹۷۹ که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید، اصلی‌ترین پیامی که به منطقه ارسال کرد، این بود که ایمان و اراده عنصر مهم در تحولات سیاسی و نظامی است. در زمان پهلوی جامعه ما مسیر انحرافی می‌رفت، امام با انقلاب اسلامی این مسیر را اصلاح کرد. امام با بعد دولتمردی و سیاستمداری خود این کار را انجام داد. وقتی که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید، دولت‌های عربی نگرانی‌هایی پیدا کردند. این امر آن‌ها را از انقلاب دور کرد. این شکاف و فاصله را، اما ملت‌ها و حرکت‌های آزادی‌بخش پرکردند. جمهوری اسلامی به قاعده حمایت از مظلوم در مقابل ظالم باور دارد و همین امر یکی از ویژگی‌های ماندگاری انقلاب اسلامی است.

ورود جنبش‌های مردمی باعث چه تحولی در مسئله فلسطین شد؟

از زمانی که این اتفاق افتاد، روند شکست‌های اسرائیل شروع و اسرائیل مجبور شد سال ۲۰۰۰ از جنوب لبنان هم خارج شود. من آن زمان نماینده ایران در آژانس بودم. سفیر لبنان به مناسبت این اتفاق مبارک سفرا را به یک میهمانی دعوت کرده بود. من موقع دست دادن گفتم که به شما این پیروزی را تبریک می‌گویم، او جواب داد من باید به شما تبریک بگویم، این شما بودید که اسرائیل را بیرون کردید.

طوفان‌الاقصی به معنای دقیق کلمه شکست اسرائیل بود. رهبر معظم انقلاب هم آن را شکست غیرقابل ترمیم این رژیم نامشروع تعبیر کردند. چرا باید رژیم‌صهیونیستی را شکست‌خورده تحولات سال‌های اخیر جبهه مقاومت بدانیم؟

هر اتفاقی هم بعداً رخ دهد، اسرائیل شکست‌خورده جنگ امسال است. چرا این حرف را مطرح می‌کنیم، چون در همین جنگ دائماً اعلام کردند ما با افراد غیرنظامی کاری نداریم، رسانه‌های غربی هم از این مسئله پشتیبانی کردند و یک حالت انسان‌دوستانه به خود گرفتند، بعد هم بیمارستان را زدند. این امر اوج شکست رژیم‌صهیونیستی را نشان داد که دروغگویی و نفاق این رژیم عیان شد. حمله به افراد عادی نشان‌دهنده عصبانیت و شکست اسرائیل است. از ابتدای جنگ تاکنون، همه امکانات اولیه غزه را قطع کرده‌اند تا مردم را فراری دهند، اما مردم غزه ایستاده‌اند. از طرف دیگر عاجز از حمله زمینی به غزه هستند. چرا حمله نکرده‌اند، چون نگران هستند و از عواقب آن وحشت دارند. در حال حاضر استراتژی اسرائیل ایجاد ترس در مقابل کثرت است. جمعیت همسایگان عرب رژیم‌صهیونیستی حدود ۱۴۰ میلیون‌نفر است، در حالی که جمعیت این رژیم به ۱۰ میلیون نفر هم نمی‌رسد، بنابراین با استراتژی ایجاد رعب به دنبال غلبه پیدا‌کردن بر این اکثریت است. در حال حاضر عملیات نظامی به غزه را عقب انداخته‌اند و در حال مصاحبه هستند تا سیستم اطلاعاتی خود را تقویت کنند. آن‌ها تمام ماهواره‌های کشور‌های غربی را روی غزه بسیج کرده‌اند تا کمک اطلاعاتی به اسرائیل بدهند. اکنون در مسئله فلسطین دو عنصر تصویر‌سازی و روایتگری بسیار مهم است. ما باید روایت درست در این زمینه را به افکار عمومی دنیا برسانیم. امام موسی صدر می‌گفت بین شیطان و اسرائیل، جنگ با اسرائیل را انتخاب می‌کنم. ماهیت این رژیم را باید به مردم بشناسانیم.

در تحولات اخیر غزه تحرکات وزارت امور خارجه را چطور ارزیابی می‌کنید؟

به نظر من تحرکات و فعالیت‌های وزارت امور خارجه قابل تقدیر است. این امر را بدون هیچ تعارفی عرض می‌کنم، واقعاً خوب عمل کردند. توصیه من در تحولات اخیر این است که اظهارنظر‌های رسمی را به رهبری، رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه واگذار کنیم و بقیه مقامات اظهار نظر نکنند تا خدایی ناکرده کشور دچار هزینه نشود.

با توجه به تحولات اخیر و افزایش قابل ملاحظه قدرت جبهه مقاومت، آینده آرمان فلسطین را چطور می‌بینید؟

رویه موجود نشان می‌دهد از سال ۲۰۰۰ به بعد محور مقاومت در حال افزایش قدرت و اسرائیل در حالت ضعیف‌شدن و پوسیدن است. ارتش رژیم‌صهیونیستی و نسل‌های جدید ارتش و مردم ساکن فلسطین‌اشغالی، بی‌انگیزه و بی‌ایمان‌تر شده‌اند. عادی‌سازی هم همان رعبی بود که اسرائیل در بین کشور‌های عرب انداخته بود که این رعب با عملیات طوفان‌الاقصی شکسته شد.

با توجه به این مسئله، جبهه مقاومت در حال تقویت و قدرت گرفتن است و هر روز هم نسبت به گذشته قدرتمندتر می‌شود، چقدر محتمل می‌دانید که امریکا با توجه به اتکای سیاست خارجی خود بر محاسبه هزینه- فایده در آینده، حمایت خود را از رژیم‌صهیونیستی هزینه‌زا تلقی کند؟

سؤال مهمی پرسیدید، اگر مقابل رژیم‌صهیونیستی ارتش‌های دولتی با آرمان ناقص خود بود، امریکا می‌توانست امیدوار باشد که با حمایت از اسرائیل روز‌به‌روز بر جهان عرب بیشتر غلبه پیدا و در ابعاد مختلف توسعه پیدا کند، اما با خواست خدا این مقابله بر دوش ملت‌ها قرار گرفته است. امریکا توان مقابله با ملت‌ها را ندارد چراکه دو قرن است با گفتمان لیبرال‌دموکراسی شعار‌های حقوق‌بشری، دموکراتیک و انسان‌دوستانه سر داده است، قرار گرفتن مقابل مردم همه این شعار‌ها و گفتمان‌سازی را نابود خواهد کرد. آینده آرمان فلسطین دست ملت‌هاست و هیمنه امریکا در این زمینه تعیین‌کننده نیست.

The post علی اکبر صالحی: سازمان‌های بین المللی مقابل هولوکاست دوم سکوت کردند appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

در ادامه متن گفت وگوی شفقنا با علی اکبر صالحی که هم اکنون قائم مقام و معاون پژوهشی فرهنگستان علوم است را می خوانید:

چهارده روز از جنگ بین اوکراین و روسیه می گذرد که خیلی از مسائل را تحت شعاع خود قرار داده است، بسیاری بر این باور هستند این جنگ به غیر از اینکه بر روی قیمت نفت تاثیر گذاشته است مذاکرت وین را هم تحت شعاع قرار داده است. این را چگونه تحلیل می کنید؟

در حال حاضر دنیا به یک دهکده جهانی تبدیل شده است. بنابراین، اگر در یک دهکده اتفاقی بیفتد همه ساکنین آن را متأثّر می کند و تحولات در دنیا اینگونه نیست که تاثیر گذاری روی دیگران نداشته باشد. اگر در یک منطقه و کشوری که دور از ما باشد و یک اتفاقی بیفتد که فکر کنیم تاثیری روی ما ندارد می توان گفت این تحلیل اشتباه است. ممکن است شدت تاثیر کم و زیاد باشد اما تحولات از هم متاثر هستند. اتفاق اوکراین قطعا تاثیرات خودش را چه در ابعاد سیاسی و چه در ابعاد اقتصادی و چه در ابعاد حقوق بین المللی روی ما دارد و اینکه این تاثیرات در این حوزه‌های مختلف به چه صورت است یک بحث دیگر قلمداد می شود اما تاثیر خود را دارد. پس اینکه بگوییم اتفاقاتی که در اوکراین رخ می دهد روی ما تاثیر ندارد قطعا یک حرف اشتباهی بشمار میآید. اما اینکه چقدر تاثیر دارد و در کجاها تاثیر بیشتری دارد و اینکه نوع تاثیر آن سلبی یا ایجابی است یک بحث جداگانه است که احتیاج به تجزیه و تحلیل و یکسری آمارها دارد. بعنوان مثال، اگر بخواهید در مورد تاثیرات اقتصادی آن صحبت کنید بدون آمار امکان پذیر نیست. تحولاتی که در اوکراین رخ داده می توان گفت اتفاق ناگواری است و هیچ انسانی علاقه مند نیست که شاهد جنگ باشد. هیچ عاقلی نمی خواهد شاهد جنگ در هیچ جای دنیا باشد و این یک احساس عمومی جهانی بشمار می آید. مسائل در دنیا در هم تنیده شده است.

استدلالی که روسیه داشت برای جنگ با اوکراین چیست؟

روسیه بر این باور بود که اوکراین به غرب تمایل پیدا کرده و می خواست در مدار سیاسی غرب قرار گیرد و عضو ناتو شود که روس‌ها این را به عنوان یک تهدید برای خودشان تلقی کردند. سال ۱۹۹۱ وقتی که اتحاد جماهیر شوروی فرو پاشید ۱۵ کشور جدید مستقل شکل گرفتند، تعدادی از این کشورهایی که از روسیه جدا شدند کشورهای بالتیک بودند مثل استونی و لیتوانی و لاتویا که سریع عضو ناتو شدند که در همین راستا روس‌ها اعتراض کردند ولی به دلیل اینکه روسیه آن زمان دچار آشفتگی داخلی بود اعتراضی که انجام داد راه به جایی نبرد. در مرحله دوم، تعدادی دیگری از کشورها عضو ناتو شدند یا آنهایی که کشورهای اقماری اتحاد جماهیر شوروی بودند مثل لهستان و چک و ..، یک شرایط خاصی پیدا کردند و جزء اتحادیه اروپا هم شدند که روس‌ها احساس کردند که تهدید در حال افزایش است ولی باز این مسئله را هضم کردند تا اینکه سال ۲۰۰۸ ناتو کنفرانسی در بخارست در خصوص گسترش ناتو به سمت شرق برگزار کرد که این بار با اعتراض جدی روس ها روبرو شد.

وضع داخلی روسیه از سال ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۸ تاحدودی بهبود یافت و از گرفتاری‌های داخلی نجات پیدا کرد و برای همین در مقابل آن کنفرانس محکم ایستاد. از سال ۲۰۰۸ به بعد غربی‌ها خیلی با تامل نسبت به گسترش ناتو جلو می رفتند و سعی می کردند با برنامه ریزی دقیق تر عمل کنند. روس‌ها هم روز به روز قوی‌تر می شدند و شگردهای غرب هم روز به روز پیچیده‌تر می شد تا به جایی رسید که در مقابل همدیگر قرار گرفتند. ناتو در اوکراین دفتر داشت و قبل از اینکه بحران اوکراین حادث شود ناتو دفتر خود را به بروکسل منتقل کرد. حالا اینکه آیا روس‌ها واقعا با ورود به اوکراین کار درستی را انجام دادند یا خیر یک بحث جداگانه‌ای است اما روس‌ها حداقل از سال ۲۰۰۸ به صورت جدی به غرب هشدار داده بودند که نباید ناتو را به طرف شرق گسترش دهید و از این طریق ما را تهدید کنید. بعنوان مثال گرجستان می خواست عضو ناتو شود که روس‌ها آمدند و آن دو ایالتی که در گرجستان بود مثل آبخازیا را جدا کردند ولی در حال حاضر روس‌ها با این اقدامی که کردند آیا پیش بینی دقیق می کردند که آثار و عواقب این هجوم به اوکراین چه خواهد بود؟ احتمالا این کار را کرده‌اند چون شوخی نیست که وارد یک کشور بزرگ و مهمی بشوید و بعد انتظار داشته باشد عواقبی به همراه نداشته باشد.

به هر حال رسانه های بزرگ دست غرب هستند و افکار عمومی را آنها می سازند و بحث اوکراین در صدر اخبار آنها دیده می شود و آنها دارند خبر را به گونه‌ای مدیریت می کنند که طبیعتاً در جهت منافع روسیه نیست و این فشار روی روسیه دارد روز به روز بیشتر می شود. در منشور سازمان ملل متحدد براساس تفسیر موسع از بند ۵۱ آن اگر کشوری احساس خطر کند که امنیتش به دلایل مختلف به خطر افتاده، می تواند اقداماتی پیش دستانه انجام دهد . به هر حال ای کاش این اتفاق نمی افتاد ، اوکراین یک کشور بزرگی است که از نظر صنعتی به طور نسبی پیشرفته است و با روس‌ها هم نژاد هستند. به نظر من، خود روس‌ها هم نمی خواستند چنین اتفاقی بیفتد. اینجا روس‌ها باید یک مقدار تامل و محاسبات بیشتری می کردند. در حال حاضر روسیه می خواهد چکار کند؟ چگونه می خواهد از این بحران خارج شود؟ اگر به این شکل بخواهد بیرون آید که برای او شکست سیاسی بزرگی محسوب می شود و اگر بخواهد جنگ و خونریزی را ادامه بدهد عواقب آن معلوم و مشخص نیست به کجا خواهد رسید. با این پازل ها این درگیری پیچیدگی های خاص خود را دارد. من شخصا مسئله را بغرنج می بینم و تحریم‌های شدیدی که الان علیه روسیه آغاز شده کم نظیر و یا بی نظیر است. بعنوان مثال ورزشی که غربی ها به ما ایراد می گرفتند که چرا سیاست را به ورزش ربط می دهید، حالا یک حسنی که دارد این اتفاقات در دنیا دست نفاق را رو می¬کند یعنی خودشان سیاست یک بام و دو هوا پیش گرفته اند که خودشان بد و خوب را تعیین کنند و یک روز آدم بد را می¬گویند خوب است و یک روز آدم خوب را می گویند بد است.

به نظر شما تاثیر جنگ مسکو و کی‌یف در منطقه چگونه خواهد بود؟

به هر حال تاثیر آن در منطقه قطعا قابل توجه است. بعنوان مثال روسیه بیش از ۶ الی ۷ میلیون بشکه نفت صادر می کرد (۱۰ میلیون بشکه تولید می کند اما ۳ الی ۴ میلیون بشکه مصرف داخلی خودش است)، حالا این ۶ الی ۷ میلیون در معرض خطر قرار گرفته است، چگونه غرب می خواهد آن را جبران کند؟ اینگونه نیست که کشورهای نفت خیز بتوانند ۶ الی ۷ میلیون بشکه را سریعاً جبران کنند. پس اثر می گذارد.

اثری که برروی ایران دارد چگونه است؟

در حال حاضر برای جمهوری اسلامی یک فرصت استثنایی پیش آمده که اگر برجام منجر به احیا شود فرصتی برای صدور قابل توجه نفت ایران است که الان تقاضا هم برای آن وجود دارد. پس بنابراین، روی ما و عربستان و کل منطقه خاورمیانه اثر می گذارد. حدود ۳۰ الی ۴۰ درصد نیازهای گاز اروپا را روسیه تامین می کند. قطر یکی از عمده‌ترین تامین کنندگان گاز LNG در دنیا است و می تواند ۶۰ الی ۷۰ میلیون تن LNG تولید کند و گفته می شود می خواهد این مقدار را به ۱۳۰ میلیون تن برساند و این به دلیل همین اتفاقاتی هست که پیش آمده است، پس اثر می گذارد. از طرف دیگر اوکراین یک کشور تولید کننده عمده مواد غذایی بشمار می آید و الان با این شرایط دارد از گردونه خارج می شود و این اثر خودش را روی مواد غذایی مثل روغن، جو، گندم و … می گذارد. همانطور که گفتم الان دنیا یک دهکده جهانی شده و هر اتفاقی که می‌افتد اثرات آن جهانی است. بسته به اینکه شما چقدر نسبت به کانون بحران نزدیک یا دور هستید شدت و ضعف آن اثرات متفاوت است.

آیا ایران می تواند نقش میانجی گیری بین اوکراین و روسیه داشته باشد؟

شما زمانی می توانید نقش آفرین باشید که اولا دو طرف دعوا بپذیرند و ثانیا شما یک ابزاری برای نقش آفرینی‌تان داشته باشید، در این ارتباط ابزار اصلی ما صداقت و سیاست اصولی ما می باشد.

یعنی نمی توانید امتیازی دهید.

بله؛ نمی توانیم امتیازی خاص دهیم و نه اقدام خاصی انجام دهیم. ولی کشوری مثل ترکیه می تواند اقداماتی انجام بدهد. به دلیل اینکه در تنگه بسفر، دریای سیاه و مدیترانه یک موقعیت چشمگیری دارد که هم برای اوکراین و هم برای روسیه حساس است. همچنین ترکیه عضو ناتو هم هست و در ضمن روابط خوبی هم با روسیه و اوکراین دارد. لذا ترکیه می تواند یک ابزار مانوری برای واسطه گری باشد چون این دو کشور به ترکیه نزدیک هستند و هر دو به دریای سیاه دسترسی دارند. به نظر من، کشوری که می خواهد واسطه گری کند باید یک وزنی برای گذاشتن در ترازوی واسطه گری داشته باشد که اگر این ترازو یک وقت یک قسمتش مقداری سنگین‌تر شد بتواند با وزنی که دارد تعادل را در ترازو برقرار کند. ایران از باب حسن نیت می تواند واسطه باشد ولی دو طرف باید بخواهند. حسنی که ایران دارد، صداقت سیاسی‌آن می باشد. ما در سیاست‌ به یک اصولی پایبند هستیم و این را جامعه جهانی می داند، برخی از کشورها سیاست‌هایی دارند که دائما در حال تغییر است. ترکیه تا ۵ الی ۶ ماه پیش، قبل از اینکه لیر دچار مشکل شود، با اسرائیل رابطه سردی داشت ولی زمانی که مشکلات اقتصادی پیدا کرد فکر کرد که اگر به اسرائیلی‌ها نزدیک شود شاید بتواند از نفوذ اسرائیل در دنیای غرب استفاده کند و آن بحران‌ اقتصادی‌ که بوجود آمده را مدیریت کند. این کشورها از سیاست خاصی پیروی نمی کنند و تنها اصول آن این است که فعلا تشخیص داده اند چه چیزی به نفعشان است. ما هم البته به دنبال این هستیم که منافع ملی‌مان را حداکثری کنیم اما پیرو یک اصولی هم هستیم و دنیا هم این را فهمیده است. این نقطه قوت ما بشمار میآید.

تحلیل شما در مورد شرایطی که روسیه برای اوکراین در خصوص اتمام جنگ گذاشته است چیست؟ و اینکه آیا اوکراین تن به خواسته های روسیه می دهد؟

شرط های روسیه متغیر است ولی به نظر شرط اصلی گرفتن ضمانت است مبنی بر اینکه اوکراین در آینده عضوی از ناتو نباشد، ضمن اینکه نسبت به کریمه، دونتسک و لوهانسک هم شرایط ویژه خود را دارد. به هر حال باید منتظر ماند و دید که محدودیت های اعمال شده علیه روسیه چقدر منجر به نرم شدن مواضع اش خواهد شد.

دیدار روز پنجشنبه وزرای امور خارجه اوکراین و روسیه در آنتالیا را چطور تحلیل می کنید؟

بعید به نظر می رسد که منجر به برون‌رفتی شود چون هر روز که از این بحران می گذرد جراحت‌های طرفین عمیق‌تر و عقب نشینی از مواضع اعلام شده قبلی مشکل تر می شود. یک عامل تعیین کننده، تاب آوری مردم در هر دو کشور روسیه و اوکراین است که با توجه به هجمه سنگین ماشین تبلیغات غرب ممکن است مردم به آستانه عصیان برسند که امر بسیار خطرناکی محسوب می شود. روسیه باید از اشغال افغانستان و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی درس گرفته باشد و تا قبل از اینکه با یک بن بست جدی روبرو شود مسئله را حل و فصل کند.

آیا روسیه در قبال تحریم های غرب دوام می آورد با توجه به اینکه روسیه تهدید کرده اگر تحریم شود گاز آلمان را قطع خواهد کرد؟

البته به نظر می رسد که روسیه تا حدودی پیش‌بینی‌های لازم را کرده باشد مانند فروش اوراق قرضه ای که در آمریکا داشت و یا انباشت قابل توجه ذخایر طلا ولی خوب بنده فکر می‌کنم که ابعاد تحریم‌های اعمال شده علیه روسیه خارج از انتظار آن بوده و روز به روز بر فشارهای تحریمی افزوده می شود و اینجاست که باید نسبت به تاب آوری مردم توجه داشت که از کنترل خارج نشود.

فاصله بگیرم از بحث اوکراین و روسیه، خروج نیروهای امریکایی از منطقه را چطور می بینید و اینکه اگر امریکایی‌ها از منطقه خارج شوند، تحولات منطقه را چطور تحلیل می کنید و فکر می¬کنید به چه سمتی قرار است برود؟

من نشنیدم امریکا خودش بگوید می خواهد از منطقه خارج شود ولی تحلیل برخی اندیشکده‌ها و مراجع سیاسی اینگونه است که نیروهای آمریکایی می¬خواهند از منطقه خارج شوند. امریکا یک پایگاه قوی دریایی در بحرین دارد، یک پایگاه قوی هوایی در قطر دارد، در عربستان پایگاه دارد و کل اسرائیل پایگاه امریکا است. من بعید می دانم که اینها بخواهند به این راحتی از این پایگاه‌ها چشم پوشی کنند و بروند. خروج از منطقه یعنی چی؟ یعنی پایگاه نیروی هوایی‌اش را در قطر حفظ نکند، نیروی دریایی‌اش را در بحرین حفظ نکند، نیروی زمینی‌اش را در کویت حفظ نکند، پایگاه خود را در عربستان از دست بدهد، یا اینکه از ترکیه خارج شود، شما فکر می کنید این امکانات را رها می کند ؟!. من بعید می دانم منطقه‌ای مثل خاورمیانه که منبع تامین انرژی برای دنیا است، آمریکا به این راحتی بتواند از آن دست بر دارد زیرا که تا ۲۰ یا ۳۰ سال آینده از انرژی‌های فسیلی نفت و گاز نمی توان چشم پوشی کرد، حداقل در یک افق ۳۰ ساله این قابل چشم پوشی نیست. منطقه‌ای که تا ۳۰ سال می تواند از طریق منابع انرژی‌ خود دنیا را دچار آشفتگی یا آرامش کند و انرژی یک عنصری است که می شود با آن دنیا را مدیریت کرد، آیا امریکا با این نفوذی که در این کشورها دارد، به راحتی رها می کند و می رود و از این اهرم انرژی منطقه چشم پوشی می کند؟ بعید است. در حال حاضر کشورهای بزرگ نیاز به انرژی منطقه دارند. بعنوان مثال، چین بخش عمده‌ای از انرژی خود را از عربستان،کویت و قطر و … تامین می کند. اگر امریکا بخواهد مقابل چین بایستد می تواند به عربستان و قطر فشار بیاورد که به چین نفت و گاز ندهند و این یک اهرم فشار روی چین خواهد بود. با توجه به چنین چیدمانی که در خاورمیانه وجود دارد بعید می دانم امریکا از منطقه خارج شود. ممکن است به شدت سابق حضورش پر رنگ نباشد اما اینکه بگوییم امریکا از منطقه خارج می¬شود به نظر من تا حدودی خوش خیالی است.

آیا بودن امریکا با همان استراتژی و تاکتیک‌هایی است که قبلا بوده است؟

خیر . ممکن است این استراتژی را عوض کند یعنی دیگر خیلی خودش را درگیر منطقه نکند ولی انقدر هیمنه در منطقه داشته باشد که بتواند از اهرم انرژی منطقه در شرایطی که تشخیص می¬دهد استفاده کند.

اگر براین باور باشیم که تاکتیک آمریکا در منطقه تغییر خواهد کرد، ایران باید چه راهبردی را پیش بگیرد؟

ایران یک کشور مستقل بین کشورهای در حال توسعه است. ما کشوری به مستقلی ایران در بین کشورهای در حال توسعه نداریم و ایران باید این استقلال سیاسی‌اش را حفظ کند و به هیچ طرفی متمایل نشود. همان چیزی که حضرت امام برای سیاست خارجی ایران تعیین کردند. ما باید در مدار سیاسی خودمان بچرخیم البته به نحوی که منافع ملی‌ را حداکثر کنیم و حاکمیتمان به خطر نیفتد.

مذاکرات ایران و عربستان مدتی متوقف شده است. این را چگونه تحلیل می کنید؟

زمانی که من به عنوان سرپرست وزارت امور خارجه منصوب شدم، اولین صحبتی که کردم این بود که دو کشور برای ما در منطقه مهم است، بالاخره باید در سیاست و کلا در زندگی همیشه اولویت بندی کنید. کار وزارت خارجه این است که روابط بین الملل را تقویت کند، از منافع ملی کشورمان در دنیا صیانت کند، از طریق بستر سازی روابط مناسبی در شان جمهوری اسلامی با کشوری‌های دیگر برقرار کند، اینها وظایف وزارت خارجه است. ما ۲۰۰ کشور در دنیا داریم، آیا همه آنها به یک اندازه برای ما مهم هستند؟ خیر، برای همین باید اولویت بندی کنیم. به نظر من، یکی از اولویت‌های مهم در منطقه برای ایران دو کشور هستند، منظورم این نیست که کشورهای دیگر مهم نیستند، چون همه کشورهای همسایه ما مهم هستند اما درجه اهمیت‌ها فرق می¬کند. دو کشور برای ما اولویت بالا دارند که یکی از آنها عربستان سعودی با عنوان قبله‌گاه مسلمین است زیرا که مکه مکرمه هم در عربستان است و این یک جایگاه معنوی در افکار و اذهان مسلمانان دنیا ایجاد می کند و دیگری ترکیه که یک کشور بسیار مهم در منطقه است که نباید به راحتی از این دو کشور عبور کرد.

عربستان به دلیل جایگاه خاصی که دارد امُّ القُرای اسلام است و از نظر اقتصادی هم کشوری مقتدر و با نفوذی در جهان عرب بشمار می آید. پس عناصر قدرت در عربستان کم نیست. نفوذ آن در جهان عرب، امکانات مالی عظیمی که از آن برخوردار است، می تواند کشور مهمی برای ما باشد. ترکیه هم به دلیل جایگاه جغرافیایی که دارد کشوری نیمه صنعتی است یعنی به طور نسبی از لحاظ صنعتی پیشرفته ‌است و می تواند خیلی از نیازهای تجاری و صنعتی ما را برآورده کند و راه ترانزیت خوبی برای ما محسوب می شود. همچنین ما تقارب فرهنگی زیادی با ترک‌ها داریم. یک بخش قابل توجهی از جامعه ایرانی ترک زبان هستند و غیر از زبان، تقارب فرهنگی نیز با هم داریم.

ما باید روابطمان را با این دو کشور، روابط عمیق تر و درهم تنیده کنیم به گونه¬ایی که هیچکس نتواند در روابط ما خللی ایجاد کند. ما می¬توانیم نظرات مختلف سیاسی نسبت به مسائل بین المللی داشته باشیم کما اینکه اروپا وامریکا که رابطه استراتژیک با هم دارند در برخی از مسائل با هم اختلاف دارند و این هیچ اشکالی ندارد. ما نباید بگوییم اگر می خواهیم رابطه با ترکیه یا عربستان داشته باشیم آنها حتما باید مثل ما فکر کنند، ما باید روی مشترکات‌مان سرمایه گذاری کنیم.

ولیعهد عربستان گفته ما باید منتظر نتیجه مذاکرات باشیم. مگر عربستان می خواهد چه امتیازی از مذاکرات بگیرد که انقدر صبر کرده تا ببیند مذاکرات چه می شود و اگر مذاکرات احیا شد با ایران ارتباط بگیرد؟

من نمی خواهم از طرف عربستان صحبت کنم. ما باید هر دو کار یعنی «مذاکرات» و «از سرگیری رابطه با عربستان» را پیش ببریم. باید رابطه با عربستان را جدی بگیریم چون این رابطه سرد بین ما و عربستان به نفع منطقه نیست. ما عربستان را در مورد یمن مورد نقد قرار می دهیم ولی اگر رابطه ما با عربستان خوب بود شاید می توانستیم قضیه یمن را به گونه‌ای مدیریت کنیم که انقدر فشار برروی مردم مسلمان و مظلوم یمن نباشد. درست است که آنها قهرمانانه ایستاده‌اند ولی چرا باید این همه فشار روی این مردم بی گناه باشد؟ ما در مسائل زیادی با عربستان اختلاف داریم.

به نظر شما این اختلافاتی که بین تهران و ریاض هست حل می شود؟

بله. اگر طرفین بپذیرند که هرکسی مختار است که نظر خودش را در مسائل بین المللی داشته باشد و روی مشترکاتی که دارند سرمایه-گذاری کنند و روی اختلافات با هم کلنجار نروند مسئله حل می شود. ما باید نقاط اشتراک را تعیین کنیم. ما به عربستان همین را می گوییم که بیایید روی مشترکات‌ به وحدت برسیم و حل مشکلات موجود را به دیگران واگذار نکنیم چون نفعی برای ما ندارد. ولیعهد عربستان حرف خوبی زده است او می گوید ما بالاخره تا ابد با هم همسایه هستیم، نه ما می توانیم ایران را نادیده بگیریم و نه ایران می تواند ما را نادیده بگیرد و این واقعا حرف درستی است. ما باید با ترکیه هم طوری عمل کنیم که خیلی بیشتر از این در تعامل داشته باشیم، ایران و عربستان و ترکیه باید در این منطقه در هم تنیده شوند تا منطقه روی آرامش و پیشرفت را ببینید.

اگر ایران و عربستان با هم ارتباط بگیرند آیا این احتمال وجود دارد آمریکا و اسرائیل بخواهند سنگ اندازی کنند اگر چنین اتفاقی افتاد باید ایران چه راهبردی را پیش بگیرد؟

قطعا رژیم صهیونیستی از تقارب کشورمان با همسایگانش بخصوص عربستان خشنود نخواهد شد و تا آنجا که برایشان مقدور باشد با توسل به انواع حیله های سیاسی مانع تراشی خواهند کرد.

The post صالحی: ایران نمی‌تواند بین روسیه و اوکراین میانجیگری کند appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

معاون پژوهشی و قائم مقام رییس فرهنگستان علوم ایران و وزیر امورخارجه اسبق ایران در گفت و گو با خراسان  خاطراتى از سردار سلیمانى در دومین سالگرد ترور او بیان کرد.

صالحى گفت: زمانى که وزارت خارجه بودم و مذاکرات محرمانه را با آمریکا در عمان پیش می‌بردیم با مشکلاتی در داخل روبرو بودم. یک بار رفتم پیش سردار سلیمانی و مکتوبات و گزارشاتی که داشتیم را ارائه کردم و گفتم شما بیایید در میدان و کمک کنید که دوستان اینقدر اذیت نکنند. 

وى افزود: این مال زمانی بود که وزارت خارجه بودم. گفت من تلاش می‌کنم البته اواخر کار ما بود و نرسید ولی موافق و همراه بود که مسائل حل شود.

وزیر پیشین امور خارجه خاطرنشان کرد: یک روز نزدیک غروب بود و خانه آمده بودم و خیلی هم خسته بودم، زنگ زد گفت آقای صالحی فردا ۴۸نفر ایرانی را می‌خواهند اعدام کنند در سوریه، ببین چه کاری می‌توانید بکنید. که بحمداله با عنایت پروردگار و با تدبیر صورت گرفته موضوع به سلامتی و خوبی حل شد.

وى گفت: سردار شخصیتی بود که اگر کاری به وزارت خارجه ارتباط داشت قطعا با وزارت خارجه هماهنگ می‌کرد. مثلا سفیرمان در عراق را بالاخره باید وزارت خارجه انتخاب کند اما ایشان با وزارت خارجه هماهنگ بود. 

صالحى اضافه کرد: مثلا در لیبی ما هماهنگ کردیم برای انتخاب سفیر. فکر می کردیم، بررسی می‌کردیم اما در هماهنگی کامل سفیر انتخاب می‌شد. درست هم بود چون در برخی کشورها وضعیت طوری نیست که فقط یک دیپلمات برود و باید ویژگی های دیگری هم داشته باشد.

The post صالحى: سردار سلیمانی در کارهاى مرتبط قطعا با وزارت خارجه هماهنگ مى کرد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.