رصدخبر | دیپلماسی ؛ ‎کاظم غریب آبادی» معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه با حفظ سمت به عنوان «نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور دریای خزر و گروه کاری مقامات عالی‌رتبه در امور این دریا» منصوب شد.

‎پیرو مصوبه شورای معاونین وزارت امور خارجه مبنی بر انتقال دبیرخانه خزر به زیر مجموعه معاونت امور حقوقی و بین‌المللی، «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه طی حکمی «کاظم غریب آبادی» معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه را با حفظ سمت به عنوان «نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور دریای خزر و گروه کاری مقامات عالی‌رتبه در امور این دریا» منصوب کرد.

‎وزیر امور خارجه در این حکم برای غریب‌آبادی در تحقق منافع ملی کشور و انجام ماموریت‌های مربوطه از جمله مذاکرات جمهوری اسلامی ایران با کشورهای ساحلی دریای خزر درباره مباحث مربوط به این پهنه آبی در زمینه های مختلف حقوقی، بین‌المللی، سیاسی، امنیتی – دفاعی، مبارزه با تروریسم و جرایم سازمان یافته، مواد مخدر، محیط زیست، تجاری و اقتصادی، تحقیقات علمی، مقابله با حوادث غیرمترقبه، حمل و نقل و ترانزیت، ماهیگیری، کشتیرانی و گردشگری با همکاری و هماهنگی با وزارت خانه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای ذیربط داخلی آرزوی موفقیت کرده است.

The post انتصاب نماینده ویژه ایران در امور دریای خزر appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

کمبود آب و چالش‌های روبه‌رو

کمبود آب در خاورمیانه و شمال آفریقا به یک معضل جدی تبدیل شده است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند که تا سال ۲۰۵۰، همه کشورهای این منطقه با تنش‌های شدید آبی مواجه خواهند شد. در عربستان سعودی، افزایش شهرنشینی، گسترش صنایع و کشاورزی، همراه با خشکسالی‌های مداوم، فشار زیادی بر منابع آبی وارد کرده است. همچنین، بهره‌برداری بیش از حد از منابع آب زیرزمینی و روش‌های ناکارآمد آبیاری، وضعیت را پیچیده‌تر کرده است.

استراتژی ملی آب عربستان سعودی

در پاسخ به این چالش‌ها، عربستان سعودی یک استراتژی جامع برای مدیریت منابع آب و تضمین تأمین پایدار آب در دستور کار قرار داده است. این استراتژی شامل چندین بخش کلیدی است که در ادامه به آنها پرداخته می‌شود.

کاهش تقاضا برای آب: عربستان سعودی در تلاش است تا مصرف آب را در بخش‌های مختلف به‌ویژه در کشاورزی، صنعت و منازل کاهش دهد. برنامه‌های آگاهی‌رسانی و ترویج شیوه‌های پایدار در مصرف آب از جمله اقداماتی است که در این زمینه انجام می‌شود. برنامه “قطره” (Qatrah) به‌ویژه در راستای کاهش مصرف روزانه آب تا سال ۲۰۳۰ طراحی شده است.

تنوع‌بخشی به منابع آب: با توجه به محدودیت منابع آبی شیرین، عربستان سعودی به گسترش ظرفیت‌های نمک‌زدایی خود پرداخته است. در حال حاضر بیش از نیمی از آب مصرفی کشور از فرآیند نمک‌زدایی تأمین می‌شود. پروژه‌هایی مانند خط لوله انتقال آب جبیل-بریده، ظرفیت انتقال آب نمک‌زدایی‌شده به مناطق مختلف را فراهم می‌کنند.

افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها: برای مقابله با بحران‌های آبی احتمالی در آینده، دولت سعودی در حال تقویت زیرساخت‌های آبی است. پروژه‌هایی مانند سیستم‌های انتقال آب مستقل و تصفیه آب برای تأمین نیازهای آب شرب در مناطق شهری و روستایی در دستور کار قرار دارد.

هماهنگی نهادی و همکاری بخش‌های مختلف: مدیریت منابع آب در عربستان سعودی نیازمند هماهنگی میان نهادهای مختلف دولتی و خصوصی است. وزارت محیط زیست، آب و کشاورزی، به‌عنوان نهاد مسئول سیاست‌گذاری، با شرکت‌های مختلفی مانند شرکت تبدیل آب شور و شرکت ملی آب همکاری می‌کند. هماهنگی این نهادها برای اجرای مؤثر برنامه‌های آبی از اهمیت بالایی برخوردار است.

نمک‌زدایی؛ ستون مرکزی استراتژی آبی عربستان

در شرایطی که منابع آبی شیرین محدود هستند، نمک‌زدایی به یکی از ارکان اصلی تأمین آب در عربستان سعودی تبدیل شده است. بزرگ‌ترین تأسیسات نمک‌زدایی جهان در این کشور قرار دارد و بیش از ۸۰ میلیارد دلار برای پروژه‌های آبی سرمایه‌گذاری شده است. علاوه بر این، پیشرفت در استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر برای تأمین انرژی این کارخانه‌ها، گامی مهم در راستای پایداری محیط‌زیست و کاهش هزینه‌ها است.

مشارکت بخش خصوصی و دیپلماسی آب

یکی دیگر از ابعاد مهم استراتژی عربستان سعودی، مشارکت بخش خصوصی در پروژه‌های آب است. دولت سعودی با همکاری شرکت‌های خصوصی، به‌ویژه در زمینه نمک‌زدایی و توسعه فناوری‌های آب، درصدد جذب سرمایه‌گذاری برای پروژه‌های کلیدی است.

در سطح بین‌المللی، عربستان سعودی همچنین به عنوان یک پیشرو در دیپلماسی آب شناخته می‌شود. در سال ۲۰۲۰، امنیت آب در قالب ریاست این کشور بر گروه ۲۰ مطرح شد و طی آن، اهمیت مدیریت منابع آب برای سلامت جهانی و توسعه پایدار مورد تأکید قرار گرفت. این کشور همچنین بیش از ۶ میلیارد دلار برای پروژه‌های آب در ۶۰ کشور در حال توسعه سرمایه‌گذاری کرده است.

چشم‌انداز آینده

عربستان سعودی با گسترش پروژه‌های نوآورانه مانند نئوم و پروژه دریای سرخ، استراتژی آبی خود را با اهداف زیست‌محیطی گسترده‌تر هم‌راستا کرده است. دولت سعودی به‌طور جدی در تلاش است تا با تقویت همکاری‌های بین‌المللی، استفاده از فناوری‌های نوین و ترویج فرهنگ حفاظت از منابع آب، آینده‌ای پایدار و تاب‌آور در زمینه تأمین منابع آب برای کشور فراهم کند.

با توجه به چالش‌های موجود و نیاز به نوآوری مستمر، عربستان سعودی در مسیر رسیدن به اهداف بلندمدت خود در زمینه آب، به گام‌های مهمی نیاز دارد که این گام‌ها می‌تواند تأثیرات مثبت فراوانی در مقابله با بحران‌های آبی منطقه و جهان داشته باشد.

The post آینده آب در عربستان سعودی؛ چالش‌ها و راهکارهای دولت برای مقابله با بحران appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

سیدعباس عراقچی در گفت‌وگوی ویژه خبری اظهار داشت: تامین منافع ملی، امنیت ملی، عزت ملی سه ماموریت عمده وزارت امور خارحه است که همه فعالیت‌های وزارت امور خارجه و سیاست خارجی ما در ذیل یکی از این سه قرار خواهد گرفت.

عراقچی در تشریح ماموریت اول گفت: ما دنبال این هستیم که منافع ملی کشور را تامین کنیم، عمدتا هم این منافع منافع اقتصادی است ولی غیر از اقتصاد هم منافع دیگری متصور هستیم.

وزیر امور خارجه ادامه داد: ماموریت دوم ما کمک به امنیت ملی کشور است، تحکیم امنیت ملی کمک به قدرت بازدارندگی کشور از طریق دیپلماسی است و ماموریت سوم بالا بردن عزت و حیثیت کشور و تامین منزلت بین المللی برای کشور و سربلندی ایران و ایرانی است.

وی در تشریح اولویت‌های وزارت امور خارجه اظهار داشت: اولویت اول همسایگان هستند منطقه پیرامونی ما سرشار از فرصت های زیاد است هم در حوزه منافع ملی هم حوزه امنیت ملی و حرکتی که در دوره دولت شهید آیت الله رئیسی شروع شده با قوت ادامه می‌یابد.

وزیر امور خارجه در توضیح اولویت دوم و سوم گفت: اولویت دوم گسترش میدان دیپلماسی به حوزه های آفریقا، آمریکای لاتین شرق آسیا و دیگر مناطقی است که شاید کمتر به آنها توجه شده است. در این مناطق هم فرصت‌های بسیار زیادی وجود داره که قابل بهره‌برداری برای ماست. اولویت سوم نیز کشورهایی هستند که در زمان سختی ها کنار جمهوری اسلامی بودند و در حوزه تحریم‌ها به ما کمک کردند و امروز روابط بسیار ویژه با آنها داریم به طور مشخص چین و روسیه و کشورهای دیگری که کشورهای دوست ما در زمان سختی بودند ما روابط با اینها را مستحکم خواهیم کرد و با قوت بیشتری ادامه خواهیم داد.

وی بیان کرد: اولویت بعدی قدرت های نوظهور هستند که در عرصه بین‌المللی ایفای نقش می‌کنند، کشورهایی مثل هند، آفریقای جنوبی، برزیل و تا حدی ترکیه و کشورهای دیگری که به عنوان اقتصادهای نوظهور یا قدرت های نوظهور شناخته می‌شوند.

عراقچی در ادامه تاکید کرد: بعد از اینها کشورهایی هستند که در حقیقت فعلاً در اولویت ما نیستند مانند کشورهای اروپایی؛ چرا که روابط ما با کشورهای اروپایی در سال‌های اخیر فراز و نشیب زیادی داشته است. آنها نسبت به ما سیاست‌های نادرست و بعضاً خصمانه‌ای را اتخاذ کردند. ما با اینها یک تعامل عزتمندانه و فرصت‌محور و بر اساس احترام متقابل و از موضع برابرخواهیم داشت. همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند اگر این سیاست‌های نادرست و غلط و خصمانه خودشان را کنار بگذارند دوباره در اولویت های ما قرار خواهند گرفت.

دیپلمات ارشد کشورمان تاکید کرد: بعد از این بحث آمریکا است. ما به دنبال رفع تخاصم با آمریکا و رفع تنش ها با آمریکا نیستیم. چون خیلی از این تنش های ناشی از یک سری اختلاف دیدگاه‌های مبنایی هست و اصولاً فایده ای برش متصور نیست. ما به دنبال مدیریت تخاصم هستیم. اگر این تخاصم وجود دارد ولی لزومی ندارد که هر هزینه ای را ملت ایران به خاطرش پرداخت کند. ما در سیاست خارجی وظیفه داریم که هزینه های این تخاصم را تا حدی که می‌تونیم کاهش بدهیم و فشارهای آن را بر مردم کم کنیم و اجازه ندهیم که اجماع بین المللی علیه ما شکل بگیرد. سیاست خارجی به اعتقاد من در این جهت خیلی خوب میتواند حرکت بکند و با ابتکاراتی که میشود به خرج داد هزینه های این تخاصم را می‌توات کاهش داد و اجازه نداد که از یک سری مراحل فراتر برود و خسارات عمده‌ای را برای کشور داشته باشد.

عراقچی تصریح کرد: اعتقاد دارم که در درون این تهدید و خصومتی که آمریکا علیه ما در طول سال‌ها داشته فرصت‌های بسیار زیادی هم پدید آمده که جمهوری اسلامی از خیلی از این فرصت‌ها استفاده کرده و اکنون در موضعی قرار گرفته که تراز راهبردی نسبت به سال‌های گذشته تراز بسیار بالاتری است.

ی در توضیح مذاکرات احیای برجام در اواخر دولت دوازدهم اظهار داشت: اواخر سال ۹۹ وقتی که آقای ترامپ شکست خورد و آقای بایدن رئیس جمهور شد آمریکا ابراز علاقه کرد که به برجام برگردد. این درخواست از طرف ایران رد نشد بلکه شرایطی برایش گذاشته شد، شرایطی که معروف شد به مواضع قطعی نظام که خود مقام معظم رهبری هم در سخنان خودشون به صراحت فرموده بودند. مجلس محترم شورای اسلامی هم قانون اقدام راهبردی را در همون حوالی تصویب کرده بود.

وزیر امور خارجه ادامه داد: از زمان درخواست آمریکایی ها مذاکرات مربوط به احیای برجام در اوایل سال ۱۴۰۰ شروع شد. در چارچوب مواضع قطعی نظام و در چارچوب قانون اقدام شش دور از مذاکرات را بنده انجام دادم که بعدا در زمان شهید رئیسی ادامه پیدا کرد و مراحلی طی کرد که به هر حال به سرانجام نرسید.

عراقچی تاکید کرد: اکنون احیای آن مذاکرات به آسانی گذشته نیست این را باید همه بدانیم که شرایط بین المللی عوض شده است. در این فاصله جنگ اوکراین پیش آمده که تاثیرات عمیقی را بر نگاه امنیتی اروپایی ها و به اصطلاح ترتیبات امنیتی بین المللی گذاشته است. جنگ غزه و کشتاری که در انجا صورت گرفته پیش آمده و شرایط منطقه را کاملا دگرگون کرده است. در خود برجام هم بعضی از تاریخ هایی که وجود داشته گذشته و لذا برجام به آن شکل که وجود داره قابل احیا نیست. به تعبیری حتما باید این سند دوباره باز شود و قسمت هایی از آن مورد تغییر واقع شود.

وی با تاکید بر اینکه احیای برجام و مذاکرات کار آسانی نیست گفت: وقتی یک سندی باز می‌شود دوباره جمع کردنش کار بسیار سختی است. مذاکرات ۱۴۰۰ مربوط به نحوه بازگشت به برجام بود. خود برجام هیچ مذاکره‌ای نداشت اما الان یه مقدار شرایط متفاوت شده است. دیگر آنها به آن شکل نمی تواند دوباره مورد اجرا واقع شود. مذاکرات جدیدی باید شکل بگیرد. شرایط البته در اروپا سخت است. آمریکا گرفتار انتخابات است و کار آسانی نخواهد بود ولی ما همه تلاش خودمتن را خواهیم کرد.

وزیر امور خارجه تصریح کرد: این را یک ماموریت و تکلیف برای خودمان می‌دانیم که برای کاهش هزینه های تحریم ها بر مردم و برای رفع تحریم ها هم تلاش بکنیم. انشالله در دستور کار قرار خواهیم داد که از همه استعداد علمی و علمی کشور اعم از سیاسی و حقوقی استفاده خواهیم کرد و امیدوار هستیم که بتونیم گام مثبتی در این جهت برداریم.

عراقچی بیان کرد: خنثی سازی تحریم ها در کنار رفع تحریم ها را دنبال خواهیم کرد. خنثی سازی تحریم ها به کلیت دولت و رفع تحریم ها وظیفه اختصاصی وزارت امور خارجه است. با این حال درگیر مذاکرات فرسایشی نخواهیم شد. باید با وفاق به دنبال رفع تحریم ها باشیم و البته عجله ای برای شروع گفت‌وگوها نداریم.

وی ادامه داد: در برنامه سیاست خارجی ما هم آمده که اصول راهنمای سیاست خارجی دولت چهاردهم اولاً قانون اساسی است دوماً سیاست‌های کلی نظام که ابلاغ شده توسط مقام معظم رهبری در حوزه سیاست خارجی است و سوم تدابیر و ارشادات مقام معظم رهبری به خصوص اصل راهبردی عزت، حکمت و مصلحت است. چهارم نیز اسناد بالا دستی ما مانند سند چشم انداز، برنامه توسعه هفتم، پیشرفت و قوانین مجلس محترم شورای اسلامی است که قانون اقدام راهبردی یکی از آنها است. اینها اصول بنیادی ما هست که چارچوب حرکت ما را مشخص می‌کند. بنابراین هیچ قطبیت و هیچ دوگانگی وجود نخواهد داشت، ما در چارچوب این اصول قاطعانه حرکت خواهیم کرد و تمامی ظرفیت و استعداد خودمون رو به کار خواهیم گرفت که بتونیم منافع ملی کشور را انشالله تامین کنیم.

وزیر امور خارجه با اشاره به اینکه بحث محور مقاومت اصولاً بحث جدایی در چارچوب تخاصم با آمریکا نیست گفت: این محور مقاومت بر اساس یکسری آرمان‌ها شکل گرفته و برای خودش مکتبی دارد. محور مقاومت در هر شرایطی مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران خواهد بود. اینجاست که میگوییم بعضی از تخاصمات ما با آمریکا حل شدنی نیست به خاطر این که این مواردی که ما به آن اعتقاد داریم اصولا اجازه نمیدهد که این تخاصمات رفع شود. بنابراین وقتی به این تخاصم میرسیم کار ما مدیریت است.

عراقچی بیان کرد: قطعا حمایت از مردم لبنان، حمایت از مردم مظلوم فلسطین به خصوص در غزه و حمایت از مردم در یمن، حمایت از مردم در هر جای دیگر جهان اسلام به خصوص در حوزه محور مقاومت جزء سیاست‌های تغییر ناپذیر دولت چهاردهم خواهد بود.

وزیر امور خارجه در خصوص طراحی برخی کشورها در خصوص مذاکرات آتش بس غزه بدون توجه به خواست مردم فلسطین و بدون توجه به مواضع ایران گفت: سیاست خارجی ما تلاش خواهد کرد که در این زمینه به طور فعال وارد شود. من از همکاران خودم در وزارت امور خارجه خواستم که در این زمینه طراحی داشته باشند و انشالله طرح مشخصی رو داشته باشیم و بر اساس آن طرح حرکت بکنیم. همانطور که همه دنیا به نقش میدانی ایران اذعان میکند باید به حضور و نقش سیاسی ما هم اعتراف بکنند و ما در این زمینه هم حرکت خواهیم کرد.

دیپبمات ارشد کشورمان بیان کرد: ایران موقعیت ترانزیتی بسیار برجسته‌ای دارد ولی مثل همه فرصت‌ها اگر به موقع استفاده نشود می تواند به ضد خودش تبدیل شود. ما هم کمتر از این فرصت‌های ترانزیتی استفاده کرده‌ایم و تاخیر هایی که وجود داشته باعث شده که بعضا این مسیر ها مقداری جابجا شوند و منافع ما کمتر در نظر گرفته شوند. این از مواردی هست که وظیفه خاص سیاست خارجی نیست وظیفه دولت است سیاست خارجی وزارت امور خارجه هم سهم خودش رو باید ادا کند.

عراقچی با اشاره به این موضوع که چین و روسیه دوستان نزدیک ما هستند گفت: همکاری‌های ما با آنها همکاری‌های راهبردی است. این دو کشور در زمان سختی ها و در زمان تحریم ها در کنار ما بودند و کمک کردند. کشورهای دیگری هم هستند که در شرایط سخت به ما کمک کردند حتما این کشورها را نه تنها فراموش نمی‌کنیم بلکه روابط با انها را محکم تر خواهیم کرد د گسترش خواهیم داد و سعی می‌کنیم که ضوابط درست و معقولی هم برای آنها طراحی کنیم. ما یک برنامه یعنی چشم انداز ۲۵ ساله با چین طراحی کردیم و امضا شده که در حقیقت یک چشم اندازی را به ما میدهد.

وی تصریح کرد: با روسیه یک برنامه ۱۰ ساله داریم و الان درحال مذاکره برای یک برنامه ۲۰ ساله هستیم. با این دو سند در ارتباط با چین و روسیه یک چشم انداز طولانی خواهیم داشت که در هر شرایطی تعاملات ما با آنها ادامه پیدا خواهد کرد و این سیاست ما هم خواهد بود.

وزیر خارجه دولت چهاردهم با اشاره به استفاده از سازوکارهای بین‌المللی نظیر شانگهای و بریکس گفت: مباحث مهم ما بحث دیپلماسی اقتصادی هست و دیپلماسی اقتصادی قطعاً بخش مهمی از فعالیت وزارت امور خارجه و حرکت سیاست خارجی ما را در بر خواهد گرفت.

عراقچی با بیان اینکه من معتقد هستم که وزارت امور خارجه و سیاست خارجی ما باید در مدار پیشرفت اقتصادی کشور قرار بگیرد تصریح کرد: پیشرفت اقتصادی یعنی در چه مدار و محوری طراحی شده باشد که دستگاه دیپلماسی کشور هم در همان جهت حرکت کند

وی افزود: این امر وظیفه سنگینی را برای ما ایجاد می‌کند و باید دقت داشته باشیم وزارت امور خارجه قرار نیست وارد فعالیت‌های اقتصادی شود و نخواهد شد اما باید راه را برای فعالان بخش اقتصادی چه در حوزه بخش دولتی چه در بخش خصوصی باز کنیم، موانع رو رفع کرده و تسهیلات ایجاد کنیم.

وزیر امور خارجه در این راستا ادامه داد: باید بازارهای جدید را پیدا کرده و معرفی کنیم، فضاهای سیاسی مطلوبی را ایجاد بکنیم که فعالان اقتصادی در این فضا حرکت کرده و از آن استفاده کنند.

عراقچی یکی از اقدامات در همین رابطه را استفاده از ظرفیت سازمان های منطقه‌ای و بین‌المللی برشمرد و گفت: در موضوع سازمان همکاری شانگهای، گروه بریکس، اتحادیه اوراسیا و… وزارت امور خارجه وظیفه اش این است که عضویت در این سازمان ها را محقق کند، پس از عضویت، ظرفیت هایی که وجود دارند را شناسایی کرده و آنها را به بخش‌های اقتصادی کشور منتقل کند تا در این فضا و در بستر حرکت کنند و انشالله منافع اقتصادی حاصل شود که آثار خودش را در سفره‌های مردم نشان دهد.

وزیر خارجه تاکید کرد: ما در وزارت امور خارجه همانطور که عرض کردم فعالیت اقتصادی نمی‌کنیم ولی راه‌گشایی می‌کنیم.

عراقچی با ذکر مثالی در این رابطه اظهار کرد: در نزدیک قطب شمال در زمستان یخ های قطوری دریاها و اقیانوس‌ها را می بندند، در اونجا کشتی های یخ شکنی هستند که وظیفه آنها شکستن یخ‌ها و باز کردن راه است. این کشتی یخ شکن، کشتی کوچکی است ولی موتور بسیار قوی دارد که یخ ها را می‌شکند و به جلو حرکت می‌کند. بعد از آن کشتی‌های تجاری، باری و نفتکش‌ها پشت سر آن حرکت می‌کنند.

وزیر خارجه دولت پزشکیان افزود: وظیفه وزارت امور خارجه در دیپلماسی اقتصادی وظیفه آن کشتی یخ شکن است که باید راه را باز کند و یخ‌ها رو بشکافد و موانع را از سر راه بردارد که این موانع انواع و اقسام دارد یکی از آنها و مهمترین آن طبیعتاً تحریم ها هستند.

عراقچی با اشاره به اینکه باید یک هماهنگی ۱۰۰ درصدی و کامل بین کشتی یخ شکن و کشتی تجاری وجود داشته باشد وعده داد: انشالله دیپلماسی اقتصادی را به این ترتیب طراحی خواهیم کرد که در هماهنگی کامل با بخش‌های اقتصادی باشد

وی تصریح کرد: کار ما، فضاسازی، مانع زدایی، راهگشایی و ایجاد فضا و بستر سیاسی مطلوب است تا بخش‌های اقتصادی بتوانند حرکت بکنند؛ البته نیاز است که دولت هم این مسیر را تسهیل کند، به اصطلاح کار فعالین اقتصادی در داخل کشور خیلی مواقع و اینطوری که من شنیده‌ام این است که بخش‌های اقتصادی دچار بعضی از موانع، به تعبیر خودشان تحریم‌های داخلی هستند یعنی قوانین دست و پاگیر، مشکلات بروکراسی و اینها هم بعضاً به اندازه تحریم‌های خارجی مانع از کار است‌ که اینها باید همه اصلاح شوند.

رئیس دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: ما به وظیفه خود عمل خواهیم کرد که یکی از مهمترین وظایفمان خنثی سازی تحریم‌ها و ضمناً تلاش برای رفع تحریم‌ها است که یک مانع بزرگ را از سر راه اقتصاد ایران بردارد و انشالله در این مسیر حرکت خواهیم کرد.

عراقچی در ارتباط با دوگانه‌سازی‌ها در خصوص میدان و دیپلماسی عنوان داشت: گرچه بعضا بحث میدان و دیپلماسی پیش میاد ولی من واقعا معتقدم و در برنامه خود نیز به صراحت آوردم که هیچ تفاوتی بین میدان و دیپلماسی قائل نیستم و این دو را یک واحد یکپارچه میدانم که با هم در جهت اهداف مشخص حرکت می‌کنند، هر کدام دیگری را تکمیل کرده و هر کدام وظایف خودش را انجام می‌دهد.

وزیر امورخارجه در ادامه افزود: من ضلع سومی را به این دو تا اضافه میکنم و آن ضلع رسانه است.
دیپلماسی میدان و رسانه، این سه باید با هم حرکت کنند.

عراقچی خاطرنشان کرد: این اعتقاد شخصی خودم و حاصل تجربه ۴۰ ساله در حوزه سیاست خارجی است. رسانه روایت سازی می کند و رسانه هست که تصویر را ارائه می دهد، این رسانه هست که ممکن است شکستی را پیروزی و پیروزی را شکست جلوه دهد.
وی تصریح کرد: نمونه‌های متعددی وجود دارد که چه در حوزه میدان و چه در حوزه دیپلماسی موفقیت‌های به دست آمده ولی رسانه نتوانسته پا به پا حرکت کند و این رسانه‌های دشمن بود که پیروزی را شکست جلوه داده است.

وزیر امورخارجه در همین راستا بیان داشت: حتی در چشم مردم خودی و یا برعکس موقعیت هایی نیز وجود دارد که رسانه توانسته است نقاط ضعف میدان و دیپلماسی را جبران کرده و روایت های مطلوبی را تولید کند. این سه باید با همدیگر حرکت کنند. به خصوص در رابطه با شغل ما من همیشه گفته ام که خبرنگار و دیپلمات باید با هم بروند و در هر جایی هم که بودیم این را رعایت کردم و در هر مذاکراتی و در هر سفری خبرنگاران هم بودند و واقعاً هم کار سختی را دارند. من به همه خبرنگاران که شاید بعضی اوقات ساعت‌ها پشت در اتاق های مذاکره منتظر می‌مانند و برای چند لحظه‌ای که به اصطلاح افراد از اتاق مذاکره یا اتاق ملاقات خارج شوند و خبرنگاران بتوانند یک مصاحبه یا یک مطلبی بگیرند احترام می‌گذارم.

وزیر امورخارجه تصریح کرد: بعضی اوقات ما تصمیم می‌گیریم که اتفاقاً هیچ صحبتی با خبرنگارها نکنیم و من در این شرایط واقعا برایم سخت است که هنگامی که از جلسه بیرون می‌آییم، خبرنگاران منتظر هستند و من مجبور می‌شوم از مقابل آنان رد بشوم ولی اقتضای کار این است.

عراقچی افزود: خبرنگاران کار بسیار سختی دارند و پا به پای دیپلمات‌ها حرکت می‌کنند. خبرنگاران پا به پای دیپلمات ها در همه عرصه ها ولی با یک ماموریت جداگانه حضور دارند. من حتما به بحث دیپلماسی عمومی بخصوص دیپلماسی رسانه ای بهای جدی خواهم داد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: امیدوار هستم که بتوانیم در بخش رسانه وزارت خارجه را که در حوزه سخنگویی قرار میگیرد متحول کنیم و به نوعی رسانه ها را پا به پای دیپلمات ها در عرصه سیاست خارجی کشور و پا به پای میدان به کار بگیریم؛ این سه ضلع با هم باید حرکت کنند تا بتوانند منافع کشور را رقم بزنند.

The post عراقچی: به دنبال مدیریت تخاصم با آمریکا هستیم نه رفع آن appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

مشروح گفت‌وگوی وزیر پیشین امور خارجه را می‌خوانید.

در زمان مسئولیت شما به‌عنوان وزیر امور خارجه، گفت‌وگوهایی با «اشرف غنی» انجام شده بود که گویا منتج به نتایج مثبتی شده بود. با ورود طالبان و استقرار آنان به‌عنوان زمامداران افغانستان اما بازی یک‌بار دیگر علیه ایران و تأمین حقابهٔ قانونی ایران از افغانستان تغییر کرد. ماجرای مذاکره با اشرف غنی و تفاهم میان شما چه بود؟

دعوای ایران و افغانستان بر حقابهٔ هیرمند دعوای جدیدی نیست و حسب اینکه ما دوره‌های کم‌آبی داشتیم، معمولاً افغانستان از آن استفاده و حقابهٔ ایران را کم می‌کرد. تقریباً در هر فاصلهٔ ۱۰ تا ۲۰ سال ایران و افغانستان دوره‌ای بحرانی را طی کردند و مجبور شدند که قرارداد جدیدی منعقد کنند که آخرین آن قرارداد ۱۳۵۱ است. این قرارداد میان امیرعباس هویدا و ‌محمد موسی شفیع صدراعظم وقت افغانستان منعقد شد. صدراعظم افغانستان نیز در کشورش مورد انتقادهای شدید قرار گرفت. بعد از انعقاد این قرارداد، جمهوری اسلامی ایران آمادگی این موضوع را نداشت که قرارداد جدیدی منعقد کند؛ به‌رغم اینکه ما دو دوره کم‌آبی و بی‌آبی پس از انعقاد این قرارداد داشتیم، یعنی طبق روند باید این دو دوره هم مورد مذاکره قرار می‌گرفت، اما همان ۸۲۰ میلیون مترمکعبی که در قرارداد موجود هیرمند بود تغییر نکرد؛ درحالی‌که در گذشته و در طول زمان این عدد تغییر می‌کرد. به‌رغم توازن قدرت که همیشه به‌نفع ما بوده است و در بسیاری از اوقات، شاه افغانستان، محمد ظاهر شاه، از دولت شاه مواجب دریافت می‌کرده است، این اعداد را تغییر می‌دادند.

معمولاً هم قدرت‌های خارجی به‌ویژه انگلیس‌ها در این روابط نقش داشتند، یعنی در فشار به شاه برای اینکه با افغانستانی‌ها کنار بیاید. به‌هرحال، دولت جمهوری اسلامی ایران دیگر اجازه نداد این قرارداد دست بخورد؛ چون ما مانند شاه تحت‌تأثیر قوای خارجی به‌ویژه انگلیس‌ها قرار می‌‌گرفت، این وابستگی به خارج را نداشتیم. ما در مورد هیرمند، دو بحث داریم؛ یکی موضوع حقابهٔ طبیعت و دیگری حقابهٔ مصرف. البته افغانستان با این موضوع موافق نیست که آن ۸۲۰ میلیون مترمکعب حقابهٔ [مصرف] ایران است، نه حقابهٔ هامون‌ها و طبیعت. معمولاً در هر سال عددی حدود دو میلیارد مترمکعب آب وارد ایران می‌شده است که این عدد بیشتر نتیجهٔ سیلاب‌ها بود، تا نتیجهٔ ورود مستقیم آب هیرمند به ایران. ولی افغانستان ادعا می‌کرد که قرارداد، هیچ تمایزی میان این دو حقابه قائل نشده است. بحث ما در مورد هامون، بر موضوع تالاب‌های طبیعی استوار است و اینکه باید طبق کنوانسیون‌های بین‌المللی برای تالاب‌ها حقابهٔ طبیعی قائل شد. اما در قرارداد تمایزی ایجاد نشده است.

دولت افغانستان هم مدعی بود دارند طبق قرارداد به ایران آب ارسال می‌کنند. از مدت‌ها پیش دولت افغانستان وارد روندی برای مهار آب‌های سطحی شد. این کاری غیرعادی هم نبود. در منطقهٔ غرب، خودمان هم این کار را انجام می‌دهیم. مهار آب‌های مرزی اولویت دارد؛ یعنی دولت‌هایی که می‌توانند برای سایر منابع آبی که در اختیار دارند هزینه کنند، در بخش آب‌های مرزی نیز این هزینه را انجام می‌دهند، مانند منابع زیرزمینی [نفت و گاز] که متأسفانه ایران به‌شدت تحت‌تأثیر تحریم‌ها، در این زمینه‌ها ضرر می‌کند. وقتی ما از منابع مشترک بهره‌برداری نکنیم، طرف مقابل بهره‌برداری می‌کند. دولت‌ها معمولاً در حوزهٔ آب‌های مرزی بیشتر برنامه‌ریزی و هزینه می‌کنند. دولت افغانستان هم برای مهار آب‌های مرزی‌اش هزینهٔ سرسام‌آوری کرده است.

برخی از تحلیل‌گران معتقدند که دولت افغانستان به‌تنهایی این تصمیم را نگرفته است و دولت‌های خارجی در این تصمیم تأثیرگذار بوده‌اند.

بله. به‌عنوان مثال در [احداث سد روی] هریرود، هندوستان نقش بسیار مهمی در انجام آن داشت. البته فراموش نکنیم که بسیاری از مصالح سد هریرود را ایران تأمین کرد. در مورد کانال هیرمند و سد دربندی‌خان، ترکیه نقش بسیار فعالی داشته است. منافعی اقتصادی و سیاسی و استراتژیکی در این فعالیت‌ها وجود دارد که کشورها آن را دنبال می‌کنند. با سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی که قسمتی از آن کمک‌های خارجی بود، افغانستان پروژه‌های آبی‌اش را به انجام رساند و توانست آب‌های سیلابی را مهار کند تا ایران نتواند از این سیلاب‌ها، سهم لازم را به‌دست بیاورد. البته افغانستان باید این کمک‌ها را در حوزه‌های دیگری مانند توسعهٔ جایگزین خرج می‌کرد. الان هم مقدار زیادی از آبی که می‌تواند به‌وسیلهٔ سیلاب‌ها وارد ایران شود، از طریق این کانال‌ها به شوره‌زار گودزره می‌ریزند. یعنی دوستان ما در افغانستان، هم در دولت گذشته و هم حاکمیت کنونی، حاضرند این آب را به شوره‌زار بفرستند، اما به ایران ندهند تا امتیازش را بگیرند. ما با تشخیص این واقعیت که دولت افغانستان می‌خواهد از این امتیاز بهره‌برداری کند، وارد گفت‌وگو با افغانستان شدیم. اعلام کردیم ما این آمادگی را داریم که موضوع آب در مجموعه‌ای به‌نام مجموعه‌همکاری‌های دو کشور حل‌وفصل شود. من و آقای اشرف غنی بر تشکیل پنج کمیسیون توافق کردیم.

جلسه‌ای در کابل تشکیل شد که تمام مقامات عالی حکومتی افغانستان حضور داشتند. آقای اشرف غنی، آقای عبدالله عبدالله که رئیس اجرایی و نفر دوم کشور بودند، دو نفر از معاونان رئیس‌جمهوری و دبیر شورای‌عالی امنیت ملی [افغانستان] نیز حضور داشتند. همچنین وزرای مربوطه و وزیر امور خارجهٔ افغانستان نیز حضور داشتند. کمیسیون مهاجرین، کمیسیون آب، کمیسیون امنیت، کمیسیون حمل‌ونقل و همکاری‌های اقتصادی در آن جلسه تشکیل شد. یعنی حل مشکل در همکاری گسترده دیده شد. خیلی وقت‌ها شما باید معضل را بزرگ کنید تا قابل حل شود. شما باید دایرهٔ همکاری را گسترده کنید تا بتوانید راه‌حلی برای معضل اصلی پیدا کنید. ما در این زمینه‌ها شروع به گفت‌وگو کردیم. آقای دکتر عراقچی مسئولیت دو کمیتهٔ آب و امنیت را برعهده گرفتند. کمیسیون مهاجران و همکاری‌های اقتصادی با وزارت کشور بود. یک کمیتهٔ دیگر هم بود. کمیته‌ها را خوب پیش بردیم، اما بر سر کمیتهٔ امنیت اختلاف وجود داشت.

به‌خاطر اینکه دولت افغانستان بسیار اصرار داشت که دولت جمهوری اسلامی باید کمک بیشتری در بحث مبارزه با طالبان و گروه‎های غیردولتی به افغانستان بکند. در این زمینه دیدگاه‌های مختلفی در داخل کشور وجود داشت. ما در وزارت امور خارجه نظرمان این بود که باید در این حوزه همکاری گسترده‌تری با دولت افغانستان داشته باشیم. در مقطعی آقای اشرف غنی گفت آب در برابر امنیت. خودشان هم احساس می‌کردند که با خطر جدی‌ای مواجه هستند. توجیهاتی هم دوستان ما در داخل داشتند که ما برای امنیت مرزهای خودمان باید اقداماتی داشته باشیم؛ چون دولت افغانستان بر مناطق زیادی از خاک افغانستان حاکمیت ندارد و ما نمی‌توانیم امنیت شهروندانمان را به دولتی واگذار کنیم که عملاً حضور ندارد. باید با کسانی که حضور دارند، هماهنگ کنیم.

اینها واقعیاتی است که ما در روابط با همسایگانمان داریم. منافع مختلفی در این راه وجود دارد. فقط هم موضوعات مربوط به نیروهای نظامی نیست. ما اعتقاد داشتیم هیچ اقدامی برای مسیرهای ارتباطی نباید صورت بگیرد. مگر اینکه در چارچوب این کمیته‌ها باشد چون حمل‌ونقل، راه و ترانزیت هم یکی از کمیته‌های ما بود. اما در برابر ما، وزارت راه معتقد بود که منافع کشور در حوزهٔ ترانزیت الزام می‌کند که ما منتظر نباشیم و کار را پیش ببریم. لذا کار راه‌سازی پیش می‌رفت و حتی یک مرحله راه‌آهن خواف-هرات افتتاح شد، بدون اینکه ما توافقی داشته باشیم. درصورتی‌که یکی از مهمترین اهرم‌های ما در این مجموعه موضوع راه بود. نمی‌خواهم بگویم اینجا هماهنگی میدان و دیپلماسی وجود نداشته است بلکه هر حوزه میدان خودش را داشت. در راه، ما حوزهٔ میدان داشتیم که می‌گفت باید راهم را بکشم و نمی‌توانم پروژه را متوقف کنم، یک حوزهٔ دیپلماسی داشتیم که می‌گفت من باید برابر راه شما مابه‌ازایی دریافت کنم. افغانستانی‌ها هم این را می‌دانستند. یا مثلاً در حوزهٔ آموزش و پناهندگان، ما اعتقاد داشتیم که باید از این اهرم استفاده کنیم، اما ملاحظات انسانی هم وجود داشت.

گروه‌های فشار داخلی هم مخصوصاً در حوزه‌های علمیه وجود داشت که وقتی مقداری سختگیری را در مورد مهاجران بالا می‌بردیم، فشارهایی بر دولت وارد می‌کردند که چرا این کار را می‌کنید. لذا ما ناگزیر بودیم که این فشارها را کاهش دهیم. افغانستانی‌ها هم در مورد این مشکلات آگاه بودند و از هر فرصتی استفاده می‌کردند. کل این بحث از زمانی شروع شد که در دورهٔ آقای کرزای، بحث قرارداد درازمدت افغانستان و آمریکا مطرح بود و آقای روحانی به آقای کرزای گفتند که شما قراردادی منعقد کردید که می‌تواند با منافع ما ناسازگار باشد. بنابراین، کرزای هرگز آن قرارداد را امضا نکرد بلکه اشرف غنی، آن را امضا کرد. آقای کرزای در پاسخ به آقای روحانی عنوان کرد که ما آمادگی داریم این قرارداد را با شما هم امضا کنیم. شروع کردیم به مذاکره برای آن که در دورهٔ اشرف غنی تبدیل به این قرارداد بزرگتر شد. این قرارداد به عمر دولت آقای اشرف غنی نرسید. گرچه در ماه‌های پایانی سال ۹۹ آقای عراقچی توانستند در همهٔ حوزه‌ها توافق کنند. فقط بخش امنیت باقی مانده بود. در مورد بخش آب در سال ۹۸ یا اوایل ۹۹ به تفاهم رسیدیم. تا پایان سال ۹۹ هم در کمیسیون امنیت توانستیم در مورد چند جمله‌ای که راجع به طالبان بود، به تفاهم برسیم. تقریباً همهٔ قرارداد آماده شد. اما ما وارد انتخابات خودمان شدیم و بعد هم دولت افغانستان سقوط کرد. لذا این‌طور بود که به نتیجه نرسیدیم.

به نظر شما امروز معادلهٔ قدرت ما در برابر افغانستان تغییر کرده است؟ شاهدیم که طالبان بسیار جسورانه با ایران در موضوع حقابه برخورد می‌کند و در دورهٔ جدید طالبان ما به هیچ موفقیتی دست پیدا نکردیم.

به نظر من ما همچنان قدرت برتر هستیم. اما چند مشکل در حوزهٔ همسایگی داریم. نخستین این است که معلوم نیست اختیار در کجاست. یقیناً در وزارت خارجه نیست. روابط ما با همسایگانمان شکل پیله‌وری دارد و شکل راهبردی ندارد. همین مشکل را ما در روابط با روسیه نیز داریم. زمانی که امکان صادرات فراوان محصولات غذایی به روسیه بود، نتوانستیم بهره‌برداری کنیم. وزارت خارجه تعرفه‌ها را پایین می‌آورد، اما شکل روابط به‌نفع بهره‌برداری ما پیش نمی‌رفت.

ترکیه خیلی بهتر از ما توانست بهره‌برداری کند. دلایل متعددی دارد که مهمترینش این است ما متصدی روابط خارجی نداریم. وزارت خارجه حداکثر مسئول سیاست خارجه است که درحقیقت در حوزه‌‌های همسایه مانند افغانستان و عراق، حتی در همان حوزه هم مسئول محسوب نمی‌شود. همه می‌دانند که در برخی از این کشورها، حتی سفیر هم از وزارت خارجه نیست. نکتهٔ بعدی اهداف ماست. شما نمی‌توانید پرتقال بکارید سیب برداشت کنید. اهداف ما در منطقه امنیتی است، اقتصادی نیست. ما منطقه را به‌صورت تهدید نگاه می‌کنیم، نه فرصت. وقتی این نگرش را داریم، طبیعتاً کار دست کسانی می‌افتد که مسئول مقابله با تهدید هستند تا استفاده از فرصت. این را به‌راحتی می‌توانید در بسیاری از حوزه‌های منطقه‌ای بینید. دلیلش هم این است که ما بعد از انقلاب، همیشه از سوی کشورهای منطقه با تهدید مواجه بودیم. حملهٔ عراق، سیاست‌های خصمانه از خلیج فارس در مورد ما، موضوع طالبان و حضور آمریکا را به‌شکل تهدید دیده‌ایم. نکتهٔ بعدی این است که اولویت ما در روابط با عراق و افغانستان، مبارزه با آمریکاست، نه به‌دست آوردن منافع خودمان. من حرفی ندارم که مبارزه با آمریکا و مبارزه با سلطه می‌تواند بخشی از منافع ملی ما باشد و کشور را به منافع آرمانی برساند. اما منافع آرمانی نباید بر سایر منافع حاکم شود.

باید در سلسله‌مراتب منافع ما قرار داشته باشد. در افغانستان و عراق، یکی از اولویت‌های مهم ما اخراج آمریکا بود. اخراج آمریکا از افغانستان شکل گرفت. یعنی ما در افغانستان پیروز شدیم. آمریکا با همان گروهی که هزینه کرده بود و کرده بودیم که از افغانستان اخراج کند، مذاکره کرد و خارج شد. هزینهٔ این اقدام را ایران پرداخته است. آمدن طالبان برای ما مزیت نبوده است. اگر بود که طالبان را به رسمیت می‌شناختیم. من اعتقادی به جدا کردن منافع ملی و آرمانی ندارم. اما به سلسله‌مراتب و اولویت‌بندی‌ کردن ستون‌های گوناگون منافع ملی اعتقاد دارم. شما وقتی حیاتتان در خطر باشد، ممکن است مجبور شوید تمامیت ارضی‌تان را هم معامله کنید. وقتی تمامیت ارضی‌تان در خطر باشد، توسعهٔ اقتصادی‌تان را برای مدتی کنار می‌گذارید. لذا وقتی سلسله‌مراتب داشته باشید، حتی در منافع حیاتی که همه بر آن اتفاق نظر داریم، می‌توانید تصمیمات درست بگیرید.

در این سلسله‌مراتب معلوم نیست جایگاه منافع آرمانی بالاتر از حیات باشد یا منافع اقتصادی. ما به‌دلیل نگاه تهدیدمحوری که به منطقه داریم، این سلسله‌مراتب را رعایت نکرده‌ایم. برای همین سیاست منسجمی را دنبال نمی‌کنیم. مقداری دفع بلا و شر می‌کنیم و مقداری هم هر کسی کار خودش را می‌کند. چون انسجام نداریم، سازمان بنادر و دریانوردی کار خودش را می‌کند‌، راه کار خودش را. وزارت راه هدفش این است که محور خواف-هرات را راه‌اندازی کند، همزمان جهادکشاورزی دارد روی اجناسی که از چابهار می‌آید و می‌خواهد به افغانستان برود، قوانین قرنطینه وضع می‌کند. یعنی شما نمی‌توانید مجموعه‌ای از کالاهای کشاورزی را به افغانستان بفرستید. لذا کلاف سردرگمی ایجاد می‌شود. تنها راه این است که وزارت امور خارجه مسئول باشد. دولت جدید نمایندهٔ ویژه رئیس‌جمهوری معین کرده است. آن هم اضافه کردن یک دستگاه جدید است و اصلاً به این معنا نیست که بتوانید هماهنگی ایجاد کنید. مخصوصاً وقتی که نمایندهٔ ویژهٔ رئیس‌جمهوری از دستگاهی غیر از وزارت خارجه است.

اگر فرض را بر این بگذاریم که وزارت خارجه مسئولیت تام این امور را برعهده داشته باشد، آیا دستگاه دیپلماسی ما یا وزارت خارجه با اولویت به مسائل محیط‌ زیست کشور، تغییراقلیم و آب نگاه می‌کند؟

مشکل این است که وزارت خارجه کاره‌ای نیست. وزارت خارجه وزارتخانه‌ا‌ی‌ست که اداره‌کل محیط زیست و توسعهٔ پایدار دارد. نام اداره‌کل ما سازمان‌های تخصصی بین‌المللی بود. این اداره‌کل در دورهٔ وزارت من به اداره‌کل محیط زیست و توسعهٔ پایدار تبدیل شد. در این حد توجه به محیط زیست داشتیم. اما به‌ویژه در حوزهٔ همسایگی، وزارت خارجه کنترل ندارد. به‌عبارت ساده‌تر می‌توانیم بگوییم که کنترل این وزارتخانه بر روابط با کشور دوری مانند آلمان بسیار بیشتر از همسایگان خودش است.

درصورتی‌که باید برعکس باشد. این کشورها هستند که حوزهٔ اول منافع و امنیت ملی ایران را شامل می‌شوند و ما باید بر آنها نظارت و هماهنگی داشته باشیم. این همسایگان ما هستند که اکثر سازمان‌های داخلی با آنها کار دارند. روابط با همسایگان گاه به‌حدی جزیی است که به‌عنوان مثال ما با کشوری مانند عراق پروتکل تعلیف احشام داریم. یعنی با کشورهای همسایه ارتباطات بسیار گسترده است و نهادی باید این روابط را هماهنگ کند و این نهاد جایی جز وزارت خارجه نمی‌تواند باشد. اما ما این را نپذیرفته‌ایم. نه‌تنها دستگاه‌های بیرون دولت نپذیرفتند بلکه خود دولت‌ها نپذیرفتند. ایراد دیگر ما آرزومندی است. ما معتقدیم که از یک طرف حقوق بین‌الملل قانون جنگل است، اما از طرف دیگر معتقدیم که حقوق بین‌الملل همه‌چیز را تعیین می‌کند. ۹۰ درصد اتفاقاتی که در روز می‌افتد، براساس حقوق بین‌الملل است. اینکه تلفن را برمی‌دارید و به آن طرف دنیا زنگ می‌زنید، از اینترنت استفاده می‌کنید، با هواپیما یا هر وسیلهٔ دیگر سفر می‌کنید، همهٔ اینها را مقرراتی هماهنگ می‌کند و اجرا می‌شود. اما جایی هم هست که شما نمی‌توانید صرفاً بر آن ادعا کنید. مثلاً بگویید حقابهٔ من این میزان است. اینجا باید مذاکره، معامله و دادوستد کنید.

همان‌طور که ما تلاش می‌کنیم راه‌های آبی خودمان را ببندیم، بپذیریم که دیگران هم این کار را می‌کنند. درست است که باید حدی را رعایت کنند که متأسفانه نمی‌کنند، اما حتی اگر ۸۲۰ میلیون مترمکعب آب را هم افغانستان به ما بدهد، چندان گره‌ای از ما نمی‌گشاید. ما باید راه‌های تأمین آن را پیدا کنیم. براساس این آرزو که می‌روم و حقم را از افغانستان می‌گیرم، نمی‌شود عمل کرد. دنیا این‌گونه نیست. حتی میان یک دولت قوی و ضعیف هم نمی‌شود این‌گونه عمل کرد. فرض کنیم که از شورای امنیت ملل متحد، علیه افغانستان قطعنامه گرفتیم، مگر آمریکا علیه ایران از شورای امنیت علیه ایران قطعنامه نگرفت؟ مگر ما قطعنامه را اجرا کردیم؟ آب سیستان با این روش فراهم نخواهد شد. معنای این حرف این نیست که باید مذاکره و تلاش برای بازپس‌گیری حقابهٔ ایران را کنار بگذاریم. بلکه باید آرزو را کنار بگذاریم و براساس واقعیت عمل کنیم.

حالا این روش استفاده از آب‌شیرین‌کن باشد، کاهش مصرف بی‌رویهٔ آب در کشاورزی یا کنار گذاشتن کشت محصولات آب‌بر و صادرات آب به این واسطه باشد. باید این راه را پیدا کنیم و آن را انجام دهیم. بپذیریم که ما کشوری هستیم که بحران آب داریم. نمی‌توانیم با فرافکنی آب را تأمین کنیم. ایران کشوری است که در برخی نواحی بالادست است و در برخی نواحی پایین‌دست. ما در غرب کشور وقتی از ترکیه آب می‌آید، پایین‌دست‌ایم و وقتی موضوع عراق است بالادست. در شرق کشور تقریباً همه‌جا پایین‌دست هستیم. باید با توجه به این شرایط و ترسیم دقیق وضعیت بدانیم می‌توانیم چه مواضعی بگیریم و مهمتر از همه به این نتیجه برسیم که باید مسئلهٔ آب را از مسیرهای متعدد حل کنیم. یکی از این مسیرها، مسیر بین‌الملل است، اما تنها مسیر و مهمترین آن نیست. معاهده هم در هیچ‌کجا، هیچ جایگاهی برای داوری بین‌المللی قرار نداده است. موضوع حکمیت وجود دارد، یعنی طرفین بپذیرند. اما ماده ۶ قرارداد با عراق ارجاع به دیوان بین‌المللی دادگستری داشت که صدام بدون اینکه این کار را بکند، خارج شد.

حالا هم عراقی‌ها اگر بخواهند اقدام بین‌المللی بکنند، اول باید معاهده ۱۹۷۵ را بپذیرند. ما آماده‌ایم بر رودخانه‌های مرزی، طبق معاهدهٔ ۱۹۷۵ صحبت کنیم، اما عراق حاضر به انجام این کار نیست. در مورد افغانستان مبنایی وجود ندارد. مبنای حکمیت هم با صلاحیت اجباری دیوان بین‌المللی دادگستری متفاوت است. به فرض هم بشود که رأی یا حتی قطعنامه‌ای گرفت. می‌خواهید با آن چه بکنید؟ نهایتاً باید در مذاکره و بده‌وبستان، موضوع را با افغانستان حل‌وفصل کنید. چون قرارداد دارید در این این بده و بستان، یکی از ظرفیت‌های شما این قرارداد محسوب می‌شود. اما همهٔ آن نیست؛ فقط یکی است. مهمترین موضوع این است که شما باید همکاری در زمینهٔ آب را برای افغانستان شیرین، منفعت‌آور و سودآور کنید تا بتوانید به نتیجهٔ درازمدت برسید.

در مورد کنوانسیون خزر چطور؟ چرا در این بخش نیز با وجود اینکه کشور روسیه، کشوری که آن را دوست خطاب می‎کنیم هم به موفقیت بالایی دست پیدا نمی‌کنیم؟

در مورد کنوانسیون کاسپین هم باید به واقعیات نگاه کنیم. به نظر من کنوانسیون کاسپین، به نسبت آنچه که در گذشته بود (زمان شاه) و به نسبت آنچه که می‌توانست باشد، مثلاً در مورد بستر که متأسفانه روسیه با سه کشور دیگر توافق کرد و ما را جا گذاشت، منافعی را برای ایران در بردارد. این را با تحلیل می‌گویم که نمی‌توانستیم بیش از این از کنوانسیون کاسپین چیزی بگیریم. البته اگر از روز نخست به این امید نبسته بودیم که روسیه پای ایران می‌ایستد و ۲۵ سال قبل به قولی که روسیه داده بود، مبنی‌بر اینکه که در بهره‌برداری از کاسپین به‌صورت مشاع عمل می‌کنیم تکیه نکرده بودیم، شرایط متفاوت بود. روسیه همزمان که به ایران می‌گفت مشاع عمل می‌کند، با سه کشور دیگر بستر را تقسیم کرد.

جملهٔ بعد را برای کسانی می‌گویم که ادعا می‌کنند ۵۰ درصد کاسپین، مال ماست و در زمان شاه اوضاع متفاوت بود و اگر کسی حرفی جز این می‌زد بر دهانش می‌کوبیدیم. به آنها می‌گویم یک یادداشت نشان بدهند که ما در زمان گذشته به شوروی دادیم و گفتیم که چرا دارید در باکو بهره‌برداری می‌کنید؟ چرا سهم ما را از باکو نمی‌دهید؟ استفاده از منابع زیربستر باکو که در نزدیکی ما بود یا ترکمنستان یا پایین قزاقستان، می‌توانست از طرف ایران مورد اعتراض باشد. اما چرا یک‌بار کسی در زمان شاه ادعایی بر آن نکرده است؟ اگر ۵۰ درصد کاسپین برای ایران بود، چرا کسی نسبت به آن ادعا نکرده است؟ چرا هیچ‌وقت بالاتر از خط موهوم حسین‌قلی-آستارا کشتی‌ای نبردیم؟ اینها واقعیات است. من هم قبول دارم که فضای کشور خیلی موافق روسیه نیست. من موافق این نوع نگاه‌ها، یعنی نه نگاه روس‌پرستی و نه نگاه روس‌هراسی نیستم. به نظر من هر دو (روسوفیل و روسوفوب) برای کشور خطرناک است. روابط بین‌الملل صحنهٔ دلبستگی و نفرت نیست. به نظر من کنوانسیون کاسپین، برای ما ضرری ندارد بلکه منفعت هم دارد. البته من به‌هیچ‌وجه طرفدار تصویب کنوانسیون کاسپین در مجلس نیستم.

به این دلیل که باید این کنوانسیون زمانی تصویب شود که خط مبدأ ما قطعی شده باشد. آن چهار کشور در مورد خط مبدأشان براساس نقشه‌های زمان شوروی، موافق هستند. اما آنها خط مبدأ ما را در زمان شوروری، ساحل ما لحاظ کرده‌اند و این برای ایران بسیار خطرناک است. ما بندی را در کنوانسیون کاسپین آورده‌ایم که خط مبدأ هر پنج کشور باید با اجماع باشد. یعنی ما این امکان را داریم که تا زمانی که آنها خط مبدأ درست ما را نپذیرند، ما هم خطوط مبدأ آنها را نپذیریم؛ حتی به‌رغم اینکه آن چهار کشور با هم توافق کرده باشند. اهرمی هم که برای این کار داریم تصویب کنوانسیون است. بنده صراحتاً به آن چهار کشور گفته‌ام تا زمانی که شما خط مبدأ را براساس شرایطی که عادلانه و منصفانه برای ایران باشد نپذیرید، ما کنوانسیون را به مجلس نخواهیم برد. لذا این اهرم را از دست ندهیم و فراموش نکنیم که خط مبدأ ما تنها مسئلهٔ باقیمانده از کاسپین برای کنوانسیون است. برای بحث زیربستر اما متأسفانه ما با یک عمل انجام‌شده مواجه هستیم.

گزارش‌های رسمی از آلودگی بالا در رودخانهٔ ارس وجود دارد که بخش قابل‌توجهی از آن از سوی ارمنستان و پس از آن آذربایجان ایجاد شده است و روانهٔ رودخانه می‌شود. این گزارش‌ها مربوط به حداقل بیش از ۱۵ سال است، اما به‌نظر می‌رسد ما مذاکرهٔ مؤثری تا حل این چالش نیز انجام نداده‌ایم.

درست است و منشأ بیشتر آلودگی ارس متوجه ارمنستان است. در مورد ارس دو مشکل داریم. یکی کاهش آب رودخانه است که به‌خاطر ترکیه است. در دورهٔ وزارت من با دوستان آذری و آقای علی‌اُف هماهنگ کردم و آقای شاهین مصطفی‌اف که مسئول کمیتهٔ مشترک با ایران بود و هم درواقع نقش مهمی در توسعهٔ آذربایجان داشت. قرار شد با توجه به روابط گسترده‌ای که آذربایجان و ترکیه با هم داشتند، به‌طور مشترک با ترکیه مذاکره کنیم. اما متأسفانه به دولت ما نرسید. نمی‌دانم دوستان در دولت جدید چه اقدامی کردند. همین توافق را هم در مورد هریرود با ترکمنستان داشتیم که در مورد سد دوستی به‌طور مشترک با افغانستان صحبت کنیم. هدف هم فقط استفاده از فشار نبود بلکه روش‌های ترغیبی و تشویقی هم با آقای رشید مردوف، وزیر خارجه و معاون نخست‌وزیر ترکمنستان، در دستورکار ما بود.

کارهایی هم صورت گرفت و نامه‌ٔ مشترکی هم به افغانستان نوشته بودیم. یکی از کارهایی که در مورد ارس کردیم این موضوع بود. بحث دوم موضوع آلودگی ارس است که منشأ اصلی ارمنستان است. بارها این موضوع را با ارمنستان پیگیری کردیم. نهایتاً در زمان مسئولیت ما، توافق شد چند کمیته که یکی از آنها کمیتهٔ متخصصان هسته‌ای بود، با توجه به اینکه برخی از آلودگی‌ها از نیروگاه هسته‌ای ارمنستان بود که علاوه‌بر ارس خطرات دیگری هم داشت، تشکیل شد. در مورد بحث آلودگی هسته‌ای قرار شد متخصصان ما کار کنند. در مورد آلودگی ارس متأُسفانه دولت ارمنستان به‌رغم تعهداتی که به ما داد، توانایی اعمال نفوذ بر شرکت‌هایی که این آلودگی را ایجاد می‌کنند، ندارد. چون مالکیت این شرکت‌ها خارجی است و دولت ارمنستان هم از پس کار برنمی‌آید. البته دولت ارمنستان اذعان نمی‌کند که توانایی نفوذ ندارد. لذا برای حل مشکل آلودگی ارس علاوه‌بر ارمنستان باید با دیگران هم مذاکره کرد.

درنهایت فکر می‌کنید که چالش اصلی دیپلماسی آب در کشور چیست که به هر بخش نگاه می‌کنیم بیشتر عدم موفقیت مشهود است؟

نبود هماهنگی. ‌روابط خارجی ما نامنسجم است. فقط دعوای میدان و دیپلماسی نیست. دعوای همهٔ حوزه‌ها و دیپلماسی است. یعنی هر وزارتخانه‌ای برای خودش یک وزارت خارجه دارد و به‌هیچ‌وجه آمادهٔ هماهنگی با وزارت امور خارجه در مسائل روابط خارجی به‌ویژه همسایگان نیست. به‌عنوان نمونه در برنامهٔ پنج‌سالهٔ چهارم، بندی وجود داشت که همهٔ دستگاه‌ها موظف هستند روابط خارجی را با وزارت خارجه هماهنگ کنند. در برنامهٔ پنج‌سالهٔ پنجم در دورهٔ آقای احمدی‌نژاد، این بند به‌کلی حذف شد. در برنامهٔ ششم با فشار وزارت خارجه این بند دوباره اضافه شد. در جلسهٔ تصویب، در صحن علنی مجلس یکی از نمایندگان که برای مجلس یازدهم رد صلاحیت هم شد، دستش را بلند کرد و گفت بگویید به‌استثنای نیروهای مسلح. همان‌جا در صحن مجلس «به‌استثنای نیروهای مسلح» وارد شد.

یعنی سیاست خارجی کشور دوتاست. یکی سیاست خارجی وزارت خارجه است و یکی سیاست خارجی نیروهای مسلح. من رفتم پرسیدم که آیا نظر رهبری این است که سیاست خارجی به این شکل باشد؟ چون سیاست خارجی دولت هم زیر نظر رهبری است. گفتند نه اینطور نیست، اما ما نتوانستیم کاری انجام دهیم. در این مجلس و در برنامهٔ هفتم، سازمان انرژی اتمی و وزارت اطلاعات را هم جدا کردند. یعنی گفتند آنها هم نیاز نیست با وزارت خارجه هماهنگ کنند. البته بعداً دوباره فقط به نیروهای مسلح محدود شد. این وضعیتی است که ما حتی در شکل قانونی داریم. یعنی در شکل قانونی هم حاضر نیستیم بگوییم وزارت خارجه مسئول سیاست خارجی است. همان وزارت خارجه‌ای که به فرمودهٔ رهبری، مجری است؛ یعنی سیاستگذار هم نیست، بلکه سیاست کشور را اجرا می‌کند.

اگر ما می‌گوییم با افغانستان باید این‌گونه رفتار کنیم، این سیاست کشور است که در شورای‌عالی امنیت ملی تصویب شده است. اما نمی‌توانیم به وزارت راه، وزارت آب، کشاورزی و غیره بگوییم این سیاست را اعمال کنید؛ چون هرکدام منافع صنفی خودشان را دارند. لذا بزرگترین مشکل ما در روابط با همسایگان که آب هم جزء آن روابط است، بی‌سروسامانی است و توجه نکردن به نقش وزارت امور خارجه به‌عنوان مسئول یا لااقل مجری و هماهنگ‌کنندهٔ روابط خارجی.

در خصوص سدسازی‌های ترکیه آیا در زمان وزارت شما گزارشی به مقامات کشور داده شد؟

نه‌فقط ما، بلکه دیگران هم گزارش دادند. اما مسئله این بود که شما می‌خواهید با ترکیه چه کار کنید؟ ترکیه چون همیشه کشور بالادستی بوده است، هیچ تعهد بین‌المللی در مورد رودخانه‌هایش نداده است. هرگز منفعتی نداشته است که به‌عنوان کشور پایین‌دستی تعهدی هم بدهد که در مقابلش نفعی هم بگیرد. ما با عراق هم در این مورد صحبت کردیم. هر زمان عراقی‌ها به ما در مورد رودخانه‌های مرزی فشار می‌آوردند، ما دو حرف می‌زدیم. یکی، اینکه معاهدهٔ ۱۹۷۵ همه‌چیز را مشخص کرده است. دوم اینکه ما و شما و سوریه مشترکاً از سیاست‌های آبی ترکیه متضرر هستیم، پس به‌شکل مشترک اقدام کنیم. اما همهٔ کشورها سعی می‌کردند مستقیم خودشان مشکلشان را حل کنند. کمااینکه عراق دارد این کار را می‌کند.

منبع پیام ما

The post ظریف : بزرگترین مشکل ما با همسایگان بی‌سروسامانی در سیاست خارجی است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

عیسی بزرگ‌زاده درباره آخرین وضعیت تخصیص حقابه ایران از هیرمند از سوی افغانستان اظهار داشت: متاسفانه تاکنون حقابه ایران و مردم سیستان و بلوچستان از هیرمند داده نشده و پارسال هم آبی که رهاسازی شد وارد شوره‌زارها و گودزره در خاک افغانستان شد.

وی افزود: اکنون ما از کانال‌های دیپلماتیک و با همکاری وزارت امور خارجه پیگیر و مُصًِر هستیم که این حقابه را دریافت کنیم.

سخنگوی صنعت آب تصریح کرد: هر قدر هم که بارندگی در افغانستان کم و محدود باشد باید حقابه ایران پرداخت شود، ما مطابق معاهده حقابه‌ای داریم اگر سال نرمال و سیلابی و ترسالی باشد این عدد مشخص است و اگر خشکسالی هم باشد فرمولی که میزان حقابه را مشخص و رهاسازی می‌کند مشخص است.

وی تاکید کرد: آنچه مسلم است ما حقابه خودمان را از هیرمند دریافت نکرده‌ایم و باید طرف مقابل به معاهده تن در دهد و حقابه ایران را پرداخت کند.

بزرگ‌زاده یادآور شد: در سال آبی جاری ورود آب به ایران از هیرمند صفر بوده است.

معاون سیاسی وزارت خارجه طالبان روز گذشته گفته بود که ما آبی نداریم تا حقابه ایران را بدهیم.

شیرمحمد عباس استانکزای گفت: در حال حاضر فقط به اندازه رفع نیاز شهروندان افغانستان آب وجود دارد و به مقداری نیست که به سمت ایران رها شود. ما نمی‌خواهیم روابط خود با ایران را به خاطر آب تخریب شود.

منبع: ایلنا

The post سخنگوی صنعت آب: حقابه هیرمند را دریافت نکرده‌ایم appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

علیرضا طاهری گفت: از ابتدای سال آبی جاری( مهرماه ١۴٠١) حجم آب ورودی به سدهای استان خراسان رضوی کمتر از ۴٩ میلیون متر مکعب بوده است.

او خاطرنشان کرد: ظرفیت سدهای استان حدود یک میلیون و ۵٧٢ میلیون متر مکعب است که هم اینک تنها ١٧٧ میلیون متر مکعب از این حجم آب دارد.

مدیر عامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی افزود: میانگین بارندگی این استان در سال آبی جاری ٩٩ میلی متر بوده که نسبت به سال آبی گذشته ٣٢ درصد و نسبت به متوسط بلندمدت ۴۶ درصد کاهش داشته دارد.

وی تاکید کرد: افزایش دما و گرمای هوا منجر به افزایش میزان تبخیر آب سدها و همچنین افزایش مصرف شهروندان می شود، با توجه به حجم بسیار کم آب موجود در سدها شهروندان باید بیشتر از همیشه نسبت به مدیریت مصرف و پرهیز از مصارف غیرضروری حساس باشند تا از شرایط تنش آبی بدون مشکل عبور کنیم.

ایرنا گزارش داد: ٩٨ درصد پهنه شهرستان مشهد در وضعیت خشکسالی شدید و ۶٠ درصد از این مساحت در وضعیت خشکسالی بسیار شدید است.

خراسان رضوی دارای ۳۲ سد فعال است که در شهرستانهای تربت‌حیدریه، قوچان، مشهد، خواف، درگز، سبزوار، تایباد، تربت‌جام، چناران، سرخس، نیشابور، کلات و فریمان قرار دارند.

هم اکنون از مجموع ۳۷ دشت استان خراسان رضوی، نیمی در شرایط ممنوعه بحرانی قرار دارد و وجود چاههای غیرمجاز و برداشت بی‌رویه از منابع آبهای زیرزمینی مهمترین علت بحرانی شدن وضعیت دشت‌های استان عنوان شده است.

The post کاهش بیش از ۵۰ درصدی ذخایر آب خراسان رضوی در مقایسه با سال گذشته appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

استاد تاریخ و روابط بین‌الملل گفت: در مساله اخیرِ پیش آمده بین ایران و طالبان، دستگاه دیپلماسی ما بهترین تصمیم را اتخاذ کرد و اصل را بر مصالحه و رفع تنش نهاد. به تعبیری دقیق تر؛ جمهوری اسلامی ایران به جای توسل به زور، خویشتنداری را برگزید و کار درستی کرد .

علی بیگدلی با تأکید بر این نکته که تنش‌های مرزی در سراسر جهان امری بدیهی و پذیرفته شده است افزود: در تنش‌های این چنینی که یک طرف ایران است و طرف دیگر حاکمیتی که فاقد درک درست از مناسبات بین‌المللی، اصل را باید بر مصالحه و سازش گذاشت.

وی خاطرنشان کرد: واقعیت این است که طالبان چیزی برای از دست دادن ندارد فلذا درگیر شدن با کشوری به نام ایران حتماً برای آن‌ها مشروعیت به دنبال خواهد داشت.

چین دخالت نکرد

این استاد تاریخ و روابط بین‌الملل در پاسخ به این پرسش که؛ انتظار می‌رفت مقامات پکن به دلیل روابط نزدیکی که با تهران دارند در این مسئله واکنشی نشان دهند، چرا سکوت کردند؟ گفت: سیاست خارجی چین مبتنی بر عدم مداخله در امور دیگر کشورها و مسائل بین دو کشور است حال می‌خواهد با یک طرف روابط نزدیک داشته باشد، خواه با هر دو طرف.

وی ادامه داد: اگرچه چینی‌ها با طالبان روابطی ورای تصور دارند و نوع و مشی روابط پکن و طالبان خیلی خاص است و حتی در سد‌ سازی با طالبان افغانستان مشارکت دارند اما مداخله را به صلاح ندیدند و رفتار درستی هم بود.

بیگدلی به آفتاب یزد گفت: برخی اوقات مداخله دیگر کشورها به جای بهبود وضعیت، اوضاع را وخیم‌تر می‌کند.

سکوت عربستان، قطر، امارات و ترکیه؛ سکوت یا شاید تحرکات پشت پرده

علی بیگدلی استاد دانشگاه با تأکید بر این که ما به طالبان نیاز داریم از برخی اظهار نظرات که به نفع منافع ملی و بین‌المللی ایران نیست انتقاد کرد.

او گفت: حتماً برای شما سؤال است که حتی اگر سکوت چین را موجه بدانیم، و کلی گویی روس ها؛ این نکته که کشورهایی نظیر عربستان، قطر، امارات و ترکیه هم در مجموع واکنشی نشان ندادند و ابهام در چرایی این مسئله شما را آزار دهد. در این رابطه باید گفت: کشوری که اینک به نام افغانستان می‌شناسیم در چارچوب مدل‌های حکمرانی در جهان نمی‌گنجد فلذا در مقابله با آن باید با دقت و ظرافت رفتار کرد.

این استاد دانشگاه ادامه داد: بالاتر و مهم‌تر از اختلافات مرزی و بحث مهم حقآبه هیرمند، تضاد اعتقادی است که طالبان افغانستان با جمهوری اسلامی ایران دارد و می‌تواند سرمنشأ اتفاقاتی تلخ باشد.

بیگدلی افزود: دقیقاً به همین دلیل است که ریاض، دوحه، ابوظبی و آنکارا چیزی نگفتند و در ادامه نیز بر همین مدار سکوت حرکت خواهند کرد.

او گفت: طالبان افغانستان برای جلب توجه جامعه جهانی دست به هر کاری می‌زند و قطعاً به عواقب آن نیز نخواهد اندیشید پس باید خوشحال باشیم که ایران نه تنها خویشتندارانه رفتار کرد که حتی از حق مطلق خود گذشت تا در آرامش پس از توفان، با رایزنی و گفتگو با این گروهی که سکان این کشور را به دست دارند به توافق برسند که حتماً می‌رسند و دور از ذهن نیست.

استاد تاریخ و روابط بین‌الملل ضمن مهم و حیاتی خواندن حل مسئله حقآبه هیرمند که می‌تواند دو استان ما را به معضلاتی ویران‌کننده گرفتار کند ، افزود: به واقع شاید برخی واکنش‌ها و اظهار نظرات در سطوح بالا هم به مصلحت نبود چون باور داریم با طالبان افغانستان نمی‌شود با زبان زور سخن گفت، این‌ها تشنه جنگ‌های نامنظم و بی‌قاعده هستند و طبیعتاً برای کشور مقابل دردسرهایی به وجود خواهند آورد حتی اگر آن کشور، کشوری قوی به نام ایران باشد که از نظر تسلیحات و دانش جنگ جزو کشورهای مهم دنیا است.

بیگدلی خاطرنشان می‌کند: طالبان را نباید از دست داد، نباید دست کم گرفت و نباید عصبانی کرد، این‌ها تجربه‌های گرانقیمتی در جنگ‌های چریکی دارند و می‌توانند تا مدت‌ها به جنگیدن ادامه دهند بی‌آن که نتیجه این جنگ برای شان مهم باشد که می‌برند یا می‌بازند.

این استاد دانشگاه با انتقاد از برخی نمایندگان مجلس که در اظهار نظرات خود بیشتر از آن که طالبان را عصبانی کنند، ایرانی‌ها را عصبانی کرده‌اند توصیه کرد: اجازه بدهیم دستگاه دیپلماسی وعالی مقامانی که صلاح را در صلح و سازش و تنش زدایی دیده‌اند به تلاش‌های خود ادامه دهند و دچار حواشی داخلی نشوند.

علی بیگدلی با اشاره به درگیری ایران در چندین جبهه منطقه‌ای و بین‌المللی گفت: حمله به کشوری که هنوز حکومت درست و درمانی ندارند در جامعه بین‌الملل بازتاب خوبی نخواهد داشت و می‌تواند دستگاه پرقدرت رسانه‌ای جهان را علیه تهران بسیج کند.

این استاد دانشگاه ابراز امیدواری که دستگاه دیپلماسی با همین آرامش وعقلانیت به موضوع حقآبه هیرمند بپردازد و افزود: اصل را بر مصالحه قرار دادن و خویشتنداری قطعاً نافی تلاش‌های دیپلماتیک و پیگیر نخواهد بود چون حقآبه هیرمند حق جمهوری اسلامی ایران است و نباید از محور توجه خارج شود.

بیگدلی با تأکید بر این نکته که؛ نگاه آرمانگرایانه در نظام بین‌الملل نوین دیگر پاسخگوی نیاز کشورها در مسیر رسیدن به اهداف بین‌المللی نخواهد بود ادامه داد: اشتباهات گسترده‌ای در تقابل‌های منطقه‌ای و بین‌المللی مرتکب شده‌ایم که فرصت اشتباهاتی دیگر را از ما گرفته است از جمله این که، همیشه هم نمی‌توان امیدوار بود تصمیمات حتی عقلانی ما پاسخگو باشد.

او با اشاره به پیشنهاد ایران برای بازدید از انحرافات رود هیرمند ، گفت: حتماً طالبان مقاومت خواهد کرد و اجازه نخواهد داد اما مهم نیست باید سماجت کنیم و صبوری به خرج دهیم، از دیگر کشورهای نزدیک به طالبان افغانستان کمک بگیریم اما وارد تنش و جنگ نشویم.

وی به این نکته نیز اشاره کرد که به موازات تلاش‌های بین‌المللی، تلاش برای مدیریت آب در داخل نیز می‌تواند سنگینی هزینه‌های عدم ارائه حقآبه هیرمند از سوی طالبان را کم کند.

The post بیگدلی: دستگاه دیپلماسی را در برخورد با حقآبه هیرمند گرفتار حواشی داخلی نکنیم appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

حجت میان آبادی ، استاد دانشگاه و پژوهشگر دیپلماسی آب در رشته توییتی نوشت:

طالبان پس از روی کار آمدن در افغانستان مکرر در اظهارنظرها، بیانیه‌ها و جلسات مشترک خود تاکید کرده‌اند که دولت آنها به معاهده ۱۳۵۱ هیرمند پایبند است و آنها خود را متعهد به رعایت و اجرای معاهده می‌دانند. هر چند که تجربه دوسال اخیر نشان داده است که تعهد و همکاری مقامات افغان صرفا در حد حرف و بیانیه است و در عمل نشانه‌ای از حسن نیت وجود نداشته و ندارد. مقامات افغان برای توجیه عدم‌تمکین به معاهده، زمین بازی نه چندان حرفه‌ای در رسانه و جلسات مذاکرات طراحی کردند.

مقامات افغان در جلسات، بیانیه‌ها وسخنرانی‌های خود، همچون دولت‌های قبلی افغانستان، ادعاهای «تکراری» و «همیشگی» خشکسالی در افغانستان را طرح کرده و در ادعایی عجیب، نبود آب پشت سد انحرافی کمال خان را به عنوان دلیل اثبات خشکسالی در هیرمند و «نفی» و «عدم» تامین حقابه عرفی و قانونی ایران را مطرح می‌کردند. این در حالی بود که همان‌طور که قبلا مکرر گفته‌ام این سد یک سدانحرافی با هدف انحراف آب است و نبود آب پشت سد، به معنای خشکسالی نبوده و نیست. پس از آن، ادعاهای مقامات و برخی متخصصان افغانستان، از نبود آب در سد کمال خان به سمت نبود آب در پشت سد مخزنی کجکی منتقل شد.

تصاویر ماهواره‌ای ادعای نبود آب را زیر سوال برد

پس از این ادعاهای مقامات افغان، تصاویر ماهواره‌ای متعدد که بیانگر حجم آب پشت سد بود منتشر و ادعاهای نبود آب زیر سوال رفت. پس از این بازی و خرید زمان، مقامات افغان ادعا کردند که حجم سد بیش از ۴۰درصد با رسوب پرشده و مقدار آب پشت سد با تصاویر صحیح نیست! این در حالی است که بازی با حجم آب پشت سدها، و محدود کردن مسأله مناقشات آبی به حجم پشت سد به‌ویژه در رسانه، یک بازی تکراری ساختگی و همیشگی مقامات افغانستان برای عدم‌تمکین به معاهده بوده است که در ادامه به توضیح آن می‌پردازم. در علم هیدرولوژی و هواشناسی، سنجش شدت خشکسالی، شاخص مشخص علمی دارد. بنابراین از نظر علمی، حجم آب پشت سد، چه کم و چه زیاد، نه دلیل بر خشکسالی است و نه ترسالی. اینها یک زمین بازی ساختگی رسانه‌ای است که بازی در آن مواجهه صحیح با مسأله مناقشه را به انحراف می‌کشاند.

گذشته از مسائل علمی، معاهده ۱۳۵۱ به خوبی تکلیف این مسأله را روشن کرده است: طبق بند (ج) ماده (۱) معاهده، ملاک سال نرمال (وقوع خشکسالی-نرمال-ترسالی) ایستگاه آب‌سنجی دهراوود در بالادست سد کجکی است و آمار ثبت شده این ایستگاه به عنوان شاخص محاسبه جریان آب (نرمال و غیرنرمال) ملاک عمل است. ملاک خشکسالی، ترسالی، پرآبی، کم آبی، نرمال، غیرنرمال آبی در حوضه آبریز هیرمند ایستگاه آب‌سنجی دهراوود است نه حجم تخمینی و تصویری سدها. مطابق ماده ۲ و ۳معاهده هیرمند، درصورت (فوق) نرمال بودن جریان آب در ایستگاه آب‌سنجی دهراوود، افغانستان موظف است حقابه ایران (برای مصارف شرب و زراعت) را به میزان متوسط ۲۶مترمکعب بر ثانیه بدهد.

جانب افغانی موظف است…

ماده ۴ معاهده نیز تکلیف را برای سال‌های غیرنرمال و خشک مشخص می‌کندکه درصورت اثبات غیرنرمال «مبتنی بر آمار ایستگاه آب‌سنجی دهراوود» به میزان کاهش آبدهی نسبت به میزان آبدهی سال نرمال (حدود ۵ میلیارد و۶۶۲میلیون مترمکعب درسال) به همان نسبت از میزان حقابه شرب و زراعت ایران مندرج در ماده۴ کسر می‌شود. حال داستان اختلافات اصلی در این سال‌ها از اینجا شروع می‌شود: معاهده۱۳۵۱ برای اجرایی شدن، دو پروتکل اجرایی مصوب دارد. مبتنی برماده ۵ پروتکل ۱معاهده، در سال‌هایی که طرف افغان ادعای خشکسالی و سال غیرنرمال کند، طرف ایران درخواست اطلاعات ایستگاه دهراوود را بخواهد، جانب افغانی موظف است…

ارقام مربوطه را که توسط آن دستگاه ‌‌‌ثبت شده است، در دسترس وی گذارد، حتی پروتکل معاهده تاکید می‌کند که «در صورت تقاضای کمیسار ایرانی کمیسار افغانی با وی همکاری خواهد کرد تا جریان آب را در دستگاه دهراوود مشاهده و اندازه‌‌‌گیری کند.» طرف افغان (دولت و متخصصان) با ادعاهای همیشگی خشکسالی و سال غیرنرمال، از دادن حقابه قانونی شرب و زراعت ایران حتی مبتنی بر ماده۴ امتناع می‌کنند. از آن طرف ایران که برای صحت‌سنجی ادعای سال غیرنرمال و خشکسالی، درخواست دسترسی و بازدید به ایستگاه آب‌سنجی دهراوود را می‌دهد، هم در دولت اشرف غنی و هم طالبان، این درخواست قانونی و رسمی ایران رد می‌شود! و افغانستان برخلاف معاهده اجازه دسترسی به آمار و اطلاعات ایستگاه آب‌سنجی دهراوود را به کمیسار و متخصصان آبی ایران نمی‌دهد. بنابراین برخلاف ادعاهای همیشگی مقامات افغانستان (چه قبل و چه طالبان) آنها متاسفانه به معاهده پایبند نبوده و همیشه مانع اجرای مفاد معاهده شده‌اند.

این زمین ساختگی طالبان است

بر این اساس، مساله پر بودن یا خالی بودن احجام پشت سدها، زمین بازی ساختگی است که مقامات افغانستانی با مشورت برخی متخصصان خارجی و فراری از این کشور همیشه در این زمین طراحی‌شده بازی می‌کنند تا برای خود زمان بخرند. مراقب زمین بازی‌ها در سطح عمومی، رسانه و دیپلماسی باشیم زیرا زمین بازی که در آن بازی [داده] می‌شود، زمین ساختگی برای انحراف از مساله اصلی است. مساله اصلی: اجرای معاهده برای دسترسی به اطلاعات و داده‌های ایستگاه آب‌سنجی دهراوود به منظور حرکت به سمت سازوکار اعتمادسازی است که افغانستان (دولت‌های مختلف) بی‌دلیل همیشه از اجرای آن سر باز زده‌اند و فقط در لفظ و بیانیه بر تعهد و اجرای معاهده تاکید می‌کنند.

The post پژوهشگر دیپلماسی آب: در زمین ساختگی طالبان بازی نکنیم appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

محمد سرگزی نماینده زابل ، زهک ، هیرمند ، نیمروز و هامون در مجلس شورای اسلامی‌ و نمایندگان نخبگان استان سیستان و بلوچستان شنبه شب میهمان حسین امیر عبداللهیان وزیر امور خارجه و تعدادی از معاونین و مدیران ارشد وزارت امور خارجه بودند.

به گزارش رصد، در این نشست نماینده مجلس شورای اسلامی و نمایندگان نخبگان استان غیور سیستان و بلوچستان دغدغه های خود را بطور صریح در مورد بحران آب سیستان درمیان گذاشتند.

آنها بر پیگیری موثرتر حق آبه هیرمند از سوی دستگاه دیپلماسی تاکید کردند.

پیشنهاد تشکیل کمیته ای متشکل از نخبگان استان برای ارائه پیشنهادات و راهکارهای عملی برای حل معضلات استان سیستان و بلوچستان، درخواست از وزیر امور خارجه برای طرح مسائل و مشکلات مطرح شده در مورد استان سیستان وبلوچستان در هیات دولت و پیگیری تشکیل نشستهای نشست کمیساران آب بین ایران و افغانستان از دیگر محورهای مطرح شده از سوی نمایندگان نخبگان استان سیستان و بلوچستان بود.

امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه در این نشست با اشاره بر پیگیری های مستمر سرگزی، دهمرده و همه نمایندگان استان در مجلس ، پیگیری موضوع حقابه هیرمند را از وظایف ذاتی وزارت امور خارجه برشمرد و تاکید کرد همه گزینه ها و اقدامات در جهت آبادانی و زندگی بهتر ساکنان استان سیستان و بلوچستان در دولت با جدیت در دولت دنبال شود.

وزیر امور خارجه تاکید کرد: دکتر رئیسی رئیس جمهور و دولت جمهوری اسلامی ایران اهتمام ویژه ای به مسائل و مشکلات استان سیستان و بلوچستان دارد.

امیرعبداللهیان گفت: وزارت امور خارجه از ایجاد بازارچه های مرزی در مرز بین ایران و افغانستان و افزایش مراودات اقتصادی و دادوستد میان مردم دوطرف مرز حمایت می کند و اجرائی شدن مصوبات نهادهای های بالادستی در این رابطه را پیگیری می‌کند.

در این جلسه مهدی صفری معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه ، رضا نجفی معاون حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه ، حسن کاظمی قمی نماینده ویژه رئیس جمهور در امور افغانستان و سرپرست سفارت ایران در کابل طی سخنانی اقدامات و پیگیری‌های وزارت امور خارجه در خصوص توسعه استان سیستان و بلوچستان و منطقه چابهار، گسترش ترانزیت از استان سیستان و بلوچستان به کشورهای همسایه به عنوان یکی از محورهای پیشرفت در این استان ، مذاکرات با مقامات حکومت سرپرستی موقت افغانستان در مورد حقابه هیرمند و افزایش تبادلات اقتصادی مرزی را تشریح کردند.

The post درخواست نخبگان سیستان و بلوچستان از وزیر امور خارجه : مشکلات استان را در هیات دولت مطرح کنید appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

محمد شیاع السودانی نخست وزیر عراق و رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه پس از مذاکرات دو جانبه در یک نشست خبری مشترک نتیجه توافقات را اعلام کردند.

اردوغان در نشست خبری گفت: سفر نخست وزیر عراق به ترکیه نشانه دوستی دولت و ملت عراق و ترکیه است. با یکدیگر برای تحقق منافع مشترک به توافق رسیدیم و خواستار افزایش همکاری های تجاری با عراق هستیم.

رئیس جمهور ترکیه افزود: با نخست وزیر عراق درباره مبارزه با تروریسم گفت و گو کردم. برای آغاز طرح راه آهن از بصره تا مرز ترکیه هم به توافق رسیدیم.

اردوغان اظهار داشت: کمبود اضطراری آب که عراق با آن روبروست را درک میکنیم؛ دستور افزایش رهاسازی آب رودخانه دجله به سمت عراق را دادیم.

نخست وزیر عراق هم اظهار داشت: از رئیس جمهور ترکیه بابت دعوت برای سفر به آنکارا تشکر می کنم؛ روابط عمیقی ما را با ترکیه پیوند داده است.

السودانی افزود: گفت و گو های جدی و ثمربخشی با رئیس جمهور ترکیه داشتیم. در دیدار با وی بر تقویت همکاری ها در تمامی زمینه ها به ویژه در زمینه اقتصادی تمرکز داشتیم.

نخست وزیر عراق تصریح کرد: پروژه کانال خشک شرق را به غرب پیوند می دهد؛ کانال خشک گذرگاهی جهانی برای انتقال کالا و انرژی خواهد بود. ما از کشورهای منطقه برای نشستی در بغداد جهت بررسی و گفت و گو در مورد پروژه کانال حیاتی توسعه دعوت می کنیم.

السودانی همچنین گفت: عراق ثروت عظیمی از گاز در اختیار دارد و ممکن است طی سال های آینده آن را صادر کند.

وی ادامه داد: شرکت های ترکیه ای مؤثری در عراق وجود دارد و ما با تمام بخش های خود آماده همکاری با شرکت های ترکیه ای هستیم. موافقت کردیم که به سفیر عراق در آنکارا اجازه دهیم تا به بازرگانان و سرمایه گذاران ترکیه ویزای مستقیم بدهد.

نخست وزیر عراق تصریح کرد: عراق اجازه نخواهد داد از خاکش برای تجاوز به ترکیه استفاده شود.

السودانی روز سه شنبه در رأس یک هیئت دولتی به ترکیه سفر کرد و پس از مراسم استقبال رسمی از سوی اردوغان در کاخ ریاست جمهوری ترکیه، در نشستی با وی شرکت کرد.

The post آب دجله به سمت عراق سرازیر می‌شود appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.