ابوالفضل ظهره‌وند در گفت‌وگو با ایلنا، در ارزیابی تداوم سدسازی‌های افغانستان بر سر مسیر رودهای مشترک بین دو کشور و تاثیر آن بر ایران اظهار داشت: این روند قابل پیش‌بینی بوده و هست، نوع روابط و نگاه به افغانستان به گونه‌ای است که این اتفاقات خروجی آن است. اکنون طالبان در کنار امریکا علیه ایران همکاری می‌کند تصور آنها بر این بوده که ایران از جنبه آب آسیب‌پذیر است و در نظر دارند از آب به عنوان اهرم فشار علیه ایران در بهم ریختن ظرفیت ژئوپلیتکی منطقه و جابجایی مردم در مرزهای شرقی ایران و همچنین عدم سرمایه‌گذاری در کشور ما استفاده کنند، یعنی هم از مولفه تروریسم و هم مولفه آب علیه ایران استفاده می‌کنند.

وی افزود: اگر چند روز پیش آب به سمت ایران روانه شد به خاطر سیلابی است که امکان مهار آن را نداشتند و مجبور شدند به سمت ایران بفرستند.

سفیر پیشین ایران در افغانستان گفت: سدی که بروی هریررود ساخته شد در واقع با پول هند و تامین سیمان و مهندسی از جانب ایران بوده است و کسی در آن زمان واکنشی نشان نداد. یا اینکه سد کمالخان با سیمان ایران و کمک خودمان علیه خودمان ساخته شد و بعد شاهد بودیم که حامد کرزای موضوع نفت در برابر آب را مطرح کرد و دیپلماسی ایران سکوت کرد، اینها اتفاقاتی است که به دلیل عدم پاسخگویی سیاست خارجی ایران و عدم توجه به نظرات کارشناسی رخ می‌دهد.

وی افزود: اکنون اوضاع افغانستان در حال فروپاشی و ویرانی است و همین آب موجود را هم نمی‌توانند استفاده کنند این آبی که حبس می‌کنند را فقط به مصرف کشت خشخاش می‌رسانند، دلیلی به ساخت این تعداد سد وجود ندارد. درواقع امریکا و اسرائیل بدنبال استفاده از ابزار آب علیه ایران هستند و طالبان هم عامل آنها است، افغانستان نیازی به سد ندارد بلکه نیاز به سیستم آبیاری درست و آبخوان‌داری دارد. این کشور اکنون زیرساخت آبی نیاز دارد، ما در ایران روی روش‌های آبخوان‌داری تمرکز کرده‌ایم، افغان‌ها هم می‌توانستند به کمک ایران ظرفیت‌های کشاورزی خود را بهبود دهند.

ظهره‌وند گفت: اگر سمت ایران خشک شود حتما روی کشورهای منطقه و همسایگان نیز تاثیر دارد، موقعیت اکوسیستم منطقه بهم بریزد همه کشورهای همسایه تاثیر خواهند پذیرفت. مثلا وقتی هامون خشک شد روی افغانستان هم تاثیر داشت، هیرمند شاهرگ حیاتی منطقه است وقتی خشک شود تمامی پایین‌دست خودِ افغانستان کوچ می‌کنند و زمینه برای قاچاق و تروریسم و ناامنی فراهم می‌شود. در این شرایط ما خاموش هستیم و حتی ناخودآگاه به این وضعیت کمک کرده‌ایم.

این دیپلمات سابق اظهار داشت: افغانستان با احداث سد «پاشدان» در نظر دارد همان مختصر آبی را هم که به سمت ایران روانه می‌شود، مهار کند، از این موضوع به عنوان اهرم فشار و بهم‌ریختگی در ایران استفاده می‌کند. آب هریررود به ترکمنستان هم می‌رفت و با سدسازی‌های افغانستان کل اکوسیستم در حال بهم ریختن است.

سفیر پیشین ایران در افغانستان در ادامه تصریح کرد: اکنون طالبان پول و متخصص ندارد که بخواهد پروژه سدسازی اجرا کند. اگر پول داشت اجازه نمی‌داد مردم افغان به سمت ایران سرازیر شوند، برنامه‌ای که افغانستان دنبال می‌کند بازی کثیف ژئوپلیتیکی است. به طوری که آب را از آمودریا هم به کانال غیرفنی روان کرده‌اند در صورتی که ازبکستان، تاجیکستان و ترکمنستان باید اعتراض می‌کردند، دیپلماسی ما نیز این مسئله را تبیین نکرد. احداث کانال قوش‌تپه نیز بر خلاف سهم آب مناطق است، افغان‌ها این آب را بر می‌دارند که منطقه و آسیای میانه را بهم بریزند و نیروها را جابجا کنند، درواقع قوم‌زدایی کنند و پشتون‌ها را به این منطقه ببرند، بعبارت دیگر تمامی هدف‌شان بر خلاف منافع منطقه است.

وی با تاکید بر اینکه دیپلماسی ایران باید در واکنش به این اقدمات افغانستان فعال عمل کند، گفت: طالبان مولفه و ابزار ژئوپلیتیکی غرب است و هدف‌شان ایجاد ثبات، امنیت و تحول مثبت نیست. بدنبال خلافت اسلامی و پروش جریان تروریستی علیه ایران، چین و روسیه و کل منطقه را دنبال هستند در غیر این صورت مردم خود را در کشور خودشان حفظ کرده و کاری نمی‌کردند که مجبور به مهاجرت شوند کسی که به ملت خود رحم نمی‌کند قطعا به مردم دیگر کشورها و از جمله ایران نیز رحم نمی‌کند.

The post سفیر سابق ایران در کابل: طالبان یک بازی کثیف ژئوپلتیک را علیه ما آغاز کرده است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

عیسی بزرگ‌زاده درباره آخرین وضعیت تخصیص حقابه ایران از هیرمند از سوی افغانستان اظهار داشت: متاسفانه تاکنون حقابه ایران و مردم سیستان و بلوچستان از هیرمند داده نشده و پارسال هم آبی که رهاسازی شد وارد شوره‌زارها و گودزره در خاک افغانستان شد.

وی افزود: اکنون ما از کانال‌های دیپلماتیک و با همکاری وزارت امور خارجه پیگیر و مُصًِر هستیم که این حقابه را دریافت کنیم.

سخنگوی صنعت آب تصریح کرد: هر قدر هم که بارندگی در افغانستان کم و محدود باشد باید حقابه ایران پرداخت شود، ما مطابق معاهده حقابه‌ای داریم اگر سال نرمال و سیلابی و ترسالی باشد این عدد مشخص است و اگر خشکسالی هم باشد فرمولی که میزان حقابه را مشخص و رهاسازی می‌کند مشخص است.

وی تاکید کرد: آنچه مسلم است ما حقابه خودمان را از هیرمند دریافت نکرده‌ایم و باید طرف مقابل به معاهده تن در دهد و حقابه ایران را پرداخت کند.

بزرگ‌زاده یادآور شد: در سال آبی جاری ورود آب به ایران از هیرمند صفر بوده است.

معاون سیاسی وزارت خارجه طالبان روز گذشته گفته بود که ما آبی نداریم تا حقابه ایران را بدهیم.

شیرمحمد عباس استانکزای گفت: در حال حاضر فقط به اندازه رفع نیاز شهروندان افغانستان آب وجود دارد و به مقداری نیست که به سمت ایران رها شود. ما نمی‌خواهیم روابط خود با ایران را به خاطر آب تخریب شود.

منبع: ایلنا

The post سخنگوی صنعت آب: حقابه هیرمند را دریافت نکرده‌ایم appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

بارها در رسانه‌های مختلف شاهد گزارش‌هایی با عنوان “مرگ بی صدای هامون” بوده‌ایم، اما حالا شرایط به گونه‌ای رقم خورده که خشکی صد در صدی تالاب بین المللی هامون به دلیل ساخت بند کمال خان از سوی افغانستان بر روی بستر رودخانه هیرمند پر سر و صداترین تیترها را به خود اختصاص داده است.

همه مردم و مسوولان کشور شاهد از بین رفتن حیات در منطقه‌ای که روزگاری زندگی بخش مردم سیستان و بلوچستان بوده هستند. خشک شدن بستر تالاب بین المللی هامون موجب شده تا مردم منطقه سیستان با مشکلات اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی مواجه شوند و برخی از آنان به مناطق دیگر استان و کشور مهاجرت کنند.

دریاچه و تالاب بین المللی هامون یکی از مهمترین ذخیره‌ گاه‌های زیستی ایران به شمار می‌رود و روزگاری یکی از پرطرفدارترین جاذبه‌های گردشگری و جاهای دیدنی سیستان و بلوچستان به شمار می‌رفته اما در دهه‌های اخیر، روزهای تلخی را تجربه کرده و به گفته کارشناسان صد در صد تالاب دچار خشکسالی شده است.

موضوع تامین حقابه رودخانه هیرمند سال‌هاست که بحث داغ میان کارشناسان و مسوولان است، عدم تامین حقابه، خشک شدن رودخانه هیرمند و به دنبال آن خشکی تالاب بین المللی هامون را در بردارد همچنین عدم ورود آب به تالاب هامون باعث تشدید خشکسالی و تبدیل این منطقه به منشاء گردوغبار شده است.

بر اساس معاهده آبی سال ۱۳۵۱ که بین ۲ کشور ایران و افغانستان به امضا رسید مقرر شد، حدود ۲۶ مترمکعب آب در ثانیه به ایران منتقل شود اما این انتقال آب هرگز همراه با برنامه و به‌ صورت منظم نبوده و اکنون با ساخت بند کمال خان جلوی اندک آبی که بر اثر سیلاب‌های غیر قابل کنترل این کشور به سمت تالاب بین المللی هامون روانه می‌شد نیز گرفته شده است.

در این معاهده آمده که نباید هیچ مانعی در مسیر رودخانه هیرمند ایجاد شود اما دولت افغانستان در فروردین ۱۴۰۰ اقدام به افتتاح سد کمال‌خان در ولایت نیمروز در نزدیکی مرز ایران و در مسیر رودخانه هیرمند کرده که این موضوع به خشکی تالاب بین المللی هامون بیش از گذشته دامن زده چرا که حقابه هامون از هیرمند معمولا سالانه از طریق سیلاب ها تامین می‌شد اما با ساخت این سد انحرافی این حق هم از هامون گرفته شد.

افغانستان با احداث سدهای متعدد بر روی رودخانه های منتهی به ایران مانع ورود سیلاب به کشور شده از این رو مشکلات زیادی را برای مردم منطقه سیستان و کسانی که معیشت آنان به آب بستگی داشته به وجود آورده همچنین سدسازی‌های این کشور تاثیر زیادی در شیوع ریزگردها در تالاب بین المللی هامون در سیستان دارد به طوریکه این تالاب اکنون به طور کلی خشک و منشأ ریزگردها شده است.

براساس آخرین گزارش‌های هواشناسی سیستان و بلوچستان وضعیت بارش استان در سال ۱۴۰۱ به میزان ۷۳.۱میلیمتر بوده که نسبت به بلند مدت ۲۷.۶ درصد کاهش را نشان می‌دهد این مقدار بارندگی در مقایسه با سال قبل آن نیز ۱.۳ درصد کاهش داشته. کاهش نزولات آسمانی و قطع جریان آب رودخانه هیرمند سبب خشکیدن ریشه‌های حیات در بستر تالاب بین المللی هامون شده است.

به گفته کشاورزان سیستانی چندین سال است که زابل بارش‌ خوبی به خود ندیده و مردم این منطقه بیشتر در فصل زمستان شاهد بارش اندک باران هستند این در حالیست که در گذشته در فصل بهار به ویژه فروردین بارش‌های خوبی در سیستان می‌بارید اما چندین سال است که این شرایط تغییر کرده و برخی از کشاورزان این منطقه به شهرهای دیگر مهاجرت کرده اند چرا که تنها راه درآمدی آنان همین کشاورزی بوده است.

خشکی تمام پهنه تالاب بین المللی هامون

سرپرست اداره‌کل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان گفت: با تکمیل بند کمال خان تاکنون هیچ آبی وارد منطقه سیستان و تالاب بین المللی هامون نشده و چشم امید مردم به نزولات آسمانی است.

محمد رضا علیمرادی اظهار داشت: تقریبا ۲ سال پیش یک انحراف آبی در افغانستان رخ داد که آب از هیرمند به منطقه گودزره در افغانستان هدایت شد اما آبی به تالاب هامون نرسید؛ در واقع ایران حقابه خود را در این مدت دریافت نکرده است.
وی در پاسخ به آخرین وضعیت مطالباتی که با کشور همسایه افغانستان در باره حق آبه ایران انجام شده است گفت: تاکنون چند نشست با مسوولان افغانستان در تهران انجام شده، مقامات این کشور قول مساعد داده‌اند که اگر وضعیت بارش‌ها بهتر شود حقابه هیرمند پابرجاست و این کشور آمادگی هر گونه همکاری را با ایران دارد.

سرپرست اداره کل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان خاطرنشان کرد: در حال حاضر تمام پهنه تالاب بین المللی هامون کاملا خشک شده و هیچ گونه آبی در آن وجود ندارد به همین دلیل در حوزه سیستان و این تالاب شرایط خوب نیست.

وی درباره پرندگان مهاجری که روزگاری از تالاب بین المللی هامون عبور می‌کردند بیان کرد: مهاجرت پرندگان به این منطقه به شدت کاهش یافته، براساس آخرین سرشماری ۲۱ هزار پرنده به سیستان و بلوچستان آمده‌اند، پرنده‌هایی که برای زمستان‌گذرانی از سیبری به منطقه سیستان مهاجرت می‌کردند مسیر خود را از تالاب بین المللی هامون به عنوان بزرگترین ‌دریاچه آب شیرین ایران به سمت گودزره تغییر داده‌اند.

تالاب هامون شرایط بحرانی دارد

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره کل محیط زیست سیستان و بلوچستان گفت: بیش از ۲ دهه خشکسالی را در استان تجربه کرده ایم. آبگیرهای تالاب بین المللی هامون نیز از سال ۱۴۰۰ تاکنون به دلیل شرایط خشکسالی و مدیریتی که روی مسیرهای ورودی آب از کشور همسایه به سمت تالاب انجام گرفته پر نشده است.

مهدی کدخدایی افزود: توفان‌ها سبب ایجاد گرد و غبار می‌شود و با توجه به بادهای ۱۲۰ روزه‌ای که در سیستان رخ می‌دهد شرایط بسیار سخت و بحرانی در این منطقه رقم خورده است.

وی با اشاره به اینکه هر برنامه‌‌ریزی که برای احیای تالاب‌ بین المللی هامون انجام شود بر مبنای میزان آبی است که در منطقه داریم خاطرنشان کرد: احیای پوشش گیاهی در بستر تالاب بین المللی هامون نیازمند آب است، با توجه به اینکه آبی در چند سال اخیر وارد تالاب نشده شرایط پوشش گیاهی در این منطقه بحرانی شده و اگر امسال هم آب نیاید ممکن است بسیاری از پوشش گیاهی از دست برود و با کوچک‌ترین بی‌احتیاطی در بستر تالاب آتش سوزی رخ دهد.

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل محیط زیست سیستان و بلوچستان افزود: با این وجود استفاده از روش‌های نوین آبیاری یکی از برنامه‌های احیای پوشش گیاهی در این منطقه است که برنامه ریزی برای ایجاد پوشش گیاهی در مسیرهای گرد و غباری انجام شده تا حداقل گرد و غبار حاصل طوفان‌ها اندکی مدیریت شود.

وی با بیان اینکه اکنون تقریبا صد در صد بستر تالاب بین المللی هامون درگیر خشکسالی شده است تصریح کرد: اگر امسال آب وارده این تالاب نشود شرایط بدتر از این هم خواهد شد.

بند کمال خان مانع بزرگ ورود آب به هیرمند

نماینده حوزه انتخابیه زابل در مجلس شورای اسلامی گفت: احداث بند کمال خان در نقطه صفر مرزی ایران و افغانستان، بزرگترین مانع در جاری شدن آب در رودخانه هیرمند است.

حبیب‌الله دهمرده با اشاره به اینکه بند کمال خان در ۸۰ کیلومتری مرز ایران با افغانستان ساخته شده است، افزود: از زمان تاسیس این بند تا کنون آبی در رودخانه هیرمند رها نشده و زمین رودخانه کاملا خشک است.

وی با بیان اینکه در هیچ زمانی رودخانه هیرمند تا این اندازه خشک نبوده است، ادامه داد: این رودخانه در برخی مواقع سه تا چهار میلیارد مترمکعب و در بعضی اوقات تا ۲۰ میلیارد مترمکعب آورده داشته که هم‌اینک به صفر رسیده است.

نماینده مردم شهرستان‌های زابل، زهک، هیرمندف نیمروز و هامون در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مسوولان مدتهاست که درحال پیگیری برای رهاسازی آب در هیرمند هستند، گفت: رودخانه هیرمند در نقطه صفر مرزی به دوشاخه تبدیل می‌شود که یک شاخه به نام رودخانه سیستان وارد ایران شده و به دریاچه هامون می‌ریزد.

با وجود انعقاد قرارداد حقآبه هیرمند، از اواخر دهه ۱۳۷۰ و هم‌زمان با کاهش بارش سالانه و گسترش خشکسالی بر سیستان، میزان ورودی آب رود هیرمند به دریاچه هامون مرتبا کاهش یافت. نبود دولت قدرتمند در افغانستان، حفر نهرها و رودهای متعدد برای انتقال آب رودخانه، نصب و بکارگیری انواع پمپ در مسیر رودخانه هیرمند برای کشاورزی در افغانستان در نهایت خشک شدن تالاب هامون به عنوان هفتمین تالاب بین‌المللی جهان را در پی داشت.

منبع: ایرنا

The post سد کمال‌خان افغانستان تالاب هامون را خشک کرد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

افغانستان کشوری محصور در خشکی است و برای توسعه و تأمین کالاهای مصرفی نیازمند دسترسی به آب‌‌‌های آزاد است که با توجه به توپوگرافی منطقه، بندر چابهار موقعیت لجستیکی مطلوبی برای افغانستان دارد.

تنش آبی این کشور با همه کشورهای همسایه‌‌اش به‌جز چین با توجه به بالادست‌بودن در رودخانه‌های فرامرزی به‌ویژه در حوضه آبریز آمودریا با احداث فاز دوم کانال قوش‌تپه، احداث سد‌‌‌های پیش‌بینی‌شده بر روی رود کابل و متعاقب آن از بین رفتن امنیت آبی و غذایی پاکستان و کشورهای آسیای میانه، احتمال دارد نزاع منطقه‌ای آب را به جاهای باریک بکشاند.

چنین فرضیه‌ای در میان‌مدت و بلند‌مدت باعث تشکیل شورای همکاری کشورهای همسایه افغانستان برای اعمال فشار به این کشور برای مواجهه با تنش آبی می‌شود.

ضعف ایران در حوزه دیپلماسی آب و انفعال دستگاه‌‌‌های متولی برای مواجهه درست با سدسازی افغانستان بر روی رودخانه‌های هیرمند، فراه و هریرود باعث شده که امنیت آبی و غذایی شرق کشور به مخاطره بیفتد و مصائب زیست‌محیطی بسیاری را به منطقه تحمیل کند.

با توجه به اوضاع وخیم منطقه سیستان که ذخایر آبی آن به زیر سه درصد رسیده و دستکاری‌‌‌های انسانی باعث بروز توفان‌‌‌های گرد‌و‌غبار آخرالزمانی شده، پهن‌‌کردن فرش قرمز برای ملا عبدالغنی برادر از سوی دولت اقدام چندان شایسته‌ای نبود.

واگذاری سفارت افغانستان در تهران به دیپلمات‌‌‌های طالبان و همچنین افزایش سطح تبادلات اقتصادی بدون در نظر گرفتن رویکردهای هیدروپلیتیکی افغانستان و سیاست‌‌‌های آبی این کشور به نوعی چراغ سبز دولت ایران به فرایند تضییع منافع ملی به طرف افغانستانی است.

واگذار‌‌نکردن حقابه هیرمند علاوه بر تحمیل هزینه‌‌‌های گزاف به دولت برای اجرای طرح‌‌‌های اضطراری، کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تأمین آب شرب، باعث از بین رفتن کشاورزی، دامداری، صیادی، تالاب بین‌المللی هامون، بروز فجایع زیست‌محیطی، از حیز انتفاع خارج‌شدن طرح موسوم به ۴۶ هزارهکتاری به ارزش حدود یک میلیارد دلار، افزایش هزینه‌‌‌های درمانی، فقر، مهاجرت منفی، خالی‌شدن روستاها از سکنه و افزایش آسیب‌‌‌های اجتماعی شده است. مبادلات تجاری ایران و افغانستان چنین زیانی را جبران می‌کند؟

تا زمانی که ساختار دیپلماسی کشور در ابعاد حقوقی، سیاسی و امنیتی پاسخ درستی به کنش‌‌‌های افغانستان در حوضه‌‌‌های آبریز مشترک نداده و نمی‌دهد، سیاست‌گذاران این کشور با خیالی آسوده سیاست‌‌‌های آبی خود اعم از احداث سدهای ذخیره، بندها، کانال‌های انحراف آب و افزایش سطح زیر کشت خشخاش را بدون در نظر گرفتن معاهده ۱۳۵۱ و قوانین بین‌المللی رودخانه‌های مرزی اجرا می‌کنند. تاکنون تضییع حقوق ایران در زمینه منابع آبی مشترک، نقض حقوق بشر در افغانستان و استان‌‌‌های مرزی ایران به واسطه سدسازی‌های این کشور، ایجاد محدودیت برای زبان پارسی و به مخاطره انداختن حوزه تمدنی ایران نه‌‌تنها بر روی تعامل‌‌‌های اقتصادی و سیاسی دو کشور تأثیر منفی نداشته، بلکه ایران امتیازات درخور توجهی در این حوزه‌ها برای طالبان و کشور افغانستان قائل شده است!

به هر حال چنین رویکردی نشان می‌دهد که تراز تجاری با افغانستان در شرایط اقتصادی کنونی برای تصمیم‌گیران کشور به مراتب از حقابه هیرمند بااهمیت‌تر است.

منبع: شرق

The post تراز تجاری با افغانستان برای تصمیم‌گیرندگان از حقآبه هیرمند مهم‌تر است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

سرپرست سفارت ایران در افغانستان روز یکشنبه در شبکه اجتماعى اکس نوشت: پایبندی طرف افغان و عمل به بخشی از مفاد معاهده سال ۱۳۵۱ هجری خورشیدی رودخانه هیرمند میان دولتین که منجر به بازدید تیم فنی جمهوری اسلامی ایران از ایستگاه آبسنجی دهراود که مبنای سنجش سال آبی نرمال است، نشانه مثبتی بر آغاز تعاملات سازنده در اعتماد سازی و حسن همجواری است.

کارشناسان ایرانی هفته گذشته برای نخستین بار به ایستگاه آب سنجی دهراود در بالادست سد کجکی در افغانستان رفتند که از سال ۱۳۵۱ (سال انعقاد قرارداد) تاکنون بی سابقه بوده است و ناظران سیاسی آن را یک نقطه عطف خوب در تاریخ مناسبات آبی دو کشور و نویدبخش حل و فصل بهتر مسأله آب است.

The post کاظمى قمى: طالبان به معاهده هیرمند پایبند است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

در اطلاعیه وزارت خارجه هیات حاکمه سرپرستی افغانستان آمده است؛

«امارت اسلامی افغانستان متعهد در قول و عمل است، تا هر خیر ممکن مخصوصاً در بخش آب که ماده حیاتی برای زندگی بشر بوده را برای مردم خویش و ساکنان سیستان ایران برساند. در همین راستا به منظور رفع ابهامات به تاریخ ۱۸ اسد (مرداد) سال ۱۴۰۲ زمینه بازدید هیئت فنی جمهوری اسلامی ایران از دستگاه آبشناسی دهراود مساعد شد تا جریان آب را مشاهده و اندازه‌گیری کنند».

هم‌چنین در بخش دیگری از این بیانیه وزارت خارجه هیات حاکمه سرپرستی افغانستان مدعی شد: هیئت ایرانی بعد از مشاهده و اندازه‌گیری جریان آب در دستگاه آب شناسی دهراوود سال جاری آبی را در اثر خشکسالی‌های ناشی از پدیده جهانی تغییر اقلیم و تداوم سال‌های گذشته به مراتب کمتر از سال نرمال آبی ارزیابی کردند. در روزی که هیئت ایرانی آب را در دستگاه دهراود اندازه‌گیری کرد جریان آب کمتر از ۷ متر مکعب فی ثانیه بود که این وضعیت واقعاً تکان دهنده است.

هم‌چنین در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: در اثر مشاهده، هیئت ایرانی دریافتند که دریای هلمند (هیرمند) دارای حداقل جریان آب بوده و مانند ارغنداب، ارغستان و ترنک به صورت کامل خشکیده و تنها در حالات سیلابی آب در آنها جریان می‌یابد که در این صورت رسیدن آب دریای هلمند (هیرمند) به صورت دلتا بسیار مشکل گردیده است. همچنین بر اساس تحلیل آمار و ارقام جریان آب، به وضاحت می‌توان دریافت که هیچ نوع فعل اراده انسانی در عدم تامین حقابه ایران دخیل نیست بلکه حالت مجبره باعث این امر گردیده است.

هیات حاکمه سرپرستی افغانستان در بخش دیگری از بیانیه خود اعلام کرد که در صورت بارندگی و مساعد شدن شرایط مطلوب حقابه ساکنین پایین دست دریای هلمند (هیرمند) در ولایت نیمروز افغانستان و سیستان در جمهوری اسلامی ایران تامین خواهد کرد.

براساس این گزارش، مطیع الله عابد، سخنگوی وزارت انرژی و آب هیات حاکمه سرپرستی افغانستان در واکنش خبر بازدید هیات ایرانی از ایستگاه آب سنجی دهراود به خبرگزاری آوا گفت: هیچ کسی نمی تواند از بندهای کجکی و کمال خان بازدید کند؛ اما طبق معاهده سال ۱۳۵۱ طرف ایرانی فقط می تواند در حالت‌های خاص مطابق صراحت ماده پنجم پروتکل اول و بر اساس یک مکانیزم خاص از ایستگاه دهراود دیدن کند.
عابد تأکید کرد که امکان بازدید هیئت ایرانی از بندهای کمال خان و کجکی وجود ندارد.
وی گزارش برخی رسانه‌ها از جمله رسانه‌های ایرانی را که به نقل از حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه رئیس جمهور در امور افغانستان اعلام کرده بودند هیئت این کشور از بندهای کجکی و کمال خان افغانستان بازدید کرده، رد کرد.

این در حالی است که حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه رئیس جمهور در امور افغانستان نیز در گفت و گو با یکی از رسانه ها اظهار داشت که کارشناسان ایرانی برای اولین بار از سرچشمه های هیرمند د درافغانستان بازدید کردند و هیات ایرانی در حال حاضر در کابل است، بازدید انجام شده و به زودی گزارش آن به دست ما می رسد.

کاظمی قمی خاطرنشان کرد: این اولین بار است که متخصصان ایرانی از ایستگاه سنجش آب در منطقه «دهراود» بازدید می کنند.

هم‌چنین جوان بخت معاون آب و آبفای وزارت نیرو گفت: برای نخستین بار از زمان معاهده سال ۱۳۵۱ رودخانه هیرمند و تشکیل کمیساران آب این رودخانه، هیأت فنی جمهوری اسلامی ایران از محل ایستگاه آبسنجی دهراود در بالادست سد کجکی روی رودخانه هیرمند بازدید به عمل آورد.

وی با اشاره به پذیرش درخواست کمیسار ایران برای بازدید از ایستگاه دهراود، اظهار کرد: براساس معاهده، در مواقعی که تأمین حقابه کشورمان از سوی افغانستان صورت نمی‌پذیرد، با درخواست طرف ایرانی، از ایستگاه دهراود بازدید می شود.

معاون وزیر نیرو تصریح کرد: هیئت کارشناسی ایران پس از مشاهده میزان آب رودخانه در ایستگاه آب سنجی دهراود، خواستار تحویل حقابه جمهوری اسلامی ایران شد و توافق شد در نشست‌های کمیته فنی در آینده نزدیک درخصوص نحوه تحویل حقابه تصمیم گیری شود.

The post بازدید هیات فنی ایران از ایستگاه آب‌سنجی دهراود در افغانستان appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

محمد سرگزی به ایسنا گفت: صحبتی با وزیر خارجه‌ برای سفر هیات پارلمانی به افغانستان برای پیگیری بحث حقآبه هیرمند شده که ان شاءالله این سفر به زودی انجام می‌شود.

وی ادامه داد: هیات پارلمانی متشکل از نمایندگان استان سیستان و بلوچستان و گروه دوستی پارلمانی ایران ‌افغانستان خواهند بود؛ سفری که به دنبال تنش های اخیر با افغانستان پیش بینی شده تا موضوع حقآبه هیرمند پیگیری شود.

این عضو مجمع نمایندگان استان سیستان و بلوچستان درباره بازدید هیات کارشناسان ایران از سد کجکی گفت: طبق ماده ۵ پروتکل ضمیمه ۱ معاهده ۱۳۵۱ ، درصورتی که طرف افغانستانی اعلام کند سال آبی نرمال نیست، باید اطلاعات حجم آورد رودخانه هیرمند را به طرف ایرانی بدهد. طرف ایرانی می تواند درخواست بازدیدی از ایستگاه دهراوود جهت بررسی میزان آورده رودخانه هیرمند داشته باشد و طرف افغانستانی نیز باید شرایط بازدید را فراهم کند.

بیشتر بخوانید
کاظمی قمی: طالبان راستی‌آزمایی کم‌آبی توسط متخصصان ایرانی را پذیرفت

سرگزی توضیح داد: ایستگاه آب‌سنجی دهراوود بالا دست سد کجکی است که میزان آب وارد شده به رود هیرمند را محاسبه می کند؛ این محاسبه نشان می دهد که امسال سال پرآب یا کم آبی بوده است.

وی‌ادامه داد: قرار است کارشناسان از ایستگاه دهراوود و سد کجکی بازدید داشته تا مشخص شود میزان ذخیره سد کجکی چقدر است؛ گزارش این بازدید و بررسی ها نیر به مجلس ارائه خواهد شد.

The post هیاتی پارلمانی برای پیگیری حقآبه هیرمند به افغانستان سفر می‌کند appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

متن کامل این گفت‌وگو را می‌خوانید:

مذاکرات با دولت افغانستان درباره مسئله حقابه در چه مرحله‌ای است؟ آخرین تصمیم شما از دولت افغانستان چیست؟

در موضوع حقابه هیرمند به نظرم باید از چند منظر به آن نگاه کرد، اولین منظر اینکه آیا حکمرانان امروز در افغانستان خودشان را پایبند به این معاهده می‌دانند یا خیر، از نگاه حکمرانان امروز در افغانستان می‌گویند این یک معاهده بین المللی و معاهده‌ای است که برای ما الزام اور است و تغییر نظام‌ها موجب از بین رفتن معاهدات نخواهد شد، چه به صورت کتبی در یادداشت‌های رسمی و چه به صورت گفتگو و مذاکرات، همه مسئولان امروز در کابل صحه می‌گذارند بر خود معاهده و الزام و پایبندی به اجرای این معاهده، پس از نظر حقوقی مشکلی وجود ندارد و آن‌ها پایبندی خودشان را اعلام کردند حتی در کنفرانس‌های مطبوعاتی و مصاحبه‌هایی که داشتند غیر از آن یادداشت‌های رسمی که به ما دادند و اعلام کردند در افکار عمومی هم این مسئله مطرح شدهاست.

مسئله دوم این است که آیا الان آن‌ها می‌خواهند اگر می‌گویند ما پایبند به این معاهده هستیم بر این هم تاکید دارند، در طول نزدیک به دو سال حکمرانی ما چندین اجلاس آب را بین دو کشور برگزار کردیم و طرف افغانی اعلام کرده که ما پایبند هستیم و کمیساریا را هم تشکیل و گام‌های رو به جلو را هم داشته ایم، نکته سوم این است که میزان آبی که امروز در افغانستان وجود دارد این میزان آیا جوابگوی انجام آن معاهده است یا خیر، بر اساس این معاهده باید در سال‌های نرمال آبی باید ۸۲۰ میلیون متر مکعب آب وارد کشورمان شود، در معاهده هم آمده که اگر اعلام شد امسال سال عادی آبی نیست در چارچوب معاهده بند پنجم اعلام می‌کند که اگر طرف ایران نسبت به این موضوع نکته داشت که اطلاعاتی که داده می‌شود مثلا ما باید این را بیاییم و بر اساس معاهده بازدید انجام دهیم، در خود معاهده آمده که ایستگاه سنجش آب که بالای سد کجکی است، عمده آبی که وجود دارد در سد کجکی است که فاصله آن تا مرز ایران ۷۸۰ کیلومتر است، در این موضوع هم امروز حکمرانان هیچ بحثی ندارند و در یادداشت رسمی اخیر هم بر این نکته تاکید کردند که یک مشکلی پیش آمده بود برای ایستگاه سنجش آب حل شده و مراحل آزمایشی آن انجام شده، یعنی رسیده به این که می‌توانند اطلاعات دهند، اگر از طرف ایران نکته‌ای وجود دارد کارشناسان ما می‌توانند بروند، روی این مسئله نکته اختلافی وجود ندارد.

دو نکته دیگر قابل توجه است یک مسئله اینکه در طول چند سال اخیر سدی زده شده به نام سد کمال خان، در چارچوب معاهده گفته می‌شود در قسمت بالادستی هر نوع اقدامی از لحاظ تاسیسات بخواهد انجام شود باید اطلاع داده شود، این ساخت صورت گرفته از سال ۱۳۹۰ شروع و حدود دو سال قبل یعنی قبل از اینکه طالبان به حکومت برسند افتتاح شد، این سد آن چیزی که در سال گذشته نشان داد سیلاب عظیمی که آمد این سد آب را به مسیر انحرافی برد یعنی به گونه‌ای تعبیه شده است که با توجه به ظرفیتی که خود سد دارد این سد ظرفیت ۵۲ میلیون متر مکعب است طبیعتاً اگر آب در پشت سد باشد و رها سازی صورت گیرد آب چندانی به ایران نمی‌آید. آن آبی که مهم است آبی است که پشت سد کجکی یا سیلاب هاست. اگر قرار باشد بیاید باید چند صد میلیون متر مکعب آب بیاید که بخشی از آن وارد کشورمان شود، پس میزان ذخیره سد کمال خان که ۵۲ میلیون متر مکعب است وقتی سیلاب می‌آید اگر دریچه هایش کاملاً باز باشد، مسئله سدی که ساخته شده در طول ده سال ساخته شد، سال گذشته ما دیدیم که به دلیل اینکه دریچه‌های سد اشکالاتی داشت، سال گذشته استثنایی بود که حجم سیلابی که آمده از افغانستان حتی در پاکستان بخش عظیمی از خاک پاکستان زیر سیلاب رفت و حجم زیادی از مردم متاسفانه از بین رفتند، این سد پس می‌گوییم سد انحرافی، اقداماتی که سال گذشته مقامات طالبان انجام دادند و به ما اعلام کردند این بود که آمدیم مسیر انحرافی را خاکریز ایجاد کردیم برای اینکه مانع شود اگر آبی آمد برود به سمت منطقه گودزره یا شوره زار، این یکی از اقدامات بود، تعمیر و بازسازی که صورت گرفت و تسطیح زمین جلوی دریچه‌ها که نسبت به خود دریچه از یک ارتفاع بالاتری برخوردار است که حدود ۱۳ کیلومتر لایروبی کردند، نکته دیگر مسئله تغییرات اکوسیستم در افغانستان در طی ۱۵ تا ۱۶ سال صورت گرفته، اینکه تالاب‌های هامون صابری، تالاب هیرمند خشک و دچار کم ابی شد نتیجه یکی دو سال اخیر نیست، مسیر ۱۵ تا ۱۶ سال که ما با سال‌های بی آبی یا کم آبی مواجه بودیم، این هم در منطقه سیستان اثر گذاشته است، بحثی که امروز وجود دارد و با جدیت دنبال می‌شود این معاهده‌ای است که ما مکلف به پیگیری هستیم. این آب باید رها شود، آن چیزی که تا الان گفته می‌شود امسال ما با کم آبی مواجه هستیم، صحبتی از طرف ماست به اینکه میزانی که ماهواره‌ها نشان می‌دهند آب به اندازه کافی وجود دارد، طرف افغان اعلام می‌کند که بخشی از این سد به دلیل اینکه در طی ۶۰ سال که عمر سد است رسوبات گرفته در نتیجه ماهواره نشان می‌دهد، بر اساس معاهده بند ۵ می‌گوید طرف ایران می‌تواند ببیند این چیزی است که مقامات طالبان هم اعلام کردند که ما موافقت داریم، این را از این جهت توضیح دادم که فضا به سمتی حرکت می‌کند که اگر ان شاءالله آبی باشد این آب بیاید و این جزو حقوق مردم ماست و طالبان هم گفته اند ما قبول داریم، در دو سال اخیر مشکلی که امروز مردم عزیز سیستان و زابلی ما دارند که به حق هم است، ما وظیفه داریم به این که چه در اجرای معاهده و سایر اقدامات که ما بتوانیم آب پایدار را در منطقه ایجاد کنیم. این مشکلی که امروز است من دیدم که متوجه اهالی زابل و هیرمند هم است، اما اتفاق خوبی که وجود دارد این است که معمولاً غیر از آبی که پشت سد است ذوب شدن برف هاست که می‌آید بر میزان آب می‌افزاید و طبیعتاً باید رها سازی صورت گیرد.

چند شب قبل با معتمدان زابل و نمایندگان مجلس شورای اسلامی دیدار مفصلی داشتیم. وزیر امور خارجه بود. دغدغه‌ها را شنیدیم و توضیحاتی دادیم

موافقت‌هایی که الان صورت گرفته ما بتوانیم و متخصصان ما بروند منطقه را ببینند و زمینه ساز شود برای اینکه ان شاءالله این آب رها شود، خواهشم این است که امروز سیستان دچار مشکل است، بنده چند شب قبل با معتمدان زابل، نمایندگان مجلس شورای اسلامی که نماینده آن منطقه هستند دیدار مفصلی داشتیم، بنده و وزیر امور خارجه بود که ما دغدغه‌ها را شنیدیم و هم توضیحاتی که ما دادیم، راهکارهایی که می‌تواند مقوم دیپلماسی باشد، جلسه خیلی خوبی هم بود یعنی به هر حال این نیست که امروز خدای ناکرده دولت جمهوری اسلامی ایران نسبت به این مسئله غافل باشد، ما باید تلاشمان را مضاعف هستیم و علاوه بر اینکه وظیفه دارم در افغانستان دنبال این باشم که حقابه در چارچوب معاهده تامین شود، نسبت به آب پایدار در منطقه باید تلاش‌های دیگری هم صورت گیرد که آن بر عهده دستگاه‌های دیگر است که باید کار مکملی انجام شود که نگرانی‌ها برطرف شود، منطقه‌ای که بسیار حاصلخیز است و امروز تبدیل شده به یک تلی از خاک و تغییر اکوسیستم و فاجعه زیست محیطی ایجاد شده که بتواند ان شاءالله تبدیل به یک فضای خرم شود.

برای سال جاری می‌گویند که مشکل در کم آبی است و می‌گوییم این را باید راستی آزمایی کنیم، الان قبول کردند که متخصصان ببینند این خودش یک گام خوب است

غیر از مسئله مردم این بحران زیست محیطی است که ایجاد شده طبیعتا، این موضوع، موضوع ایران و افغانستان نیست، مسائل زیست محیطی موضوعی است که جامعه بین الملل هم با حساسیت به آن توجه می‌کند. در افغانستان اینکه به دنبال مدیریت آب هستند اقدامات فیزیکی را انجام می‌دهند ما باید دیپلماسی آب را در خصوص افغانستان خارج از اینکه این معاهده باید با قدرت انجام شود، اما باید در موضوع آب که مربوط به افغانستان و ایران است ما هم باید یک طرح دیپلماسی فعال و جامع را داشته باشیم که بتوانیم نگرانی را حل کنیم.

چه شاخصی شما می‌دهید برای اینکه مردم ببییند که آیا کار پیش می‌رود آیا طالبان زمان نمی‌کشد، یا با جملات بازی نمی‌کنند؟

سال گذشته خلاف آنچه که گفتند آب به هدر رفت و اعلام می‌کردند که این موضوعی بود که کارشناسان و متخصصان به ما گفتند که این اتفاق نمی‌افتد، اما اتفاق افتاد، متعاقب آن آمدند یک مجموعه اقدامات مهندسی را انجام دادند، برای سال جاری می‌گویند که مشکل در کم آبی است و می‌گوییم این را باید راستی آزمایی کنیم، الان قبول کردند که متخصصان ببینند این خودش به عنوان یک گام خوب است.

چه زمانی قرار است که متخصصان بروند، مثلا ما یک ماه دیگر از شما خواهیم شنید که نتیجه کارشناسی چه شد؟

این یکی از ملاک‌های قضاوت خواهد بود که می‌گویند معاهده را قبول داریم که به این موضوع اشاره شده که این‌ها گفتند ما قبول داریم، الان این در یک فضای خیلی آرام است، نیازی نداریم بگوییم فضای متشنج است، ما هم به مسئولین افغانستان گفته ایم که شرایطی که امروز وجود دارد در داخل کشور مسئله این نیست که مشکل فقط برای مردم سیستان است، طبیعی است ما برای مردم سرزمینمان باید تلاش کنیم، اما این وضعیت حتی متوجه خود اهالی نیمروز هم خواهد شد به همین خاطر آن چیزی که در طراحی جمهوری اسلامی می‌آید ما بتوانیم منطقه‌ای که تبدیل می‌شود به یک محیطی که فاجعه آمیز از لحاظ زیست محیطی است می‌توانیم با یک اقدام مشترک در موضوع حوزه کشاورزی یعنی طرح جامع حوزه کشاورزی را که هر دو مردم در منطقه نفع ببرند، این یکی از موضوعاتی است که دنبال می‌کنیم، برای اینکه بشود آب را خوب مهار کرد و به صورت بهینه استفاده کرد، در خود افغانستان هم امروز استفاده بهینه از آب نمی‌شود، به این علت که مسیر طولانی که می‌آید بخش زیادی از آب ته نشین می‌شود یا مورد تبخیر قرار می‌گیرد به دلیل اینکه منطقه جنوب گرم است و آب تبخیر می‌شود که برای این هم ما اعلام آمادگی را کرده ایم که بشود از میزان آبی که امروز می‌آید حداکثر استفاده را انجام داد، ما در طرح جامع منطقه را باید کشاورزی کنیم که در دستور کار است.

چشم انداز زمانی شما برای اینکه مردم نتیجه‌ای ببییند چیست؟

بنده در اظهار نظر قبلیم زمان یک ماه را گفته ام که ۱۵ روز می‌گذرد، انشاءالله تا هیئت‌های ما بروند قبل از این مسئله باید اتفاق بیفتد.

با توجه به اینکه حضور داشتید و از اوضاع آنجا آگاه هستید درباره بقیه اقدامات فوری که برای منطقه سیستان و آب و خشکسالی چه می‌دانید؟

اینکه به صورت موقت ابرسانی صورت گیرد یکی از موضوعاتی است که در دستور کار است، اما این‌ها مسائل کوتاه مدت مقطعی است واقعیت این است که باید بر روی مسئله آب پایدار باید تلاش صورت گیرد، الان آن چیزی که در دولت وصل بوده که الان در استان برای کوتاه مدت باید این مسئله تامین آب صورت گیرد، موضوعی است که دنبال می‌شود، اما مسئله راه حل اساسی نیست، مقطعی است برای اینکه ما از بحران خارج شویم. انشاءالله امیدوار هستیم تلاشی که آن طرف صورت می‌گیرد و هم طرح‌هایی که موجب ایجاد آب پایدار در منطقه شود چیزی است که الان آقای رئیس جمهور هم به آن اشاره کردند.

در مسئله آب طرح‌هایی که امروز در افغانستان دنبال می شود بحث فقط هیرمند نیست، امروز در شمال افغانستان کانالی می‌زنند به نام قوچ تپه که بخش قابل توجهی از آب دریا به مسیر می‌آید، این طرح‌ها مربوط به زمان دوره داود خان است یعنی از آن زمان طرح‌ها را طراحی کرده بودند که اجرا کنند، اما به دلیل اینکه این دو دوره اشغالگری را ما شاهد بودیم، اما هر دولتی که آمده مصمم بوده که این کار انجام می‌شود، به همین خاطر هم ما به عنوان یک کشور همسایه‌ای که افغانستان در موضوع آب حل شود و بالا دست حساب شود باید یک فکر اساسی را برای تامین آب کشور انجام شود، خارج از اینکه معاهداتی داریم و باید صد درصد عملی شود و ما هم وظیفه داریم آن‌ها را اجرایی کنیم.

همه کشورها بخشی از منافع خود را در ارتباط با همسایگان و کشورهای مختلف در اینجا می‌بینند که یک تجارت و داد و ستد کنند هم دو طرف سود خواهند برد، شما به عنوان سفیر ایران در افغانستان چه اتفاقی در حال رخ دادن است که ما تجارتمان با افغانستان جدی شود؟

ما فارغ از اینکه دو کشور همسایه هستیم با یک مرز طولانی مشترک، و دارای مشترکات دینی و مذهبی یک رابطه و کهن تاریخ بین دولت، حوزه تمدنی، از منظر اقتصاد و تجارت افغانستان یک بازار تجارت خوب در حوزه صادرات ماست، به عنوان یک بازار باید بر رویش حساب کنیم و توجه کنیم و ساختارها و قوانین متناسب با توسعه روابط تجاری و اقتصادیی را باید ایجاد کنیم، در بین کشورهایی که ما کالا به آن صادر می‌کنیم جزو کشورهای اول است، در طی سال گذشته میزان روابط تجاری دو کشور عدد ۱/۸ میلیارد دلار بود، در حالی که افغانستان بیش از ۷۰ درصد درآمدهایش که عمدتاً درآمدهای خارجی بود از بین رفت، اما ما در بین کشورها رقم اول را داریم.

در مسئله تجارت غفلت نکردیم پس به عنوان یک بازار نه اینکه حفظ کنیم باید تقویت و توسعه دهیم، مسئله دوم افغانستان می‌تواند به عنوان یک اقتصاد مکمل برای ما عمل کند به این معنا که افغانستان دارای ذخایر و معادن بزرگی است. در حوزه کشاورزی هم همینطور از لحاظ سرزمینی و آبی بسیار غنی است. امروز کشورمان در زمینه صنعت فولاد می‌خواهد در سال ۱۴۰۴ پنجاه و پنج میلیون تن فولاد تولید کند نیازمند به سنگ آهن است که افغانستان بهترین معادن سنگ و آهن را دارد در طول بیش از چهار دهه جنگ و اشغالگری بوده و می‌بینید اقتصاد افغانستان امروز ویرانه شده است. فرض کنید در حوزه کشاورزی به هر حال کشور ما اگر چه این چیز خوبی نیست در جهت تامین کالاهای اساسی مجبور هستیم بخشی از نیازمندهای کشور را از خارج وارد کنیم، از استرالیا تا برزیل اگر ما شرایطی را فراهم کنیم می‌گوییم مثلا ما خرید تضمینی ۵ میلیون تن محصولاتی است که نیاز داریم. یکی از حوزه‌هایی که ما سرمایه گذاری می‌کنیم در مسئله کریدورهای حمل و نقل شمال به جنوب، شمال به جنوب مسئله احیای چابهار اینکه ما بتوانیم از کشورهای شرقی یا از جنوب و غرب کنیم از مسیر بندرس عباس یا چابهار به سمت آسیای مرکزی مانند روسیه و چین، امروز ما موقعیت ژئوپولتیک بسیار ممتازتر شده است. بعد از بحران اوکراین روابطی که بین روسیه و اروپا به جود آمد این موجب شد بخش زیادی از ترانزیتی که از مسیر خاک روسیه صورت می‌گرفت متوقف شد، یعنی بر میزان حجم ترانزیت کالا در منطقه ما در سال ۲۰۰ میلیون تن اضافه شد.

امروز یکی از برنامه‌های خوب ما این است که بتوانیم چابهار را سرمایه گذاری کنیم و قوی کنیم، ریلی که امروز از چابهار به سمت زاهدان، آسیای مرکزی می‌تواند یک فلش به داخل افغانستان و بعد به چین برود، پس از افغانستان باید از این ظرفیت به عنوان یک ظرفیت مکمل در چارچوب طرح منطقه‌ای استفاده کرد، این مسئله فوق العاده مهم است در همین فضایی که امروز در افغانستان با آن مواجهیم در موضوع همکاری‌های تجاری و اقتصادی و استفاده از موقعیت‌های دو کشور استفاده کنیم ما نباید مسئله اقتصاد را به مسائل دیگر گره بزنیم. طبیعتاً اقتصاد نیازمند به امنیت و ثبات سیاسی است. این‌ها را می‌دانیم و باید به آن توجه کنیم، اما نمی‌خواهیم با رعایت ملاحظات در موضوع روابط تجاری و اقتصادی غفلتی صورت گیرد این برای کشورمان دارای منفعت است یعنی ما نمی‌توانیم به اینکه بگوییم شما در شرایط سیاسی تثبیت شده‌ای را مثلا وجود ندارد پس روابط تجاری نداشته باشیم، این تحریمی است.

امنیت مرز از مسیر اقتصاد است اگر مرز را اقتصادی کردیم به این معنی است که انگیزه برای قاچاق کم می‌شود

در موضوع کشاورزی یکی از مسائلی که ما به صورت جدی دنبال می‌کنیم ورود به حوزه همکاری‌های اقتصادی است، اگر بتوانیم یک مشترک آزاد ایجاد کنیم، که منطقه بتواند مرز ما را اقتصادی کند، امنیت مرز از مسیر اقتصاد است اگر مرز را اقتصادی کردیم به این معنی است که انگیزه برای قاچاق کم می‌شود، افغانستان می‌تواند فارغ از اینکه امروز بگوییم نیازمند است و اینطور کشور نیازمند است ما کمک کنیم خیر ما امروز باید طراحی کنیم در حوزه همکاری‌های تجاری و اقتصادی، خود همکاری اقتصادی و تجاری فقط نفع اقتصادی برای دو کشور ندارد، به ثبات و امنیت کمک می‌کند. از همه مهم اینکه به میزانی که اقتصاد در آنجا قوی شود باعث ماندگاری مردم در داخل خود سرزمینشان می‌شوند، بخشی از اینکه شما می‌بینید افغانستان دارای مهاجراست به دلیل مشکلات معیشتی است به غیر از ماسئل سیاسی و امنیتی که آن‌ها هم یکی از مولفه‌هایی است که باعث مهاجر از افغانستان به کشورهای دیگر شود، موضوع اقتصاد موضوع مهمی است خیلی‌ها می‌آیند خارج از افغانستان به دلیل اینکه شرایط اقتصادی شان خوب نیست، ایران با توجه به راهبردی که دارد نگاه اسلامی، اخلاقی انسانی، بخش زیادی از مردم افغانستان در داخل کشور هستند و عدد قابل توجهی هم اشتغال، البته این‌ها نقش مثبت دارند سعی می‌کنند در مسئله اقتصاد کشورمان یعنی به میزانی که خدمات می‌دهند این را باید اذعان کرد، در نتیجه ازا ین منظر هم مهم است که ما ورودمان به حوزه همکاری‌های اقتصادی و تجاری می‌تواند به ثبات و امنیت انجا کمک کند، تروریسم از فقط استفاده می‌کند اقتصاد هر چقدر امسال بهبود پیدا کرد دلیل بر این نمی‌شود آن کسی که مجبور است به خاطر معاش، جذب یک گروهی شود که با اعتقاداتش همخوانی ندارد، اما مجبور می‌شود، افغانستان هم یک سرزمین بکری است، همیشه می‌گویند دارای معادن و ذخایر است، اما هیچ وقت اشتباه نشده به خاطر اینکه اشغالگران آمدند نگذاشتند که احیا شود یکی از جنابت‌های امریکایی‌ها ۲۰ سال اشغالگری کردند و وقتی از کشور طراحی شده شاید میزان برق کشور ۳۰۰ مگاوات است.

سرمایه‌داران افغانی می‌گویند ما دارای فرهنگ مشترک و زبان مشترک داریم ما علاقمند به سرمایه گذاری در ایران هستیم بعد حجم زیادی از سرمایه‌ها به کشورهای دور دست بروند

خوشبختانه در مذاکرات اقتصادی که با مقامات افغانستان داشتیم، علاقمندی و آمادگی شان برای همکاری خوب است و یک ملاحظه اساسی و خوب داریم این است که پیشانی کار تجارت و اقتصاد را ما بخش خصوصی می‌خواهیم نقش محوری ایفا کند، اما با یک ملاحظه اساسی در کار تجارت و اقتصاد را نقش محوری ایجاد کند امروز افغانستان می‌تواند در سرمایه‌گذاری در داخل ایران یا در حوزه مشترک مثلا مرزهای مشترک ما می‌تواند عدد خوبی را وارد کشور کند.

موانع قانونی چیست؟

فرض کنید شما امروز سرمایه‌ای که می‌آید با نرخ نیمایی محاسبه کنیم، هر آدم عاقلی نمی‌آید در اینجا باید نرخ را متناسب با میزان ارزشی که دارد کنیم، خوشبختانه در گفتگوی‌هایی که با وزیر اقتصاد، وزارت اقتصاد با بانک مرکزی، الان کارگروهی هم تمام شده به اینکه در این دو سه روزه باید ابلاغ شود، برای ما مهم است، اما اسفبار است، نمی‌شود ما به عنوان یک کشور همسایه هستیم، کارآفرینان افغانی، سرمایه‌داران افغانی می‌گویند ما دارای فرهنگ مشترک و زبان مشترک داریم ما علاقمند به سرمایه گذاری در ایران هستیم بعد حجم زیادی از سرمایه‌ها به کشورهای دور دست بروند، این را با اطمینان می‌خواهم بگویم بسیاری از سرمایه داران افغانی علاقمند هستند به جذب سرمایه گذاری در داخل کشورمان، بعضی از آن‌ها می‌گویند ما یک احساس تکلیفی داریم به اینکه جمهوری اسلامی ایران به امروز که مهمان نوازی می‌کند چه دولت و چه مردم، حجم زیادی از مردم افغانستان را در داخل خودش به عنوان مهمان آمده اند و مهمان نوازی می‌کند برای ما واجب است به اینکه اگر سرمایه داریم ببریم آلمان می‌آوریم ایران، ما باید در حوزه قوانین روان‌سازی کنیم، در مسائل مربوط به اقامت و مالکیت مشکلاتی وجود دارد، خوشبختانه امروز اراده برای حل این‌ها جدی است، بحثی هم که رئیس جمهور برای اینکه ما سازمان ملی مهاجرت شکل دهیم و وزیر کشور که واقعا اهتمام جدی دارند به اینکه ما بتوانیم ساماندهی کنیم سازمان‌دهی کنیم این طرح در مجلس شورای اسلامی مورد گفتگو و مذاکره است و بتوانیم در حوزه مهاجر و مهاجرت و هدف گذاری‌ها و راهبردهای عملیاتی را به گونه‌ای کنیم که نه فقط خدمات داده شود بلکه فرصت‌هایی را ایجاد کند که از این فرصت‌ها استفاده کنیم.

The post کاظمی قمی: طالبان راستی‌آزمایی کم‌آبی توسط متخصصان ایرانی را پذیرفت appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

اشرف‌غنی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان سخنرانی مشهوری دارد که در آن می‌‌‌گوید اگر ایرانی‌‌‌ها بیشتر از حقابه خودشان در توافق ۱۳۵۱ بخواهند، مابه‌ازای آن به ما نفت بدهند.

اکنون پس از بهره‌‌‌برداری از بند کمال‌خان که مسیر انتهایی هیرمند را تغییر داده وضعیت دشوارتر شده و بدتر آنکه حالا ۲۰ بند دیگر قرار است روی رودخانه هیرمند ساخته شود و به کمک تکنولوژی‌‌‌های وارداتی از هند و چین وسعت اراضی کشاورزی یکصد‌هزار هکتار افزایش یافته که عمده آن هم خشخاش است که مصرف آبش ۲ برابر میانگین مصرف آب در بخش کشاورزی است.از این زاویه است که چند پرسش حائز اهمیت و پاسخگویی است. اینکه چه آینده‌‌‌ای در انتظار سیستان و بلوچستان است؟ چطور می‌توان با دیپلماسی، منافع آبی ایران در هیرمند را تامین کرد؟ و نوع مواجهه با طالبان باید چگونه باشد؟ مراد کاویانی راد، عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی، محمد درویش پژوهشگر محیط‌زیست و سید علی طباطبایی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در میزگرد نقد و نظر گروه رسانه‌‌‌ای دنیای‌اقتصاد، این موضوع مهم را مورد بررسی قرار دادند.

آب؛ گروگان‌ افغان‌‌‌ها

مراد کاویانی راد استاد دانشگاه خوارزمی و موسس گروه هیدروپلیتیک اولین سخنرانی بود که در این نشست به مناقشه آبی ایران و افغانستان پرداخت. وی با بیان اینکه در موضوع مناقشات مرزی آب، تعریف مشخصی از واژه هیدروپلیتیک وجود نداشته و عمدتا ناظر بر رشته روابط بین‌الملل و ناظر بر نزاع و کشمکش کشورها بر سر منابع آب محدود و مشترک میان دو کشور بود، گفت: «این واژه نخستین بار سال ۱۹۷۹ توسط جان باترز بری، که روی رود نیل کار می‌‌‌کرد استفاده شد. نگاه او نیز منطبق بر روابط بین‌الملل بود. باید توجه داشته باشیم که جغرافیای ایران، کم‌‌‌آبی را به ما تحمیل کرده و سرزمینی است که همواره با بحران آب درگیر خواهد بود. این موضوع در متون قدیمی ایران نیز به آن اشاره شده است.

در عین حال، در منطقه‌‌‌ای هستیم که ظرف چند سال گذشته مصرف کشورها بر منابع موجود پیشی گرفته و در عین حال، در حرکت از غرب به شرق، میزان، نوع و مکان بارش کاهش و تغییر پیدا کرده به طوری که به کمتر از ۲۳۰ میلی‌متر رسیده است. در عین حال با افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی و گسترش کشاورزی -نه توسعه- مواجه بوده‌‌‌ایم. این عوامل منجر به افزایش مصرف آب شده است.»

به گفته او، با توجه به آنکه توسعه، امنیت و رفاه بدون آب ممکن نیست، مدیریت منابع آب توسط کشورها امر طبیعی است. یکی از این موارد مهار رودهایی است که از کشورهای اطراف وارد می‌شوند.
به عنوان مثال، ترکیه در دهه ۷۰ و هم‌‌‌زمان با شروع توسعه، کنترل منابع آبی را مورد توجه قرار داد و برای کنترل ناامنی‌‌‌های بخش شرقی این کشور و از بین بردن فقر، تصمیم گرفت تبدیل به هاب غذایی منطقه شود. از این روی، تمرکزش را بر مهار رودهای دجله و فرات قرار داد. ایران نیز بخشی ازحوضه آبریز دجله محسوب می‌‌‌شد. این نگاه ترکیه تبعات منطقه‌‌‌ای و بین‌المللی داشت که می‌توان به تاثیر سیاست‌‌‌های آب و تحولات در سوریه و بحران‌زدگی عراق اشاره کرد، هر چند ترکیه الزاما به دنبال این شرایط در این کشورها نبوده است، اما کل کشورهای منطقه تحت‌تاثیر آن قرار گرفتند.

باید به سمت ابزارهای کم هزینه‌‌‌تر که ضامن پایداری آبی سرزمین است، حرکت کرد

کاویانی‌‌‌راد، با بیان اینکه راه‌حل این مشکل در کشورهای مختلف متفاوت است، به کشورهای اروپایی اشاره می‌کند که با همکاری و تعامل علاوه بر حل مشکل، توانسته‌‌‌اند محیط‌زیست را حفظ کنند، گفت: «در خاورمیانه به دلیل حاکمیت ژئوپلیتیک که نظامی محور و منافع‌‌‌ملی خاص محور است و به بازتاب تصمیم‌‌‌های خود بر کشورهای همسایه توجه نمی‌‌‌کند، مساله آب را نمی‌توان جدا از این وضع دانست به‌گونه‌‌‌ای که در چند دهه گذشته مساله و مناقشه آب به سیاست خارجی جهت داده است. طبیعتا کشورهایی که در موقعیت پایین‌دست قرار داشتند بیشتر متاثر شدند؛ به‌ویژه عراق و سوریه.» به گفته او، ژئوپلیتیک طیفی از مناسبات قدرت از همکاری تا جنگ را در بر می‌گیرد. بنابراین کشورها به تناسب اینکه زمامداران چه فهمی از آن داشته باشند، یکی از این مناسبات قدرت را به کار گرفته و بر اساس آن سیاست آبی را در پیش می‌‌‌گیرند.

کاویانی راد، با بیان اینکه از دهه ۷۰ با توجه به وضعیت کمبود آب در خاورمیانه و جنوب غرب آسیا اعلام شد که جنگ‌‌‌های آینده این منطقه بر اساس آن اتفاق خواهد افتاد، گفت: «اما تجربیات جهانی نشان داده بیشترین چالش‌‌‌های آبی و کشمکش‌‌‌های آب پایه در داخل خود کشورها و در واحدهای ایالت‌‌‌ها یا استان‌‌‌ها رخ می‌دهد. نگاه واقع‌‌‌گرایانه نیز چنین است؛ هرگونه جنگ بر سرآب، هزینه دارد. بنابراین تصمیم‌گیران اول محاسبه می‌کنند که در صورت وقوع جنگ، چقدر باید هزینه کنند و چه به دست می‌‌‌آورند. هزینه‌‌‌ای که کشورها بابت جنگ خواهند پرداخت به مراتب کلان‌‌‌تر از چیزی است که در قبال آب به دست خواهند آورد. پس باید به سمت ابزارهای کم هزینه‌‌‌تر که ضامن پایداری آبی سرزمین است، حرکت کرد.

چنانکه نگاه قالب در دنیا، دیپلماسی و همکاری بین کشورها و کنشگران منطقه‌‌‌ای است.» به گفته او ایران در نقطه‌‌‌ای قرار گرفته که با توجه به ژئوپلیتیک سنتی، همواره آب مرکز تنش بوده و کمتر توانسته منشأ همکاری قرار گیرد. به همین دلیل در منطقه ما کم‌آبی موجب شده که کشورهای بالادست از آب هم به عنوان اهرم سیاسی و هم توسعه کشور استفاده کنند. به این جهت کشورهای پایین‌دست متاثر شده‌‌‌ و امنیت، ثبات و توسعه در آنها به خطر بیفتد. با توجه به شرایط کنونی، یکی از مهم‌ترین موضوعات آینده مناسبات کشورها در ارتباط با آب است. کاویانی راد در این خصوص گفت: «یکی از بزرگ‌ترین چالش‌‌‌های تحلیل مناسبات ایران و افغانستان، این است که همواره به عنوان کارگزار یا پژوهشگر، به مناسبات ایران و افغانستان دقت می‌‌‌کنیم و کمتر پیش آمده از منظر یک کارشناس یا کارگزار افغان‌‌‌تبار به آب نگاه کنیم. به دلیل آنکه از منظر خودمان نگاه می‌‌‌کنیم، همیشه محق هستیم اما در تحلیل باید رویکرد طرف مقابل را ببینیم. ۷۵‌درصد جمعیت افغانستان روستایی، کوچ‌‌‌زیست یا عشایرند و ۶۱‌درصد جمعیت آن کشاورز است.

طبیعتا در مقام یک کارگزار افغان‌‌‌تبار، تمام تلاش‌‌‌ این خواهد بود که منابع محدود موجود را صرف حوزه‌‌‌ای کنیم که منافع اکثریت جامعه افغان‌‌‌ تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد. پس طبیعی است که کارگزاران و مقامات افغان روی منابع آبی‌‌‌شان سرمایه‌گذاری کنند.» این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه در دوره ۲۰ ساله حکومت جمهوری در افغانستان که همراه با رونق اقتصادی، صادرات، واردات و انجام کارهای زیرساختی بود، ۶۵‌درصد جمعیت این کشور درآمدی کمتر از یک دلار داشتند، گفت: «بعد از آن دوره، طالبان به قدرت رسید که مظهر اراده ملی در افغانستان نبود و حالا این حکومت برای دولت- ملت‌سازی و کسب مشروعیت، باید در حوزه‌‌‌هایی سرمایه‌گذاری کند که بیشتر مورد توجه مردم قرار گیرد. آب یکی از آن موارد است.»

به گفته او در همه دوره‌‌‌ها در افغانستان بحث کنترل آب، در پس کنش کارگزاران افغان‌‌‌تبار وجود داشته و صرفا معطوف به ایران نیست. در عین حال، افغانستان تنها یک قرارداد در مورد رودهای مرزی دارد که آن هم با ایران است.

کاویانی‌‌‌راد، با بیان اینکه توسعه افغانستان در گرو آب است، گفت: «همه نظام‌‌‌ها از این تصمیم متاثر شده و آب در افغانستان و نزد افکار عمومی هویت حیثیتی پیدا کرده است و حاضر به مذاکره نیستند. اگر کسی بخواهد در این زمینه معامله‌‌‌ای کند، احتمالا منافع افغانستان را فروخته است.»

او با اشاره به وضعیت شرق ایران و رابطه آن با آب، گفت: «شرق ایران در چند دهه گذشته به سمتی حرکت کرده که گروگان افغان‌‌‌ها شده است. افغانستان به این نتیجه رسیده که شرق ایران منابع آبی لازم را برای تامین امنیت آبی ایران ندارد. بخش عمده‌‌‌ای از آب زیرزمینی خراسان رضوی تمام شده است. تقریبا ۸ دشت کشور گرفتار پایین رفتن سطح آب‌‌‌های کشور شده‌‌‌اند. بیشتر دشت‌‌‌های کشور گرفتار فرونشست زمین شده‌‌‌اند. خراسان رضوی قدرت تامین نیازهای خود را ندارد. این در حالی است که مشهد در شمال شرق کشور، یک کارکرد بین‌المللی نیز دارد که در تحولات کشور بسیار مهم و اثر‌گذار است.

مردم مشهد مانند مردم سیستان در صورت کمبود آب شرایط کوچ به دیگر نقاط کشور را ندارند.»

افغانستان از این به بعد نیز به ایران آب نخواهد داد

به گفته او، با توجه به وضعیت شرق ایران و آب آن منطقه، افغان‌‌‌ها شرق ایران را به گروگان گرفته‌‌‌اند و خوب می‌‌‌دانند که به هر میزان فشار بیشتری بر ایران وارد کنند، امکان کسب امتیاز بیشتری وجود دارد. این شیوه رفتاری همواره ثابت است و به نوعی تفاوتی میان نظام جمهوری و طالبان در خصوص منابع آبی کشور وجود ندارد. این وضعیت در آینده نیز ادامه خواهد داشت.

کاویانی‌‌‌راد، با بیان اینکه افغانستان از این به بعد نیز به ایران آب نخواهد داد، گفت: «تغییرات اقلیمی نشان می‌دهد که میزان بارش‌‌‌های ایران و افغانستان بین ۲۰ تا ۳۰‌درصد کاهش پیدا خواهد کرد. در آن شرایط، افغانستان در عمل آب چندانی برای صادرات نخواهد داشت. پس، امروز باید به دنبال سیاستی باشیم که شرق ایران را در پیوند با کشوری بی‌‌‌ثبات و غیرقابل اعتماد یعنی افغانستان قرار ندهیم. در حقیقت امنیت نباید در پیوند با تحولات برون مرزی رخ دهد که این موضوع به معنای بی‌‌‌توجهی ایران به حقابه خود نیست، اما در افغانستان فرآیند دولت- ملت‌‌‌سازی اتفاق نیفتاده، پشتون‌‌‌هایی بر سر کار بوده‌‌‌اند که رویکرد خوبی به ایران نداشته اند. پس تا زمانی که در افغانستان یک حکومت ملی که برآیند اراده ملتی به نام افغانستان باشد شکل نگیرد که افغانستان مکمل ژئوپلیتیک ایران است، این تنش میان ما برقرار خواهد ماند.»

کاویانی‌‌‌راد، در مورد اقداماتی که می‌توان برای بهبود شرایط در پیش گرفت، گفت: تلاش ایران بر این است که در افغانستان یک حکومت ملی فراگیر شکل بگیرد. کارگزاران افغانستان باید به این فهم برسند که ما مکمل یکدیگر هستیم نه دشمن یکدیگر. امنیت و ثبات ما در صورتی تامین می‌شود که به این نتیجه برسیم که ما مکمل یکدیگر هستیم. اما مقامات طالبان ملی‌‌‌اندیش یا افغانستان‌‌‌اندیش نیستند. در عین حال، باید در نواحی مرزی کارهای تجاری و بازرگانی انجام داد به گونه‌‌‌ای که منافع مشترک مانع از بستن آب روی ایران توسط مقامات افغان شوند که این موضوع بعید است در چند دهه آینده اتفاق بیفتد.

همکاری دو همسایه در یک اقلیم خشک

محمد درویش فعال محیط‌زیست نیز دراین نشست درپاسخ این سوال که مناقشه آبی هیرمند چه ویژگی خاصی دارد که در باقی مناقشات آبی وجود ندارد؟گفت: رودخانه هیرمند یکی از مهم‌ترین رودخانه‌های مهم آسیای جنوب غربی و خاورمیانه است و‌هزار و ۱۵۰کیلومتر طول این رودخانه است و از ارتفاعات سخت و خشن هندوکش سرچشمه می‌گیرد و در مرز افغانستان و چین، آب و هوای هیمالیا را به مرز شرقی ایران منتقل می‌کند و به طور متوسط آورد این رودخانه در حدود ۸میلیارد مترمکعب است که نشان‌دهنده عظمت این رودخانه است. وی درتوضیح این موضوع گفت: اگر بخواهم ۸میلیارد مترمکعب را به تفسیر بکشم، مشهورترین رودخانه مرکزی ایران زاینده‌رود، ۸۰۰میلیون مترمکعب آورد سالانه دارد یعنی رودخانه هیرمند ۱۰ برابر بیشتر ازرودخانه زاینده‌رود آورد سالانه دارد که این آورد متوسط این رودخانه است.

این رودخانه دربرخی سال‌ها تا ۲۰میلیارد مترمکعب آورد داشته است. به همین دلیل پایاب بسیار بزرگی داردکه بیش از نیم‌میلیون هکتار دردشت سیستان، هامون پوزک و صابری و هامون هیرمند ایران را تبدیل به انبارغله جهان کرده بود. ولی به موازات پیشرفت و مواهب استفاده از ابزار توسعه در افغانستان و به موازات ورود موتور پمپ‌ها، میزان برداشت آب از رودخانه هیرمند تسهیل شده است، به‌خصوص وقتی آب وارد دشت در ایالت هرات می‌شود. درویش درمورد تاریخچه مشکلات موجود برسر آب گفت : اولین درگیری‌ها و مشکلات نیز به ۱۵۰سال قبل در زمان حکومت ناصرالدین‌شاه بازمی‌گردد که ماجراها خیلی جدی شد و نخستین هشدارها درمورد کاهش آب خصوصا در دورانی که ما دچارخشکسالی بودیم مطرح شد و درنهایت انگلیسی‌ها تلاش کردند برای حل مشکل وساطت کنند و ما با یک عقب‌نشینی آشکار قبول کردیم تا هرات را بدهیم و به جای آن حقابه پایداری را ازهیرمند داشته باشیم.

وی درادامه گفت : تا چند سالی وضعیت خوب بود تا اینکه آمریکایی‌ها درسال ۱۹۵۹، یعنی بیش از ۶۰سال پیش سد بزرگی را (سد کجکی) در آن منطقه تاسیس کردند. حجم سد کجکی ۸/ ۲میلیارد مترمکعب است. دقت کنید حجم همین سد بحث‌برانگیز چم‌شیر در ایران ۳/ ۲دهم میلیارد مترمکعب است و این درحالی است که آن زمان احداث سدی با حجم آب ۸/ ۲میلیارد مترمکعب کار طرح بسیار بزرگی بود. به هرحال وقتی آن سد را احداث کردند، درحقیقت به یک‌باره شوک عظیمی به رودخانه هیرمند وارد شد و اولین موج بزرگ مهاجرت که مردم زیادی از منطقه سیستان و زابل منطقه را ترک کردند و به سمت گلستان حرکت کردند و هنوز هم اجدادشان دراین منطقه هستند پس ازاحداث این سد آغاز شد.

این فعال محیط‌زیست اظهارکرد: به خاطر مشکلاتی که در حکومت پادشاهی آن زمان افغانستان ایجاد شد و درگیری‌های امنیتی که به وجود آمد، دومتر پایانی سدکه حجم بسیار قابل‌توجهی داشت و دریچه اضطراری سد هیچ گاه به پایان نرسید و ساخته نشد و درطول این نیم‌قرن هیچ یک ازدولت‌های افغانستان فرصت نکردند، این سد را کامل کنند. اگر این سد کامل می‌شد به مراتب فاجعه درسیستان و زابل جدی ترمی‌شد. ولی همین مساله موجب شد تا دولت وقت ایران در زمان هویدا وارد مذاکره جدی‌تری با طرف افغانستان بشوند تا بتوانند حقابه نسبتا قابل قبول‌تری را برای ایران به دست بیاورند و در نهایت به ۸۲۰میلیون مترمکعب رسیدند که تقریبا به اندازه زاینده‌رود بود و قرار براین شد که همیشه به ایران برسد.

درویش گفت: شرط توافق این بود درسالی که آورد رودخانه نرمال است افغان‌ها ۸۲۰میلیون مترمکعب آب به ایران بدهند. خوشبختانه یا متاسفانه از نگاه آنها چون به اندازه کافی بند و سد نساخته بودند و وزارت نیرو در افغانستان وجود نداشت که نفس همه رودخانه‌ها را بگیرد، تقریبا همیشه بیشتراز این میزان به ایران آب می‌رسید و حتی در سال‌هایی آنقدر آب وارد هامون شد که کل منطقه را پر کرد وآنها مجبور شدند نظام هیدرولوژیک تالاب را به هم بزنند و یک کانال بزرگ حفر کنند تا آب وارد گود زره در مرزبین پاکستان وافغانستان شود که درنتیجه آن ما درآمد صیادی بزرگ و حصیر‌بافی داشتیم، و ازسوی دیگر گرد و خاک نیز مهار شده بود و درکنار آن کشاورزی هم رونق گرفته بود.

وی افزود: ولی بعد از اینکه حکومت مرکزی درافغانستان کمی قدرت گرفت با اسکورت آمریکایی‌ها بند کمال‌خان که ۴۰سال ساختنش طول کشیده بود، ایجاد شد. خود طالبان حتی چندبار حمله کردند تا این بند را خراب کنند تا ساخته نشود و اگرعملیات پارتیزانی طالبان نبود این فاجعه به مراتب زودتر اتفاق می‌افتاد. ولی به هرحال در سال ۱۴۰۰آنها توانستند سد را افتتاح کنند و اشرف غنی درسخنرانی معروف خود اعلام کرد که اگر ازاین به بعد ایرانی‌ها بیشتر از حقابه خود (قرارداد۱۳۵۱) را بخواهند، باید در ازای آن به ما نفت بدهند. اما ماجرا آن بود که یک کار حیرت‌انگیزی انجام دادند.

دو سال قبل از افتتاح سد کمال خان مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری به وزارت نیرو و وزارت خارجه هشدار داده بود

درسال ۱۳۹۸یعنی دوسال قبل از افتتاح این سد در هشداری که مرکز بررسی‌‌‌های استراتژیک نهاد ریاست جمهوری به وزارت نیرو و وزارت خارجه داده بود اعلام کرده بود که افغان‌ها درحال تغییر مسیر هیرمند به وسیله بند کمال‌خان هستند. یعنی اگر سرریزی هم رودخانه هیرمند از کجکی و کمال خان داشته باشد، به سمت ایران نخواهد آمد و به سمت گود زره خواهد رفت. یعنی این اراده دردولت وقت افغانستان شکل گرفت که درکل آبی به سمت ایران راه پیدا نکند. اوج بحران و خطر اینجا بود که رودخانه‌ای به عظمت هیرمند را که میلیون‌ها سال در این مسیر حرکت کرده است، تغییر مسیر دادند که از نظر قوانین حاکم بر سازمان ملل در ردیف نسل‌کشی و جنایت جنگی محسوب می‌شود و می‌تواند نظام زندگی صدها هزارنفر را در پایاب حوضه آبخیز هیرمند تغییر دهد.

ما به دست خودمان همان شاخه‌ای که روی آن نشسته بودیم  را قطع کردیم و فاجعه را به مرحله امروز رساندیم

درویش با بیان اینکه ما خیلی بد عمل کردیم گفت : ایران تنها کشوری بود که سیمان لازم برای ساخت بند کمال خان را تهیه کرده است. در زمانی که کسی این کار را نمی‌کرد، خود ما به دست خودمان همان شاخه‌ای که روی آن نشسته بودیم در واقع قطع کردیم و فاجعه را به مرحله امروز رساندیم. خبر بدتر این است که حالا می‌خواهند ۲۰بند و سد دیگر روی رودخانه هیرمند بسازند. درخبری بدتر از این، آنها وسعت اراضی کشاورزی را به کمک این تکنولوژی و به کمک موتورپمپ‌هایی که ازچین و هند وارد کرده‌اند، به یکصد‌هزار هکتار افزایش داده‌اند و در بخش بزرگی از این اراضی که افزایش داده‌اند درحال کشت خشخاش هستند که میانگین مصرف آب آن دوبرابر متوسط مصرف آب در بخش کشاورزی است.

یعنی دست‌کم یک و نیم میلیاردمترمکعب. دریک دهه اخیر آنها بارگذاری بیشتری را درهیرمند تعریف کرده‌اند و اتفاقا جمهوری اسلامی ایران اگر بخواهد وارد تعامل بین‌المللی برای مقابله با این خطر شود می‌تواند بگوید من الان نوک خاکریزی هستم که می‌تواند تعادل روانی جهان را به هم بریزد. این آب که به ما نمی‌رسد می‌خواهد صرف تولید محصولی شود که می‌تواند منجر به افزایش بزهکاری و اعتیاد در کل سطح بین‌الملل شود. درواقع این ماجرا یک تهدید جهانی است. در واقع اگر بخواهیم با زبان دیپلماسی حرف بزنیم ما تنها کشور متضرر نیستیم؛ دنیا هم ضرر می‌کند.

این فعال محیط‌زیست در ادامه گفت: اگر این ۲۰سد و بند که عمدتا به کمک ترکیه درحال ساخت در افغانستان است، روی هیرمند ساخته شود همان بلایی که ترکیه در قالب پروژه گاب برسرعراق و سوریه آورد، همان بلا هم بر سر ما خواهد آمد. به هرحال این ماجرا سبب خواهد شد که ما باید به فکر چانه‌زنی با هر دولتی که در افغانستان مستقر شود، باشیم. البته آب حق ایران است اما باید ما بر اساس پدافند غیرعامل دنبال منابع جایگزین آب شرب به‌خصوص برای مردم درشرق کشورچه در مشهد و خراسان و چه در زابل باشیم تا زمانی که وارد مذاکره و چانه‌زنی با آنها شدیم ازما باج‌گیری نکنند. اگر طرف مقابل ما احساس کند که ما وابستگی شدیدی به این آب داریم و اگر آب به ما نرسد با سیل مهاجرت روبه روخواهیم شد امکان دارد امتیازهای خیلی بیشتری ازما بگیرند.

درویش در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به این سوال که به نظر شما مردم یا نهادهای مدنی چگونه می‌توانند در صورت عدم‌موفقیت دولت‌ها کمکی به حل مشکل کنند و نقشی داشته باشند، گفت: به هرحال نیمی از مردم افغانستان فارسی زبان هستند و اگرچه حکومت سیاسی درحال حاضر در کابل در اختیار پشتون‌هاست، اما به هرحال این نسبت تاریخی وجود دارد و ما پذیرای بیش از ۶میلیون نفر از شهروندان افغانستان درکشورمان هستیم و این تمایلات همیشه بوده و هست. وی با بیان اینکه باید بتوانیم به یک راه‌حل سوم برسیم گفت‌: دولت حاکم برافغانستان که حاضراست با آمریکایی‌ مذاکره کند که پیامبر آنها را هم قبول ندارد، طبیعتا اگر لازم باشد می‌تواند با ما هم مذاکره‌کند. درمنطقه فرارود، منطقه هریرود، منطقه هیرمند، منطقه گود زره و هامون که یکی از این هامون‌ها مرز مشترکی با افغانستان نیز دارد، بزرگ‌ترین چشمه‌های تولید گرد وخاک درمنطقه هستند. درحال حاضرکشورهای ایران، افغانستان و پاکستان ازاین مساله آسیب جدی می‌بینند.

بادهای مشهور ۱۲۰روزه منطقه که الان تبدیل به بادهای ۱۶۰روزه شده است، معیشت و کیفیت زندگی را در این مناطق درهرسه کشورتحت‌تاثیر قرارداده است واگر ما بتوانیم به کمک منابع آبی که به سمت هامون و تالاب‌های اقماری هدایت می‌شود، چشمه‌های تولید گرد وخاک را مهار کنیم، یک معادله برد – برد برای هرسه کشور افغانستان، پاکستان و ایران خواهد بود. درویش گفت: افغانستان کشوری است که به شدت به انرژی، برق و سوخت نیاز دارد و ما می‌توانیم با استفاده از تبدیل چالش بادهای ۱۲۰روزه و پهنه دشتی وسیعی که درمنطقه شرق وجود دارد، از طریق استحصال انرژی خورشیدی و بادی برق بگیریم و آن را به همسایه شرقی بدهیم و درعوض از آنها آب دریافت کنیم. وی با استناد به سخنان کاویانی‌راد گفت: ما درواقع تنها معبر اصلی افغانستان به آب‌های آزاد هستیم مثل بندر چابهار که در سخت‌ترین شرایط تحریمی علیه ایران از طرف ترامپ به دلیل منافع کشور دوستش اشرف غنی هیچ گاه تحریم نشد و این امکان هنوز برای ایران وجود دارد.

امسال بیش از یک میلیارد مترمکعب آب را به سمت گودزره حرکت دادند و کاری کردند که این آب درآن منطقه تبخیر شود ولی در اختیار ایران قرار نگیرد. آنها نمی‌خواستند به خاطر کینه و عداوتی که وجود دارد، آب را به سمت ایران هدایت کنند و این خطرناک است

درویش اظهار کرد: به هرحال خردی در افغانستان وجود دارد و آنها کمپینی درزمان اشرف غنی به راه انداختند با این عنوان که آب آبرو است. چون آب برای آنها اهمیت زیادی دارد و این می‌تواند تبدیل به یک وزنه دیپلماتیک ارزشمند بشود که به ازای آبی که به ایران می‌دهند امتیاز بگیرند. اما الان ماجرا فراتر از این موضوع است. آنها می‌گویند وقتی ما به آب نیاز داریم به شما آب نمی‌دهیم. امسال نیز بیش از یک میلیارد مترمکعب آب را به سمت گودزره حرکت دادند و کاری کردند که این آب درآن منطقه تبخیر شود ولی در اختیار ایران قرار نگیرد. این دیگر به این معنی نیست که آنها خودشان به این آب نیاز داشتند آنها درواقع امسال نمی‌خواستند به خاطر کینه و عداوتی که وجود دارد، آب را به سمت ایران هدایت کنند و این خطرناک است. این فعال محیط‌زیست گفت: درواقع کابل احساس می‌کند که حکومت ایران می‌تواند منافع درازمدت استراتژیک آنها را به خطر بیندازد، چون درواقع حکومت ملی در این کشور وجود ندارد که منافع ملی برایش اهمیت داشته باشد. اگرمنافع ملی برایش مهم باشد می‌تواند پای مذاکره بنشیند. همان‌طور که اشرف غنی گفت اگر لازم باشد مطابق قرارداد۱۳۵۱حاضریم آب بیشتری به ایران بدهیم و به جای آن به ما نفت بدهید. ولی درحال حاضر ما نمی‌توانیم چنین دیالوگی با آنها برقرار کنیم.

درویش در ادامه با ابراز امیدواری برای عبور از این مرحله گفت‌: ما باید به سمت اقتصادی حرکت کنیم که آب‌محور نباشد. وقتی طرف مقابل ما این آب‌محور بودن ما را می‌بیند به گلوی ما بیشتر فشار میآورد. حتی ما اگر به منافع دراز‌مدت خودمان فکر می‌کنیم باید برای کشور افغانستان هم منافع اقتصادی تعریف کنیم که همه راه‌هایش به آب و توسعه کشاورزی ناپایدار ختم نشود. چون افغانستان هم مثل همه ما با خطر تغییر اقلیم و خشکسالی و خطر کمبود آب روبه‌رو خواهد بود.

درویش در بخش دیگری از سخنانش درپاسخ به اینکه دولت درآینده باید چه راهکارهایی را برای مواجهه با این بحران‌ها در پیش بگیرد، گفت‌: واقعیت این است که شرق کشور ما باتوجه به اینکه میانگین بارش سالانه‌اش بین ۳۵تا ۷۰میلی‌متر بیشتر نبوده و نیست؛ به شدت می‌تواند آسیب‌پذیر و شکننده در برابر بیابان‌زایی باشد و اگر ما بخواهیم به خاطر منافع استراتژیکی که داریم همچنان جمعیت قابل قبولی را درشرق کشور مستقر نگه داریم و ابعاد مهاجرت‌های اقلیمی را گسترش ندهیم، هردولتی که در ایران برسرکار باشد باید به سمت بالفعل کردن مزیت‌های بالقوه‌ای که در استحصال بیشتر از منابع آب و خاک نیست، حرکت کند. درویش در ادامه سخنانش بر لزوم احیای هامون تاکید کرد.

مولفه‌های مواجهه با طالبان

سید‌علی طباطبایی استاد دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز سومین سخنران این نشست بود که به بیان دیدگاه‌های خود پرداخت. طباطبایی در پاسخ به این سوال که چرا ایران به‌رغم پنج دهه حمایت‌ها و همکاری‌های بی‌دریغ و کنش متقابل مثبت نسبت به همسایه خود به جایی رسیده که حقوق مسلم آن توسط حکمرانان افغانستان نقض می‌شود، اظهار کرد: باید رویکرد کلان‌تری به موضوع داشت، افغانستان یکی از موضوعات چالش‌برانگیز سیاست خارجی ما در کنار سایر موضوعات در چهار دهه پس از پیروزی انقلاب است. ما منبع کمک به همسایگان بوده‌ایم، اما در مقابل نتوانسته‌ایم از مزایای آن بهره‌مند شویم. بنابراین بازتعریف صحنه می‌تواند در چگونگی مواجهه با همسایگان دربردارنده نکات مهمی باشد.

این استاد دانشگاه توضیح داد: در یک دهه اخیر گروه مسلح تروریستی داعش وارد عراق می‌شوند و تا نزدیک پایتخت پیش می‌روند که با مقابله و کمک‌های لجستیکی و جانفشانی‌های نیروهای ایرانی مواجه می‌شوند و این تهدید از عراق دور می‌شود. اما چه بازخوردی در بر داشت؟ همچنان قطعنامه ۵۹۸ در بحث غرامت جنگ تحمیلی اجرایی نمی‌شود، در مساله کریدور شمال- جنوب که طبیعت جغرافیای ایران است، عراق در حال رقیب‌تراشی است. خطوط ریلی ایران به عراق وصل نمی‌شوند و شهرهای مرزی عراق به ایران متصل نمی‌شوند. در حوزه اقتصادی هیچ پروژه اقتصادی بزرگی در عراق تعریف نمی‌شود و ترکیه گوی رقابت را از ما ربوده است.

طباطبایی با بیان اینکه در سایر کشورها هم داستان به همین منوال است، افزود: این مساله به‌خصوص در سوریه و در مساله تجارت و بازسازی روشن است. آذربایجان را در نظر بگیرید که ما حمایت‌های زیادی از این کشور در جنگ با ارمنستان به عمل آوردیم، اما در حال حاضر رهبران این کشور در حال تغییر ژئوپلیتیک تاریخی منطقه هستند. در موضوع افغانستان نیز مساله کاملا روشن‌تر از هر جای دیگری است. اینکه ایران چه کمک‌هایی صورت داده، از پذیرش مهاجران افغانستان، تقدیم شهدای تجارت ترانزیت مواد مخدر تا کمک به مجاهدین در این کشور. بنابراین در یک نگاه کلان‌تر، این آسیب‌شناسی به مجموعه سیاست خارجی ما وارد است و اگر بخواهیم از منظر هزینه-فایده به مساله نگاه کنیم، این همه هزینه‌ها را متحمل شده‌ایم و در مقابل از حقوق مسلم خود بهره‌مند نشده‌ایم.

طباطبایی در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به این سوال که با توجه به اینکه فرآیند دولت-ملت‌سازی در افغانستان صورت نگرفته و ما در عمل با یک دولت متعارف طبق نظریه‌های روابط بین‌الملل مواجه نیستیم و با گروهی که بخشی از واقعیت افغانستان است و نه همه آن و تاکنون هیچ دولتی آنها را به رسمیت نشناخته است، چگونه باید برخورد کنیم، گفت: نوع مواجهه سیاسی ما با موضوع آب و طالبان سایر موضوعات محیط‌زیستی را متاثر از خود می‌کند. افغانستان به‌طور کلی ضعف دولت- ملت‌سازی دارد و به‌طور اخص نیز گروه طالبان فاقد مشروعیت و مقبولیت سیاسی است، گروهی با تفکرات نزدیک به سلفی-جهادی و برآمده از کمک‌های نظامی و مالی کشورهای عربی و سازمان اطلاعات پاکستان است و دیدگاه‌های بسیار تندی هم نسبت به شیعیان به‌ویژه ایران دارند. بنابراین گروهی با این عقبه فکری و سیاسی سعی می‌کند تا از موضوع آب و تخاصم با همسایگان در جهت اهداف ملی‌گرایانه استفاده کند تا بتواند ضعف مشروعیت خود را جبران کند. از این رو مواجهه با این گروه نامتعارف تیزهوشی خاصی را می‌طلبد.

باید سطح رابطه با طالبان را در موضوع آب از سیاسی – امنیتی به فنی و حقوقی تغییر دهیم

طباطبایی در بیان چگونگی مواجهه با طالبان با برشمردن چند مولفه گفت: اولین مولفه این است که ما باید سطح رابطه با طالبان به‌ویژه در موضوع آب را از یک موضوع در سطح تحلیل سیاسی-امنیتی به سطح یک موضوع فنی و حقوقی که موضوع بسیار مهمی است، تغییر دهیم. اگر از این ظرفیت استفاده نشود مجبور خواهیم شد به سمت سایر مولفه‌های دیگر از جمله قدرت سخت حرکت کنیم. حتی اگر بدانیم نیت ظاهری و باطنی حاکمان افغانستان نسبت به ایران چیست باید موضوعات رئال-پلیتیک (سیاست قدرت) را به سمت هیدروپلیتیک تغییر دهیم.

وی با اشاره به مولفه دوم گفت: مولفه دوم استفاده از ابزارهای کنش ایران است که طیف وسیعی را در بر می‌گیرد. موضوع اول، ترانزیت مواد مخدر است. تا زمانی که آب افغانستان به جای استفاده از تولید سایر اقلام کشاورزی به سمت کشت خشخاش حرکت کند، ما در نهایت متضرر خواهیم شد. موضوع دوم پناهندگان افغانستانی و مهاجرانی است که بر اساس برخی منابع تعداد آنها تا ۱۰ میلیون نفر تخمین زده می‌شود که می‌توانند تهدیدهایی را متوجه ایران کند. تشکیل سازمان مهاجرین و سازمان‌دهی این موضوع باید یکی از دستورکارهای ما با مقامات طالبان باشد. موضوع سوم تجارت میان ایران و افغانستان در دو حوزه انرژی و کالاست که باید این زمینه‌ها تقویت شود. موضوع چهارم این است که ایران باید با نیروهای مهاجرین، نیروهای شمال و سایر نیروها کار کند. این مساله هم شامل نیروهای نظامی و سیاسی سابق است و هم باید طیفی از نخبگان در افغانستان و سایر کشورها را در بر‌گیرد.

موضوع بعدی تلاش ایران برای فشار بر طالبان در حوزه‌های آموزش، جامعه مدنی و پذیرش حقوق شهروندی است که از طریق یادگیری باید در دستور کار قرار گیرد. سید‌علی طباطبایی ادامه داد: موضوع مهم دیگر این است که اگر طالبان به دنبال حاکمیت بر افغانستان است، باید نقص ژئوپلیتیک افغانستان را مورد توجه قرار دهد. افغانستان محصور در خشکی است که مهم‌ترین و در دسترس‌ترین کریدور برای رسیدن به آب‌های آزاد است که باید برای مقامات طالبان به خوبی تبیین شود. به هر حال مشخص است کسانی که خبرنگاران و دیپلمات‌های ما را به شهادت رساندند و در طول یک سال و نیم گذشته هم درگیری‌های مرزی زیادی با نیروهای ما داشته‌اند؛ متعلق به چه گروهی بوده‌اند. از این‌رو باید مواجهه خیلی شفاف و صریحی با این گروه در دستور کار قرار گیرد.

این استاد دانشگاه با اشاره به مولفه سوم برای مواجهه با طالبان گفت: این مولفه دور شدن از تله جنگ است. ایران باید از ابزارهایی که مورد اشاره قرار گرفت بهره‌برداری کند اما با این منطق که گرفتار تله جنگ با طالبان نشود. این مساله باید با توجه به پشتیبانی‌های مالی و نظامی منطقه‌ای و بین‌المللی که از این گروه به عمل می‌آید، مدنظر ما باشد. به هر حال طالبان می‌تواند با متوسل شدن به اهرم جنگ احساسات ملی‌گرایانه را در داخل این کشور علیه ایران تحریک کند. طباطبایی در پایان با اشاره به مولفه چهارم نیز گفت: مولفه چهارم واکنش مناسب و مقتدرانه از سوی ایران است. اینکه ما به سمت جنگ نرویم به منزله این نیست که رفتار نامشروع طالبان نباید پاسخ داده شود. بلکه باید کاملا مناسب و متناسب با آن واکنش نشان دهیم.

The post چگونه تنش‌آبی با طالبان را مدیریت کنیم؟ appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

ناصر کنعانی سخنگوی وزارت امور خارجه امروز (دوشنبه) در نشست هفتگی با خبرنگاران به تشریح آخرین تحولات در حوزه سیاست خارجی پرداخت.

مذاکرات احیای برجام

وی درباره مذاکرات احیای برجام گفت: درباره برجام و مذاکرات هسته ای دیدگاه های اصولی روشن و اعلام شده ای داریم. ایران ضمن اینکه سیاست خنثی سازی تحریم ها را با تکیه بر ظرفیت های داخلی و روابط گسترده رو به تزاید با همسایگان و کشورهای دوست در سرلوحه کار خودش قرار داده اما هیچگاه فرآیندهای دیپلماتیک را با هدف رفع تحریم های ظالمانه متوقف نکرده و همچنان ادامه می دهد و بر همان مبنا تبادل پیام ها و رایزنی های دیپلماتیک با طرف های مقابل در سطوح مختلف از طریق طرف های واسطه و کشورهای دوست و دارای رابطه نزدیک با طرف های مقابل ما ادامه داشته و دارد.

کنعانی افزود: در راستای تامین منافع حداکثری ملت ایران طرف های ایرانی و دولت ایران هیچگاه میز مذاکره را ترک نکرده و برای انجام مذاکرات جدی و محتوایی به منظور به نتیجه رسیدن مذاکرات هم همواره آمادگی جدی خود را نشان داد و معیار و ملاک ما هم عملکرد طرف های مقابل ما بوده و نه اظهارات رسانه ای و مواضعی که با اهداف و انگیزه های گوناگون در حوزه رسانه بیان می شود.

سخنگوی وزارت خارجه گفت: دولت سیزدهم در ارتباط با برجام از ابتدا سیاست اصولی و روشنی را بیان کرده واینکه برجام همه موضوع سیاست خارجی ما نیست بلکه یکی از موضوعات مرتبط با سیاست خارجی است. در ارتباط با توافق هم صریح اعلام شد که در هرگونه توافقی علاوه بر منویات محکم، مستدل و منطقی رهبری و قانون اقدام راهبردی برای تامین منافع حداکثری و عدم عدول از خطوط قرمز مورد توجه ماست و بر همین اساس کار را ادامه خواهیم داد.

دارایی‌های بلوکه شده ایران

وی درباره دارایی های بلوکه شده ایران گفت: این موضوع از مسیرهای مختلف ادامه دارد. به صورت مستقیم با دولت های ذیربط گفت وگو می کنیم و برای تاثیرگذاری موضع غیرقانونی دولت آمریکا از طریق واسطه ها مذاکراتی را انجام می دهیم و در این ارتباط تلاش ها ادامه دارد و گام های موثری برداشته شده و این روند مورد اهتمام و توجه جدی دولت و دستگاه دیپلماسی است.

این دیپلمات ارشد ایرانی همچنین گفت: موضع دولت سیزدهم درباره اولویت توسعه روابط با کشورهای همسایه و اسلامی روشن است و در ارتباط با مصر هم همانطور که قبلا تأکید شد و رهبری هم در این ارتباط تصریح کردند در صورت تمایل دولت مصر برای از سرگیری روابط با ایران، حتما از این رویکرد و تمایل استقبال می‌کنیم و در این زمینه گام متقابل را برخواهی داشت

اعزام سفیر به لیبی

سخنگوی وزارت خارجه در خصوص لیبی و اعزام سفیر ایران به طرابلس هم بیان کرد: لیبی کشور عربی و اسلامی است و امنیت و ثبات در این کشور برای ما حائز اهمیت است. فرد مناسب برای تصدی مسؤولیت سفارت ایران در لیبی را انتخاب کردیم و روند اداری کار برای تایید نهایی و انتصاب ایشان در حال انجام است و امیدواریم در آینده نزدیک با عزیمت سفیر جدید به لیبی شاهد ازسرگیری رسمی فعالیت‌های رسمی سفارت ایران در طرابلس هم باشیم.

تبادل زندانیان با آمریکا

کنعانی درباره تبادل زندانیان با آمریکایی‌ها اظهار داشت: امیدواریم شاهد این اتفاق باشیم ما همه اقدامات را با نگاه به جنبه انسانی این مضووع انجام دادیم و مذاکرات از طریق واسطه‌ها ادامه دارد و می‌توانیم اظهار خرسندی کنیم در صورتی طرف مقابل همین جدیت را از خود نشان دهد این رخداد می‌تواند در آینده نزدیک رخ دهد. منتظر نتیجه دهی گفت‌وگوهای دیپلماتیک از طریق واسطه‌ها هستیم.

سفر رئیسی به آمریکای لاتین

سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره سفر رئیس جمهور به آمریکای لاتین نیز اظهار داشت: شاهد آغاز تور آمریکای لاتین رئیس جمهور در رأس یک هیأت عالیرتبه به سه کشور آمریکای لاتین هستیم. این سفر در پاسخ به دعوت رسمی به عمل آمده از رئیس جمهور و پاسخ مثبت ایشان مواجه شد. آمریکای لاتین جزو حوزه‌های مهم مورد توجه در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بوده و ان‌شاءالله خواهد بود و این توجه افزایش خواهد یافت. در هندسی سیاسی جهان نقش آمریکای لاتین حائز اهمیت است. با اغلب کشورهای این منطقه مواضع و دیدگاه‌های سیاسی مشترک و نزدیک به هم در ارتباط با موضوعات سیاسی و بین‌المللی داریم که به تقویت ارتباطات و همکاری‌های ایران و کشورهای این منطقه کمک می‌کند. ظرفیت‌های اقتصادی مکمل بین ایران و کشورهای این منطقه وجود دارد.

وی با اشاره به توانمندی‌های ایران در حوزه‌های صنعتی، تکنولوژی‌های های تک اظهار داشت: این توانمندی‌های مورد نیاز کشورهای دوست ما در آمریکای لاتین است و فرصت خوبی را قرار می‌دهد که در همکاری برد برد زمینه های توسعه همکاری‌های اقتصادی و تجاری را همپای روابط سیاسی ارتقاء ببخشند.

کنعانی ادامه داد: هیأت اقتصادی نیز پیش از رئیس جمهور به این کشورها سفر کردند و ان‌شاءالله با حضور رئیس جمهور شاهد برگزاری هیأت‌های بخش خصوصی و تجاری دو کشور خواهیم بود و در کنار اسنادی که به امضا خواهد رسید می‌توانیم بگوییم در یک نقطه جدیدی از عزیمت و حرکت دوسویه ایران و شرکای ما در منطقه آمریکای لاتین هستیم که بتوانیم روابط اقتصادی و تجاری ایران و کشورهای شریک ما را همپای مناسبات سیاسی در حد قابل قبول‌‌تری ارتقاء دهیم.

نشست چهارجانبه

سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سؤال دیگری درباره برگزاری نشست چهارجانبه ایران، روسیه، سوریه و ترکیه در سطح معاونان وزرای خارجه اظهار داشت: نشست چهارجانبه در استمرار هماهنگی‌ها و مشورت‌های سازنده چهار کشور است برای اینکه به تثبیت شرایط امنیتی در سوریه کمک کنند و مناسبات سوریه و ترکیه مبتنی بر گام‌هایی که پیش از این برداشته شده به یکدیگر نزدیک شود و شاهد ارتقای روابط دو کشور باشیم.

وی افزود: این نشست در تکمیل اقدامات سازنده و مشترک چهار کشور خواهد بود و امیدواریم در موعد مقرر برگزار شود.

سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی درباره اقلیم کردستان عراق اظهار داشت: اساسا با دولت عراق مشورت‌های ما همواره مستمر است. مشخصا در ارتباط با موضوع اقلیم کردستان عراق و سفر مقامات عالیرتبه عراق به ایران، اجرای توافقنامه امنیتی بین ایران و دولت عراق در ارتباط تقویت استقرار نیروهای رسمی دولت فدرال عراق در طول مرزهای دو کشور و خلع سلاح نیروهای مسلح در این منطقه بود و ایران امیدوار است شاهد تکمیل اجرای آن توافق و رفع نگرانی‌های ایران و استقرار نیروهای دولت مرکزی عراق در طول مرزهای مشترک باشد.

حقآبه هیرمند

وی درباره حقآبه ایران از هیرمند گفت: موضع ایران در این ارتباط روشن است مبنی بر اینکه ایران انتظار دارد بر مبنای معاهده ۱۳۵۱ حق‌آبه کامل ایران از آب هیرمند به ایران تحویل داده شود. در طول سال‌های گذشته شاهد این اتفاق نبودیم. مذاکرات جدی در سطوح مختلف با مقامات دولت سرپرستی موقت افغانستان انجام شد و در نتیجه این مذاکرات به رغم اینکه بخشی از حق‌آبه ایران تحویل داده شد ولی این تمام حق‌آبه بر مبنای این معاهده نبود و ایران بر ضرورت التزام دولت موقت افغانستان بر اجرای کامل معاهده تأکید داشت.

سخنگوی وزارت خارجه بیان کرد: هیأتی از ایران بنا به دستور رئیس جمهور به افغانستان سفر کرد. ما در این مرحله مایل به انجام مسائل رسانه‌ای و خبری نبودیم و اصل اساسی برای ما این است که طرفین با تفاهم و گفت‌وگو زمینه اجرای معاهده و بندهای مربوط به حق‌آبه ایران را فارهم کنند. گفت‌وگوهای خوبی با مقامات دولت سرپرستی افغانستان انجام و توافق شد طرف افغانستانی گام‌های مثبت جدیدی بردارد و اقدامات فنی هم انجام شود. بر مبنای سیاست همسایگی و معاهده لازم الاجرا و محترمی که بین دو کشور وجود دارد انظتار داریم مقامات دولت افغانستان نسبت به معاهده و تامین حق آبه ایران مسوولانه عمل و حسن نیت خود را نشان دهند. حق‌آبه حق ملت ایران و خاصه حق مردم سیستان و بلوچستان است.

مذاکرات ایران و آمریکا از طریق عمان

وی درباره خبر منتشر شده مبنی بر مذاکرات باقری و طرف آمریکایی در عمان اظهار داشت: با هدف تحرک بخشی به مذاکرات رفع تحریم از مساعی جمیله سلطنت عمان و مقام‌های ارشد این کشور که چندین هفته قبل مطرح شده بود استقبال کردیم و در این چارچوب تبادل پیام‌هایی از طریق عمان داشتیم و تبادل پیام‌ها ادامه دارد. ایران از همه امکانات برای تامین منافع مردم استفاده می‌کند. از ابتکارات عمان استقبال کردیم و از ظرفیت عمان به عنوان کشور دوست استفاده کردیم.

سخنگوی وزارت خارجه بیان کرد: مبنای مذاکرات رفع تحریم همان توافق برجام است و در این ارتباط چارچوب جدیدی را نداریم. خبرهایی مطرح شده از جمله توافق موقت و … اینها را گمانه زنی رسانه‌ای می‌دانیم و یا اخباری که برخی طرف ها با انگیزه‌های خاص سیاسی با هدف بر هم زدن روند جاری مذاکرات ترویج می‌دهند. مذاکره‌ای برای توافق موقت و یا ترتیبات جدیدی که جایگزین برجام باشد را تأیید نمی‌کنیم.

وی همچنین در پاسخ به سؤال دیگری اظهار داشت: مذاکرات مسقط مخفی نبوده و از طریق واسطه‌ها گفت‌وگوهای غیرمستقیم و از طریق واسطه انجام می‌دهیم. ما به عنوان دستگاه دیپلماسی و نمایندگی‌های ایران در سازمان ملل وظایف محوله را در چارچوب منافع عالی جمهوری اسلامی ایران دنبال می‌کنیم و هیچ فرصتی را برای تحقق منافع ملی کشور از دست نمی‌دهیم و در عین حال خطوط قرمز و رویکرد اصولی ایران را رعایت می‌کنیم و همواره به آن پایبند هستیم.

The post کنعانی: مذاکرات ایران و آمریکا از طریق عمان مخفی نبود appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.