در مقایسه، آزمایش آب توالت‌های عمومی نشان داد که فقط ۶۰۰ باکتری در هر میلی‌لیتر یافت می‌شود.

این نتیجه ممکن است تکان‌دهنده به نظر برسد، اما به گفته جاشوشا اوزوچوکوا متخصص میکروب‌شناسی، بیشتر باکتری‌های موجود در بطری آب مضر نیستند و احتمالا باعث بیماری نمی‌شوند، در حالیکه باکتری‌های موجود در توالت خطرناک‌تر هستند.

بهترین روش برای تمیز کردن بطری آب چیست؟

جاشوشا اوزوچوکوا توصیه می‌کند که بطری خود را روزی یک بار با مایع ظرفشویی بشویید و همچنین یک بار در هفته بطری خود را در ماشین ظرفشویی تمیز کنید البته اگر قابل شستشو در ماشین ظرفشویی باشد.

آیا تیک‌تاک بر خرید ما تاثیر می‌گذارد؟

این روزها شبکه‌های اجتماعی مثل تیک‌تاک و اینستاگرام بیش از همیشه بر تصمیم ما برای خرید کالاها تاثیر می‌گذارند.

یکی از برندهای بطری آب قابل استفاده مجدد، طرفداران زیادی در تیک‌تاک پیدا کرده است.

ویدیوهای این برند بیش از ۷ میلیارد در سراسر جهان جهان دیده شده و فروش آن در سال گذشته به ۷۵۰ میلیون دلار رسیده است در حالیکه فروش آن در سال ۲۰۲۰ تنها ۷۰ میلیون دلار بود.

این تبلیغات حتی باعث شد که مردم یک شبه صف بکشند تا این نوع ویژه بطری را بخرند.

The post آیا می‌توان قمقمه آب را خوب تمیز کرد؟ appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

عیسی بزرگ‌زاده درباره آخرین وضعیت تخصیص حقابه ایران از هیرمند از سوی افغانستان اظهار داشت: متاسفانه تاکنون حقابه ایران و مردم سیستان و بلوچستان از هیرمند داده نشده و پارسال هم آبی که رهاسازی شد وارد شوره‌زارها و گودزره در خاک افغانستان شد.

وی افزود: اکنون ما از کانال‌های دیپلماتیک و با همکاری وزارت امور خارجه پیگیر و مُصًِر هستیم که این حقابه را دریافت کنیم.

سخنگوی صنعت آب تصریح کرد: هر قدر هم که بارندگی در افغانستان کم و محدود باشد باید حقابه ایران پرداخت شود، ما مطابق معاهده حقابه‌ای داریم اگر سال نرمال و سیلابی و ترسالی باشد این عدد مشخص است و اگر خشکسالی هم باشد فرمولی که میزان حقابه را مشخص و رهاسازی می‌کند مشخص است.

وی تاکید کرد: آنچه مسلم است ما حقابه خودمان را از هیرمند دریافت نکرده‌ایم و باید طرف مقابل به معاهده تن در دهد و حقابه ایران را پرداخت کند.

بزرگ‌زاده یادآور شد: در سال آبی جاری ورود آب به ایران از هیرمند صفر بوده است.

معاون سیاسی وزارت خارجه طالبان روز گذشته گفته بود که ما آبی نداریم تا حقابه ایران را بدهیم.

شیرمحمد عباس استانکزای گفت: در حال حاضر فقط به اندازه رفع نیاز شهروندان افغانستان آب وجود دارد و به مقداری نیست که به سمت ایران رها شود. ما نمی‌خواهیم روابط خود با ایران را به خاطر آب تخریب شود.

منبع: ایلنا

The post سخنگوی صنعت آب: حقابه هیرمند را دریافت نکرده‌ایم appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

بارها در رسانه‌های مختلف شاهد گزارش‌هایی با عنوان “مرگ بی صدای هامون” بوده‌ایم، اما حالا شرایط به گونه‌ای رقم خورده که خشکی صد در صدی تالاب بین المللی هامون به دلیل ساخت بند کمال خان از سوی افغانستان بر روی بستر رودخانه هیرمند پر سر و صداترین تیترها را به خود اختصاص داده است.

همه مردم و مسوولان کشور شاهد از بین رفتن حیات در منطقه‌ای که روزگاری زندگی بخش مردم سیستان و بلوچستان بوده هستند. خشک شدن بستر تالاب بین المللی هامون موجب شده تا مردم منطقه سیستان با مشکلات اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی مواجه شوند و برخی از آنان به مناطق دیگر استان و کشور مهاجرت کنند.

دریاچه و تالاب بین المللی هامون یکی از مهمترین ذخیره‌ گاه‌های زیستی ایران به شمار می‌رود و روزگاری یکی از پرطرفدارترین جاذبه‌های گردشگری و جاهای دیدنی سیستان و بلوچستان به شمار می‌رفته اما در دهه‌های اخیر، روزهای تلخی را تجربه کرده و به گفته کارشناسان صد در صد تالاب دچار خشکسالی شده است.

موضوع تامین حقابه رودخانه هیرمند سال‌هاست که بحث داغ میان کارشناسان و مسوولان است، عدم تامین حقابه، خشک شدن رودخانه هیرمند و به دنبال آن خشکی تالاب بین المللی هامون را در بردارد همچنین عدم ورود آب به تالاب هامون باعث تشدید خشکسالی و تبدیل این منطقه به منشاء گردوغبار شده است.

بر اساس معاهده آبی سال ۱۳۵۱ که بین ۲ کشور ایران و افغانستان به امضا رسید مقرر شد، حدود ۲۶ مترمکعب آب در ثانیه به ایران منتقل شود اما این انتقال آب هرگز همراه با برنامه و به‌ صورت منظم نبوده و اکنون با ساخت بند کمال خان جلوی اندک آبی که بر اثر سیلاب‌های غیر قابل کنترل این کشور به سمت تالاب بین المللی هامون روانه می‌شد نیز گرفته شده است.

در این معاهده آمده که نباید هیچ مانعی در مسیر رودخانه هیرمند ایجاد شود اما دولت افغانستان در فروردین ۱۴۰۰ اقدام به افتتاح سد کمال‌خان در ولایت نیمروز در نزدیکی مرز ایران و در مسیر رودخانه هیرمند کرده که این موضوع به خشکی تالاب بین المللی هامون بیش از گذشته دامن زده چرا که حقابه هامون از هیرمند معمولا سالانه از طریق سیلاب ها تامین می‌شد اما با ساخت این سد انحرافی این حق هم از هامون گرفته شد.

افغانستان با احداث سدهای متعدد بر روی رودخانه های منتهی به ایران مانع ورود سیلاب به کشور شده از این رو مشکلات زیادی را برای مردم منطقه سیستان و کسانی که معیشت آنان به آب بستگی داشته به وجود آورده همچنین سدسازی‌های این کشور تاثیر زیادی در شیوع ریزگردها در تالاب بین المللی هامون در سیستان دارد به طوریکه این تالاب اکنون به طور کلی خشک و منشأ ریزگردها شده است.

براساس آخرین گزارش‌های هواشناسی سیستان و بلوچستان وضعیت بارش استان در سال ۱۴۰۱ به میزان ۷۳.۱میلیمتر بوده که نسبت به بلند مدت ۲۷.۶ درصد کاهش را نشان می‌دهد این مقدار بارندگی در مقایسه با سال قبل آن نیز ۱.۳ درصد کاهش داشته. کاهش نزولات آسمانی و قطع جریان آب رودخانه هیرمند سبب خشکیدن ریشه‌های حیات در بستر تالاب بین المللی هامون شده است.

به گفته کشاورزان سیستانی چندین سال است که زابل بارش‌ خوبی به خود ندیده و مردم این منطقه بیشتر در فصل زمستان شاهد بارش اندک باران هستند این در حالیست که در گذشته در فصل بهار به ویژه فروردین بارش‌های خوبی در سیستان می‌بارید اما چندین سال است که این شرایط تغییر کرده و برخی از کشاورزان این منطقه به شهرهای دیگر مهاجرت کرده اند چرا که تنها راه درآمدی آنان همین کشاورزی بوده است.

خشکی تمام پهنه تالاب بین المللی هامون

سرپرست اداره‌کل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان گفت: با تکمیل بند کمال خان تاکنون هیچ آبی وارد منطقه سیستان و تالاب بین المللی هامون نشده و چشم امید مردم به نزولات آسمانی است.

محمد رضا علیمرادی اظهار داشت: تقریبا ۲ سال پیش یک انحراف آبی در افغانستان رخ داد که آب از هیرمند به منطقه گودزره در افغانستان هدایت شد اما آبی به تالاب هامون نرسید؛ در واقع ایران حقابه خود را در این مدت دریافت نکرده است.
وی در پاسخ به آخرین وضعیت مطالباتی که با کشور همسایه افغانستان در باره حق آبه ایران انجام شده است گفت: تاکنون چند نشست با مسوولان افغانستان در تهران انجام شده، مقامات این کشور قول مساعد داده‌اند که اگر وضعیت بارش‌ها بهتر شود حقابه هیرمند پابرجاست و این کشور آمادگی هر گونه همکاری را با ایران دارد.

سرپرست اداره کل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان خاطرنشان کرد: در حال حاضر تمام پهنه تالاب بین المللی هامون کاملا خشک شده و هیچ گونه آبی در آن وجود ندارد به همین دلیل در حوزه سیستان و این تالاب شرایط خوب نیست.

وی درباره پرندگان مهاجری که روزگاری از تالاب بین المللی هامون عبور می‌کردند بیان کرد: مهاجرت پرندگان به این منطقه به شدت کاهش یافته، براساس آخرین سرشماری ۲۱ هزار پرنده به سیستان و بلوچستان آمده‌اند، پرنده‌هایی که برای زمستان‌گذرانی از سیبری به منطقه سیستان مهاجرت می‌کردند مسیر خود را از تالاب بین المللی هامون به عنوان بزرگترین ‌دریاچه آب شیرین ایران به سمت گودزره تغییر داده‌اند.

تالاب هامون شرایط بحرانی دارد

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره کل محیط زیست سیستان و بلوچستان گفت: بیش از ۲ دهه خشکسالی را در استان تجربه کرده ایم. آبگیرهای تالاب بین المللی هامون نیز از سال ۱۴۰۰ تاکنون به دلیل شرایط خشکسالی و مدیریتی که روی مسیرهای ورودی آب از کشور همسایه به سمت تالاب انجام گرفته پر نشده است.

مهدی کدخدایی افزود: توفان‌ها سبب ایجاد گرد و غبار می‌شود و با توجه به بادهای ۱۲۰ روزه‌ای که در سیستان رخ می‌دهد شرایط بسیار سخت و بحرانی در این منطقه رقم خورده است.

وی با اشاره به اینکه هر برنامه‌‌ریزی که برای احیای تالاب‌ بین المللی هامون انجام شود بر مبنای میزان آبی است که در منطقه داریم خاطرنشان کرد: احیای پوشش گیاهی در بستر تالاب بین المللی هامون نیازمند آب است، با توجه به اینکه آبی در چند سال اخیر وارد تالاب نشده شرایط پوشش گیاهی در این منطقه بحرانی شده و اگر امسال هم آب نیاید ممکن است بسیاری از پوشش گیاهی از دست برود و با کوچک‌ترین بی‌احتیاطی در بستر تالاب آتش سوزی رخ دهد.

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل محیط زیست سیستان و بلوچستان افزود: با این وجود استفاده از روش‌های نوین آبیاری یکی از برنامه‌های احیای پوشش گیاهی در این منطقه است که برنامه ریزی برای ایجاد پوشش گیاهی در مسیرهای گرد و غباری انجام شده تا حداقل گرد و غبار حاصل طوفان‌ها اندکی مدیریت شود.

وی با بیان اینکه اکنون تقریبا صد در صد بستر تالاب بین المللی هامون درگیر خشکسالی شده است تصریح کرد: اگر امسال آب وارده این تالاب نشود شرایط بدتر از این هم خواهد شد.

بند کمال خان مانع بزرگ ورود آب به هیرمند

نماینده حوزه انتخابیه زابل در مجلس شورای اسلامی گفت: احداث بند کمال خان در نقطه صفر مرزی ایران و افغانستان، بزرگترین مانع در جاری شدن آب در رودخانه هیرمند است.

حبیب‌الله دهمرده با اشاره به اینکه بند کمال خان در ۸۰ کیلومتری مرز ایران با افغانستان ساخته شده است، افزود: از زمان تاسیس این بند تا کنون آبی در رودخانه هیرمند رها نشده و زمین رودخانه کاملا خشک است.

وی با بیان اینکه در هیچ زمانی رودخانه هیرمند تا این اندازه خشک نبوده است، ادامه داد: این رودخانه در برخی مواقع سه تا چهار میلیارد مترمکعب و در بعضی اوقات تا ۲۰ میلیارد مترمکعب آورده داشته که هم‌اینک به صفر رسیده است.

نماینده مردم شهرستان‌های زابل، زهک، هیرمندف نیمروز و هامون در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مسوولان مدتهاست که درحال پیگیری برای رهاسازی آب در هیرمند هستند، گفت: رودخانه هیرمند در نقطه صفر مرزی به دوشاخه تبدیل می‌شود که یک شاخه به نام رودخانه سیستان وارد ایران شده و به دریاچه هامون می‌ریزد.

با وجود انعقاد قرارداد حقآبه هیرمند، از اواخر دهه ۱۳۷۰ و هم‌زمان با کاهش بارش سالانه و گسترش خشکسالی بر سیستان، میزان ورودی آب رود هیرمند به دریاچه هامون مرتبا کاهش یافت. نبود دولت قدرتمند در افغانستان، حفر نهرها و رودهای متعدد برای انتقال آب رودخانه، نصب و بکارگیری انواع پمپ در مسیر رودخانه هیرمند برای کشاورزی در افغانستان در نهایت خشک شدن تالاب هامون به عنوان هفتمین تالاب بین‌المللی جهان را در پی داشت.

منبع: ایرنا

The post سد کمال‌خان افغانستان تالاب هامون را خشک کرد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

محسن اردکانی در نشست ارزیابی عملکرد شرکت آب و فاضلاب استان تهران افزود: تداوم خشکسالی در استان تهران برای سومین سال پیاپی در ۵۰ سال گذشته بی‌سابقه است.

وی ادامه داد: گزارش‌های آماری نشان می‌دهد که در ۵۰ سال اخیر همواره پس از دو سال خشکسالی، شاهد ترسالی در این استان بوده‌ایم اما برای نخستین بار سومین سال آبی خشک را در تهران پشت سر گذاشتیم.

مدیرعامل آبفای تهران موفقیت در عبور از این شرایط سخت را حاصل اتکای این شرکت به توانمندی‌های درونی خواند و گفت: با وجود گذشت حدود هشت ماه از سال، متوسط تخصیص اعتبار در بین دستگاه‌های استان تهران حدود هفت تا هشت درصد بوده اما تحقق ۱۱۵ درصدی شاخص‌های عملکردی و پیشرفت پروژه‌ها در شرکت آب و فاضلاب استان تهران، حاصل نگرش درون‌زا در مجموعه این شرکت بوده است.

The post تهران در سومین سال خشک قرار دارد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

علیرضا طاهری گفت: از ابتدای سال آبی جاری( مهرماه ١۴٠١) حجم آب ورودی به سدهای استان خراسان رضوی کمتر از ۴٩ میلیون متر مکعب بوده است.

او خاطرنشان کرد: ظرفیت سدهای استان حدود یک میلیون و ۵٧٢ میلیون متر مکعب است که هم اینک تنها ١٧٧ میلیون متر مکعب از این حجم آب دارد.

مدیر عامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی افزود: میانگین بارندگی این استان در سال آبی جاری ٩٩ میلی متر بوده که نسبت به سال آبی گذشته ٣٢ درصد و نسبت به متوسط بلندمدت ۴۶ درصد کاهش داشته دارد.

وی تاکید کرد: افزایش دما و گرمای هوا منجر به افزایش میزان تبخیر آب سدها و همچنین افزایش مصرف شهروندان می شود، با توجه به حجم بسیار کم آب موجود در سدها شهروندان باید بیشتر از همیشه نسبت به مدیریت مصرف و پرهیز از مصارف غیرضروری حساس باشند تا از شرایط تنش آبی بدون مشکل عبور کنیم.

ایرنا گزارش داد: ٩٨ درصد پهنه شهرستان مشهد در وضعیت خشکسالی شدید و ۶٠ درصد از این مساحت در وضعیت خشکسالی بسیار شدید است.

خراسان رضوی دارای ۳۲ سد فعال است که در شهرستانهای تربت‌حیدریه، قوچان، مشهد، خواف، درگز، سبزوار، تایباد، تربت‌جام، چناران، سرخس، نیشابور، کلات و فریمان قرار دارند.

هم اکنون از مجموع ۳۷ دشت استان خراسان رضوی، نیمی در شرایط ممنوعه بحرانی قرار دارد و وجود چاههای غیرمجاز و برداشت بی‌رویه از منابع آبهای زیرزمینی مهمترین علت بحرانی شدن وضعیت دشت‌های استان عنوان شده است.

The post کاهش بیش از ۵۰ درصدی ذخایر آب خراسان رضوی در مقایسه با سال گذشته appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

متن کامل این گفت‌وگو را می‌خوانید:

مذاکرات با دولت افغانستان درباره مسئله حقابه در چه مرحله‌ای است؟ آخرین تصمیم شما از دولت افغانستان چیست؟

در موضوع حقابه هیرمند به نظرم باید از چند منظر به آن نگاه کرد، اولین منظر اینکه آیا حکمرانان امروز در افغانستان خودشان را پایبند به این معاهده می‌دانند یا خیر، از نگاه حکمرانان امروز در افغانستان می‌گویند این یک معاهده بین المللی و معاهده‌ای است که برای ما الزام اور است و تغییر نظام‌ها موجب از بین رفتن معاهدات نخواهد شد، چه به صورت کتبی در یادداشت‌های رسمی و چه به صورت گفتگو و مذاکرات، همه مسئولان امروز در کابل صحه می‌گذارند بر خود معاهده و الزام و پایبندی به اجرای این معاهده، پس از نظر حقوقی مشکلی وجود ندارد و آن‌ها پایبندی خودشان را اعلام کردند حتی در کنفرانس‌های مطبوعاتی و مصاحبه‌هایی که داشتند غیر از آن یادداشت‌های رسمی که به ما دادند و اعلام کردند در افکار عمومی هم این مسئله مطرح شدهاست.

مسئله دوم این است که آیا الان آن‌ها می‌خواهند اگر می‌گویند ما پایبند به این معاهده هستیم بر این هم تاکید دارند، در طول نزدیک به دو سال حکمرانی ما چندین اجلاس آب را بین دو کشور برگزار کردیم و طرف افغانی اعلام کرده که ما پایبند هستیم و کمیساریا را هم تشکیل و گام‌های رو به جلو را هم داشته ایم، نکته سوم این است که میزان آبی که امروز در افغانستان وجود دارد این میزان آیا جوابگوی انجام آن معاهده است یا خیر، بر اساس این معاهده باید در سال‌های نرمال آبی باید ۸۲۰ میلیون متر مکعب آب وارد کشورمان شود، در معاهده هم آمده که اگر اعلام شد امسال سال عادی آبی نیست در چارچوب معاهده بند پنجم اعلام می‌کند که اگر طرف ایران نسبت به این موضوع نکته داشت که اطلاعاتی که داده می‌شود مثلا ما باید این را بیاییم و بر اساس معاهده بازدید انجام دهیم، در خود معاهده آمده که ایستگاه سنجش آب که بالای سد کجکی است، عمده آبی که وجود دارد در سد کجکی است که فاصله آن تا مرز ایران ۷۸۰ کیلومتر است، در این موضوع هم امروز حکمرانان هیچ بحثی ندارند و در یادداشت رسمی اخیر هم بر این نکته تاکید کردند که یک مشکلی پیش آمده بود برای ایستگاه سنجش آب حل شده و مراحل آزمایشی آن انجام شده، یعنی رسیده به این که می‌توانند اطلاعات دهند، اگر از طرف ایران نکته‌ای وجود دارد کارشناسان ما می‌توانند بروند، روی این مسئله نکته اختلافی وجود ندارد.

دو نکته دیگر قابل توجه است یک مسئله اینکه در طول چند سال اخیر سدی زده شده به نام سد کمال خان، در چارچوب معاهده گفته می‌شود در قسمت بالادستی هر نوع اقدامی از لحاظ تاسیسات بخواهد انجام شود باید اطلاع داده شود، این ساخت صورت گرفته از سال ۱۳۹۰ شروع و حدود دو سال قبل یعنی قبل از اینکه طالبان به حکومت برسند افتتاح شد، این سد آن چیزی که در سال گذشته نشان داد سیلاب عظیمی که آمد این سد آب را به مسیر انحرافی برد یعنی به گونه‌ای تعبیه شده است که با توجه به ظرفیتی که خود سد دارد این سد ظرفیت ۵۲ میلیون متر مکعب است طبیعتاً اگر آب در پشت سد باشد و رها سازی صورت گیرد آب چندانی به ایران نمی‌آید. آن آبی که مهم است آبی است که پشت سد کجکی یا سیلاب هاست. اگر قرار باشد بیاید باید چند صد میلیون متر مکعب آب بیاید که بخشی از آن وارد کشورمان شود، پس میزان ذخیره سد کمال خان که ۵۲ میلیون متر مکعب است وقتی سیلاب می‌آید اگر دریچه هایش کاملاً باز باشد، مسئله سدی که ساخته شده در طول ده سال ساخته شد، سال گذشته ما دیدیم که به دلیل اینکه دریچه‌های سد اشکالاتی داشت، سال گذشته استثنایی بود که حجم سیلابی که آمده از افغانستان حتی در پاکستان بخش عظیمی از خاک پاکستان زیر سیلاب رفت و حجم زیادی از مردم متاسفانه از بین رفتند، این سد پس می‌گوییم سد انحرافی، اقداماتی که سال گذشته مقامات طالبان انجام دادند و به ما اعلام کردند این بود که آمدیم مسیر انحرافی را خاکریز ایجاد کردیم برای اینکه مانع شود اگر آبی آمد برود به سمت منطقه گودزره یا شوره زار، این یکی از اقدامات بود، تعمیر و بازسازی که صورت گرفت و تسطیح زمین جلوی دریچه‌ها که نسبت به خود دریچه از یک ارتفاع بالاتری برخوردار است که حدود ۱۳ کیلومتر لایروبی کردند، نکته دیگر مسئله تغییرات اکوسیستم در افغانستان در طی ۱۵ تا ۱۶ سال صورت گرفته، اینکه تالاب‌های هامون صابری، تالاب هیرمند خشک و دچار کم ابی شد نتیجه یکی دو سال اخیر نیست، مسیر ۱۵ تا ۱۶ سال که ما با سال‌های بی آبی یا کم آبی مواجه بودیم، این هم در منطقه سیستان اثر گذاشته است، بحثی که امروز وجود دارد و با جدیت دنبال می‌شود این معاهده‌ای است که ما مکلف به پیگیری هستیم. این آب باید رها شود، آن چیزی که تا الان گفته می‌شود امسال ما با کم آبی مواجه هستیم، صحبتی از طرف ماست به اینکه میزانی که ماهواره‌ها نشان می‌دهند آب به اندازه کافی وجود دارد، طرف افغان اعلام می‌کند که بخشی از این سد به دلیل اینکه در طی ۶۰ سال که عمر سد است رسوبات گرفته در نتیجه ماهواره نشان می‌دهد، بر اساس معاهده بند ۵ می‌گوید طرف ایران می‌تواند ببیند این چیزی است که مقامات طالبان هم اعلام کردند که ما موافقت داریم، این را از این جهت توضیح دادم که فضا به سمتی حرکت می‌کند که اگر ان شاءالله آبی باشد این آب بیاید و این جزو حقوق مردم ماست و طالبان هم گفته اند ما قبول داریم، در دو سال اخیر مشکلی که امروز مردم عزیز سیستان و زابلی ما دارند که به حق هم است، ما وظیفه داریم به این که چه در اجرای معاهده و سایر اقدامات که ما بتوانیم آب پایدار را در منطقه ایجاد کنیم. این مشکلی که امروز است من دیدم که متوجه اهالی زابل و هیرمند هم است، اما اتفاق خوبی که وجود دارد این است که معمولاً غیر از آبی که پشت سد است ذوب شدن برف هاست که می‌آید بر میزان آب می‌افزاید و طبیعتاً باید رها سازی صورت گیرد.

چند شب قبل با معتمدان زابل و نمایندگان مجلس شورای اسلامی دیدار مفصلی داشتیم. وزیر امور خارجه بود. دغدغه‌ها را شنیدیم و توضیحاتی دادیم

موافقت‌هایی که الان صورت گرفته ما بتوانیم و متخصصان ما بروند منطقه را ببینند و زمینه ساز شود برای اینکه ان شاءالله این آب رها شود، خواهشم این است که امروز سیستان دچار مشکل است، بنده چند شب قبل با معتمدان زابل، نمایندگان مجلس شورای اسلامی که نماینده آن منطقه هستند دیدار مفصلی داشتیم، بنده و وزیر امور خارجه بود که ما دغدغه‌ها را شنیدیم و هم توضیحاتی که ما دادیم، راهکارهایی که می‌تواند مقوم دیپلماسی باشد، جلسه خیلی خوبی هم بود یعنی به هر حال این نیست که امروز خدای ناکرده دولت جمهوری اسلامی ایران نسبت به این مسئله غافل باشد، ما باید تلاشمان را مضاعف هستیم و علاوه بر اینکه وظیفه دارم در افغانستان دنبال این باشم که حقابه در چارچوب معاهده تامین شود، نسبت به آب پایدار در منطقه باید تلاش‌های دیگری هم صورت گیرد که آن بر عهده دستگاه‌های دیگر است که باید کار مکملی انجام شود که نگرانی‌ها برطرف شود، منطقه‌ای که بسیار حاصلخیز است و امروز تبدیل شده به یک تلی از خاک و تغییر اکوسیستم و فاجعه زیست محیطی ایجاد شده که بتواند ان شاءالله تبدیل به یک فضای خرم شود.

برای سال جاری می‌گویند که مشکل در کم آبی است و می‌گوییم این را باید راستی آزمایی کنیم، الان قبول کردند که متخصصان ببینند این خودش یک گام خوب است

غیر از مسئله مردم این بحران زیست محیطی است که ایجاد شده طبیعتا، این موضوع، موضوع ایران و افغانستان نیست، مسائل زیست محیطی موضوعی است که جامعه بین الملل هم با حساسیت به آن توجه می‌کند. در افغانستان اینکه به دنبال مدیریت آب هستند اقدامات فیزیکی را انجام می‌دهند ما باید دیپلماسی آب را در خصوص افغانستان خارج از اینکه این معاهده باید با قدرت انجام شود، اما باید در موضوع آب که مربوط به افغانستان و ایران است ما هم باید یک طرح دیپلماسی فعال و جامع را داشته باشیم که بتوانیم نگرانی را حل کنیم.

چه شاخصی شما می‌دهید برای اینکه مردم ببییند که آیا کار پیش می‌رود آیا طالبان زمان نمی‌کشد، یا با جملات بازی نمی‌کنند؟

سال گذشته خلاف آنچه که گفتند آب به هدر رفت و اعلام می‌کردند که این موضوعی بود که کارشناسان و متخصصان به ما گفتند که این اتفاق نمی‌افتد، اما اتفاق افتاد، متعاقب آن آمدند یک مجموعه اقدامات مهندسی را انجام دادند، برای سال جاری می‌گویند که مشکل در کم آبی است و می‌گوییم این را باید راستی آزمایی کنیم، الان قبول کردند که متخصصان ببینند این خودش به عنوان یک گام خوب است.

چه زمانی قرار است که متخصصان بروند، مثلا ما یک ماه دیگر از شما خواهیم شنید که نتیجه کارشناسی چه شد؟

این یکی از ملاک‌های قضاوت خواهد بود که می‌گویند معاهده را قبول داریم که به این موضوع اشاره شده که این‌ها گفتند ما قبول داریم، الان این در یک فضای خیلی آرام است، نیازی نداریم بگوییم فضای متشنج است، ما هم به مسئولین افغانستان گفته ایم که شرایطی که امروز وجود دارد در داخل کشور مسئله این نیست که مشکل فقط برای مردم سیستان است، طبیعی است ما برای مردم سرزمینمان باید تلاش کنیم، اما این وضعیت حتی متوجه خود اهالی نیمروز هم خواهد شد به همین خاطر آن چیزی که در طراحی جمهوری اسلامی می‌آید ما بتوانیم منطقه‌ای که تبدیل می‌شود به یک محیطی که فاجعه آمیز از لحاظ زیست محیطی است می‌توانیم با یک اقدام مشترک در موضوع حوزه کشاورزی یعنی طرح جامع حوزه کشاورزی را که هر دو مردم در منطقه نفع ببرند، این یکی از موضوعاتی است که دنبال می‌کنیم، برای اینکه بشود آب را خوب مهار کرد و به صورت بهینه استفاده کرد، در خود افغانستان هم امروز استفاده بهینه از آب نمی‌شود، به این علت که مسیر طولانی که می‌آید بخش زیادی از آب ته نشین می‌شود یا مورد تبخیر قرار می‌گیرد به دلیل اینکه منطقه جنوب گرم است و آب تبخیر می‌شود که برای این هم ما اعلام آمادگی را کرده ایم که بشود از میزان آبی که امروز می‌آید حداکثر استفاده را انجام داد، ما در طرح جامع منطقه را باید کشاورزی کنیم که در دستور کار است.

چشم انداز زمانی شما برای اینکه مردم نتیجه‌ای ببییند چیست؟

بنده در اظهار نظر قبلیم زمان یک ماه را گفته ام که ۱۵ روز می‌گذرد، انشاءالله تا هیئت‌های ما بروند قبل از این مسئله باید اتفاق بیفتد.

با توجه به اینکه حضور داشتید و از اوضاع آنجا آگاه هستید درباره بقیه اقدامات فوری که برای منطقه سیستان و آب و خشکسالی چه می‌دانید؟

اینکه به صورت موقت ابرسانی صورت گیرد یکی از موضوعاتی است که در دستور کار است، اما این‌ها مسائل کوتاه مدت مقطعی است واقعیت این است که باید بر روی مسئله آب پایدار باید تلاش صورت گیرد، الان آن چیزی که در دولت وصل بوده که الان در استان برای کوتاه مدت باید این مسئله تامین آب صورت گیرد، موضوعی است که دنبال می‌شود، اما مسئله راه حل اساسی نیست، مقطعی است برای اینکه ما از بحران خارج شویم. انشاءالله امیدوار هستیم تلاشی که آن طرف صورت می‌گیرد و هم طرح‌هایی که موجب ایجاد آب پایدار در منطقه شود چیزی است که الان آقای رئیس جمهور هم به آن اشاره کردند.

در مسئله آب طرح‌هایی که امروز در افغانستان دنبال می شود بحث فقط هیرمند نیست، امروز در شمال افغانستان کانالی می‌زنند به نام قوچ تپه که بخش قابل توجهی از آب دریا به مسیر می‌آید، این طرح‌ها مربوط به زمان دوره داود خان است یعنی از آن زمان طرح‌ها را طراحی کرده بودند که اجرا کنند، اما به دلیل اینکه این دو دوره اشغالگری را ما شاهد بودیم، اما هر دولتی که آمده مصمم بوده که این کار انجام می‌شود، به همین خاطر هم ما به عنوان یک کشور همسایه‌ای که افغانستان در موضوع آب حل شود و بالا دست حساب شود باید یک فکر اساسی را برای تامین آب کشور انجام شود، خارج از اینکه معاهداتی داریم و باید صد درصد عملی شود و ما هم وظیفه داریم آن‌ها را اجرایی کنیم.

همه کشورها بخشی از منافع خود را در ارتباط با همسایگان و کشورهای مختلف در اینجا می‌بینند که یک تجارت و داد و ستد کنند هم دو طرف سود خواهند برد، شما به عنوان سفیر ایران در افغانستان چه اتفاقی در حال رخ دادن است که ما تجارتمان با افغانستان جدی شود؟

ما فارغ از اینکه دو کشور همسایه هستیم با یک مرز طولانی مشترک، و دارای مشترکات دینی و مذهبی یک رابطه و کهن تاریخ بین دولت، حوزه تمدنی، از منظر اقتصاد و تجارت افغانستان یک بازار تجارت خوب در حوزه صادرات ماست، به عنوان یک بازار باید بر رویش حساب کنیم و توجه کنیم و ساختارها و قوانین متناسب با توسعه روابط تجاری و اقتصادیی را باید ایجاد کنیم، در بین کشورهایی که ما کالا به آن صادر می‌کنیم جزو کشورهای اول است، در طی سال گذشته میزان روابط تجاری دو کشور عدد ۱/۸ میلیارد دلار بود، در حالی که افغانستان بیش از ۷۰ درصد درآمدهایش که عمدتاً درآمدهای خارجی بود از بین رفت، اما ما در بین کشورها رقم اول را داریم.

در مسئله تجارت غفلت نکردیم پس به عنوان یک بازار نه اینکه حفظ کنیم باید تقویت و توسعه دهیم، مسئله دوم افغانستان می‌تواند به عنوان یک اقتصاد مکمل برای ما عمل کند به این معنا که افغانستان دارای ذخایر و معادن بزرگی است. در حوزه کشاورزی هم همینطور از لحاظ سرزمینی و آبی بسیار غنی است. امروز کشورمان در زمینه صنعت فولاد می‌خواهد در سال ۱۴۰۴ پنجاه و پنج میلیون تن فولاد تولید کند نیازمند به سنگ آهن است که افغانستان بهترین معادن سنگ و آهن را دارد در طول بیش از چهار دهه جنگ و اشغالگری بوده و می‌بینید اقتصاد افغانستان امروز ویرانه شده است. فرض کنید در حوزه کشاورزی به هر حال کشور ما اگر چه این چیز خوبی نیست در جهت تامین کالاهای اساسی مجبور هستیم بخشی از نیازمندهای کشور را از خارج وارد کنیم، از استرالیا تا برزیل اگر ما شرایطی را فراهم کنیم می‌گوییم مثلا ما خرید تضمینی ۵ میلیون تن محصولاتی است که نیاز داریم. یکی از حوزه‌هایی که ما سرمایه گذاری می‌کنیم در مسئله کریدورهای حمل و نقل شمال به جنوب، شمال به جنوب مسئله احیای چابهار اینکه ما بتوانیم از کشورهای شرقی یا از جنوب و غرب کنیم از مسیر بندرس عباس یا چابهار به سمت آسیای مرکزی مانند روسیه و چین، امروز ما موقعیت ژئوپولتیک بسیار ممتازتر شده است. بعد از بحران اوکراین روابطی که بین روسیه و اروپا به جود آمد این موجب شد بخش زیادی از ترانزیتی که از مسیر خاک روسیه صورت می‌گرفت متوقف شد، یعنی بر میزان حجم ترانزیت کالا در منطقه ما در سال ۲۰۰ میلیون تن اضافه شد.

امروز یکی از برنامه‌های خوب ما این است که بتوانیم چابهار را سرمایه گذاری کنیم و قوی کنیم، ریلی که امروز از چابهار به سمت زاهدان، آسیای مرکزی می‌تواند یک فلش به داخل افغانستان و بعد به چین برود، پس از افغانستان باید از این ظرفیت به عنوان یک ظرفیت مکمل در چارچوب طرح منطقه‌ای استفاده کرد، این مسئله فوق العاده مهم است در همین فضایی که امروز در افغانستان با آن مواجهیم در موضوع همکاری‌های تجاری و اقتصادی و استفاده از موقعیت‌های دو کشور استفاده کنیم ما نباید مسئله اقتصاد را به مسائل دیگر گره بزنیم. طبیعتاً اقتصاد نیازمند به امنیت و ثبات سیاسی است. این‌ها را می‌دانیم و باید به آن توجه کنیم، اما نمی‌خواهیم با رعایت ملاحظات در موضوع روابط تجاری و اقتصادی غفلتی صورت گیرد این برای کشورمان دارای منفعت است یعنی ما نمی‌توانیم به اینکه بگوییم شما در شرایط سیاسی تثبیت شده‌ای را مثلا وجود ندارد پس روابط تجاری نداشته باشیم، این تحریمی است.

امنیت مرز از مسیر اقتصاد است اگر مرز را اقتصادی کردیم به این معنی است که انگیزه برای قاچاق کم می‌شود

در موضوع کشاورزی یکی از مسائلی که ما به صورت جدی دنبال می‌کنیم ورود به حوزه همکاری‌های اقتصادی است، اگر بتوانیم یک مشترک آزاد ایجاد کنیم، که منطقه بتواند مرز ما را اقتصادی کند، امنیت مرز از مسیر اقتصاد است اگر مرز را اقتصادی کردیم به این معنی است که انگیزه برای قاچاق کم می‌شود، افغانستان می‌تواند فارغ از اینکه امروز بگوییم نیازمند است و اینطور کشور نیازمند است ما کمک کنیم خیر ما امروز باید طراحی کنیم در حوزه همکاری‌های تجاری و اقتصادی، خود همکاری اقتصادی و تجاری فقط نفع اقتصادی برای دو کشور ندارد، به ثبات و امنیت کمک می‌کند. از همه مهم اینکه به میزانی که اقتصاد در آنجا قوی شود باعث ماندگاری مردم در داخل خود سرزمینشان می‌شوند، بخشی از اینکه شما می‌بینید افغانستان دارای مهاجراست به دلیل مشکلات معیشتی است به غیر از ماسئل سیاسی و امنیتی که آن‌ها هم یکی از مولفه‌هایی است که باعث مهاجر از افغانستان به کشورهای دیگر شود، موضوع اقتصاد موضوع مهمی است خیلی‌ها می‌آیند خارج از افغانستان به دلیل اینکه شرایط اقتصادی شان خوب نیست، ایران با توجه به راهبردی که دارد نگاه اسلامی، اخلاقی انسانی، بخش زیادی از مردم افغانستان در داخل کشور هستند و عدد قابل توجهی هم اشتغال، البته این‌ها نقش مثبت دارند سعی می‌کنند در مسئله اقتصاد کشورمان یعنی به میزانی که خدمات می‌دهند این را باید اذعان کرد، در نتیجه ازا ین منظر هم مهم است که ما ورودمان به حوزه همکاری‌های اقتصادی و تجاری می‌تواند به ثبات و امنیت انجا کمک کند، تروریسم از فقط استفاده می‌کند اقتصاد هر چقدر امسال بهبود پیدا کرد دلیل بر این نمی‌شود آن کسی که مجبور است به خاطر معاش، جذب یک گروهی شود که با اعتقاداتش همخوانی ندارد، اما مجبور می‌شود، افغانستان هم یک سرزمین بکری است، همیشه می‌گویند دارای معادن و ذخایر است، اما هیچ وقت اشتباه نشده به خاطر اینکه اشغالگران آمدند نگذاشتند که احیا شود یکی از جنابت‌های امریکایی‌ها ۲۰ سال اشغالگری کردند و وقتی از کشور طراحی شده شاید میزان برق کشور ۳۰۰ مگاوات است.

سرمایه‌داران افغانی می‌گویند ما دارای فرهنگ مشترک و زبان مشترک داریم ما علاقمند به سرمایه گذاری در ایران هستیم بعد حجم زیادی از سرمایه‌ها به کشورهای دور دست بروند

خوشبختانه در مذاکرات اقتصادی که با مقامات افغانستان داشتیم، علاقمندی و آمادگی شان برای همکاری خوب است و یک ملاحظه اساسی و خوب داریم این است که پیشانی کار تجارت و اقتصاد را ما بخش خصوصی می‌خواهیم نقش محوری ایفا کند، اما با یک ملاحظه اساسی در کار تجارت و اقتصاد را نقش محوری ایجاد کند امروز افغانستان می‌تواند در سرمایه‌گذاری در داخل ایران یا در حوزه مشترک مثلا مرزهای مشترک ما می‌تواند عدد خوبی را وارد کشور کند.

موانع قانونی چیست؟

فرض کنید شما امروز سرمایه‌ای که می‌آید با نرخ نیمایی محاسبه کنیم، هر آدم عاقلی نمی‌آید در اینجا باید نرخ را متناسب با میزان ارزشی که دارد کنیم، خوشبختانه در گفتگوی‌هایی که با وزیر اقتصاد، وزارت اقتصاد با بانک مرکزی، الان کارگروهی هم تمام شده به اینکه در این دو سه روزه باید ابلاغ شود، برای ما مهم است، اما اسفبار است، نمی‌شود ما به عنوان یک کشور همسایه هستیم، کارآفرینان افغانی، سرمایه‌داران افغانی می‌گویند ما دارای فرهنگ مشترک و زبان مشترک داریم ما علاقمند به سرمایه گذاری در ایران هستیم بعد حجم زیادی از سرمایه‌ها به کشورهای دور دست بروند، این را با اطمینان می‌خواهم بگویم بسیاری از سرمایه داران افغانی علاقمند هستند به جذب سرمایه گذاری در داخل کشورمان، بعضی از آن‌ها می‌گویند ما یک احساس تکلیفی داریم به اینکه جمهوری اسلامی ایران به امروز که مهمان نوازی می‌کند چه دولت و چه مردم، حجم زیادی از مردم افغانستان را در داخل خودش به عنوان مهمان آمده اند و مهمان نوازی می‌کند برای ما واجب است به اینکه اگر سرمایه داریم ببریم آلمان می‌آوریم ایران، ما باید در حوزه قوانین روان‌سازی کنیم، در مسائل مربوط به اقامت و مالکیت مشکلاتی وجود دارد، خوشبختانه امروز اراده برای حل این‌ها جدی است، بحثی هم که رئیس جمهور برای اینکه ما سازمان ملی مهاجرت شکل دهیم و وزیر کشور که واقعا اهتمام جدی دارند به اینکه ما بتوانیم ساماندهی کنیم سازمان‌دهی کنیم این طرح در مجلس شورای اسلامی مورد گفتگو و مذاکره است و بتوانیم در حوزه مهاجر و مهاجرت و هدف گذاری‌ها و راهبردهای عملیاتی را به گونه‌ای کنیم که نه فقط خدمات داده شود بلکه فرصت‌هایی را ایجاد کند که از این فرصت‌ها استفاده کنیم.

The post کاظمی قمی: طالبان راستی‌آزمایی کم‌آبی توسط متخصصان ایرانی را پذیرفت appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

اگرچه زمان حل این مشکل، مطابق زمان‌بندی شرکت آبفا پیش نرفت، اما مدیرعامل شرکت آبفای استان تهران روز گذشته گفت فرآیند انتقال آب از کرج به تصفیه‌خانه‌های تهران زمان‌بر است. ازاین‌رو مشکل آب پایتخت به‌صورت تدریجی طی روزهای آینده حل خواهد شد.

روزهای گرم امسال در حالی آغاز شده که در کنار نگرانی و تهدید هرساله قطعی برق، شهروندان در سال جاری با قطعی گسترده آب در پایتخت و برخی مناطق استان البرز روبه‌رو هستند. در حالی آبفای تهران در تدارک برنامه‌‌‌های فرهنگی هفته «صرفه‌‌‌جویی در مصرف آب» است و مسوولان بر اصلاح الگوی مصرف برای عبور از بحران آب تاکید دارند که گزارش‌‌‌ها حاکی است اساسا آبی برای مصرف وجود ندارد و مردم مناطق متعددی از پایتخت، از جمله انقلاب، میرزای‌شیرازی، سنایی، مطهری، مرزداران، شریعتی، پونک، کارگر، بهار شیراز، فرشته، چهارراه زرتشت، بهجت‌‌‌آباد و پاتریس طی روزهای اخیر برای انجام امور ساده روزانه نیز به آب دسترسی نداشته‌‌‌اند و تانکرهای آب‌‌‌رسانی و مردم دبه به دست در نقاط مختلف پایتخت مشاهده شده‌اند.

قطعی آب اما در حالی وارد پنجمین روز می‌شود که براساس اطلاعیه‌‌‌ای که شرکت آب و فاضلاب تهران روز دوشنبه منتشر کرد، قرار بود این مشکل تا ساعاتی بعد از انتشار این اطلاعیه حل شود؛ اما نه‌تنها مشکل قطعی و افت فشار آب مطابق آنچه آبفای تهران وعده داد حل نشد، بلکه تا روز بعد و زمان تنظیم این گزارش نیز قطعی آب همچنان ادامه داشت. از همین‌رو به نظر می‌رسد اطلاعیه آبفای تهران بیش از آنکه در جهت اطلاع‌‌‌سانی صحیح به شهروندان مستاصل باشد، به‌منظور کاهش فشار رسانه‌‌‌ای منتشر و به طور گسترده به رسانه‌‌‌ها ارسال شده بود. در همین راستا پیگیری‌‌‌های روز گذشته «دنیای‌اقتصاد» برای گفت‌وگو با مسوولان آبفای تهران و بررسی دلایل قطعی آب و اطلاع‌‌‌رسانی صحیح به شهروندان نیز بدون نتیجه ماند. سامانه ۱۲۲ نیز طی روزهای اخیر پاسخگوی شهروندان نبود. از طرفی گزارش‌‌‌ها حاکی از کمیاب‌شدن آب‌معدنی در فروشگاه‌‌‌ها و مغازه‌‌‌های برخی از مناطق تهران همزمان با طولانی شدن ساعات قطعی کامل آب است.

در اطلاعیه روز دوشنبه آب و فاضلاب تهران عنوان شده بود، براثر بارش باران، جاری شدن سیلاب و رانش گسترده زمین و کوه در حوالی جاده چالوس، مسیر انتقال آب از سد امیرکبیر به تاسیسات آبرسانی تهران در بستر رودخانه کرج مسدود شده بود و در پی این حادثه، بلافاصله گروه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های عملیاتی به همراه تجهیزات و ماشین‌‌‌‌‌‌‌‌‌آلات در منطقه حاضر شدند و عملیات رفع انسداد مسیر باتلاقی رودخانه آغاز شده است. این اطلاعیه با تایید افت فشار آب و تحت‌تاثیر قرار گرفتن تعادل شبکه توزیع آب در جریان رفع انسداد مسیر انتقال آب و تغییر ناگهانی رفتار مصرف، از اندیشیده شدن تمهیداتی برای توزیع مدیریت‌شده آب خبر داده بود؛ تمهیداتی که به نظر می‌رسد بخشی از آن مربوط به استقرار تانکرهای توزیع آب در شهر است.

به گزارش رصد به نقل از دنیای اقتصاد ، محسن اردکانی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران در گفت‌وگو با بخش خبر شبکه ۵ تلویزیون با اشاره به سیل جاده چالوس و صعب‌‌‌العبور بودن و سختی دستیابی به محل حادثه برای ماشین‌‌‌آلات از باز شدن مسیر جریان انتقال آب از سد امیرکبیر به تهران بعد از ۱۲ساعت خبر داد. به گفته او از آنجا که آب انتقال‌یافته از سد امیرکبیر به تهران همچنان آب خام است و باید در تصفیه‌‌‌خانه‌‌‌ها و طی فرآیندی به آب مصرفی شهروندان تبدیل شود، حل مشکل افت فشار آب تعدادی از مناطق تهران به‌تدریج طی روزهای آینده حل می‌شود.

او این فرآیند را مستلزم انتقال تدریجی آب عنوان کرد و گفت: از آنجا که مسیری که آب را به تهران منتقل‌‌‌ می‌کند، سیلابی و ناپایدار است، این فرآیند زمان‌بر است. اردکانی عنوان کرد: مشکل آب بخشی از مناطق تهران تا پایان شب (سه‌‌‌شنبه‌شب) حل می‌شود و پس از آن با انتقال آب از سد امیرکبیر به سمت تصفیه‌‌‌خانه‌‌‌های تهران رفته‌رفته مشکل مابقی مناطق نیز حل خواهد شد. به گفته او ۲۰‌درصد آب تهران از سد امیرکبیر تامین می‌شود و با مشکل پیش‌آمده طبیعتا یک‌پنجم مناطق شهر باید با مشکل قطعی و افت فشار آب مواجه می‌‌‌شد اما تلاش کردیم این مناطق را به حداقل برسانیم. در همین راستا روز گذشته رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز با اشاره به اینکه آب تهران مشکل آلودگی زیست‌محیطی ندارد و این موضوع دلیل قطعی آب نبوده است، جاری شدن سیلاب را دلیل قطعی آب و افت فشار در برخی مناطق عنوان کرد.

نگرانی از استمرار افت فشار آب در پایتخت

با این حال، با آغاز فصل گرما و افزایش مصرف آب نگرانی از تکرار قطعی‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مکرر آب همچنان وجود دارد. بررسی‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها حاکی از این است که پیش از شروع تابستان مصرف آب در اقصی‌‌‌نقاط ایران افزایش پیدا کرده و در صورتی که این روند ادامه‌‌‌‌‌‌‌‌‌دار باشد، این احتمال وجود دارد که افت فشار آب هم ادامه پیدا کند. در این راستا بهینه‌‌‌‌‌‌‌‌‌سازی مصرف آب به‌‌‌عنوان راهی برای جلوگیری از قطعی یا کاهش فشار آب، آن هم در آستانه تابستان و افزایش دما مورد تاکید مسوولان است. کارشناسان پیش از این نیز در مورد کمبود آب در تابستان امسال هشدار داده و پیش‌بینی کرده بودند که تابستان سال‌جاری نسبت به سال گذشته گرم‌‌‌تر باشد. به گفته آنها به علت شدت گرما در نیمه‌‌‌جنوبی کشور تبخیر آب بیشتر و دسترسی به آب محدودتر می‌شود. براین اساس، استان‌‌‌هایی همچون تهران به دلیل جمعیت زیاد، خراسان‌رضوی به دلیل کاهش ۵۲درصدی بارش‌‌‌ها نسبت به بلندمدت و کمبود ذخایر آبی پشت سدها و همچنین جمعیت بالای شهرستان‌‌‌هایی همچون مشهد و سیستان و بلوچستان به دلیل ذخایر بسیار پایین چاه‌‌‌‌نیمه‌‌‌ها در شمال استان و عدم‌ورود آب از افعانستان و نبود بارش مناسب بیش از سایر مناطق کشور با تهدید کمبود آب روبه‌رو هستند. مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان‌رضوی روز گذشته خبر داد که خشکسالی شدید در استان باعث کاهش منابع آب شرب ۳۶شهر و ۶۵۰روستا در این استان شده است.

با این حال مسوولان همچنان اشتباهات الگوی مصرف را یکی از دلایل مشکلات کمبود آب در پایتخت عنوان می‌کنند. محسن اردکانی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب تهران، اوایل خردادماه با انتقاد از شیب صعودی مصرف آب در روزهای ابتدایی خرداد گلایه کرده و گفته بود: با وجود آنکه مصرف آب امسال در اردیبهشت‌‌‌‌‌‌‌‌‌ماه نسبت به سال گذشته قابل قبول بوده، در چهارم خردادماه از ساعت ۱۲ تا ۱۲:۴۵ در هر ثانیه ۵۲‌‌‌هزار لیتر آب مصرف شده که این رقم به طور میانگین در آن روز ۴۱‌‌‌هزار لیتر بوده، در حالی که سال گذشته در این زمان ۳۷‌‌‌هزار لیتر آب مصرف شده است. به گفته وی، مدیریت بهینه مصرف آب‌شرب در دسترس‌‌‌ترین راه‌‌‌حل مشکل کم‌‌‌‌‌‌‌‌‌آبی تهران است. در صورتی که بارش به اندازه کافی نباشد، راهی برای تامین آب اضافی نداریم و در این شرایط باید همه به مدیریت مصرف آب توجه بیشتری داشته باشیم. اردکانی در حالی از این مسائل سخن به میان آورده است که تنها ۲‌‌‌درصد مشترکان شهر تهران بیش از دوبرابر الگو مصرف می‌کنند. این مقام مسوول همچنین گفته بود: مشترکانی که در ماه بیش از ۴۸مترمکعب آب مصرف می‌کنند، در مرحله اول تذکر و در صورتی که مصرف را کاهش ندهند، اخطار دریافت می‌کنند و در صورت بی‌‌‌‌‌‌‌‌‌توجهی به اخطارها، برای رعایت حقوق سایر شهروندان، آب مشترکان بدمصرف در ساعاتی از روز قطع می‌شود. اما نوک پیکان قطعی آب اکنون به سمت مردم عادی نشانه رفته است.

کاهش ۴۱میلیون مترمکعبی حجم آب سدهای تهران

امسال پایتخت نیز مانند وضعیت برخی شهرهای جنوبی و مرکزی کشور در سال‌های اخیر، با کمبود و قطعی آب با آغاز فصل گرما روبه‌روست و وضعیت سدهای تهران نگرانی از استمرار قطعی آب در این کلان‌شهر را تشدید می‌کند. براساس آخرین آمار اعلام‌شده، حجم کل مخازن سدهای پنج‌‌‌گانه تهران نسبت به سال قبل ۴۱میلیون مترمکعب کاهش یافته است؛ این در حالی است که گرما نیاز آبی را تشدید می‌کند. از طرفی با واردشدن به فصل گرما، حدود ۳میلیون کولر آبی در پایتخت وارد مدار خواهند شد و هر کولر آبی معادل ۳۰۰لیتر در شبانه‌‌‌روز آب مصرف خواهد کرد.

بررسی‌‌‌ها نشان می‌دهد که در حال حاضر سدهای پنج‌‌‌گانه تهران ۵۰۴میلیون مترمکعب آب دارند، این در حالی است که سال گذشته در همین زمان حجم آب سدهای تهران ۵۴۵میلیون مترمکعب ثبت شده است. در حال حاضر سد امیرکبیر ۱۱۰میلیون مترمکعب آب دارد که این عدد در سال گذشته ۱۰۰میلیون مترمکعب ثبت شده بود و نسبت به سال قبل ۹میلیون مترمکعب افزایش داشته؛ اما در مقایسه با سال نرمال این عدد ۶۸میلیون مترمکعب منفی بوده است. سد لتیان در حال حاضر ۶۵میلیون مترمکعب آب دارد که در سال قبل این عدد ۶۲میلیون مترمکعب ثبت شده بود که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳میلیون مترمکعب رشد و نسبت به سال نرمال ۱۱میلیون مترمکعب کاهش داشته است.

وضعیت حجم مخازن سد لار نیز گویای موجودی ۵۲میلیون مترمکعب آب است که این عدد در سال قبل ۷۴میلیون مترمکعب بود که نسبت به سال قبل ۲۳میلیون مترمکعب و نسبت به سال نرمال ۱۱۹میلیون مترمکعب کاهش یافته است. حجم آب سد طالقان در شرایط کنونی ۲۱۹میلیون مترمکعب ثبت شده که در مقایسه با سال قبل که عددی معادل ۲۳۷میلیون مترمکعب بوده، ۱۸میلیون مترمکعب و نسبت به سال نرمال ۱۲۸میلیون مترمکعب کاهش داشته است. حجم مخزن در سد ماملو نیز ۵۹میلیون مترمکعب ثبت شده که این عدد در سال قبل ۷۱میلیون مترمکعب بوده است. این اعداد حاکی از کاهش ۱۲میلیون مترمکعبی حجم مخزن سد نسبت به سال قبل و کاهش ۱۰۹میلیون مترمکعبی نسبت به سال نرمال است.

The post مانور تانکر آب در پایتخت appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

اشرف‌غنی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان سخنرانی مشهوری دارد که در آن می‌‌‌گوید اگر ایرانی‌‌‌ها بیشتر از حقابه خودشان در توافق ۱۳۵۱ بخواهند، مابه‌ازای آن به ما نفت بدهند.

اکنون پس از بهره‌‌‌برداری از بند کمال‌خان که مسیر انتهایی هیرمند را تغییر داده وضعیت دشوارتر شده و بدتر آنکه حالا ۲۰ بند دیگر قرار است روی رودخانه هیرمند ساخته شود و به کمک تکنولوژی‌‌‌های وارداتی از هند و چین وسعت اراضی کشاورزی یکصد‌هزار هکتار افزایش یافته که عمده آن هم خشخاش است که مصرف آبش ۲ برابر میانگین مصرف آب در بخش کشاورزی است.از این زاویه است که چند پرسش حائز اهمیت و پاسخگویی است. اینکه چه آینده‌‌‌ای در انتظار سیستان و بلوچستان است؟ چطور می‌توان با دیپلماسی، منافع آبی ایران در هیرمند را تامین کرد؟ و نوع مواجهه با طالبان باید چگونه باشد؟ مراد کاویانی راد، عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی، محمد درویش پژوهشگر محیط‌زیست و سید علی طباطبایی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در میزگرد نقد و نظر گروه رسانه‌‌‌ای دنیای‌اقتصاد، این موضوع مهم را مورد بررسی قرار دادند.

آب؛ گروگان‌ افغان‌‌‌ها

مراد کاویانی راد استاد دانشگاه خوارزمی و موسس گروه هیدروپلیتیک اولین سخنرانی بود که در این نشست به مناقشه آبی ایران و افغانستان پرداخت. وی با بیان اینکه در موضوع مناقشات مرزی آب، تعریف مشخصی از واژه هیدروپلیتیک وجود نداشته و عمدتا ناظر بر رشته روابط بین‌الملل و ناظر بر نزاع و کشمکش کشورها بر سر منابع آب محدود و مشترک میان دو کشور بود، گفت: «این واژه نخستین بار سال ۱۹۷۹ توسط جان باترز بری، که روی رود نیل کار می‌‌‌کرد استفاده شد. نگاه او نیز منطبق بر روابط بین‌الملل بود. باید توجه داشته باشیم که جغرافیای ایران، کم‌‌‌آبی را به ما تحمیل کرده و سرزمینی است که همواره با بحران آب درگیر خواهد بود. این موضوع در متون قدیمی ایران نیز به آن اشاره شده است.

در عین حال، در منطقه‌‌‌ای هستیم که ظرف چند سال گذشته مصرف کشورها بر منابع موجود پیشی گرفته و در عین حال، در حرکت از غرب به شرق، میزان، نوع و مکان بارش کاهش و تغییر پیدا کرده به طوری که به کمتر از ۲۳۰ میلی‌متر رسیده است. در عین حال با افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی و گسترش کشاورزی -نه توسعه- مواجه بوده‌‌‌ایم. این عوامل منجر به افزایش مصرف آب شده است.»

به گفته او، با توجه به آنکه توسعه، امنیت و رفاه بدون آب ممکن نیست، مدیریت منابع آب توسط کشورها امر طبیعی است. یکی از این موارد مهار رودهایی است که از کشورهای اطراف وارد می‌شوند.
به عنوان مثال، ترکیه در دهه ۷۰ و هم‌‌‌زمان با شروع توسعه، کنترل منابع آبی را مورد توجه قرار داد و برای کنترل ناامنی‌‌‌های بخش شرقی این کشور و از بین بردن فقر، تصمیم گرفت تبدیل به هاب غذایی منطقه شود. از این روی، تمرکزش را بر مهار رودهای دجله و فرات قرار داد. ایران نیز بخشی ازحوضه آبریز دجله محسوب می‌‌‌شد. این نگاه ترکیه تبعات منطقه‌‌‌ای و بین‌المللی داشت که می‌توان به تاثیر سیاست‌‌‌های آب و تحولات در سوریه و بحران‌زدگی عراق اشاره کرد، هر چند ترکیه الزاما به دنبال این شرایط در این کشورها نبوده است، اما کل کشورهای منطقه تحت‌تاثیر آن قرار گرفتند.

باید به سمت ابزارهای کم هزینه‌‌‌تر که ضامن پایداری آبی سرزمین است، حرکت کرد

کاویانی‌‌‌راد، با بیان اینکه راه‌حل این مشکل در کشورهای مختلف متفاوت است، به کشورهای اروپایی اشاره می‌کند که با همکاری و تعامل علاوه بر حل مشکل، توانسته‌‌‌اند محیط‌زیست را حفظ کنند، گفت: «در خاورمیانه به دلیل حاکمیت ژئوپلیتیک که نظامی محور و منافع‌‌‌ملی خاص محور است و به بازتاب تصمیم‌‌‌های خود بر کشورهای همسایه توجه نمی‌‌‌کند، مساله آب را نمی‌توان جدا از این وضع دانست به‌گونه‌‌‌ای که در چند دهه گذشته مساله و مناقشه آب به سیاست خارجی جهت داده است. طبیعتا کشورهایی که در موقعیت پایین‌دست قرار داشتند بیشتر متاثر شدند؛ به‌ویژه عراق و سوریه.» به گفته او، ژئوپلیتیک طیفی از مناسبات قدرت از همکاری تا جنگ را در بر می‌گیرد. بنابراین کشورها به تناسب اینکه زمامداران چه فهمی از آن داشته باشند، یکی از این مناسبات قدرت را به کار گرفته و بر اساس آن سیاست آبی را در پیش می‌‌‌گیرند.

کاویانی راد، با بیان اینکه از دهه ۷۰ با توجه به وضعیت کمبود آب در خاورمیانه و جنوب غرب آسیا اعلام شد که جنگ‌‌‌های آینده این منطقه بر اساس آن اتفاق خواهد افتاد، گفت: «اما تجربیات جهانی نشان داده بیشترین چالش‌‌‌های آبی و کشمکش‌‌‌های آب پایه در داخل خود کشورها و در واحدهای ایالت‌‌‌ها یا استان‌‌‌ها رخ می‌دهد. نگاه واقع‌‌‌گرایانه نیز چنین است؛ هرگونه جنگ بر سرآب، هزینه دارد. بنابراین تصمیم‌گیران اول محاسبه می‌کنند که در صورت وقوع جنگ، چقدر باید هزینه کنند و چه به دست می‌‌‌آورند. هزینه‌‌‌ای که کشورها بابت جنگ خواهند پرداخت به مراتب کلان‌‌‌تر از چیزی است که در قبال آب به دست خواهند آورد. پس باید به سمت ابزارهای کم هزینه‌‌‌تر که ضامن پایداری آبی سرزمین است، حرکت کرد.

چنانکه نگاه قالب در دنیا، دیپلماسی و همکاری بین کشورها و کنشگران منطقه‌‌‌ای است.» به گفته او ایران در نقطه‌‌‌ای قرار گرفته که با توجه به ژئوپلیتیک سنتی، همواره آب مرکز تنش بوده و کمتر توانسته منشأ همکاری قرار گیرد. به همین دلیل در منطقه ما کم‌آبی موجب شده که کشورهای بالادست از آب هم به عنوان اهرم سیاسی و هم توسعه کشور استفاده کنند. به این جهت کشورهای پایین‌دست متاثر شده‌‌‌ و امنیت، ثبات و توسعه در آنها به خطر بیفتد. با توجه به شرایط کنونی، یکی از مهم‌ترین موضوعات آینده مناسبات کشورها در ارتباط با آب است. کاویانی راد در این خصوص گفت: «یکی از بزرگ‌ترین چالش‌‌‌های تحلیل مناسبات ایران و افغانستان، این است که همواره به عنوان کارگزار یا پژوهشگر، به مناسبات ایران و افغانستان دقت می‌‌‌کنیم و کمتر پیش آمده از منظر یک کارشناس یا کارگزار افغان‌‌‌تبار به آب نگاه کنیم. به دلیل آنکه از منظر خودمان نگاه می‌‌‌کنیم، همیشه محق هستیم اما در تحلیل باید رویکرد طرف مقابل را ببینیم. ۷۵‌درصد جمعیت افغانستان روستایی، کوچ‌‌‌زیست یا عشایرند و ۶۱‌درصد جمعیت آن کشاورز است.

طبیعتا در مقام یک کارگزار افغان‌‌‌تبار، تمام تلاش‌‌‌ این خواهد بود که منابع محدود موجود را صرف حوزه‌‌‌ای کنیم که منافع اکثریت جامعه افغان‌‌‌ تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد. پس طبیعی است که کارگزاران و مقامات افغان روی منابع آبی‌‌‌شان سرمایه‌گذاری کنند.» این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه در دوره ۲۰ ساله حکومت جمهوری در افغانستان که همراه با رونق اقتصادی، صادرات، واردات و انجام کارهای زیرساختی بود، ۶۵‌درصد جمعیت این کشور درآمدی کمتر از یک دلار داشتند، گفت: «بعد از آن دوره، طالبان به قدرت رسید که مظهر اراده ملی در افغانستان نبود و حالا این حکومت برای دولت- ملت‌سازی و کسب مشروعیت، باید در حوزه‌‌‌هایی سرمایه‌گذاری کند که بیشتر مورد توجه مردم قرار گیرد. آب یکی از آن موارد است.»

به گفته او در همه دوره‌‌‌ها در افغانستان بحث کنترل آب، در پس کنش کارگزاران افغان‌‌‌تبار وجود داشته و صرفا معطوف به ایران نیست. در عین حال، افغانستان تنها یک قرارداد در مورد رودهای مرزی دارد که آن هم با ایران است.

کاویانی‌‌‌راد، با بیان اینکه توسعه افغانستان در گرو آب است، گفت: «همه نظام‌‌‌ها از این تصمیم متاثر شده و آب در افغانستان و نزد افکار عمومی هویت حیثیتی پیدا کرده است و حاضر به مذاکره نیستند. اگر کسی بخواهد در این زمینه معامله‌‌‌ای کند، احتمالا منافع افغانستان را فروخته است.»

او با اشاره به وضعیت شرق ایران و رابطه آن با آب، گفت: «شرق ایران در چند دهه گذشته به سمتی حرکت کرده که گروگان افغان‌‌‌ها شده است. افغانستان به این نتیجه رسیده که شرق ایران منابع آبی لازم را برای تامین امنیت آبی ایران ندارد. بخش عمده‌‌‌ای از آب زیرزمینی خراسان رضوی تمام شده است. تقریبا ۸ دشت کشور گرفتار پایین رفتن سطح آب‌‌‌های کشور شده‌‌‌اند. بیشتر دشت‌‌‌های کشور گرفتار فرونشست زمین شده‌‌‌اند. خراسان رضوی قدرت تامین نیازهای خود را ندارد. این در حالی است که مشهد در شمال شرق کشور، یک کارکرد بین‌المللی نیز دارد که در تحولات کشور بسیار مهم و اثر‌گذار است.

مردم مشهد مانند مردم سیستان در صورت کمبود آب شرایط کوچ به دیگر نقاط کشور را ندارند.»

افغانستان از این به بعد نیز به ایران آب نخواهد داد

به گفته او، با توجه به وضعیت شرق ایران و آب آن منطقه، افغان‌‌‌ها شرق ایران را به گروگان گرفته‌‌‌اند و خوب می‌‌‌دانند که به هر میزان فشار بیشتری بر ایران وارد کنند، امکان کسب امتیاز بیشتری وجود دارد. این شیوه رفتاری همواره ثابت است و به نوعی تفاوتی میان نظام جمهوری و طالبان در خصوص منابع آبی کشور وجود ندارد. این وضعیت در آینده نیز ادامه خواهد داشت.

کاویانی‌‌‌راد، با بیان اینکه افغانستان از این به بعد نیز به ایران آب نخواهد داد، گفت: «تغییرات اقلیمی نشان می‌دهد که میزان بارش‌‌‌های ایران و افغانستان بین ۲۰ تا ۳۰‌درصد کاهش پیدا خواهد کرد. در آن شرایط، افغانستان در عمل آب چندانی برای صادرات نخواهد داشت. پس، امروز باید به دنبال سیاستی باشیم که شرق ایران را در پیوند با کشوری بی‌‌‌ثبات و غیرقابل اعتماد یعنی افغانستان قرار ندهیم. در حقیقت امنیت نباید در پیوند با تحولات برون مرزی رخ دهد که این موضوع به معنای بی‌‌‌توجهی ایران به حقابه خود نیست، اما در افغانستان فرآیند دولت- ملت‌‌‌سازی اتفاق نیفتاده، پشتون‌‌‌هایی بر سر کار بوده‌‌‌اند که رویکرد خوبی به ایران نداشته اند. پس تا زمانی که در افغانستان یک حکومت ملی که برآیند اراده ملتی به نام افغانستان باشد شکل نگیرد که افغانستان مکمل ژئوپلیتیک ایران است، این تنش میان ما برقرار خواهد ماند.»

کاویانی‌‌‌راد، در مورد اقداماتی که می‌توان برای بهبود شرایط در پیش گرفت، گفت: تلاش ایران بر این است که در افغانستان یک حکومت ملی فراگیر شکل بگیرد. کارگزاران افغانستان باید به این فهم برسند که ما مکمل یکدیگر هستیم نه دشمن یکدیگر. امنیت و ثبات ما در صورتی تامین می‌شود که به این نتیجه برسیم که ما مکمل یکدیگر هستیم. اما مقامات طالبان ملی‌‌‌اندیش یا افغانستان‌‌‌اندیش نیستند. در عین حال، باید در نواحی مرزی کارهای تجاری و بازرگانی انجام داد به گونه‌‌‌ای که منافع مشترک مانع از بستن آب روی ایران توسط مقامات افغان شوند که این موضوع بعید است در چند دهه آینده اتفاق بیفتد.

همکاری دو همسایه در یک اقلیم خشک

محمد درویش فعال محیط‌زیست نیز دراین نشست درپاسخ این سوال که مناقشه آبی هیرمند چه ویژگی خاصی دارد که در باقی مناقشات آبی وجود ندارد؟گفت: رودخانه هیرمند یکی از مهم‌ترین رودخانه‌های مهم آسیای جنوب غربی و خاورمیانه است و‌هزار و ۱۵۰کیلومتر طول این رودخانه است و از ارتفاعات سخت و خشن هندوکش سرچشمه می‌گیرد و در مرز افغانستان و چین، آب و هوای هیمالیا را به مرز شرقی ایران منتقل می‌کند و به طور متوسط آورد این رودخانه در حدود ۸میلیارد مترمکعب است که نشان‌دهنده عظمت این رودخانه است. وی درتوضیح این موضوع گفت: اگر بخواهم ۸میلیارد مترمکعب را به تفسیر بکشم، مشهورترین رودخانه مرکزی ایران زاینده‌رود، ۸۰۰میلیون مترمکعب آورد سالانه دارد یعنی رودخانه هیرمند ۱۰ برابر بیشتر ازرودخانه زاینده‌رود آورد سالانه دارد که این آورد متوسط این رودخانه است.

این رودخانه دربرخی سال‌ها تا ۲۰میلیارد مترمکعب آورد داشته است. به همین دلیل پایاب بسیار بزرگی داردکه بیش از نیم‌میلیون هکتار دردشت سیستان، هامون پوزک و صابری و هامون هیرمند ایران را تبدیل به انبارغله جهان کرده بود. ولی به موازات پیشرفت و مواهب استفاده از ابزار توسعه در افغانستان و به موازات ورود موتور پمپ‌ها، میزان برداشت آب از رودخانه هیرمند تسهیل شده است، به‌خصوص وقتی آب وارد دشت در ایالت هرات می‌شود. درویش درمورد تاریخچه مشکلات موجود برسر آب گفت : اولین درگیری‌ها و مشکلات نیز به ۱۵۰سال قبل در زمان حکومت ناصرالدین‌شاه بازمی‌گردد که ماجراها خیلی جدی شد و نخستین هشدارها درمورد کاهش آب خصوصا در دورانی که ما دچارخشکسالی بودیم مطرح شد و درنهایت انگلیسی‌ها تلاش کردند برای حل مشکل وساطت کنند و ما با یک عقب‌نشینی آشکار قبول کردیم تا هرات را بدهیم و به جای آن حقابه پایداری را ازهیرمند داشته باشیم.

وی درادامه گفت : تا چند سالی وضعیت خوب بود تا اینکه آمریکایی‌ها درسال ۱۹۵۹، یعنی بیش از ۶۰سال پیش سد بزرگی را (سد کجکی) در آن منطقه تاسیس کردند. حجم سد کجکی ۸/ ۲میلیارد مترمکعب است. دقت کنید حجم همین سد بحث‌برانگیز چم‌شیر در ایران ۳/ ۲دهم میلیارد مترمکعب است و این درحالی است که آن زمان احداث سدی با حجم آب ۸/ ۲میلیارد مترمکعب کار طرح بسیار بزرگی بود. به هرحال وقتی آن سد را احداث کردند، درحقیقت به یک‌باره شوک عظیمی به رودخانه هیرمند وارد شد و اولین موج بزرگ مهاجرت که مردم زیادی از منطقه سیستان و زابل منطقه را ترک کردند و به سمت گلستان حرکت کردند و هنوز هم اجدادشان دراین منطقه هستند پس ازاحداث این سد آغاز شد.

این فعال محیط‌زیست اظهارکرد: به خاطر مشکلاتی که در حکومت پادشاهی آن زمان افغانستان ایجاد شد و درگیری‌های امنیتی که به وجود آمد، دومتر پایانی سدکه حجم بسیار قابل‌توجهی داشت و دریچه اضطراری سد هیچ گاه به پایان نرسید و ساخته نشد و درطول این نیم‌قرن هیچ یک ازدولت‌های افغانستان فرصت نکردند، این سد را کامل کنند. اگر این سد کامل می‌شد به مراتب فاجعه درسیستان و زابل جدی ترمی‌شد. ولی همین مساله موجب شد تا دولت وقت ایران در زمان هویدا وارد مذاکره جدی‌تری با طرف افغانستان بشوند تا بتوانند حقابه نسبتا قابل قبول‌تری را برای ایران به دست بیاورند و در نهایت به ۸۲۰میلیون مترمکعب رسیدند که تقریبا به اندازه زاینده‌رود بود و قرار براین شد که همیشه به ایران برسد.

درویش گفت: شرط توافق این بود درسالی که آورد رودخانه نرمال است افغان‌ها ۸۲۰میلیون مترمکعب آب به ایران بدهند. خوشبختانه یا متاسفانه از نگاه آنها چون به اندازه کافی بند و سد نساخته بودند و وزارت نیرو در افغانستان وجود نداشت که نفس همه رودخانه‌ها را بگیرد، تقریبا همیشه بیشتراز این میزان به ایران آب می‌رسید و حتی در سال‌هایی آنقدر آب وارد هامون شد که کل منطقه را پر کرد وآنها مجبور شدند نظام هیدرولوژیک تالاب را به هم بزنند و یک کانال بزرگ حفر کنند تا آب وارد گود زره در مرزبین پاکستان وافغانستان شود که درنتیجه آن ما درآمد صیادی بزرگ و حصیر‌بافی داشتیم، و ازسوی دیگر گرد و خاک نیز مهار شده بود و درکنار آن کشاورزی هم رونق گرفته بود.

وی افزود: ولی بعد از اینکه حکومت مرکزی درافغانستان کمی قدرت گرفت با اسکورت آمریکایی‌ها بند کمال‌خان که ۴۰سال ساختنش طول کشیده بود، ایجاد شد. خود طالبان حتی چندبار حمله کردند تا این بند را خراب کنند تا ساخته نشود و اگرعملیات پارتیزانی طالبان نبود این فاجعه به مراتب زودتر اتفاق می‌افتاد. ولی به هرحال در سال ۱۴۰۰آنها توانستند سد را افتتاح کنند و اشرف غنی درسخنرانی معروف خود اعلام کرد که اگر ازاین به بعد ایرانی‌ها بیشتر از حقابه خود (قرارداد۱۳۵۱) را بخواهند، باید در ازای آن به ما نفت بدهند. اما ماجرا آن بود که یک کار حیرت‌انگیزی انجام دادند.

دو سال قبل از افتتاح سد کمال خان مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری به وزارت نیرو و وزارت خارجه هشدار داده بود

درسال ۱۳۹۸یعنی دوسال قبل از افتتاح این سد در هشداری که مرکز بررسی‌‌‌های استراتژیک نهاد ریاست جمهوری به وزارت نیرو و وزارت خارجه داده بود اعلام کرده بود که افغان‌ها درحال تغییر مسیر هیرمند به وسیله بند کمال‌خان هستند. یعنی اگر سرریزی هم رودخانه هیرمند از کجکی و کمال خان داشته باشد، به سمت ایران نخواهد آمد و به سمت گود زره خواهد رفت. یعنی این اراده دردولت وقت افغانستان شکل گرفت که درکل آبی به سمت ایران راه پیدا نکند. اوج بحران و خطر اینجا بود که رودخانه‌ای به عظمت هیرمند را که میلیون‌ها سال در این مسیر حرکت کرده است، تغییر مسیر دادند که از نظر قوانین حاکم بر سازمان ملل در ردیف نسل‌کشی و جنایت جنگی محسوب می‌شود و می‌تواند نظام زندگی صدها هزارنفر را در پایاب حوضه آبخیز هیرمند تغییر دهد.

ما به دست خودمان همان شاخه‌ای که روی آن نشسته بودیم  را قطع کردیم و فاجعه را به مرحله امروز رساندیم

درویش با بیان اینکه ما خیلی بد عمل کردیم گفت : ایران تنها کشوری بود که سیمان لازم برای ساخت بند کمال خان را تهیه کرده است. در زمانی که کسی این کار را نمی‌کرد، خود ما به دست خودمان همان شاخه‌ای که روی آن نشسته بودیم در واقع قطع کردیم و فاجعه را به مرحله امروز رساندیم. خبر بدتر این است که حالا می‌خواهند ۲۰بند و سد دیگر روی رودخانه هیرمند بسازند. درخبری بدتر از این، آنها وسعت اراضی کشاورزی را به کمک این تکنولوژی و به کمک موتورپمپ‌هایی که ازچین و هند وارد کرده‌اند، به یکصد‌هزار هکتار افزایش داده‌اند و در بخش بزرگی از این اراضی که افزایش داده‌اند درحال کشت خشخاش هستند که میانگین مصرف آب آن دوبرابر متوسط مصرف آب در بخش کشاورزی است.

یعنی دست‌کم یک و نیم میلیاردمترمکعب. دریک دهه اخیر آنها بارگذاری بیشتری را درهیرمند تعریف کرده‌اند و اتفاقا جمهوری اسلامی ایران اگر بخواهد وارد تعامل بین‌المللی برای مقابله با این خطر شود می‌تواند بگوید من الان نوک خاکریزی هستم که می‌تواند تعادل روانی جهان را به هم بریزد. این آب که به ما نمی‌رسد می‌خواهد صرف تولید محصولی شود که می‌تواند منجر به افزایش بزهکاری و اعتیاد در کل سطح بین‌الملل شود. درواقع این ماجرا یک تهدید جهانی است. در واقع اگر بخواهیم با زبان دیپلماسی حرف بزنیم ما تنها کشور متضرر نیستیم؛ دنیا هم ضرر می‌کند.

این فعال محیط‌زیست در ادامه گفت: اگر این ۲۰سد و بند که عمدتا به کمک ترکیه درحال ساخت در افغانستان است، روی هیرمند ساخته شود همان بلایی که ترکیه در قالب پروژه گاب برسرعراق و سوریه آورد، همان بلا هم بر سر ما خواهد آمد. به هرحال این ماجرا سبب خواهد شد که ما باید به فکر چانه‌زنی با هر دولتی که در افغانستان مستقر شود، باشیم. البته آب حق ایران است اما باید ما بر اساس پدافند غیرعامل دنبال منابع جایگزین آب شرب به‌خصوص برای مردم درشرق کشورچه در مشهد و خراسان و چه در زابل باشیم تا زمانی که وارد مذاکره و چانه‌زنی با آنها شدیم ازما باج‌گیری نکنند. اگر طرف مقابل ما احساس کند که ما وابستگی شدیدی به این آب داریم و اگر آب به ما نرسد با سیل مهاجرت روبه روخواهیم شد امکان دارد امتیازهای خیلی بیشتری ازما بگیرند.

درویش در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به این سوال که به نظر شما مردم یا نهادهای مدنی چگونه می‌توانند در صورت عدم‌موفقیت دولت‌ها کمکی به حل مشکل کنند و نقشی داشته باشند، گفت: به هرحال نیمی از مردم افغانستان فارسی زبان هستند و اگرچه حکومت سیاسی درحال حاضر در کابل در اختیار پشتون‌هاست، اما به هرحال این نسبت تاریخی وجود دارد و ما پذیرای بیش از ۶میلیون نفر از شهروندان افغانستان درکشورمان هستیم و این تمایلات همیشه بوده و هست. وی با بیان اینکه باید بتوانیم به یک راه‌حل سوم برسیم گفت‌: دولت حاکم برافغانستان که حاضراست با آمریکایی‌ مذاکره کند که پیامبر آنها را هم قبول ندارد، طبیعتا اگر لازم باشد می‌تواند با ما هم مذاکره‌کند. درمنطقه فرارود، منطقه هریرود، منطقه هیرمند، منطقه گود زره و هامون که یکی از این هامون‌ها مرز مشترکی با افغانستان نیز دارد، بزرگ‌ترین چشمه‌های تولید گرد وخاک درمنطقه هستند. درحال حاضرکشورهای ایران، افغانستان و پاکستان ازاین مساله آسیب جدی می‌بینند.

بادهای مشهور ۱۲۰روزه منطقه که الان تبدیل به بادهای ۱۶۰روزه شده است، معیشت و کیفیت زندگی را در این مناطق درهرسه کشورتحت‌تاثیر قرارداده است واگر ما بتوانیم به کمک منابع آبی که به سمت هامون و تالاب‌های اقماری هدایت می‌شود، چشمه‌های تولید گرد وخاک را مهار کنیم، یک معادله برد – برد برای هرسه کشور افغانستان، پاکستان و ایران خواهد بود. درویش گفت: افغانستان کشوری است که به شدت به انرژی، برق و سوخت نیاز دارد و ما می‌توانیم با استفاده از تبدیل چالش بادهای ۱۲۰روزه و پهنه دشتی وسیعی که درمنطقه شرق وجود دارد، از طریق استحصال انرژی خورشیدی و بادی برق بگیریم و آن را به همسایه شرقی بدهیم و درعوض از آنها آب دریافت کنیم. وی با استناد به سخنان کاویانی‌راد گفت: ما درواقع تنها معبر اصلی افغانستان به آب‌های آزاد هستیم مثل بندر چابهار که در سخت‌ترین شرایط تحریمی علیه ایران از طرف ترامپ به دلیل منافع کشور دوستش اشرف غنی هیچ گاه تحریم نشد و این امکان هنوز برای ایران وجود دارد.

امسال بیش از یک میلیارد مترمکعب آب را به سمت گودزره حرکت دادند و کاری کردند که این آب درآن منطقه تبخیر شود ولی در اختیار ایران قرار نگیرد. آنها نمی‌خواستند به خاطر کینه و عداوتی که وجود دارد، آب را به سمت ایران هدایت کنند و این خطرناک است

درویش اظهار کرد: به هرحال خردی در افغانستان وجود دارد و آنها کمپینی درزمان اشرف غنی به راه انداختند با این عنوان که آب آبرو است. چون آب برای آنها اهمیت زیادی دارد و این می‌تواند تبدیل به یک وزنه دیپلماتیک ارزشمند بشود که به ازای آبی که به ایران می‌دهند امتیاز بگیرند. اما الان ماجرا فراتر از این موضوع است. آنها می‌گویند وقتی ما به آب نیاز داریم به شما آب نمی‌دهیم. امسال نیز بیش از یک میلیارد مترمکعب آب را به سمت گودزره حرکت دادند و کاری کردند که این آب درآن منطقه تبخیر شود ولی در اختیار ایران قرار نگیرد. این دیگر به این معنی نیست که آنها خودشان به این آب نیاز داشتند آنها درواقع امسال نمی‌خواستند به خاطر کینه و عداوتی که وجود دارد، آب را به سمت ایران هدایت کنند و این خطرناک است. این فعال محیط‌زیست گفت: درواقع کابل احساس می‌کند که حکومت ایران می‌تواند منافع درازمدت استراتژیک آنها را به خطر بیندازد، چون درواقع حکومت ملی در این کشور وجود ندارد که منافع ملی برایش اهمیت داشته باشد. اگرمنافع ملی برایش مهم باشد می‌تواند پای مذاکره بنشیند. همان‌طور که اشرف غنی گفت اگر لازم باشد مطابق قرارداد۱۳۵۱حاضریم آب بیشتری به ایران بدهیم و به جای آن به ما نفت بدهید. ولی درحال حاضر ما نمی‌توانیم چنین دیالوگی با آنها برقرار کنیم.

درویش در ادامه با ابراز امیدواری برای عبور از این مرحله گفت‌: ما باید به سمت اقتصادی حرکت کنیم که آب‌محور نباشد. وقتی طرف مقابل ما این آب‌محور بودن ما را می‌بیند به گلوی ما بیشتر فشار میآورد. حتی ما اگر به منافع دراز‌مدت خودمان فکر می‌کنیم باید برای کشور افغانستان هم منافع اقتصادی تعریف کنیم که همه راه‌هایش به آب و توسعه کشاورزی ناپایدار ختم نشود. چون افغانستان هم مثل همه ما با خطر تغییر اقلیم و خشکسالی و خطر کمبود آب روبه‌رو خواهد بود.

درویش در بخش دیگری از سخنانش درپاسخ به اینکه دولت درآینده باید چه راهکارهایی را برای مواجهه با این بحران‌ها در پیش بگیرد، گفت‌: واقعیت این است که شرق کشور ما باتوجه به اینکه میانگین بارش سالانه‌اش بین ۳۵تا ۷۰میلی‌متر بیشتر نبوده و نیست؛ به شدت می‌تواند آسیب‌پذیر و شکننده در برابر بیابان‌زایی باشد و اگر ما بخواهیم به خاطر منافع استراتژیکی که داریم همچنان جمعیت قابل قبولی را درشرق کشور مستقر نگه داریم و ابعاد مهاجرت‌های اقلیمی را گسترش ندهیم، هردولتی که در ایران برسرکار باشد باید به سمت بالفعل کردن مزیت‌های بالقوه‌ای که در استحصال بیشتر از منابع آب و خاک نیست، حرکت کند. درویش در ادامه سخنانش بر لزوم احیای هامون تاکید کرد.

مولفه‌های مواجهه با طالبان

سید‌علی طباطبایی استاد دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز سومین سخنران این نشست بود که به بیان دیدگاه‌های خود پرداخت. طباطبایی در پاسخ به این سوال که چرا ایران به‌رغم پنج دهه حمایت‌ها و همکاری‌های بی‌دریغ و کنش متقابل مثبت نسبت به همسایه خود به جایی رسیده که حقوق مسلم آن توسط حکمرانان افغانستان نقض می‌شود، اظهار کرد: باید رویکرد کلان‌تری به موضوع داشت، افغانستان یکی از موضوعات چالش‌برانگیز سیاست خارجی ما در کنار سایر موضوعات در چهار دهه پس از پیروزی انقلاب است. ما منبع کمک به همسایگان بوده‌ایم، اما در مقابل نتوانسته‌ایم از مزایای آن بهره‌مند شویم. بنابراین بازتعریف صحنه می‌تواند در چگونگی مواجهه با همسایگان دربردارنده نکات مهمی باشد.

این استاد دانشگاه توضیح داد: در یک دهه اخیر گروه مسلح تروریستی داعش وارد عراق می‌شوند و تا نزدیک پایتخت پیش می‌روند که با مقابله و کمک‌های لجستیکی و جانفشانی‌های نیروهای ایرانی مواجه می‌شوند و این تهدید از عراق دور می‌شود. اما چه بازخوردی در بر داشت؟ همچنان قطعنامه ۵۹۸ در بحث غرامت جنگ تحمیلی اجرایی نمی‌شود، در مساله کریدور شمال- جنوب که طبیعت جغرافیای ایران است، عراق در حال رقیب‌تراشی است. خطوط ریلی ایران به عراق وصل نمی‌شوند و شهرهای مرزی عراق به ایران متصل نمی‌شوند. در حوزه اقتصادی هیچ پروژه اقتصادی بزرگی در عراق تعریف نمی‌شود و ترکیه گوی رقابت را از ما ربوده است.

طباطبایی با بیان اینکه در سایر کشورها هم داستان به همین منوال است، افزود: این مساله به‌خصوص در سوریه و در مساله تجارت و بازسازی روشن است. آذربایجان را در نظر بگیرید که ما حمایت‌های زیادی از این کشور در جنگ با ارمنستان به عمل آوردیم، اما در حال حاضر رهبران این کشور در حال تغییر ژئوپلیتیک تاریخی منطقه هستند. در موضوع افغانستان نیز مساله کاملا روشن‌تر از هر جای دیگری است. اینکه ایران چه کمک‌هایی صورت داده، از پذیرش مهاجران افغانستان، تقدیم شهدای تجارت ترانزیت مواد مخدر تا کمک به مجاهدین در این کشور. بنابراین در یک نگاه کلان‌تر، این آسیب‌شناسی به مجموعه سیاست خارجی ما وارد است و اگر بخواهیم از منظر هزینه-فایده به مساله نگاه کنیم، این همه هزینه‌ها را متحمل شده‌ایم و در مقابل از حقوق مسلم خود بهره‌مند نشده‌ایم.

طباطبایی در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به این سوال که با توجه به اینکه فرآیند دولت-ملت‌سازی در افغانستان صورت نگرفته و ما در عمل با یک دولت متعارف طبق نظریه‌های روابط بین‌الملل مواجه نیستیم و با گروهی که بخشی از واقعیت افغانستان است و نه همه آن و تاکنون هیچ دولتی آنها را به رسمیت نشناخته است، چگونه باید برخورد کنیم، گفت: نوع مواجهه سیاسی ما با موضوع آب و طالبان سایر موضوعات محیط‌زیستی را متاثر از خود می‌کند. افغانستان به‌طور کلی ضعف دولت- ملت‌سازی دارد و به‌طور اخص نیز گروه طالبان فاقد مشروعیت و مقبولیت سیاسی است، گروهی با تفکرات نزدیک به سلفی-جهادی و برآمده از کمک‌های نظامی و مالی کشورهای عربی و سازمان اطلاعات پاکستان است و دیدگاه‌های بسیار تندی هم نسبت به شیعیان به‌ویژه ایران دارند. بنابراین گروهی با این عقبه فکری و سیاسی سعی می‌کند تا از موضوع آب و تخاصم با همسایگان در جهت اهداف ملی‌گرایانه استفاده کند تا بتواند ضعف مشروعیت خود را جبران کند. از این رو مواجهه با این گروه نامتعارف تیزهوشی خاصی را می‌طلبد.

باید سطح رابطه با طالبان را در موضوع آب از سیاسی – امنیتی به فنی و حقوقی تغییر دهیم

طباطبایی در بیان چگونگی مواجهه با طالبان با برشمردن چند مولفه گفت: اولین مولفه این است که ما باید سطح رابطه با طالبان به‌ویژه در موضوع آب را از یک موضوع در سطح تحلیل سیاسی-امنیتی به سطح یک موضوع فنی و حقوقی که موضوع بسیار مهمی است، تغییر دهیم. اگر از این ظرفیت استفاده نشود مجبور خواهیم شد به سمت سایر مولفه‌های دیگر از جمله قدرت سخت حرکت کنیم. حتی اگر بدانیم نیت ظاهری و باطنی حاکمان افغانستان نسبت به ایران چیست باید موضوعات رئال-پلیتیک (سیاست قدرت) را به سمت هیدروپلیتیک تغییر دهیم.

وی با اشاره به مولفه دوم گفت: مولفه دوم استفاده از ابزارهای کنش ایران است که طیف وسیعی را در بر می‌گیرد. موضوع اول، ترانزیت مواد مخدر است. تا زمانی که آب افغانستان به جای استفاده از تولید سایر اقلام کشاورزی به سمت کشت خشخاش حرکت کند، ما در نهایت متضرر خواهیم شد. موضوع دوم پناهندگان افغانستانی و مهاجرانی است که بر اساس برخی منابع تعداد آنها تا ۱۰ میلیون نفر تخمین زده می‌شود که می‌توانند تهدیدهایی را متوجه ایران کند. تشکیل سازمان مهاجرین و سازمان‌دهی این موضوع باید یکی از دستورکارهای ما با مقامات طالبان باشد. موضوع سوم تجارت میان ایران و افغانستان در دو حوزه انرژی و کالاست که باید این زمینه‌ها تقویت شود. موضوع چهارم این است که ایران باید با نیروهای مهاجرین، نیروهای شمال و سایر نیروها کار کند. این مساله هم شامل نیروهای نظامی و سیاسی سابق است و هم باید طیفی از نخبگان در افغانستان و سایر کشورها را در بر‌گیرد.

موضوع بعدی تلاش ایران برای فشار بر طالبان در حوزه‌های آموزش، جامعه مدنی و پذیرش حقوق شهروندی است که از طریق یادگیری باید در دستور کار قرار گیرد. سید‌علی طباطبایی ادامه داد: موضوع مهم دیگر این است که اگر طالبان به دنبال حاکمیت بر افغانستان است، باید نقص ژئوپلیتیک افغانستان را مورد توجه قرار دهد. افغانستان محصور در خشکی است که مهم‌ترین و در دسترس‌ترین کریدور برای رسیدن به آب‌های آزاد است که باید برای مقامات طالبان به خوبی تبیین شود. به هر حال مشخص است کسانی که خبرنگاران و دیپلمات‌های ما را به شهادت رساندند و در طول یک سال و نیم گذشته هم درگیری‌های مرزی زیادی با نیروهای ما داشته‌اند؛ متعلق به چه گروهی بوده‌اند. از این‌رو باید مواجهه خیلی شفاف و صریحی با این گروه در دستور کار قرار گیرد.

این استاد دانشگاه با اشاره به مولفه سوم برای مواجهه با طالبان گفت: این مولفه دور شدن از تله جنگ است. ایران باید از ابزارهایی که مورد اشاره قرار گرفت بهره‌برداری کند اما با این منطق که گرفتار تله جنگ با طالبان نشود. این مساله باید با توجه به پشتیبانی‌های مالی و نظامی منطقه‌ای و بین‌المللی که از این گروه به عمل می‌آید، مدنظر ما باشد. به هر حال طالبان می‌تواند با متوسل شدن به اهرم جنگ احساسات ملی‌گرایانه را در داخل این کشور علیه ایران تحریک کند. طباطبایی در پایان با اشاره به مولفه چهارم نیز گفت: مولفه چهارم واکنش مناسب و مقتدرانه از سوی ایران است. اینکه ما به سمت جنگ نرویم به منزله این نیست که رفتار نامشروع طالبان نباید پاسخ داده شود. بلکه باید کاملا مناسب و متناسب با آن واکنش نشان دهیم.

The post چگونه تنش‌آبی با طالبان را مدیریت کنیم؟ appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

حجت میان آبادی ، استاد دانشگاه و پژوهشگر دیپلماسی آب در رشته توییتی نوشت:

طالبان پس از روی کار آمدن در افغانستان مکرر در اظهارنظرها، بیانیه‌ها و جلسات مشترک خود تاکید کرده‌اند که دولت آنها به معاهده ۱۳۵۱ هیرمند پایبند است و آنها خود را متعهد به رعایت و اجرای معاهده می‌دانند. هر چند که تجربه دوسال اخیر نشان داده است که تعهد و همکاری مقامات افغان صرفا در حد حرف و بیانیه است و در عمل نشانه‌ای از حسن نیت وجود نداشته و ندارد. مقامات افغان برای توجیه عدم‌تمکین به معاهده، زمین بازی نه چندان حرفه‌ای در رسانه و جلسات مذاکرات طراحی کردند.

مقامات افغان در جلسات، بیانیه‌ها وسخنرانی‌های خود، همچون دولت‌های قبلی افغانستان، ادعاهای «تکراری» و «همیشگی» خشکسالی در افغانستان را طرح کرده و در ادعایی عجیب، نبود آب پشت سد انحرافی کمال خان را به عنوان دلیل اثبات خشکسالی در هیرمند و «نفی» و «عدم» تامین حقابه عرفی و قانونی ایران را مطرح می‌کردند. این در حالی بود که همان‌طور که قبلا مکرر گفته‌ام این سد یک سدانحرافی با هدف انحراف آب است و نبود آب پشت سد، به معنای خشکسالی نبوده و نیست. پس از آن، ادعاهای مقامات و برخی متخصصان افغانستان، از نبود آب در سد کمال خان به سمت نبود آب در پشت سد مخزنی کجکی منتقل شد.

تصاویر ماهواره‌ای ادعای نبود آب را زیر سوال برد

پس از این ادعاهای مقامات افغان، تصاویر ماهواره‌ای متعدد که بیانگر حجم آب پشت سد بود منتشر و ادعاهای نبود آب زیر سوال رفت. پس از این بازی و خرید زمان، مقامات افغان ادعا کردند که حجم سد بیش از ۴۰درصد با رسوب پرشده و مقدار آب پشت سد با تصاویر صحیح نیست! این در حالی است که بازی با حجم آب پشت سدها، و محدود کردن مسأله مناقشات آبی به حجم پشت سد به‌ویژه در رسانه، یک بازی تکراری ساختگی و همیشگی مقامات افغانستان برای عدم‌تمکین به معاهده بوده است که در ادامه به توضیح آن می‌پردازم. در علم هیدرولوژی و هواشناسی، سنجش شدت خشکسالی، شاخص مشخص علمی دارد. بنابراین از نظر علمی، حجم آب پشت سد، چه کم و چه زیاد، نه دلیل بر خشکسالی است و نه ترسالی. اینها یک زمین بازی ساختگی رسانه‌ای است که بازی در آن مواجهه صحیح با مسأله مناقشه را به انحراف می‌کشاند.

گذشته از مسائل علمی، معاهده ۱۳۵۱ به خوبی تکلیف این مسأله را روشن کرده است: طبق بند (ج) ماده (۱) معاهده، ملاک سال نرمال (وقوع خشکسالی-نرمال-ترسالی) ایستگاه آب‌سنجی دهراوود در بالادست سد کجکی است و آمار ثبت شده این ایستگاه به عنوان شاخص محاسبه جریان آب (نرمال و غیرنرمال) ملاک عمل است. ملاک خشکسالی، ترسالی، پرآبی، کم آبی، نرمال، غیرنرمال آبی در حوضه آبریز هیرمند ایستگاه آب‌سنجی دهراوود است نه حجم تخمینی و تصویری سدها. مطابق ماده ۲ و ۳معاهده هیرمند، درصورت (فوق) نرمال بودن جریان آب در ایستگاه آب‌سنجی دهراوود، افغانستان موظف است حقابه ایران (برای مصارف شرب و زراعت) را به میزان متوسط ۲۶مترمکعب بر ثانیه بدهد.

جانب افغانی موظف است…

ماده ۴ معاهده نیز تکلیف را برای سال‌های غیرنرمال و خشک مشخص می‌کندکه درصورت اثبات غیرنرمال «مبتنی بر آمار ایستگاه آب‌سنجی دهراوود» به میزان کاهش آبدهی نسبت به میزان آبدهی سال نرمال (حدود ۵ میلیارد و۶۶۲میلیون مترمکعب درسال) به همان نسبت از میزان حقابه شرب و زراعت ایران مندرج در ماده۴ کسر می‌شود. حال داستان اختلافات اصلی در این سال‌ها از اینجا شروع می‌شود: معاهده۱۳۵۱ برای اجرایی شدن، دو پروتکل اجرایی مصوب دارد. مبتنی برماده ۵ پروتکل ۱معاهده، در سال‌هایی که طرف افغان ادعای خشکسالی و سال غیرنرمال کند، طرف ایران درخواست اطلاعات ایستگاه دهراوود را بخواهد، جانب افغانی موظف است…

ارقام مربوطه را که توسط آن دستگاه ‌‌‌ثبت شده است، در دسترس وی گذارد، حتی پروتکل معاهده تاکید می‌کند که «در صورت تقاضای کمیسار ایرانی کمیسار افغانی با وی همکاری خواهد کرد تا جریان آب را در دستگاه دهراوود مشاهده و اندازه‌‌‌گیری کند.» طرف افغان (دولت و متخصصان) با ادعاهای همیشگی خشکسالی و سال غیرنرمال، از دادن حقابه قانونی شرب و زراعت ایران حتی مبتنی بر ماده۴ امتناع می‌کنند. از آن طرف ایران که برای صحت‌سنجی ادعای سال غیرنرمال و خشکسالی، درخواست دسترسی و بازدید به ایستگاه آب‌سنجی دهراوود را می‌دهد، هم در دولت اشرف غنی و هم طالبان، این درخواست قانونی و رسمی ایران رد می‌شود! و افغانستان برخلاف معاهده اجازه دسترسی به آمار و اطلاعات ایستگاه آب‌سنجی دهراوود را به کمیسار و متخصصان آبی ایران نمی‌دهد. بنابراین برخلاف ادعاهای همیشگی مقامات افغانستان (چه قبل و چه طالبان) آنها متاسفانه به معاهده پایبند نبوده و همیشه مانع اجرای مفاد معاهده شده‌اند.

این زمین ساختگی طالبان است

بر این اساس، مساله پر بودن یا خالی بودن احجام پشت سدها، زمین بازی ساختگی است که مقامات افغانستانی با مشورت برخی متخصصان خارجی و فراری از این کشور همیشه در این زمین طراحی‌شده بازی می‌کنند تا برای خود زمان بخرند. مراقب زمین بازی‌ها در سطح عمومی، رسانه و دیپلماسی باشیم زیرا زمین بازی که در آن بازی [داده] می‌شود، زمین ساختگی برای انحراف از مساله اصلی است. مساله اصلی: اجرای معاهده برای دسترسی به اطلاعات و داده‌های ایستگاه آب‌سنجی دهراوود به منظور حرکت به سمت سازوکار اعتمادسازی است که افغانستان (دولت‌های مختلف) بی‌دلیل همیشه از اجرای آن سر باز زده‌اند و فقط در لفظ و بیانیه بر تعهد و اجرای معاهده تاکید می‌کنند.

The post پژوهشگر دیپلماسی آب: در زمین ساختگی طالبان بازی نکنیم appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

در نشست واکاوی بحران آب در روابط ایران و افغانستان، دکتر «محسن روحی صفت» دیپلمات ارشد سابق ایران در افغانستان و دکتر «جعفر حق‌پناه، استاد دانشگاه و پژوهشگر» افغانستان شرکت داشتند. این نشست امروز سه‌شنبه (۲ خرداد) در موسسه اطلاعات برگزار شد.

در این نشست ابعاد حقوقی، فنی، سیاسی، امنیتی این موضوع مورد بررسی قرار گرفت و کارشناسان راهکارهای خود را برای مدیریت این بحران مطرح کردند.

از موضع پایین درخواست کنیم

دکتر روحی صفت در این نشست گفت: با بازگشت طالبان به افغانستان این کشور وارد مرحله جدیدی شده است. آمریکا با خروج از افغانستان سیاست کنترل از راه دور را در پیش گرفت و هزینه‌های خود را کاهش داد. طالبان هیچ تغییری نکرده است و هیچ رأی و مشروعیتی نیز از طرف مردم این کشور ندارد. قطعا ماندن دولت اشرف غنی به نفع منطقه بود. افغانستان با داشتن اقوام و فرهنگ‌های مختلف کشوری پیچیده است و ما نیز در مقابل آن باید سیاستی پیچیده و همه جانبه داشته باشیم.

وی افزود: آب برای افغانستان یک ثروت بالفعل است و هر دولتی که از این حق در افغانستان دفاع کند در این کشور مشروعیت پیدا می کند. بنابراین اگر از موضع پایین از افغانستان درخواست آب کنیم و آنان مقاومت کنند به نفع دولت این کشور تمام می شود.

حقآبه ایران با میانجی‌گری آمریکا تنظیم شد

دیپلمات سابق ایران در افغانستان ادامه داد: در مجموع کل آبهای وارداتی به ایران از خارج حدود ۸ درصد کل منابع آبی ایران است و سهم آب‌هایی که از افغانستان به ایران می‌آید حدود ۳ درصد منابع آبی کشور است. از مجموع آب‌های وارد شده از این کشور که شامل رودخانه هیرمند در سیستان و بلوچستان و حریرود در مرز با خراسان رضوی و شمالی می‌شود فقط در مورد آب رودخانه هیرمند با افغانستان قرارداد داریم که قرارداد ۱۳۵۱ است البته اجرای آن هم دارای شرایطی است. در مجموع حقآبه ایران از هیرمند حدود ۸۲۴ مترمکعب در روز است که با میانجی گری آمریکا تنظیم شد.

وی گفت: در این قرارداد مباحثی در مورد وضعیت خشکسالی در افغانستان و محل اندازه گیری آب در افغانستان در سد کجکی این کشور و میزان آب ورودی از افغانستان به ایران مطرح شده که هنوز محل اختلاف است. میزان آب ذخیره شده در سد کجکی حدود ۲.۸ میلیارد مترمکعب است ، در حالی بعدها سد کمال خان در نزدیکی ایران ساخته شد که میزان آب ذخیره آن حدود ۵۰ میلیون مترمکعب است. ساخت این سد که در واقع یک سد انحرافی است بر اختلافات دامن زد در حالی که حتی سیمان ساخت این سد را ایران برای افغانستان تامین کرد. هر زمان که میزان آب در منطقه هیرمند بیشتر می‌شود با استفاده از سد کمال خان آب را منحرف می‌کنند و به ایران نمی‌رسد.

راه جایگزین هیرمند را در سیستان پیدا کنیم تا افغان‌ها خودشان درخواست مذاکره کنند

به گزارش رصد به نقل از ایرنا، روحی صفت افزود: اکنون سوال اساسی این است که چطور می‌توانیم حقآبه ایران را از افغانستان بگیریم. در هر صورت موضوع آب در افغانستان یک موضوع حساس است و اگر فردی در این کشور از این حق افغانستان دفاع کرد، مردم این کشور دور او جمع می‌شوند و مشروعیت پیدا می‌کند. بنابراین برای دریافت این حق خود باید از موضع اقتدار رفتار کنیم و با ایجاد راه‌های جایگزین برای تامین آب منطقه سیستان و بلوچستان کاری کنیم که افغان‌ها که اتفاقا کاملا مسائل داخلی ایران را رصد می‌کنند، بدانند که ما به آب هیرمند نیازی نداریم. در این صورت خودشان برای وارد شدن آب به ایران درخواست مذاکره می‌دهند.

دیپلمات سابق ایران در افغانستان ادامه داد: سیاست ایران در مورد افغانستان باید اصلاح شود. باید در مورد تامین آب شرق کشور سیاست خوداتکایی را در پیش بگیریم تا اگر روزی افغانستان حقآبه ایران را نداد، به این فکر نیفتیم که چه کار کنیم. باید سناریوهای مختلفی برای تامین آب مورد نیاز منطقه سیستان و بلوچستان داشته باشیم. همچنین باید منابع آب شرب، کشاورزی و صنعتی را جدا کنیم. حدود ۴۰ درصد آب شرب شهری در این منطقه به علت فرسودگی شبکه آبرسانی هدر می‌رود و متاسفانه وزارت نیرو در این زمینه سیاست و برنامه مشخصی ندارد. میزان مصرف آب در منطقه خشک سیستان بلوچستان نیز با تهران و شمال کشور فرق زیادی ندارد.

انداختن تقصیر کمبود آب سیستان و بلوچستان به گردن افغانستان ساده ترین کار است

وی گفت: ساده‌ترین راه این است که کمبود آب در سیستان و بلوچستان را به گردن افغانستان بیندازیم و هیچ برنامه و کار دیگری انجام ندهیم. باید منابع پایدار و جایگزین آب در شرق کشور داشته باشیم. با لوله کشی، آب را از دریای عمان به یزد رسانده‌ایم اما برای منطقه سیستان و بلوچستان لوله کشی نکرده‌ایم.

روحی صفت افزود: تا زمانی که برای تامین آب منطقه سیستان و بلوچستان دست نیاز به طرف دولت افغانستان دراز می‌کنیم. حالا هر دولتی که باشد، چه طالبان باشد، چه اشرف غنی و چه دولت‌های کمونیستی، به ایران آب نمی‌دهند. دیپلماسی ایران باید از سر بی نیازی و اقتدار باشد.

وی گفت: مساله بسیار مهم دیگر این است که باید موضوع آب بین ایران و افغانستان از یک موضوع در سطح سیاسی و امنیتی به یک موضوع در سطح فنی و حقوقی تغییر پیدا کند. همچنین باید یک بسته جامع برای تامین آب سیستان و بلوچستان با استفاده از منابع مختلف طراحی شود.

همکاری فنی و مهندسی ایران و افغانستان در موضوع آب سال‌هاست مغفول مانده است

دکتر حق‌پناه استاد دانشگاه و پژوهشگر افغانستان نیز در این نشست گفت: قبل از هر چیز باید به این نکته توجه کنیم که بر خلاف آنچه تصور می‌کنیم. در ایران شناخت درستی از وضعیت افغانستان نداریم. افغانستان یک کشور بسیار پیچیده که متغیرهای مختلفی در سیاست‌های این کشور دخالت دارد. در مورد مسائل آبی نیز در سال‌های اخیر شاهد این هستیم که در غرب این کشور و در مرز با ایران همزمان با کاهش نزولات آسمانی، مصارف آبی نیز به علت افزایش جمعیت بیشتر شده و رو به افزایش است.

وی افزود: ایران با افغانستان در دو حوضه آبریز هیرمند در مرز با سیستان و بلوچستان و حریرود در مرز با خراسان رضوی و شمالی حوضه آبریز مشترک دارد و افغانستان در بالادست ایران است. بر اساس قرارداد ۱۳۵۱ که میان دولت وقت  ایران (هویدا) و دولت «موسی شفیق» در افغانستان بسته شد، حقآبه ایران از هیرمند سالانه ۸۲۰ میلیون مترمکعب تعریف شد، در حالی که نیاز آبی منطقه سیستان و بلوچستان در ایران سالانه ۴ تا ۵ میلیارد مترمکعب است. ضمن اینکه در مورد حوضه آبریز حریرود نیز هیچ قرارداد یا تفاهمنامه‌ای با افغانستان نداریم.

پژوهشگر مسائل افغانستان ادامه داد: همکاری‌های فنی و مهندسی ایران و افغانستان در موضوع آب سال‌هاست که مغفول مانده و هر از گاهی با بیان مطالبی از سوی مسئولان و سیاستمداران در سطح سیاسی و امنیتی مطرح می‌شود. افغانستان در بسیاری از مسائل بر خلاف ایران اتاق‌های فکر و کارشناسان زبده دارد. به عنوان مثال افغانستان سال‌هاست که سند آب دارد اما ما در ایران سند آب نداریم. آب برای افغانستان یک ثروت بالفعل است که می‌تواند از آن به عنوان یک ابزار دیپلماسی در تنظیم روابط خود با کشورهای مختلف استفاده کند.

فرصت حل مساله آب در دولت اشرف غنی را از دست دادیم

وی گفت: ما در ایران فرصت‌های زیادی را برای رفع این مساله با افغانستان در موضوع آب از دست دادیم. یکی از این فرصت‌ها در دولت اشرف غنی بود که بر خلاف کرزای نگاه کارشناسی و دیپلماتیک داشت. در نشست‌های دو جانبه طرف افغان نگاه کارشناسی و فنی دارد، کارشناسان این کشور کاملا رویکردهای داخلی ایران را می‌دانند و در زمان لازم از این مسائل استفاده می‌کنند. باید در داخل کشور یک نگاه کارشناسی و هماهنگ میان دستگاه‌های مختلف در مورد موضوع آب ایجاد شود. در عین حال کشاندن این مسائل به رسانه‌ها و در سطح افکار عمومی به نفع کشور نیست.

اجازه ندهیم افغانستان با دست بالا موضوع آب را علیه ایران به گروگان بگیرد

حق پناه اضافه کرد: حاکمیت افغانستان هیچ تعهدی برای تامین آب منطقه شرق ایران ندارد و این حق را برای ایران به رسمیت نمی‌شناسد. ما در ایران باید ضمن تامین آب از منابع جایگزین باید یک برنامه جامع و همه جانبه با لحاظ کردن همه مسائل مطرح بین دو کشور از جمله موضوع مهاجران داشته باشیم و اجازه ندهیم افغانستان با دست بالا موضوع آب را علیه ایران به گروگان بگیرد.

وی ادامه داد: استفاده از برنامه‌هایی مثل کشت جایگزین یا فرا سرزمینی و برنامه‌ریزی مناسب از طرف وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان محیط زیست و بقیه دستگاههای دخیل در این موضوع بسیار مهم و البته مغفول است. باید از بحث‌ها و نگاه‌های پوپولیستی و شعاری فاصله بگیریم و شأن، جایگاه و منافع کشور را در بلند مدت در نظر بگیریم و اجازه ندهیم هیات‌ها و رسانه‌های غربی در این زمینه تعیین کننده باشند.

حق پناه گفت: افغانستان هم در مقابل ایران نیازهای متقابل دارد. باید فارغ از هیاهوهای سیاسی و رسانه‌ای، دست بالا را داشته باشیم و از این فضایی که ایجاد می‌کنیم به نفع مسائل داخلی خودمان استفاده کنیم. باید مراکز کارشناسی در مورد افغانستان را در کشور تقویت کنیم. در مقابل دیدگاههای خاورمیانه زده باید توجه داشته باشیم که بخش مهمی از منافع ایران در نگاه به مرزهای شرقی تامین می‌شود که از آن غافل هستیم. اجرای طرح‌هایی مثل بازچرخانی آب، تامین آب از منابع داخلی و استفاده از ظرفیت‌های کنوانسیون‌های بین‌المللی حقآبه و حقوق بین‌الملل حتما می‌تواند شرایط را تغییر دهد.

The post گزینه‌های جایگزین حقآبه هیرمند را پیدا کنیم appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.