رصدخبر | اقتصاد ؛ سازمان برنامه و بودجه کشور در اطلاعیه ای با تاکید بر اینکه افزایش کالابرگ برای حدود ۴۰ میلیون نفر از هموطنان پس از تکمیل فرم خوداظهاری و ثبت درخواست انجام می‌شود، اعلام کرد: مهلت ثبت نام متقاضیان تا ساعت ۲۴ سه‌شنبه ۲۱ مهرماه است.

در این اطلاعیه آمده است: در پی دستور رئیس‌جمهور محترم مبنی بر کمک به معیشت خانوارها و در راستای سیاست‌های هدفمندسازی یارانه‌ها و حمایت از اقشار کم‌درآمد، افزایش اعتبار کالابرگ در این مرحله در دستور کار دولت قرار گرفت.

در این مرحله، حدود ۴۰ میلیون نفر از هموطنان (حدود ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار) پس از تکمیل فرم خوداظهاری و ثبت درخواست، مشمول افزایش کالابرگ خواهند شد.

سرپرستان خانوارهای مشمول، لازم است با مراجعه به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند به نشانی my.gov.ir ، فرم خوداظهاری و ثبت درخواست خود را تکمیل کنند.

مهلت ثبت‌نام متقاضیان در پنجره خدمات دولت، تا ساعت ۲۴ روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه خواهد بود.

نحوه رسیدگی به درخواست سرپرستان خانواری که متقاضی بازنگری و به‌روز رسانی اطلاعات خود هستند، پس از اجرای مرحله اول، از طریق همین سامانه اطلاع‌رسانی خواهد شد.

The post شرط جدید افزایش اعتبار کالابرگ اعلام شد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

رصدخبر | سیاست؛ در جلسه علنی امروز یکشنبه، ایرادات شورای نگهبان در لایحه اصلاح قانون پولی و بانکی کشور (حذف چهار صفر از پول ملی) بررسی و نمایندگان با ۱۴۴ رای موافق،۱۰۸ رای مخالف و ۳ رای ممتنع از ۲۶۳ نماینده حاضر آن را تصویب کردند.

در ماده واحده این لایحه آمده است: عبارت «که برابر ۱۰ هزار ریال جاری و معادل «۱۰۰ قران» است به انتهای بند الف ماده ۵۸ قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۲/۰۳/۳۰ اضافه و ۵ تبصره به شرح زیر به این ماده الحاق می‌شود.

بر اساس تبصره ۱- برابری پول‌های خارجی نسبت به ریال و نرخ خرید و فروش ارز توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب نظام ارزی حاکم و با رعایت ذخایر ارزی و تعهدات قانونی کشور محاسبه و تعیین می‌شود.

در تبصره ۲ آمده است: دوره گردش موازی و اعتبار همزمان ریال و ریال جاری که در این قانون دوره گذار نامیده می‌شود، حداکثر ۳ سال با رعایت تبصره ۴ این ماده می‌باشد. طریقه جمع‌آوری و شرایط خروج اسکناس‌ها و سکه‌های ریال جاری از جریان بر طبق مفاد بندهای (خ) و(د) این ماده حساب مورد تعیین یا اجرا می‌شود.

بر اساس تبصره ۳، پس از پایان دوره گذار، تعهداتی که پیش از این براساس واحد پول ریال جاری ایجاد شده است، تنها با واحد پول ریال و یا اجزای آن «قران» قابل ایفا است.

بر اساس تبصره ۴، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است ظرف دو سال از تاریخ لازم الاجراشدن این قانون ترتیبات اجرایی لازم را جهت آغاز دوره گذار فراهم کند. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است آغاز دوره گذار را از طریق روزنامه رسمی، درگاه‌های الکترونیکی و صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران به صورت عمومی اعلام کند.

در تبصره ۵ آمده است: آیین نامه اجرایی این ماده ظرف ۳ ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تهیه می‌شود و پس از تایید هیأت عالی به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.»

The post مجلس حذف چهار صفر از پول ملی را تصویب کرد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

متن یادداشت موسی غنی‌نژاد که در شماره اول دی دنیای اقتصاد منتشر شده است را می‌خوانید.

جناب دکتر پزشکیان، رئیس‌جمهور محترم، در سخنانی تامل‌‌‌برانگیز و نگران‌‌‌کننده فرموده‌‌‌اند؛ روزانه ۲۰ میلیون لیتر سوخت در کشور گم می‌شود و در حالی‌‌‌که سازمان‌های دولتی متولی تولید و عرضه سوخت هستند، کسی هم پاسخگو نیست.

ایشان در پی این فرمایشات صریح و صادقانه، دستور ردیابی این موضوع را به وزرای ذی‌‌‌ربط صادر فرموده‌‌‌اند که البته جای تقدیر و سپاس دارد. اینکه دستور ردیابی به چه نتایجی خواهد رسید باید صبر کرد و دید، اما ذکر چند نکته در رابطه با این موضوع ضروری به نظر می‌‌‌رسد. منطق حکم می‌‌‌کند پیدا کردن راه‌حل هر مساله‌ای مستلزم آن است که ابتدا صورت‌مساله به درستی طرح شود. از این‌‌‌رو می‌گویند ۵۰ درصد راه‌حل در صورت مساله است. به نظر می‌‌‌رسد گزارشی که به جناب رئیس‌‌‌جمهور داده‌‌‌اند احتمالا ناظر بر این بوده که تولید و عرضه سوخت روزانه حدود ۲۰ میلیون لیتر بیشتر از تقاضای برآورد‌شده برای مصرف است.

به سخن دیگر، مقدار مصرف واقعی ۲۰ میلیون لیتر کمتر از مقدار تولید و عرضه در بازار است و مقصد نهایی این مازاد عرضه بر مصرف معلوم نیست. از این جهت سخن از گم شدن می‌‌‌گویند. اگر واقع‌‌‌بینانه و منطقی این پدیده را تحلیل کنیم استفاده از مفهوم گم شدن در این خصوص درست به نظر نمی‌‌‌رسد. آنچه گم می‌شود قاعدتا جایی از دیده‌ها پنهان شده و می‌توان آن را پیدا کرد، اما این ۲۰ میلیون لیتر سوخت روزانه را که سالانه می‌شود بیش از ۷ میلیارد لیتر، نمی‌توان جایی پنهان کرد. پس موضوع از چه قرار است؟ برای توضیح این پدیده باید قدری عمیق‌‌‌تر به موضوع پرداخت.

سوختی که از آن صحبت می‌‌‌کنیم یک کالاست که در بازار خرید و فروش می‌شود و طبعا دارای قیمتی است که در آن قاعدتا مقدار عرضه و تقاضا به تعادل می‌‌‌رسند. از آنجا که دولت عرضه‌‌‌کننده انحصاری سوخت است به‌راحتی می‌تواند قیمت آن را در بازار به‌طور دستوری تعیین کند. دهه‌های طولانی است که قیمت سوخت در کشور ما دستوری است و با ملاحظاتی غیر از منطق بازار تعیین می‌شود. ریشه مساله در همین «ملاحظات غیر از منطق بازار» نهفته است. منطق بازار حکم می‌‌‌کند هر کالایی به قیمت نزدیک به هزینه فرصت یا کم‌وبیش منطبق با آن فروخته شود.

اینجا باید دقت کرد که هزینه فرصت به هیچ‌وجه به معنی هزینه تولید نیست و اصلا و ابدا به فرآیند تولید و هزینه‌های صرف‌شده یا به اصطلاح قیمت تمام‌شده کالا ربطی ندارد. هزینه تولید یک کالا ممکن است صفر یا نزدیک به صفر باشد، اما به قیمتی بسیار بالا در بازار فروخته شود، مانند قطعه الماسی که کسی برحسب تصادف از روی زمین پیدا می‌‌‌کند یا تابلوی نقاشی هنرمند معروفی مانند پیکاسو و طرح معروف «کبوتر صلح» وی که چند دقیقه‌‌‌ای بیشتر برای کشیدن آن وقت صرف نکرده است. از سوی دیگر، برای تولید کالایی ممکن است هزینه‌های زیادی صرف شود، اما به قیمتی بسیار پایین و حتی نزدیک به صفر در بازار به فروش ‌‌‌برسد که مصداق آن تولیدکنندگانی هستند که در بازارهای رقابتی ورشکست می‌شوند و کالاهایشان را به زیر قیمت تمام‌‌‌شده به فروش می‌‌‌رسانند؛ البته بسیاری از کالاهای تولید ‌شده از سوی سازمان‌های دولتی نیز این وضعیت را دارند.

هزینه‌فرصت، آن‌گونه که در علم اقتصاد تعریف می‌شود هزینه نخستین و بهترین انتخاب جایگزین یا انتخاب بالقوه به جای انتخاب صورت‌گرفته یا انتخاب بالفعل است، از این‌‌‌رو، به آن هزینه‌فرصت از دست‌رفته هم می‌گویند. با این توصیف، منطق بازار حکم می‌‌‌کند قیمت سوخت در کشور ما به قیمتی نزدیک به هزینه‌فرصت آن فروخته شود؛ یعنی قیمتی که در بازارهای بین‌المللی، پس از کسر هزینه بازاریابی و هزینه حمل‌ونقل و دیگر هزینه‌های مبادله‌ای، می‌توان عملا به فروش رساند. نیازی به تاکید نیست که با هر محاسبه‌‌‌ای یقینا این هزینه‌فرصت چندین برابر قیمت فعلی سوخت در کشور ما خواهد بود.

علت اصلی مازاد عرضه روزانه ۲۰ میلیون لیتری بر تقاضای مصرفی داخلی این واقعیت است که هر کس بتواند یک لیتر بنزین را به قیمت بازار داخلی بخرد و آنها را در بازارهای کشورهای همسایه به فروش برساند، سود هنگفتی عایدش می‌شود. مازاد تقاضا برای سوخت، فراتر از تقاضای مصرفی داخلی ناشی از واقعیتی است که در اصطلاح اقتصادی به آن می‌گویند؛ رانت یا رانت تفاضلی. البته این نکته مهم را هم باید اضافه کرد که وقتی قیمت بازار بسیار پایین‌‌‌تر از هزینه فرصت است تقاضای مصرفی داخلی هم به دلیل اسراف ‌(بی‌مبالاتی در مصرف) به انحای گوناگون بالا می‌‌‌رود. یکی از دلایل آشکار بالا بودن تقاضای مصرفی داخلی استفاده از وسایط نقلیه از رده خارج پر‌مصرف، از یک‌‌‌سو و بازار «اسیر» اتومبیل داخلی در دستان صنعت خودروی داخلی، از سوی دیگر است که با خیال راحت و با استفاده (یا سوءاستفاده) از حمایت‌‌‌های بی‌‌‌رویه دولتی، محصولاتی غیراستاندارد با معیارهای بین‌المللی و بسیار پر‌مصرف به مشتریان داخلی تحمیل می‌‌‌کنند.

پس به‌درستی می‌توان گفت علت بالا بودن غیرمتعارف تقاضا برای سوخت در کشور ما وجود رانت نجومی ناشی از هزینه‌فرصت هنگفت سوخت از یکسو و مصرف داخلی غیراستاندارد وسایط نقلیه ناشی از صنعت خودروی به‌شدت ناکارآمد و حمایتی، ‌‌‌از سوی دیگر است. باید توجه کرد که صرف وجود چنین رانت هنگفتی در نظام اقتصادی طبیعتا ذی‌‌‌نفعان قدرتمندی را شکل می‌دهد که در واقع کاسبان رانت هستند و نفع‌‌‌شان در بقا و ‌‌‌استمرار وضع موجود است. کاسبان رانت با تکیه بر توان مالی عظیمی که در اختیار دارند گروه ذی‌‌‌نفوذ قدرتمند و البته پنهانی را به وجود می‌‌‌آورند و با هر گونه اصلاحی در وضع موجود مخالفت می‌‌‌کنند.

توجیه‌کنندگان «ملاحظات غیر‌ منطق بازار» برای تعیین قیمت سوخت، مستقیم یا غیر مستقیم، آگاهانه یا ناخودآگاه، در خدمت این گروه ذی‌‌‌نفوذ هستند. برای متلاشی کردن چنین گروه ذی‌‌‌نفوذ رانت‌‌‌خوار و فاسدی، برخوردهای پلیسی و امنیتی به دلیل جایگاهش از نظر قدرت مالی و سیاسی، کمترین اثر را دارد. موثرترین برخورد روی آوردن به منطق بازار یعنی از بین بردن شرایط عینی شکل‌‌‌گیری رانت است.

این کار البته در شرایط پیچیده فعلی با صرف افزایش یکباره قیمت به سطح متناظر با هزینه‌فرصت امکان‌‌‌پذیر نیست، چون فاصله بین قیمت حقیقی بازار با هزینه‌فرصت سوخت با گذر زمان و افزایش نرخ تورم به قدری زیاد شده که این افزایش شوک شدیدی به مصرف‌‌‌کنندگان سوخت و اقتصاد ملی وارد می‌‌‌آورد. به نظر می‌‌‌رسد راه‌‌‌حل معقول و مقدور در کوتاه‌مدت افزایش قیمت سوخت به اندازه تورم سالانه و متناسب با افزایش میانگین دستمزد و حقوق سالانه باشد تا از عمیق‌‌‌تر شدن شکاف میان قیمت حقیقی و هزینه‌فرصت موقتا جلوگیری شود، اما در درازمدت با اندیشیدن تدابیر جبرانی درآمدی برای اکثریت قریب‌به‌اتفاق آحاد جامعه، باید منطق بازار را برای کلیه کالاها از جمله سوخت برقرار کرد.

در هر صورت، محض اطلاع جناب دکتر پزشکیان که حساسیت فراوان و البته بحقی نسبت به تفکر علمی و کارشناسی تخصصی دارند، ناگزیر باید تاکید کنیم که گزاره گم شدن ۲۰ میلیون لیتر سوخت سخن سنجیده و علمی نیست. همان‌گونه که پیش از این اشاره شد «گم‌‌‌شده» به‌طور منطقی جایی پنهان است که آن را قاعدتا می‌توان با جست‌وجو پیدا کرد، اما بیش از ۷ میلیارد لیتر سوخت سالانه را نمی‌توان جایی پنهان کرد. این ثروت عظیم گم نشده، بلکه به علت ساختار معیوب نظام اقتصادی، با‌ سازو‌کار روشن و آشکاری که علم اقتصاد توضیح می‌دهد، نصیب رانت‌‌‌خواران حرفه‌‌‌ای و قاچاقچیان ریز و درشت می‌شود. آنچه گم شده سوخت نیست، عقل سلیم است که در زیر گرد و غبار تفکرات غیرعلمی و شعاری پنهان شده است. راه‌حل در غبارروبی علمی و دست یافتن به گوهر بی‌همتای عقل سلیم است.

The post غنی‌نژاد: آنچه روزانه گم می‌شود، سوخت نیست ، عقل سلیم است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

مشروح یادداشت سرزعیم که در شماره روز ۲۴ مهر دنیای اقتصاد منتشر شده است را می‌خوانید.

دوشنبه ظهر اعلام شد که جایزه نوبل به عجم اوغلو، رابینسون و جانسون تعلق گرفته است و دلیل آن، تشریح چگونگی شکل‌گیری نهادها و تاثیر آن بر رفاه عنوان شده است. واقعیت آن است که سال‌هاست عموم اقتصاددانان یقین داشتند که دارون عجم اوغلو لایق جایزه نوبل است؛ ولی می‌گفتند که کمیته نوبل نمی‌خواهد این جایزه را در جوانی به او بدهد تا انگیزه فعالیت علمی‌اش کم نشود. بنابراین این جایزه نوبل غیرمنتظره نبود. اما بد نیست به این پرسش بپردازیم که محورهای اصلی فعالیت دارون عجم اوغلو چیست.
عجم‌اوغلو در چند حوزه مثل بازار کار، مدل‌سازی رشد و اثرات پیشرفت‌های فناورانه و در سال‌های اخیر اثرات شبکه، مطالعات ارزشمندی داشته است که همان‌ها برای اینکه وی شایسته دریافت نوبل شود کافی بود؛ ولی فعالیت اصلی عجم‌اوغلو در حوزه اقتصاد سیاسی است. در جایی از ایشان نقل شده که در دوران دانشجویی در حاشیه یک کنفرانس با رابینسون دیدار می‌کنند و هر دو درمی‌یابند که دغدغه اصلی هر دو فهم چرایی پیشرفت برخی جوامع و عقب‌ماندن برخی جوامع دیگر است.

روشن است که این دو از پاسخ‌های رایج در آن زمان قانع نشده بودند؛ ولی هر یک از یک زاویه به این پرسش می‌پرداختند. دارون عجم‌اوغلو از زاویه اقتصاد و رابینسون از زاویه دانش سیاست. مزیت اصلی عجم‌اوغلو مدل‌سازی ریاضی مفاهیم و دیدگاه‌ها و مزیت اصلی رابینسون تسلط بر نظریه‌های مختلف سیاسی، تاریخ کشورها، سیاست تطبیقی و اموری از این دست بود. به این ترتیب زوج پژوهشی موفقی شکل گرفت که فعالیت چند دهه آنها را جهت داد و نهایتا رابینسون از استرالیا به بوستون آمد تا بتوانند در کنار هم گفت‌وگوهای سازنده خود را پیش ببرند.

اولین مقالات جدی آنها درباره مدل‌سازی دموکراسی و غیردموکراسی و دموکراسی شدن بود که نطفه کتاب «ریشه‌های اقتصادی دیکتاتوری و دموکراسی» را ایجاد کرد. تبدیل مقاله به کتاب در سنت رایج اقتصاددانان نبود و کاملا احساس می‌شد این تاثیر رابینسون بوده است که مقالات به شکل کتاب درآمد و در رشته علوم سیاسی سروصدای زیادی را برانگیخت؛ زیرا نظریه جدیدی درباره دموکراسی شدن و غیردموکراسی ماندن ایجاد کرد. اگرچه این یک حرکت درست به سمت مساله دموکراسی و غیردموکراسی بود، اما هنوز تا یافتن پاسخ لازم برای مساله چرایی «توسعه‌یافتن برخی جوامع و توسعه‌نیافتن بیشتر جوامع» راه درازی باقی مانده بود. همزمان با انتشار آثار ارزشمند داگلاس نورث که درباره نقش نهادها در عملکرد اقتصادی کشورها، توجه آنها به نهادها بیشتر شد.

در واقع آنها در کتاب اول خود نهاد دموکراسی را مدل‌سازی کرده بودند؛ ولی اینک نگاه وسیع‌تری به مفهوم نهاد داشتند. آنها همواره تحت‌تاثیر نورث ماندند که توسعه یا توسعه‌نیافتن کشورها مرهون تحولات نهادی آن کشورهاست. از این‌رو در جهت اثبات این ادعا برآمدند. مشکل اصلی برای اثبات این ادعا این بود که مشخص نبود جهت علیت کدام است: آیا نهادهای قوی موجب رشد بالا می‌شود یا رشد بالا موجب شکل‌گیری نهادهای قوی می‌شود؟ هرچه بود این یافته آماری برقرار بود که کشورهای توسعه‌یافته از نظر شاخص‌های کیفیت نهادی وضع مناسب و کشورهای توسعه‌نیافته وضعیت نامناسبی داشتند.

بنابراین نیاز به متغیری بود که با نهادها همبستگی داشته باشد؛ ولی با رشد همبستگی نداشته باشد تا به قول اقتصادی‌ها مشکل درون‌زایی منتفی شد. نهایتا این متغیر کلیدی به شکل غریبی پیدا شد: نرخ مرگ و میر استعمارگران! ایده این بود که هرجا مریضی‌های کشنده وجود داشته و استعمارگران مناطق اشغالی را برای سکونت بلندمدت مناسب نیافته‌اند، نهادهای غارتگر درست کرده‌اند، ولی در جاهایی که برای سکونت مناسب بوده نهادهای مناسب ایجاد کرده‌اند. تصور من این است که این جانسون بود که توانست مسائل فنی مربوط به اقتصادسنجی این مدل را حل کند. این‌گونه بود که این مقاله منتشر و چاپ شد و سروصدای زیادی ایجاد کرد و نهایتا به جایزه نوبل منتهی شد. ایده ساده مقاله به زبان ساده این است که کشورهای غیرغربی توانایی ساخت نهادهای مناسب برای توسعه را نداشته‌اند و هرجا کشورهای غربی توسعه‌یافته این نهادهای مناسب را درست کرده‌اند این نهادها موجب رشد بعدی آن کشورها شده است و هرجا نهادهای بدی برجا گذاشتند، عقب‌ماندگی بعدی برجا گذاشتند.

بعدها این ایده با دو مفهوم نهادهای فراگیر (inclusive) و نهادهای طردکننده یا بهره‌کش (exclusive) تقویت شد که هسته اصلی کتاب چرا کشورها شکست می‌خورند را ایجاد کرد. آنها می‌گفتند نهادهای خوب یعنی نهادهای دربرگیرنده یعنی نهادهایی که منافع آحاد جامعه و منافع حاکمان را همسو می‌کرد و این امر موجب توسعه کشور می‌شد؛ اما نهادهای بد یعنی نهادهای طردکننده یعنی نهادهایی که منافع آحاد جامعه و منافع حاکمان در تعارض قرار می‌گرفت و این امر موجب عقب‌ماندگی کشور می‌شد. کتاب با کمک انبوهی از تاریخ‌نگاران منتشر شد و در جهان فروش بسیار خوبی کرد و به زبان‌های زیادی ترجمه شد. بسیاری از روشنفکران، دانشگاهیان و حتی سیاستمداران تصور می‌کردند به پاسخ نهایی رسیده‌اند؛ غافل از آنکه این ایده نه برای طرح‌کنندگان و نه برای پژوهشگران جدی در حوزه اقتصاد قانع‌کننده نبود.

برخی در مرگ‌ومیر آمار استعمارگران در نقاط مختلف خدشه وارد کردند و برخی در نکات اقتصادسنجی؛ ولی نقد جدی‌تر این بود که این پاسخ، در واقع پاسخ نبوده است و یک پاسخ‌نما بوده است؛ زیرا می‌توان دوباره پرسید که چرا برخی کشورها نهادهای فراگیر یافتند و برخی نهادهای طردکننده! کتاب بعدی عجم‌اوغلو تحت عنوان دالان باریک نشان داد که عطش آنها برای یافتن جواب هنوز از جواب خودشان هم سیراب نشده است و آنها در پژوهش جدیدترشان به کنش و واکنش جامعه و دولت توجه کردند و به این ایده رسیدند که هرجا قوی شدن جامعه و قوی شدن دولت پابه‌پای هم پیش رفته موجب توسعه کشور شده است اما هرگاه اینها با هم رخ نداده است، کشورها به توسعه نرسیده‌اند. در اینجا قصد ندارم بیش از این فعالیت فکری این پژوهشگران ممتاز را تشریح کنم؛ ولی ذکر یک تذکر خالی از لطف نیست.

اگرچه کارهای عجم‌اوغلو در سنت نهادگرایی جدید قرار می‌گیرد، ولی این نوع نهادگرایی با آنچه نهادگرایان وطنی ترویج می‌کنند بسیار فاصله دارد. عجم‌اوغلو و همکارانش به دانش اقتصاد خرد از بن دندان معتقدند و فکر نمی‌کنند که مبانی اقتصاد خرد در کشورهای در حال توسعه بی‌ربط است، بلکه می‌گویند در عوامل انگیزشی موثر بر رفتار نباید تنها به مفاهیم پولی توجه کرد، بلکه ارزش‌ها و هنجارها هم می‌توانند پاداش و تنبیه‌هایی ایجاد کنند که بر رفتار اقتصادی و غیراقتصادی موثر باشد!

عجم اوغلو و همکارانش همانند نهادگرایان وطنی ریاضیات و مدل‌سازی ریاضی و اقتصادسنجی را طرد نمی‌کنند، بلکه مهم‌ترین مزیت خود را در این حوزه تعریف کرده‌اند و به همین واسطه برنده جایزه نوبل شدند. عجم‌اوغلو و همکارانش برخلاف نهادگرایان وطنی جریان اصلی اقتصاد را نفی نمی‌کنند، بلکه خود را توسعه‌دهنده آن می‌دانند و کارهای خود را در جهت تقابل با جریان اصلی اقتصاد تعریف نمی‌کنند، بلکه کارهای خود را در نشریات جریان اصلی اقتصاد چاپ می‌کنند. همه این تفاوت‌ها تلنگرهایی است که می‌توان صحت ادعاهای نهادگرایان وطنی برای مطرح‌کردن این افراد در ذیل تفکر خود را آزمود.

The post درباره عجم‌اوغلو، برنده نوبل اقتصاد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

این پیش‌بینی اعدادی را که رویترز در اوایل هفته گزارش کرده بود تأیید می‌کند. اقتصاد آلمان در میان همتایان بزرگ خود در منطقه یورو در سال گذشته با ۰.۳ درصد انقباض ضعیف‌ترین بود.

کارشناسان گفتند که اقتصاد آلمان علاوه بر رکود اقتصادی، تحت تاثیر تغییرات ساختاری نیز قرار گرفته و چشم‌انداز رشد بلندمدت اقتصاد آلمان را تضعیف کرده است.

بر اساس پیش‌بینی‌ها انتظار می‌رود تورم در سال جاری از ۵.۹ درصد در سال گذشته به ۲.۲ درصد کاهش یاب و سپس به حدود ۲ درصد هدف‌گذاری شده بانک مرکزی اروپا در دو سال آینده برسد.

مصرف نیز حتی با وجود تورم در مسیر نزولی، ضعیف باقی می‌ماند زیرا هزینه‌های بالای انرژی، سفارش‌های ضعیف جهانی و نرخ‌های بهره بالا عوارض خود را به همراه دارد.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که بیکاری امسال از ۵.۷ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۶ درصد افزایش یافته است و این سطحی است که انتظار نمی‌رود تا سال ۲۰۲۶ دوباره به آن برسد.

موسسات اقتصادی اکنون رشد آلمان را ۰.۸ درصد در سال ۲۰۲۵ تخمین می زنند که نسبت به پیش بینی قبلی ۱.۴ درصد کاهش یافته و در سال ۲۰۲۶ به ۱.۳ درصد افزایش یافته است.

رویترز گزارش کرد که آخرین پیش‌بینی دولت آلمان رشد اقتصادی در سال جاری را ۰.۳ درصد پیش بینی کرده است.

The post بزرگترین اقتصاد اروپا کوچک شد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

بر اساس مطالعه‌ای که توسط کاویل راماچاندران (Kavil Ramachandran) از مدرسه بازرگانی هندوستان انجام شده است، ۰٫۹شرکت‌های فهرست‌شده هند خانوادگی هستند. این نسبت بسیار بالاتر از غرب است. تعداد کمی از غول‌های شرکتی در آمریکا توسط خانواده‌ها کنترل می‌شوند. در آمریکا نه گیتس دیگری در مایکروسافت وجود دارد و نه جابز دیگری در اپل. روپرت مرداک، مالک بزرگ رسانه‌های محافظه‌کار آمریکا، مدت‌ها تحت فشار یک فعال حوزه سرمایه‌گذاری قرار دارد تا از کنترل خانواده‌اش بر شرکت نیوزکورپ (News Corp) دست بردارد. برای سال‌ها داغ‌ترین رویداد در اقتصاد هند، مجمع عمومی سالانه هلدینگ صنایع ریلاینس (ریلاینس Industries) بود. هزاران شرکت‌کننده، از راننده تاکسی گرفته تا کارگران روزانه، به استادیوم فوتبال کوپریج در بمبئی سرازیر می‌شوند تا میراث دیروبهائی آمبانی (Dhirubhai Ambani)، بنیان‌گذار کاریزماتیک این شرکت را بار دیگر از نزدیک ببیند.

امپراتوری آمبانی‌ها

نشست سالانه ریلاینس در ماه گذشته کاملا کسل‌کننده بود. ازدحام جمعیت، دیگر وجود نداشت؛ زیرا این رویداد به‌صورت آنلاین برگزار شد. موکش آمبانی، پسر آمبانی بزرگ از روی متنی آماده سخنان خود را خواند. به گزارش اکونومیست، او پس از بعد از مرگ پدرش در سال ۲۰۰۲، به‌شدت با برادر دیگرش درگیر شد و موفق شد رهبری گروه را بر عهده بگیرد. شایعه شده است که موکش آمبانی ۶۷ساله، در سه سال گذشته از یک بیماری جدی رنج می‌برد. البته که شرکت این موضوع را تکذیب می‌کند. کسانی که با ریلاینس کار می‌کنند، می‌گویند که بعد از او، مهم‌ترین فرد در این شرکت کارمندی بسیار باسابقه، به نام مانوج مودی (Manoj Modi) است. مودی به‌رغم نام خانوادگی مشترک با نخست‌وزیر هند ارتباطی با او ندارد. به نظر می‌رسد وقتی آمبانی پسر در نهایت کنار برود، کنترل با ارزش‌ترین شرکت هند به دست کسی مانند مودی بیفتد و فرزندان آقای آمبانی نقش‌های تشریفاتی را بر عهده بگیرند. در هند، چنین انتقال‌هایی به تدریج، در حال رواج یافتن است.
سرمایه‌داری هندی
در هند، نقش مهم خانواده‌ها ماهیت کسب‌وکار را تغییر داده است. دعواهای جانشینی مانند آنچه بین آقای آمبانی و برادرش رخ داد، رایج است و این دعواها اغلب منجر به تقسیم شدن شرکت‌ها به چند شرکت مختلف می‌شود. امپراتوری‌های شرکتی از طریق ازدواج در هم می‌آمیزند. حتی شرکت‌های خارجی مانند دیزنی، نیز دریافته‌اند که کار کردن در این کشور با کمک خانواده‌ای که ارتباطات خوبی دارند، آسان‌تر است. تسلط چند خانواده بر اقتصاد هند نتیجه‌ای است که دولت پس از استقلال هند آشکارا به دنبال اجتناب از آن بود. قوانین مختلفی که بین سال‌های ۱۹۴۷ و ۱۹۶۹ تصویب شد، به دنبال کاهش رشد شرکت‌های بزرگ در این کشور بود. بسیاری از شرکت‌ها ملی شدند و صنایع مختلف مانند معدن و مخابرات در اختیار دولت قرار گرفت.

با این حال در عمل بار نظارتی گسترده تاسیس شرکت در هند، به نفع شرکت‌های بزرگ خانوادگی با ارتباطات قوی تمام شد. این مزیت حتی امروز نیز وجود دارد. در کشوری با نهادهای ضعیف، این شرکت‌ها در موقعیت بهتری برای جذب سرمایه، مذاکره با کارگران و تغییر سیاست دولت به نفع خود قرار دارند. تمرکز بر به جا گذاشتن میراث نیز ممکن است مشاغل خانوادگی را تشویق کند تا در موفقیت بلندمدت خود سرمایه‌گذاری بیشتری کنند. بر خلاف بسیاری از کشورهای ثروتمند، هند از سال۱۹۸۵ مالیات بر ارث اعمال نکرده است و این امر حفظ کنترل خانواده در طول نسل‌ها را آسان‌تر می‌کند.

تغییرات آرام

به‌رغم تسلط ماندگار امپراتوری‌های تجاری بر اقتصاد هند، به نظر می‌رسد نشانه‌هایی وجود دارد که تغییر در حال رخ دادن است. این تغییر، نه فقط در ریلاینس رخ داده بلکه شرکت‌هایی مانند تاتا (Tata) نیز تعداد بسیار کمی از تاتاها باقی مانده‌اند، دیگر باقی مانده است. راتان تاتا آخرین عضو خانواده که آن را اداره کرد و در سال۲۰۱۲ کنار رفت. آناند ماهیندرا (Anand Mahindra) در سال۲۰۲۰ به‌عنوان رئیس گروه ماهیندرا بازنشسته شد و یک غول هندی دیگر را به یک کارمند سپرد. هارش ماریوالا (Harsh Mariwala) نیز در سال۲۰۱۴ از سمت خود در شرکت خانوادگی خود به نام (Marico) کناره‌گیری کرد، این شرکت در آن زمان به یک غول محصولات مصرفی تبدیل شده بود. برای شرکت‌های سهام خصوصی هندی، چنین انتقالی فرصت مناسبی را برای سرمایه گذاری فراهم می‌کند.

نیکیل شاه (Nikhil Shah) از شرکت مشاوره آلوارز و مارسال (Alvarez & Marsal) می‌گوید مشاوره به تغییر وضعیت شرکت‌های سابقا خانوادگی، یک کسب‌وکار رو به رشد برای شرکت او است. گفته می‌شود که غول‌های خانوادگی از جمله یک شرکت داروسازی که از سال۱۹۳۵ متعلق به خانواده حمید (Hamied family) به نام کلیپا (Cipla)، و یک شرکت تولید اسنک که از سال۱۹۳۷ توسط خانواده آگاروال (Agarwal family) کنترل می‌شود به نام هالدیرام (Haldiram) قرار است به فروش برسند.

با گذشت زمان، پویایی رو به رشد اقتصاد هند ممکن است کنترل سلسله‌های خانوادگی حاکم بر شرکت‌ها را کمتر کند. با ساده‌تر شدن فرآیند تاسیس، ثبت‌نام کسب‌وکارهای جدید در این کشور، افزایش یافته است. به‌رغم رکود اخیر در سرمایه‌گذاری‌های مخاطره‌آمیز، هند صحنه فناوری پر جنب و جوشی پر از کارآفرینانی است که مشتاق به ایجاد اختلال در انحصارهای خانوادگی مستقر هستند. اما تغییر کند خواهد بود. گاوتام آدانی (Gautam Adani)، دومین مرد ثروتمند هند و پدر گروه آدانی، به صراحت درباره تمایل خود برای ایجاد یک سلسله حکومتی صحبت کرده است.

فرزندان او به‌شدت درگیر این کسب‌وکار هستند و افرادی که با این گروه تعامل دارند، می‌گویند که به‌طور معمول با اعضای خانواده روبه‌رو می‌شوند. بزرگ‌ترین شرکت فولاد هند که متعلق به گروه جی اس دابلیو (JSW) است، اکنون در حال آماده شدن برای دور دوم جانشینی خانوادگی خود است. گروه باجاج (Bajaj)، یکی دیگر از هلدینگ‌های خوشه‌ای هند، در حال حاضر دو دور جانشینی خانوادگی را پشت سر گذاشته است و به نظر می‌رسد به دور سوم خواهد رسید. به این ترتیب به نظر می‌رسد امپراتوری‌های خانوادگی هند همچنان پابرجا خواهند بود.

The post چالش‌های امپراتوری خانوادگی در کسب‌وکار هند appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

ریچارد نفیو، در یادداشت جدیدی که با نام «تجدید فشار حداکثری بر ایران؛ حرف زدن آسان‌تر از عمل است» منتشر شده، نوشته است:

در ژوئیه ۲۰۱۵، مفاد توافق موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) بحث برانگیز بود، این بحث‌ها همچنان نیز باقی است. برای بسیاری، این توافق، ایران را از توانایی دستیابی به تسلیحات هسته‌ای برای حداقل ۱۰ سال تا زمانی که محدودیت‌های کلیدی منقضی می‌شدند محروم کرد. به همین ترتیب، برای بسیاری دیگر (از جمله نویسنده(نفیو))، این معامله استفاده از تحریم ها و به‌ویژه استفاده از تحریم‌های به اصطلاح «ثانویه» را برای ایجاد اهرمی در حمایت از دیپلماسی توجیه کرد.

دولت ترامپ عنوان می‌داشت که برجام مانع از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای نمی‌شود و آمریکا در برخورد با برنامه موشکی بالستیک ایران یا فعالیت‌های ایران در منطقه شکست خورده است. آمریکا در ماه مه ۲۰۱۸ از برجام خارج شد و به دنبال مذاکره برای یک توافق بهتر با ایرانی‌ها بود و طی ۲.۵ سال بعد با اعمال «فشار حداکثری» به امید انجام این کار بود. این تلاش ترامپ نتوانست به توافقی منتج شود. در سال ۲۰۲۱، دولت بایدن به دنبال بازگرداندن ایالات متحده به برجام بود، آن تلاش نیز شکست خورده است. یکی از نتایج این تحولات، تجدید علاقه به استفاده از تحریم ها و درخواست برای گسترش و تشدید استفاده از آنها بوده است. با این حال، دشواری راه‌اندازی کمپین تحریمی مشابه در شرایط بسیار متفاوتی که مجریان امروز با آن مواجه خواهند شد را نشان می‌دهد.

نظارت بر اجرای تحریم‌ها سخت است

برخلاف برخی تصورات، طراحی، نظارت و اجرای تحریم‌ها سخت است و کمپین‌های مرتبط با آن زمان و انرژی زیادی را مصرف می‌کنند. آنها ممکن است مانند اردکی که روی آب سر می‌زند صاف به نظر برسند، اما در زیر این آرامش اردک، پا زدن شدید وجود دارد.

کارزار تحریم و فشار بر ایران که در سال ۲۰۱۵ در برجام به اوج خود رسید، در سال ۲۰۰۵ با فرمان اجرایی ۱۳۳۸۲ دولت بوش و تحریم های هدفمند آن علیه نهادها و افراد ایرانی، سوریه و کره شمالی که در برنامه های تسلیحات کشتار جمعی دخیل بودند، به طور جدی آغاز شد. این فرمان اجرایی طی ده سال آینده با حداقل چهار قانون، بیش از شش فرمان اجرایی و چهار قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب رسید. بخش واقعاً دردسرساز، اجرای خود تحریم ها بود. به عنوان مثال، ایران به ممنوعیت واردات قطعات موشکی خود احترام نمی گذارد، همچنین شرکت ها، فرستنده ها و بانک ها به طور خودکار این کار را انجام نمی‌دهند. این نهادها باید از ممنوعیت و آنچه از آنها خواسته می‌شود مطلع شوند. هنگامی که آنها قوانین را زیر پا می‌گذارند، باید مورد بررسی قرار گیرند و در معرض عواقب قرار گیرند. ممکن است بخش‌های ذی‌ربط با توانایی بیشتری در شناسایی ترفندهای ایرانی، رشد کنند، اما این امر مستلزم زمان و هوشیاری مداوم از سوی تحریم‌کنندگان است.

ایالات متحده تهدید می‌کرد که کسانی که از ایرانیان «حمایت مادی» می‌کنند، تحریم خواهد کرد. در نهایت، ایالات متحده این تهدیدها را از طریق ساختار «تحریم‌های ثانویه» معنی‌دار کرد که به موجب آن هر تجارتی با بازیگران تعیین‌شده ایرانی خطر قطع شدن خدمات بانکی و در نهایت ارتباط با شرکت‌های آمریکایی را به دنبال داشت. (آنها «ثانویه» بودند، زیرا نگران فعالیت های افراد غیرآمریکایی هستند، برخلاف تحریم های اولیه که بر روی افراد آمریکایی متمرکز است.) جریمه‌های هنگفتی که علیه بانک‌های مرتبط با ایران وضع شد، این تهدید را افزایش داد.

برای اینکه همه اینها به نتیجه برسد، ایالات متحده درگیر یک کارزار گسترده و تک‌نگر بود که شامل همه لایه‌های دولت ایالات متحده، از رئیس‌جمهور گرفته تا یک افسر اقتصادی که در سفارتخانه‌های ایالات متحده در خارج از کشور خدمت می‌کرد می‌شد. موضوعات اجرای تحریم‌های ایران در سطوح ارشد دولت تقریباً به طور مداوم و در سطحی از جزئیات مورد بحث قرار می‌گرفت که بسیار فراتر از معمول بود. ایالات متحده موضوع اجرای تحریم ها را در سازمان ملل، در سایر نهادهای چندجانبه مانند گروه ویژه اقدام مالی (FATF) و در تعامل دیپلماتیک خود در سراسر جهان برای سال ها در اولویت قرار داد. ایالات متحده در این تلاش به شدت از اقتصاد خود، به ویژه سیستم بانکی خود استفاده کرد و آماده بود تا بهبود اقتصاد ایالات متحده را پس از رکود بزرگ به خطر بیندازد تا صادرات نفت ایران را حتی قبل از ظهور انقلاب نفت شیل هدف قرار دهد.

تفاوت شرایط امروز آمریکا در دوران پیش از برجام 

کمپین تحریم‌های ایران که در برجام به اوج خود رسید، بسیار عظیم بود و مهندسی سخت و دشواری داشت و اکنون نیز انجام مجدد آن فوق‌العاده دشوار خواهد بود، به‌ویژه اکنون که ایران و سایر دشمنان به مراتب بیشتر از قرار گرفتن در معرض و خطرات آن آگاه هستند. این بار ایرانی‌ها برای محافظت از خود و دارایی هایشان موثرتر پاسخ خواهند داد. تا حدودی، رویکرد «فشار حداکثری» دولت ترامپ این موضوع را تایید می‌کند. تحریم‌های ترامپ تأثیرات اقتصادی قابل توجهی بر ایران داشت، اما تا زمانی که ترامپ از قدرت خارج شد، به توافق هسته‌ای جدید منجر نشد.

در دولت بایدن هیچ یک از تحریم‌ها به لحاظ فنی کاهش نیافته است. گرچه اقتصاد ایران دچار چالش های جدی شده ولی فشار حداکثری در کل ایران را به فروپاشی یا پذیرش شروط توافقی که ظاهراً در آگوست ۲۰۲۲بر روی میز بود سوق نداده است.

توانایی‌های کنونی ایران

اهرم واکنش ایران نیز اکنون با گذشته متفاوت است. امروز، ایران هزاران سانتریفیوژ عملیاتی و امکانات ظاهری برای تولید مواد قابل استفاده تسلیحاتی در عرض چند روز در اختیار دارد که نتیجه توسعه ای است که در سال ۲۰۱۸ آغاز شد.

در کنار این زمینه جهانی نیز مهم است. کمپین تحریم‌های ایران در دولت اوباما در بیشتر زمان‌های خود به عنوان تنها کمپین تحریمی با اهمیت اقتصادی جهانی انجام شد. این کمپین قبل از حمله روسیه به اوکراین، قبل از اعمال تحریم ها علیه ونزوئلا و قبل از رقابت استراتژیک اقتصادی با چین بود. هر کمپین تحریمی مجدد علیه ایران باید در چارچوب رژیم‌های تحریم متعدد و خواسته‌هایی که از قبل برای این اولویت‌های دیگر وجود دارد انجام شود.

اعمال تحریم‌های تشدید شده امروز با این واقعیت همراه خواهد بود که از سال ۲۰۱۵ توافقی وجود داشت که اگرچه ایالات متحده آن را ناکافی می‌دانست ولی اکثریت قریب به اتفاق جامعه بین‌المللی آن را پذیرفتند. تجدید بحث در مورد نارسایی‌های آن ممکن است برای بسیاری از کشورهای جهان که مستقیماً توسط برنامه هسته ای ایران تهدید نمی شوند، قانع کننده نباشد. یک کمپین تحریم های بین المللی برای کار به همکاری بین المللی نیاز دارد.

نقش تحریم‌ها باید بر اساس درک واقع بینانه از میزان اهرمی که می توانند ارائه دهند، طراحی و ساخته شود، اینکه دیگر بازیگران در جهان چگونه به اجرای تحریم ها واکنش نشان می دهند مسئله بسیار مهمی است.

The post نفیو: مهندسی مجدد تحریم‌ها علیه ایران سخت است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

«مسعود پزشکیان» نامزد چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری شامگاه پنجشنبه ۲۴ خرداد ماه، در میزگرد تخصصی اقتصادی شبکه یک در بیست دقیقه ابتدایی سخنان خود در رابطه با دیدگاه‌های اقتصادی خود اظهار داشت: دیدگاه اعتقادی من نسبت به وضعیت موجود و جایی که باید برویم و روشی که باید به آنجا برویم و دلیل نرسیدن به آن مطرح می‌کنم.

وی عنوان کرد: حضرت علی (ع) از افرادی نام می‌برد که هیچکدام پایدار نیستند مگر با تاجران و صاحبان صنعت. اگر همین نگاه را بپذیریم و قوانین و مقررات را بر این اساس تنظیم کنیم، به جایگاه درست خواهیم رسید. طبق آمار از وضعیت موجود، شاخص‌های مهم اقتصادی کشور به استناد بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و مرکز آمار ایران، بدهی دولت به بانک مرکزی به ۳۰۲ همت رسیده، بدهی دولت به بانک‌ها دو برابر شده و به ۸۱۸ همت رسیده است.

این نامزد انتخابات ریاست جمهوری بیان کرد: تورم طی سه سال همواره بالای ۴۰ درصد بوده و رشد اقتصادی ما منفی بوده است. رشد ۵۷ درصدی اقتصادی مختص به نفت بوده است. وضعیت ارز ترجیحی به گزارش رئیس کل بانک مرکزی ۲۰ هزار میلیارد دلار فروخته شده و نزدیک هزار هزار میلیارد تومان پول به عده‌ای رانت داده شده است.

پزشکیان خاطرنشان کرد: وضعیت جامعه به گونه‌ای است که کارگران نمی‌توانند خانه بگیرند و کارمندان نمی‌توانند زندگی روزمره خود را بگذرانند. همه ناراضی هستند و اگر جلوی این گرفته نشود ما مشکل خواهیم داشت. قرار نبود تورم و مشکلات کمر مردم را خم کند.

سند چشم‌انداز بیست ساله اجرا نشده و حرف آقای پزشکیان این است که اینها را اجرا کنند

حسین عبده تبریزی همراه پزشکیان در تکمیل سخنان وی اضافه کرد: آزادی‌های مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان‌ها، فرصت‌های برابر، دست یافتن به جایگاه اول، ارتقای سطح سرانه، ریزفناوری‌ها، فناوری‌های زیستی، تقویت نهاد خانواده و جایگاه زن در آن و سایر فرازها مانند ارتقای روابط بین المللی، افزایش جذب منابع سرمایه گذاری خارجی مورد قبول ما است. متن سند نهایی چشم‌انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران است که توسط کارشناسان تهیه شده است و مجمع تشخیص مصلحت نظام آن را پذیرفته و به تأیید مقام رهبری رسیده و تمام این سند توسط ایشان ابلاغ شده است.

همراه و مشاور این نامزد انتخابات ریاست جمهوری گفت: اگر آقای پزشکیان گفتند که قصد اجرای آن را دارند حرف بدی زدند؟ این اصول اجرا نشده و حرف آقای پزشکیان این است که اینها را اجرا کنند. برای مثال بند ۳۹ این سند مربوط به مهار تورم است. این سند هزاران ساعت کار کارشناسی برده و طبق این بند قرار بوده تورم کنترل شود.

همراه پزشکیان تصریح کرد: متوسط تورم در دولت آقای رفسنجانی ۲۵ بوده، در دولت آقای خاتمی ۱۵ و در دوران آقای احمدی نژاد ۱۷ و در دولت روحانی متوسط به ۴۷ رسیده و در دوران آقای رئیسی به ۴۰ رسیده است. ما به طور دائم تورم بالای ۲۰ درصد داشتیم. آیا ما کارشناس نداشتیم که با وجود زمان ۲۰ ساله این سند تورم بالا را تجربه کردیم؟

وی تصریح کرد: منِ دولت و منِ حاکمیت که قرار بود تورم را کنترل کنم و ناتوان بودم؛ نظام، بانک مرکزی و نهادهای مسئول مسئولیت دارند. در حال حاضر هم مسئولینی هستند که معتقد به کنترل قیمت هستند و برای آن مقررات وضع می‌کنند. با توجه به محدودیت‌هایی که در ایران هست و تداوم پیدا کرده، آیا این وضعیت تعامل سازنده در نظام بین‌الملل را اجرا کرده است؟ ما اگر به اندازه کافی نفت فروخته بودیم، هزینه آن را برای اشتغال کنار می‌گذاشتیم. ما باید قدرت اول منطقه باشیم، اما تکنولوژی مانع آن می‌شود. ما با کشورهایی مثل قطر منابع مشترک داریم که هر کدام زودتر منابع را دست پیدا کند از آن بهره می‌برد.

باید بتوانیم در حوزه آموزش و بهداشت، برابری را ایجاد کنیم

در ادامه احمد حیدری، دیگر همراه پزشکیان خاطرنشان کرد: طبق تجربه دکتر پزشکیان ایده‌ای مطرح شده مبنی بر اینکه بهداشت و آموزش دو حق همگانی هستند و کالا نیستند. ایرانیان همانطور که در امنیت و آب و برق برابر هستند، در بهداشت هم از نظر بودجه دولت باید برابر باشند که فاصله زیادی از آن داریم.

وی افزود: بازسازی اقتصادی ایران با نگاه عدالت اجتماعی از سوی ایشان احیا خواهد شد، اما نه ایده‌ای که تورم را نابود کند؛ بلکه در حوزه آموزش و بهداشت، بتوانیم برابری را ایجاد کنیم. در حوزه آموزش افراد فقیر باید آموزش بیشتری ببینند تا نابرابری‌ها جبران شوند. اگر تزریق پول با یک سیستم صحیح مدیریتی انجام نشود، طرح تحول سلامت با مشکل روبرو می‌شود. ایده‌ای که ایشان به مردم می‌گویند ایده‌ای نیست که یک مرتبه و در بازه انتخابات به آن رسیده باشند، بلکه در دوران وزارت به آن رسیده‌اند.

وی تاکید کرد: ما شعارهای خوبی دادیم و هیچ رئیس جمهوری نمی‌خواسته تورم زیاد تجربه شود. حتماً آقای رئیسی هم نمی‌خواست مسأله چای دبش پیش بیاید. ما اقتصاد بیستم جهان هستیم. دیدگاه شخصی آقای پزشکیان این است که نظام اداری ایران به دلیل سلطه سیاست بر این نظام، ناکارآمد شده. یعنی با تغییر رئیس جمهور ۴۰۰ هزار منصب دولتی تغییر می‌کنند و همه اینها کم و بیش سیاسی اداره شدند و این باعث شده نظام اجرایی و ماشین اجرا از کار بیفتد و خیلی ضعیف شود که انتظار مردم و مسئولین را تأمین نمی‌کند.

این مشاور در رابطه با چرایی تأمین نشدن این سیاست گفت: یکی از مؤلفه‌های آسیب پذیر بودن حکومت‌ها، اختلاف جناح‌های سیاسی بوده است و تنش‌های سیاسی موجود، خود را در نظام اجرایی متبلور می‌کند و کسی نمی‌تواند این ماشین را به اهداف و احکام توسعه برساند. برنامه ششم ۳۰ درصد محقق شده و ما در برنامه هفتم قرار است با اجرای صد درصدی کاداستر جلوی فساد زمین خواری را بگیریم.

حیدری تصریح کرد: شعار آقای پزشکیان این است که شایسته سالار است در حالی که ایشان گرایش سیاسی دارند و وزیر بهداشت دولت آقای خاتمی بودند. ایشان با توجه به فراگیری سیاسی‌ای که دارند و شعار اینکه کارشناس باید مدیر باشد، نظام اداری ایران را متحول خواهند کرد. نظام اداری زیر تهاجمات نظام سیاسی به شدت آسیب دیده و تا آن را احیا نکنیم سایر فرامین محقق نخواهند شد.

ما دنبال کارشناس نگشتیم و آدم‌هایی سر کار بودند که این کاره نبودند

داود دانش جعفری عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام به عنوان کارشناس برنامه گفت: شما فرمودید برنامه را قبول دارید و آن را اجرا می‌کنید. چگونه قصد اجرای آن را دارید؟ همه این موارد با اصلاحات اداری شاید درست نشود. ما در سال‌های اخیر با پدیده تورم بالا و رشد کم اقتصادی روبرو بودیم. در سیاست خارجی با تحریم‌ها و fatf مواجه بودیم که روی اقتصاد ایران سایه انداخته است.

وی افزود: در حوزه تولید، تولید پایینی داشتیم و در مصارف تولید هم مشکلات به خوبی گزارش داده می‌شود. همانطور که شما طبق آزمایش متوجه مشکلات بیمار می‌شوید ما اقتصاد دان‌ها هم متوجه مشکلات اقتصادی هستیم. برای مثال در خصوص سرمایه گذاری در گذشته تا ۳۴ درصد نسبت سرمایه و تولید ناخالص داخلی را افزایش داده بودیم امروز این عدد به ۱۱ رسیده است. مخارج دولت در کشورهای در حال توسعه ۱۰ تا ۱۴ درصد است اما در ایران به ۲۱ رسیده است.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: از تولید کمی که در ایران صورت می‌گیرد بخشی از آن انبار می‌شود. سوال من این است که با توجه به اهداف برنامه، تورم تک رقمی و رشد بالای ۸ درصد، جناب پزشکیان چطور می‌خواهند اقتصاد را متحول کنند؟ آیا با اصلاح نظام اداری قصد این کار را دارند؟ منابع ما محدود است و شاید با منابع محدود نتوانیم به این اهداف برسیم‌.

پزشکیان در پاسخ گفت: مسأله از نظر من خیلی روشن است. تمام دولت‌ها قرار بود ما را به آنجا برسانند، چرا نرسیدیم؟ وقتی عده‌ای کارشناس در سیستم هستند اما کارشناس نیستند و کالا دو ماه و یکسال و… در گمرک معطل می‌شود، وقتی وزارت صنعت هر روز یک بخشنامه صادر می‌کند و تولید کننده نمی‌داند چه خاکی به سر کند، کار به جایی نمی‌برد. ما دنبال کارشناس نگشتیم و آدم‌هایی سر کار بودند که این کاره نبودند. من جراح را برای اقتصاد بگذارید کار را قطعاً خراب می‌کنم.

این نامزد انتخابات ریاست جمهوری خاطرنشان کرد: آدم‌های مسئول بلد نبودند کار کنند، بعد به جای مذاکره و جلب سرمایه‌گذار، کار دیگر می‌کنند و حتی سرمایه‌گذار را از سرمایه‌گذاری پشیمان می‌کنند. اگر سرمایه‌گذاری نکنیم و بخواهیم انرژی و تورم و اصلاح ساختاری انجام دهیم، مجبوریم عده‌ای را به خیابان بریزیم. سرمایه گذار خارجی می‌تواند جلوی فشار را بگیرد.

وی اضافه کرد: اگر به دنبال حل مشکل هستیم در مقررات و سرمایه گذاری و… باید نگاه خود را عوض کنیم. ما در این مملکت داریم مغزها را فراری می‌دهیم. ظرفیت رشد اقتصاد دیجیتال قابل افزایش است. ما فیلتر کردیم و بستر مهاجرت را فراهم کردیم و اجازه دادیم مغزها از داخل کشور بروند. باید مقررات را اصلاح کنیم تا وضعیت تغییر کند. در کل به جای تسهیل، آزار دادیم. اگر این کار را نمی‌کردیم و اجازه رشد می‌دادیم، وضعیت تغییر می‌کرد.

مجلس قانون می‌نویسد اما هر کس کار خود را می‌کند

یحیی آل اسحاق کارشناس دیگر در ادامه این برنامه تصریح کرد: دو دیدگاه در حوزه تجارت در کشور حاکم است. یکی اینکه میان توسعه، امنیت و تجارت رابطه مستقیم وجود دارد. کشورهای پیشرفته بالای ۸۰ درصد خدماتشان از تولید ناخالص است، این دیدگاه جهانی و دیدگاه حضرتعالی است. یک دیدگاه دیگر اقتصاد داخلی را حداقل واردات و عمده تلاش بر صادرات می‌دانند. در حوزه بازرگانی داخلی هم دیدگاه دیگری وجود دارد.

وی افزود: شما فرمودید از سال ۸۰ همه موارد لازم در برنامه بوده است و شما اعتقاد دارید برنامه‌ها اجرا نشده است. چرا نکردند؟ با توجه به اهمیتی که برای اجرا و مدیریت قائل هستید، دیدگاه عملیاتی و برنامه اجرایی شما چیست؟ مثلاً در حوزه تحریم چطور قصد حل تحریم‌ها را دارید؟ در حوزه روابط خارجی چه برنامه‌ای دارید؟ چگونه قصد هماهنگ کردن آنها با دیدگاه خود را دارید؟ در حوزه بازرگانی قصد دخالت در قیمت گذاری دارید؟ در حوزه سیاست‌های پولی و بانکی یا نظام دیپلماسی چه وزنی برای جایگاه تجارت قائل هستید؟ وزیر امور خارجه شما چقدر باید دیدگاه اقتصادی داشته باشند؟ مجموع تیم اقتصادی شما همدل خواهند بود؟ اگر هماهنگ نباشند کار پیش می‌رود؟ آنها باید هم بازو و توان اجرایی داشته باشند هم همدل باشند. آیا برای تیمتان فکر شده است؟

پزشکیان در پاسخ گفت: من متخصص نیستم اما بر اساس اصلاحاتی که در دنیا صورت گرفته، ما اگر قانون را اجرا کنیم قانون باید مسیر را مشخص کرده باشد. هر تغییری سه اصل دارد. اینکه چه کسی مسئول است و چگونه باید عمل کند و چگونه باید پاسخگو باشد. مجلس قانون می‌نویسد اما هر کس کار خود را می‌کند. قانون مبارزه با فساد می‌نویسند در حالی که اگر قوانین را اجرا کرده بودند هیچ فساد و رانتی صورت نمی‌گرفت.

وی تاکید کرد: حضرت علی می‌گویند من در برابر فلان کار گردن خود را گرو می‌گذارم. من اگر به قانون عمل کنم کسی از من نمی‌پرسد چرا به فلان امر عمل نکردید. ما از وزیر پرسیدیم چرا قانون را اجرا نمی‌کنید؟ دو سال در نوبت بود و نوبت به پاسخ نرسید، چون مدام داشتند قانون می‌نوشتند و تصویب می‌کردند. مشکل این است ما یقه آدم‌هایی که بلد نیستند را بگیریم و از او بپرسیم اینجا چه کار می‌کنید. ما مدیر بیمارستان داریم که درست عمل نمی‌کند و مردم را ضد انقلاب می‌کند و از آن طرف فوق‌العاده مأموریت می‌گیرد.

بدون مشارکت با مردم، اجرای یک تصمیم نه علمی است نه قابل قبول

حسین زاده بحرینی با اشاره به سخنان پزشکیان مبنی بر اجرای برنامه هفتم توسعه گفت: این نظر خیلی خوب است که با توجه به زحمات نوشتن برنامه به انجام آن اهمیت داد منتهی شما بفرمائید برنامه مانند برجام پرانتزهایی دارد که بعداً باید پر شود و نه شما و نه من در مورد آن چیزی نمی‌دانیم.

وی ادامه داد: برای مثال در یکی از بندهای برنامه هفتم یک حکم آمده که در اقتصاد خود ناترازی های متعدد داریم. یکی از ناترازی ها در حوزه انرژی و بنزین است. ما در شرایطی قرار گرفتیم که متأسفانه به یک کشور تبدیل شده‌ایم که بنزین وارد می‌کنیم در حالی که منابع غنی نفتی و پالایشگاه مجهز دارد اما به دلیل مصرف فزاینده بنزین به وارد کردن بنزین رسیده‌ایم.

این کارشناس اقتصادی در ادامه اظهار داشت: در فضای ناترازی دو دیدگاه برجسته شده است و برایم مهم است شما این دیدگاه‌ها را چطور انتخاب می‌کنید. یکی از پرانتزهای باز برنامه، در بحث بنزین است. دولت طبق برنامه موظف شده شش ماه پس از ابلاغ برنامه برای حوزه انرژی یک برنامه برای برطرف کردن ناترازی مشخص کند.

حسین زاده بحرینی افزود: یک دیدگاه معتقد است باید قیمت را بالا برد تا مصرف کاهش پیدا کند. علت اینکه خودرو ساز سراغ تولید خودرو با مصرف بنزین نمی‌رود؛ چون قیمت بنزین ارزان است. دیدگاه دیگر به شدت مخالف این دیدگاه است که می‌گوید به قیمت بنزین دست نزنیم. می‌گوید شما قیمت را بر حسب قیمت جهانی محاسبه می‌کنید که می‌گوئید گران است. می‌گویند این مشکل را حکومت ایجاد کرده است. سال ۱۴۰۰ دیدگاهی از شما شنیدم که به دیدگاه اول نزدیک بود و از افزایش قیمت بنزین صحبت می‌کردید. لطفاً با صراحت پاسخ دهید اگر شما رئیس جمهور شوید، شش ماه بعد چه برنامه‌ای برای قیمت بنزین به مجلس می‌آورید؟

پزشکیان پاسخ داد: هر حرکتی در مورد قیمت بنزین یا هر ناترازی بخواهیم انجام دهیم باید مردم را آماده کنیم. بدون مشارکت با مردم اجرای یک تصمیم نه علمی است نه قابل قبول. ما باید کاری کنیم نان‌آور شرمنده زن و بچه خود نباشد. چطور می‌شود این کار را کرد؟ من نمی‌توانم نظر کارشناسی بدهم. کارشناس‌ها بحث می‌کنند و تجربه بین‌المللی را در نظر می‌گیرند و شرمساری نان‌آور را لحاظ می‌کنند.

کارشناس با تاکید پرسید یعنی شما دیدگاه ندارید؟

این نامزد انتخابات ریاست جمهوری گفت: دیدگاه من کارشناسی است. باید با مشورت کردن و کار کارشناسی تصمیم گرفت. ما اگر نقشه درست داشتیم باید یک روزی به جای درست می‌رسیدیم. خوابیدیم و بدون کارشناسی در طرح دو فوریتی کارهای زیادی کردیم. مسلمان و مؤمن حرف ثابت و پایدار می‌زند.

وی افزود: در مملکت اگر فقط یک نفر نسخه بنویسد، می‌شود همین وضعیتی که در حال حاضر شاهد آن هستیم.

ما به جای تنش‌زدایی دنبال تنش‌زایی هستیم

دانش جعفری در ادامه تاکید کرد: برداشت من این است که تمرکز شما و تیم همراه روی اصلاح نظام اداری کشور است. سوال این است که در نظام اداری کشور یکی از مشکلات اصلی کسری بودجه دولت است و بسیاری معتقدند تورم بالا ریشه در کسری بودجه دارد. شما برای رفع کسری بودجه و اصلاح نظام مالی چه برنامه‌ای دارید؟ و کجا قصد اصلاح دارید؟ ۹۰ درصد بودجه دولت پرداخت حقوق است و ۴ حوزه آموزش و پرورش، آموزش عالی، بهداشت و امور دفاعی این درصد را به خود اختصاص داده است. شما از کدام اینها کم می‌کنید تا بودجه را کنترل کنید؟ به اعتقاد من بسیاری از مشکلات کسری بودجه این است که نمایندگان بودجه حوزه انتخابی خود را بالا می‌برند تا نصیبی از آن ببرند.

پزشکیان در پاسخ بیان کرد: شما اینها را بهتر از من می‌دانید که از من سوال می‌کنید. کار سخت را راحت نمی‌توان انجام داد. اگر فقط بخواهیم در سیستم اداری مداخله کنیم امکان ندارد به توقعی که انتظار داریم در سیستم اداری دست پیدا کنیم. ما نمی‌گوییم با اسرائیل دوست شویم اما می‌توانیم با کشورهای دیگر مذاکره کنیم که نمی‌کنیم. چه لزومی داشت سفارت عربستان و انگلستان را تخریب کنیم و آبروی خود را ببریم. ما به جای تنش‌زدایی دنبال تنش‌زایی هستیم.

وی خاطرنشان کرد: ما نمی‌توانیم برای همه شاخ و شونه بکشیم و بعد سیستم اداری را اصلاح کنیم. قرار بود دولت بزرگ نشود اما همه بزرگ کردیم. وقتی خودمان پایبند به آنچه می‌نویسیم نیستیم چطور آنچه انباشته شده را یک دفعه اصلاح کنیم. اینکه با خود فکر کنیم یک عده خاص می‌فهمند و بقیه ضدانقلاب و اجنبی و … هستند صحیح نیست.

این نامزد انتخابات اضافه کرد: اگر در همین چشم‌انداز با افراد تعهد ببندیم تا کارشناس‌ترین روی کار بیاید، ما قطره قطره به تغییر دین پیدا خواهیم کرد. اگر به شایستگان پست و مقام بدهیم سرمایه‌های مادی و مغزهای ما نمی‌روند. باید به مغزها و سرمایه‌گذارها احترام بگذاریم و بپذیریم بدون صنعت و تولید همه اینها باد هوا است.

سیاست‌های اجرا نشده این بلا را سر مردم آورده است

آل اسحاق در ادامه تاکید کرد شما باید یک هدف و تارگت مشخص به عنوان رئیس دولت داشته باشید. شما مردمی کردن را به چه معنایی می‌دانید؟ ذهنیت شما در خصوص پایان دوره اول شما حدس و دیدگاهتان در مورد میزان مالکیت مردم چقدر است؟ برای اینها چه نقشه‌ای دارید که نیروهای ذی‌نفع بازدارنده نشوند؟

پزشکیان پاسخ داد: سیاست‌های اجرا نشده این بلا را سر مردم آورده است. اینکه من چه خواهم کرد با توجه به ۳۰ سال سابقه، معتقدم بر اساس شواهد باید تصمیم‌گیری صورت گیرد. اگر کسی شواهد بیاورد، صاحب فرآیند است. اگر بدون شواهد بپذیرم خیانت کرده‌ام. باید به کارشناس بسپاریم و معتقد باشیم که هر کاری روش خود را دارد.

وی در ادامه تصریح کرد: اگر کسی تقوا و ابزار تصمیم‌گیری درست داشته باشد کار درست پیش خواهد رفت.

ما راهکار را در قانون آوردیم و مشکل اجرا است

حسین زاده بحرینی در ادامه با تاکید بر اینکه لطفاً خود شما به این سوال پاسخ دهید، گفت: یکی از دغدغه‌های اصلی مردم بحث سلامت و هزینه‌های آن است. بحث تقاضای پزشک از طرف بیمار به صورت القایی در ایران به نسبت دنیا بسیار بالا است. پزشک معتقد است هزینه بیمار را زیاد نکند اما در ایران گاهی هزینه بیمار بی جهت زیاد می‌شود. شما چه می‌کنید که هزینه بیمار بی جهت زیاد نشود؟ آیا شما می‌توانید تعهد بدهید سهم بیمار از هزینه درمان را به زیر ۳۰ درصد بیاورید و راهکار خود را بیان کنید؟

پزشکیان در پاسخ عنوان کرد: ما راهکار را در قانون آوردیم و مشکل اجرا است. بیمه، مجلس، دولت و قوه قضائیه تخلف می‌کنند. دولت سفره پهن کرد، مجلس قانون نوشته و من قطعاً اگر به قدرت برسم حداقل در این رابطه آنچه قانون است را پیگیری و اجرایی خواهیم کرد. پزشک خانواده می‌گوید چه کسی به چه جمعیتی باید چه خدمتی بدهد.

وی اضافه کرد: در آمریکا که آنقدر آزاد است یک برنامه وجود دارد که فردی با بیماری قلبی، پزشک باید بگوید با چند مداخله این بیماری برطرف می‌شود. اگر اضافه‌تر برنامه‌ریزی کند بیمه آن را جریمه می‌کند. من جراح قلب با حقوق سه ماه خود یک موتور هوندا نمی‌توانم بخرم. منابعی که برای این سیستم دیدیم از نظر قانونی درست است.

این نامزد انتخابات ریاست جمهوری تاکید کرد: پزشک متخصص در شهرستان ماهی ۲۵ میلیون در می‌آورد در حالی که آن سر دنیا پنج شش برابر آن را به او می‌دهند. تا زمانی که نیازها را تأمین نکنیم انتظار کار درست از آنها اشتباه است. به پیر و پیغمبر اگر ما به قانون عمل کنیم مشکلات کشور برطرف خواهد شد.

در اقتصاد اگر جهانی فکر نکنیم نمی‌توانیم معضلات را حل کنیم

میدری در بیان مباحث جمع بندی خود در پایان برنامه بیان کردند: انبوهی از مسائل اقتصادی داریم که نیازمند اصلاحات اقتصادی هستند و این امر با درست بودن مناسبات دنیا محقق می‌شود. ما باید بتوانیم نفت بفروشیم. ضمناً مردم هم باید حمایت کنند. مردم اگر بدانند با آنها عادلانه برخورد می‌شود حتماً حمایت خواهند کرد.

وی افزود: دکتر دانش جعفری شما نکات و راه حل‌های خوب و عمومی‌ای مطرح کردید. مسئله تورم با راه حل‌های جهانی قابل حل است. به دلیل اتفاقاتی که در زمینه ارز صورت گرفته و هر روز قیمت‌ها تغییر می‌کند، منجر به تفکری می‌شود که فرد فکر کند هر چه بیشتر انبار کند بهتر است.

همراه نامزد انتخابات ریاست جمهوری خاطرنشان کرد: هر کسی بعد از رسیدن به منصبی یک نظریه و تئوری می‌دهد. آقای دکتر با خودش پول به خزانه نمی‌برد و باید خواهش کنیم کمتر خرج کند. آقای احمدی‌نژاد و مرحوم رئیسی هم با خود پول نبردند.

میدری گفت: من باید بی عقل باشم که قیمت بنزین را بالا ببرم یا فلان چیز را گران کنم؟ یارانه را باید کسی بگیرد که نیازمند است و این اقدام نیازمند شرایطی است. اگر قصد دارید از مردم امتیازی بگیرید، باید به آن‌ها امتیازی بدهید.

عبده حسینی هم در پایان تصریح کرد: ما همان‌طور که در رقابت‌های ورزشی باید جهانی فکر کنیم، در اقتصاد هم اگر جهانی فکر نکنیم نمی‌توانیم معضلات را حل کنیم. ما می‌دانیم نظام بین‌المللی، خشن و غیرانسانی برخورد می‌کند، اما چرا وزارت امور خارجه خود را به گروه‌های سیاسی متعدد تبدیل کرده‌ایم؟ می‌گویند فلان فردی که قصد مذاکره را دارد طرفدار انگلیس و آمریکا است. این قدر بدبینی و انشقاق سیاسی در نظام دیپلماسی ایجاد کردن نتیجه‌اش می‌شود ناکام بودن دیپلماسی خارجی.

وی افزود: شما شهرداری‌های ایران را به محفل سیاسی تبدیل کردید. مگر می‌شود موضوع حمل و نقل را بدون اتوبوس حل کرد؟ ما حمل و نقل عمومی را فراموش می‌کنیم و با شوک‌های قیمتی می‌خواهیم مشکلات را حل کنیم.

بر اساس این گزارش، یحیی آل اسحاق، داود دانش جعفری، محمد حسین حسین زاده بحرینی کارشناسان برنامه و احمد حیدری و حسین تبریزی همراهان پزشکیان در برنامه بودند.

The post پزشکیان: قرار نبود تورم و مشکلات کمر مردم را خم کند appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

به نظر شما دور جدید تحریم‌های اتحادیۀ اروپا علیه ایران، چه واکنشی را در طبقۀ حاکم در ایران و همین طور در میان مردم ایران برمی‌انگیزد؟

من معتقدم تحریم‌های موثر و آسیب‌زننده، در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ وضع شدند. این تحریم‌هایی که بعد از سال ۱۳۹۹ بخصوص پس از کنار رفتن آقای ترامپ از قدرت وضع شدند، بیشتر اثر سیاسی و سمبلیک دارد و بر زندگی مردم و اقتصاد ایران، به باور من نمی‌تواند تاثیر عمیقی داشته باشد. اقتصاد ایران از ابتدای زمستان سال ۱۳۹۸ یا از ژانویۀ سال ۲۰۲۰ میلادی، در دولت آقای روحانی و در دورۀ آقای ترامپ، وارد دوران رشد شد و تا الان رشد اقتصادی ایران بی‌وقفه بالاتر از متوسط جهانی و متوسط منطقۀ خاورمیانه و غرب آسیا ادامه داشته. بنابراین من تصورم نمی‌کنم اگر تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع شود و این تحریم‌ها به شاکلۀ فروش نفت ایران کاری نداشته باشند، بتوانند کوچکترین اثری روی اقتصاد ما بگذارند. به نظر من این تحریم‌ها بیشتر سیاسی‌اند و با هدف راضی کردن اسرائیل و در درون فضای متشنج سیاسی-نظامی خاورمیانه وضع شده‌اند.

تحریم‌های اخیر اتحادیۀ اروپا تاثیری بر فروش نفت ایران نخواهند داشت؟

نه، چون ما الان با اروپا در زمینۀ خرید و فروش نفت کار نمی‌کنیم.

 پس برای کاهش فروش نفت ایران، آمریکا باید اقدامی بکند؟

آمریکا تا الان هر کاری که می‌توانسته، انجام داده. ما الان بین نود تا صد درصد فروش نفت‌مان به چین است. علاوه بر این، مکانیسم‌های اقتصاد ایران کاملا یاد گرفته‌اند که در شرایط فعلی چگونه کار کنند. ضمن اینکه تا وقتی که جنگ اوکراین برقرار است، من فکر نمی‌کنم ایالات متحده و اتحادیۀ اروپا علاقه‌ای داشته باشند که فروش نفت ایران شدیدا کاهش یابد.

چرا؟

به همان دلیلی که فروش نفت روسیه به طور جدی آسیب ندیده. به همان دلیلی که الان هند و چین نفت روسیه را می‌خرند و به بقیۀ کشورهای دنیا می‌فروشند. ایالات متحده نمی‌تواند انتظار داشته باشد که بازار جهانی نفت به کلی در راستای ملاحظات سیاسی آمریکا متحول شود. اروپایی‌ها اعتراض خواهند کرد که چرا باید همۀ هزینۀ تحریم‌های روسیه را بپردازند. تا همین الان هم به نظر من در پرداخت هزینه زیاده‌روی کرده‌اند. ما در زمینۀ فروش نفت نه با دلار کار می‌کنیم نه با اروپا و آمریکا. به همین دلیل دیگر این امکان که تحت تاثیر تحریم‌ها قرار بگیریم منتفی شده است. این تحریم‌ها فقط از این جهت قابل تاسف است که موجب می‌شوند اقتصاد ایران هر چه چینی‌تر شود یا به سمت چین حرکت کند.

ممکن نیست آمریکا به چین فشار بیاورد برای کاهش خرید نفت از ایران؟

آمریکا همواره ممکن است چنین کاری کند ولی باید از خودتان بپرسید چرا تا الان این کار را نکرده یا موفق نشده است در این کار؟ به نظر من دلیلش این است که اساسا رفتار آمریکایی‌ها در قبال ایران، بخشی از مناقشۀ آن‌ها با چین است؛ بنابراین نمی‌توانند به چین بگویند لطفا با ایران کار نکن تا ما بهتر بتوانیم متمرکز شویم روی از بین بردن تو!

ولی چین در دورۀ ترامپ تحت فشار بیشتری بود برای نخریدن نفت ایران. انگار تفاوت بایدن و ترامپ هم در وضع فعلی بی‌تاثیر نبوده.

حق با شماست اما در این فاصله حداقل دو اتفاق و حداکثر چهار اتفاق افتاد. از آن دو اتفاق بسیار مهم، یکی این بود که روابط آمریکا با چین بدتر شد چراکه اساسا روابط دموکرات‌ها با چین، در قیاس با جمهوری‌خواهان، بدتر است. رویداد دوم، وقوع جنگ اوکراین بود. این جنگ کل معادلات جهان را تغییر داده. من همان موقع نوشتم که جنگ اوکراین اولین مناقشۀ بین‌المللی بعد از جنگ اعراب و اسرائیل است که ایران یکی از طرف‌های اصلی‌اش نیست و از برندگانش است.

تا زمانی که بحران اوکراین ادامه دارد، ایران فرصت نفس کشیدن در فضای بین‌المللی را پیدا خواهد کرد. در این دو فاصله دو اتفاق تاکتیکی هم در سطح بین‌المللی افتاد. یکی سقوط رژیم اشرف غنی در افغانستان بود که پنجرۀ شرقی اقتصاد ایران را کاملا به سمت ایران باز کرد. افغانستان یک مرکز بسیار بزرگ ورود و خروج دلار است. در دولت اشرف غنی کوچکترین آمادگی‌ای برای همکاری با ایران وجود نداشت. ولی ما الان بازاری داریم به نام بازار هرات. قبلا سلیمانیه بود، الان هرات هم به آن اضافه شده. یکی از عوامل تثبیت نسبی قیمت دلار در ایران این است که تجارت ایران با افغانستان شکل‌های جدیدی پیدا کرده. اتفاق دومی که اهمیت تاکتیکی داشته و این هم به نفع ایران شده، بحران غزه است.

هیچ حوزه‌ای از اقتصاد ایران نیست که الان شرایط بهتری نسبت به سه سال قبل نداشته باشد

به طور کلی در سه سال گذشته همۀ تحولات بین‌المللی، کم یا زیاد، به سود جمهوری اسلامی بوده. از جمله بحران غزه که باعث شده توجه غرب همان قدر که از اوکراین منحرف شده، از روابط ایران و چین هم منحرف شود به سمت حل و فصل بحران غزه. بویژه که غربی‌ها در این فاصله متوجه شدند که قسمت کوچکی از بحران میان فلسطین و اسرائیل، تحت تاثیر ایران است. این بحران در ذات خودش هزار تا مسئله دارد. در داخل ایران هم طی این مدت حاکمیت یکدست شد. شما آثار این تحول را می‌بینید. با وجود اینکه افراد این دولت در سطح پایین‌تری نسبت به دولت قبلی قرار دارند ولی مجموع عملکردشان بهتر از دولت قبلی است. علت این وضع، یکدست شدن قدرت است.

منظورتان این است که الان شرایط اقتصادی ایران بهتر از سال‌های آخر دولت روحانی است.

بله، هیچ حوزه‌ای از اقتصاد ایران نیست که الان شرایط بهتری نسبت به سه سال قبل نداشته باشد.

 پس شما هم مثل آقای زیدآبادی معتقدید که حاکمیت یکدست، دست کم به لحاظ اقتصادی، بهتر از حاکمیت دوگانه است؟

بله، من اولین بار این نظر را در سال ۱۳۹۶ تحت عنوان بناپارتیسم تئوریزه کردم که البته ایدۀ اصلی‌اش متعلق به مارکس است. در آن زمان حملات زیادی به من شد چراکه نوشته بودم ایران به سمت بناپارتیسم خواهد رفت. منظور مارکس هم از بناپارتیسم، خروج سرمایه‌داری از بن‌بست بود.

به نظر من الان بدون اینکه تحول ژرفی در اقتصاد ایران پدید آمده باشد، اقتصاد ایران از بن‌بست بیرون آمده. دربارۀ رشد اقتصادی توضیح دادم. نرخ بیکاری در ایران به حداقل خودش در بیست سال گذشته رسیده. عملکرد ایجاد اشتغال، ۷۶۰ هزار شغل جدید بوده در دوازده ماه منتهی به زمستان پارسال. نرخ رشد اقتصادی ایران از ترکیه بالاتر است. نرخ تورم ایران هم الان از ترکیه پایین‌تر آمده و امسال از پاکستان و مصر هم کمتر خواهد شد. یعنی در کانال بین ۲۰ تا ۳۰ درصد قرار خواهد گرفت. الان حداقل صادرات نفتی ایران روزی ۱۰۰ میلیون دلار است. در دو هفتۀ اخیر به دلیل ماجرای کنسولگری ایران در دمشق بیشتر هم شده. یعنی ۱۰ تا ۲۰ درصد هم افزایش پیدا کرده. بنابراین ما در سال ۲۰۲۴ بین ۳۵ تا ۴۰ میلیارد دلار درآمد نفتی داریم و تحت هیچ شرایطی به درآمدی بیش از این برای واردات احتیاج نداریم.

بنابراین تصور من این است که تحریم‌های اخیر اروپایی‌ها نقار و شکاف بین ایران و اتحادیۀ اروپا را بیشتر خواهد کرد. اتحادیۀ اروپا همواره یک میانجی بین ایران و آمریکا بود ولی الان کشورهای عربی از این حیث جای اتحادیۀ اروپا را گرفته‌اند. در حالی که در گذشته آلمانی‌ها و فرانسوی‌ها و حتی بریتانیایی‌ها این کار را انجام می‌دادند. در دهۀ ۱۹۸۰ میلادی، آقای هانس دیتریش گنشر، وزیر خارجۀ دولت هلموت کهل، تنها وزیر خارجه‌ای بود که از اروپا به ایران می‌آمد ولی الان وزاری خارجۀ قطر و عراق و عمان نقش میانجی‌گرانۀ او را ایفا می‌کنند. غرب در واقع ایران را دودستی دارد تقدیم چین می‌کند و این مسئولیتش با خود اروپایی‌هاست.

در شرایط فعلی، متوسط نرخ رشد اقتصادی و نرخ تورم در ایران چقدر است؟

آخرین عددی که از نرخ رشد اقتصادی داریم، ۵.۱ درصد است. نرخ رشد در سال ۱۴۰۲. ولی از نظر تکنیکی باید به این نکته توجه داشت که بانک جهانی یا صندوق بین‌المللی پول، وقتی که می‌خواهد نرخ رشد اقتصادی را محاسبه کند، به دلار حساب می‌کند ولی به دلار جاری. به همین دلیل معمولا نرخ رشد اقتصادی در محاسبات آن‌ها بیشتر از محاسبات ما می‌شود؛ چون ما به نرخ ثابت دلار حساب می‌کنیم و نرخ ثابت معمولا کمی پایین‌تر از نرخ جاری است. بنابراین از نظر بانک جهانی، نرخ رشد اقتصادی ایران حتی از ۱.۵ هم بالاتر است و بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ نیز متوسط نرخ رشد اقتصادی ایران از عربستان و امارات بیشتر بوده. ولی طبق محاسبات در داخل کشور، ما در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ رشد منفی هم داشته‌ایم. الان بانک جهانی بر مبنای شاخص «برابری قدرت خرید» (ppp)، حتی در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ را برخوردار از رشد می‌داند.

گفتید که تحریم‌های اخیر اتحادیۀ اروپا بیشتر تاثیر سیاسی و روانی دارد. دوباره آن سوال را می‌پرسم که این تحریم‌ها در جامعۀ ایران، یعنی در بین مردم یا حکومت‌شوندگان، چه تاثیری خواهد داشت؟

در جامعۀ ایران و بین مردم، مسائل مربوط به تحریم مدت‌هاست که دیگر حساسیت‌برانگیزی خودش را از دست داده‌. نقطۀ اوج این ماجرا ترور سردار سلیمانی است. اگر شما برگردید به آن روزها، خواهید دید که به هیچ وجه قیمت دلار افزایش پیدا نکرد. تاثیر روانی و سیاسی تحریم‌ها ظرفیت و دورۀ تاریخی محدودی دارد. نرخ تورم علت افزایش نرخ دلار در ایران است وگرنه نرخ دلار رسید به ۷۰ هزار تومان، بعد هم ۶۳ هزار تومان شد. دیگر از این پایین‌تر هم نمی‌آید و به نظر من کمی هم بالاتر می‌رود؛ چون شما اگر نرخ رشد نقدینگی پارسال را به علاوۀ متوسط نرخ دلار در سال گذشته کنید، نرخ دلار در سال ۱۴۰۳ باید بین ۶۵ تا ۷۵ هزار تومان باشد. اثرات روانی تحریم‌ها، چه به لحاظ دامنه چه به لحاظ مدت، محدود هستند و بعد هم کاهش می‌یابند. بویژه اینکه تحریم‌ها عمدتا افراد و یا شرکت‌های خاصی را در برمی‌گیرند. شما الان با من بیایید برویم به فروشگاه‌های مواد غذایی یا میدان‌های میوه‌ و تره‌بار و یا نمایشگاه‌های اتوموبیل و موبایل‌فروشی‌ها سر بزنیم، ببینید کوچکترین اثری از تحریم در اقتصاد ایران می‌بینید؟ ما مدت‌هاست از مرحلۀ تاثیر روانی تحریم‌ها عبور کرده‌ایم. بله، اقتصاد ایران در شش سال گذشته تورم بسیار شدیدی داشته و علتش این بوده که یک مشت دزد و غارتگر به این کشور حکومت می‌کنند.

همین نکتۀ اخیر، آیا ربطی به تاثیر سیاسی تحریم‌ها ندارد؟ یعنی این غارتگرها احساس می‌کنند ممکن است سال‌های آخر جمهوری اسلامی باشد و باید بارشان را ببندند!

نه.

 ولی شدت غارت خیلی بیشتر از دو دهۀ قبل شده.

نه، کمتر شده. ولی دلیلش این نیست که حکومت‌کنندگان فعلی آدم‌های محترم‌تری هستند. علتش این است که وقتی منابع کمتر می‌شود غارت هم کمتر می‌شود. من دیالکتیکی به موضوع نگاه می‌کنم نه احساسی. بله، اگر درآمد نفتی ایران دوباره بشود ۱۰۰ میلیارد دلار، شما شاهد یک غارت سازمان‌یافته از نوع آقای احمدی‌نژاد خواهید بود. ولی الان چنان غارتی موضوعیت ندارد زیرا ما اصلا آن قدر درآمد نداریم. افتاده‌اند به وقف‌خوری. همان کاری که آقای کاظم صدیقی کرد. یعنی دارند اوقاف را می‌خورند.

سرنگونی اتفاق نمی‌افتد

شاید هم رسانه‌ها باعث شده‌اند که اخبار غارت به مراتب بیش از دو دهه قبل به گوش مردم برسد؟

بله، عوامل مختلفی در کار است ولی اگر بخواهید داستان را ربط بدهید به بحث سرنگونی، اولا به نظر من سرنگونی اتفاق نمی‌افتد…

فارغ از اینکه سرنگونی رخ می‌دهد یا نه، این تصور به علل گوناگون در ذهن کنشگران حکومتی پررنگ شده است که ممکن است عمر چندانی برای حکومت باقی نمانده باشد، پس ما بارمان را ببندیم. در نتیجه غارت در بعضی حوزه‌ها تشدید شده.

بله، ولی شواهد چنین چیزی به من نمی‌گوید. اقتصاد ایران در زمینه‌های مختلف دارد از خودش واکنش نشان می‌دهد و این نشان می‌دهد که این اقتصاد هنوز یک موجود زنده است. مارکس می‌گوید سرنگونی یک حکومت دو شرط لازم دارد. اول اینکه به بن‌بست برسد. تحولات سه سال اخیر نشان می‌دهد حکومت ایران در حال بیرون آمدن از بن‌بست است. شرط دوم اینکه، جانشینی برای تصاحب قدرت وجود داشته باشد. در جریان جنبش مهسا ثابت شد که جمهوری اسلامی آلترناتیو ندارد.

این‌ها دو تا آلترناتیو دارند. یکی، مجاهدین خلق هستند که فکر می‌کنم ۴ یا ۵ درصد جمعیت ایران را در بر می‌گیرند. دومی هم رضا پهلوی است که اصلا خودش ادعای آمدن به ایران را ندارد. ایرانی‌ها ولش نمی‌کنند! رضا پهلوی اصلا جرات آمدن به ایران را ندارد. او فقط حاضر است با یک گردان مسلحِ کماندوهای آمریکایی به ایران بیاید. تازه بعد از سقوط نظام. جمهوری اسلامی آلترناتیو ندارد. به همین دلیل من فکر نمی‌کنم عده‌ای از حکومت‌کنندگان به لحاظ روانی در این موقعیت باشند که ما بارمان را ببندیم که معلوم نیست فردا چه خواهد شد. بله، غارت در ایران خیلی شایع شده؛ چون قبح فساد از دولت آقای احمدی‌نژاد به این سو، ریخت. وقتی هم که مقام معظم رهبری دربارۀ پروندۀ اختلاس سه هزار میلیارد تومانی فرمودند حالا یک اتفاقی افتاده، کشش ندهید، این حرف در عمل فرمان آتش‌به‌اختیار دزدی قلمداد شد. البته بنده جسارت نمی‌کنم و نمی‌گویم که ایشان منظورشان این بود. الان در ایران فساد مالی و دزدی هیچ قبحی ندارد، ولی یقین داشته باشید که به علت کمتر شدن منابع، غارت هم کمتر شده.

 فرمودید که پنج درصد مردم ایران طرفدار مجاهدین خلق‌اند. طرفداران خاندان پهلوی را چند درصد می‌دانید؟

فرض کنید در انتخابات اخیر مجلس، یک‌سوم مردم ایران شرکت کردند. از این کمتر که نبوده. منابع مستقل هم عدد ۳۳ درصد را تأیید می‌کنند. اگر شما جامعۀ ایران را به سه تا ۳۳ درصد تقسیم کنید، ۳۳ درصد مردم هرگز در انتخابات شرکت نکرده‌اند. حتی در دورۀ آقای خاتمی. نرخ مشارکت در انتخابات معمولا بالای ۷۰ درصد نیست. یک‌سوم مردم هم در انتخابات اخیر به دلیل مخالفت با جمهوری اسلامی رأی ندادند. یک‌سوم دیگر تحت هر شرایطی رأی می‌دهند. نکته این است که این یک‌سومی که از سر اعتراض در انتخابات اخیر رأی نداد، می‌داند چرا رأی نداده ولی اگر از آن‌ها سؤال شود که به جای جمهوری اسلامی چه می‌خواهید، این جمعیت دیگر یک‌سوم ملت ایران باقی نخواهند ماند، بلکه به جای ۳۳ درصد، به یازده تا ۳ درصد تقسیم می‌شود. یعنی این یک‌سوم فورا از هم می‌پاشد.

 فارغ از این نکته، اگر درصد طرفداران مجاهدین خلق تقریبا معلوم است، درصد طرفداران پهلوی را چقدر تخمین می‌زنید؟

در مقام مخالفت با جمهوری اسلامی، جمعیت قابل توجهی می‌گوید رضاشاه روحت شاد، ولی نود درصد این جمعیت در واقع دنبال نظم و شفافیت و قانون و دیسیپلین است. می‌خواهند وضع کشور از این غارت‌زدگی و بی در و پیکری بیرون بیاید. به همین دلیل آقای قالیباف هم خودش را مخاطب شعار رضاشاه روحت شاد می‌بیند. آقای محسن رضایی هم می‌بیند و اخیرا کاندیداهای نظامی دیگری هم در حال آمدن هستند.

رضا پهلوی برنامه‌ای برای اداره کشور ندارد

اگر تخمین خودتان از درصد طرفداران خاندان پهلوی را بفرمایید، یک سوال هم دربارۀ بناپارتیسم دارم!

من می‌خواهم بگویم خیلی از کسانی که شعار می‌دهند رضاشاه روحت شاد، رضاشاهی نمی‌خواهند. اصلا رضا پهلوی گفتمان و برنامه‌ای برای ادارۀ کشور ندارد.

بگذریم. نکتۀ شما دربارۀ بناپارتیسم در واقع دلالت داشت بر اینکه نقش سیاسی نظامیان در آیندۀ ایران، پررنگ‌تر هم خواهد شد؟

بله. اصلا نظریۀ بناپارتیسم دربارۀ ایران مبتنی بر نقش سپاه است. من در این زمینه نهادگرایانه نگاه می‌کنم. داگلاس نورث می‌گفت آن نهادهایی که در کشورها بیشترین و عمیق‌ترین کارکرد را دارند، می‌توانند آینده را شکل دهند. در تاریخ ایران تا به حال نهادی قدرتمندتر و منسجم‌تر و پولدارتر از سپاه پاسداران وجود نداشته. در مقابل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، حتی قزلباش‌هایی که صفویه را روی کار آوردند و وسعت زیادی به امپراتوری صفویه دادند، هیچی نیستند. این انسجام و این سازمان در آیندۀ ایران نقش کلیدی و محوری بازی خواهد کرد.

آمریکا همواره از طریق دخالت‌هایش در ایران، به سود استبداد و مستبدین عمل کرده است

آیا می‌توان گفت که این بناپارتیسم احتمالی، پیامد خواسته یا ناخواستۀ تحریم‌های غرب بوده؟

حتما همین طور است. من مسئولیت قدرت گرفتن رادیکال‌های ایران را اساسا متوجه ایالات متحدۀ آمریکا می‌دانم. وقتی قیمت نفت رفت بالا، آقایان فکر کردند دیگر بدون اصلاح‌طلبان و مردم می‌توانند ایران را اداره کنند. ولی ایران تحریم شد و به بن‌بست رسید. سعید حجاریان می‌گفت آن‌ها کمی عرق بخورند و ما هم کمی نماز شب بخوانیم و رفیق شویم. محصول این مصالحه، حسن روحانی بود. حسن روحانی نه اصلاح‌طلب بود نه اصولگرا؛ بلکه نقطۀ تلاقی دو جناح سیاسی بود. در دوران روحانی، ما در برجام یک توافق شرافتمندانه با آمریکا کردیم برای اینکه بتوانیم در داخل ایران با آقای خامنه‌ای تعامل کنیم. اما تا آمدیم مسائل داخلی (مثل شورش سال ۹۶) را با آن جناح حل و فصل کنیم، یکباره ایالات متحده {با خروج از برجام} با تمام وزنش پرید روی ساختار داخلی ایران. آمریکا یگانه کشور جهان است که می‌تواند مناسبات داخلی ایران را متلاطم کند. آمریکا همواره از طریق دخالت‌هایش در ایران، به سود استبداد و مستبدین عمل کرده.

 بناپارتیسم از نظر مارکس، وجه دیگری جز ظهور دیکتاتور نظامی هم دارد و آن اینکه، رژیم بناپارتی محصول نوعی تعادل طبقاتی است. یعنی وقتی هیچ یک از جناح‌های سیاسی نمی‌توانند مشکلات کشور را حل کنند، بناپارت به عنوان فردی که برآمده از این جناح‌ها نیست، ظهور می‌کند. به این معنا دولت روحانی هم تا حدی مصداق دولت بناپارتی بود. ولی شما می‌گویید الان وجه نظامی بناپارت هم اهمیت پیدا کرده.

بله. رژیم بناپارتی در واقع یک دورۀ انتقالی را شکل می‌دهد و سپس بناپارت از صحنۀ تاریخ کنار می‌رود. کاری که بناپارت ایران می‌کند این است که در حوزۀ اقتصادی کشور را به سمت آرامش می‌برد، در حوزۀ اجتماعی بسیار متساهل است، در حوزۀ سیاست خارجی تخاصم را تبدیل می‌کند به رقابت، اما در حوزۀ سیاست داخلی یک مشت آهنین دارد.

یعنی، به قول هانتینگتون، لیبرالیزاسیون منهای دموکراتیزاسیون را در دستور کار قرار می‌دهد.

دقیقا. تمام حوزه‌ها را آزاد می‌کند به جز سیاست داخلی. این تحول در ایران کنونی در آستانۀ وقوع است. یعنی ما الان در حال طی کردن مقدماتش هستیم.

دموکراسی در ایران به سود آمریکا نیست

ولی مشکل تحق بناپارتیسم در ایران ظاهرا این‌ است که بناپارت ایران چند سال قبل به دست ارتش آمریکا کشته شده!

این نگاه اشتباه است. من همان زمان در مصاحبه با روزنامۀ فایننشال تایمز گفتم که آمریکا نه تنها آیندۀ ایران، بلکه میانه‌روی را هم در ایران هدف قرار داد. دموکراسی در ایران به سود آمریکا نیست؛ برای اینکه یک ایران دموکراتیک، همواره ایرانی اروپامدار خواهد بود نه آمریکامدار. اما مشکلی که در سوال شما بود، تنزل کل “سیستم” به “فرد” است.

 یعنی به نظر شما سیستم نهایتا فرد دیگری را هم بیرون می‌دهد که مقبول و محبوب باشد.

هگل می‌گفت چرخ تاریخ به حرکت درآید، آدم خودش را پیدا می‌کند. از حیث جذابیت و محبوبیت، فاصلۀ لوئی بناپارت با ناپلئون بناپارت به اندازۀ فاصلۀ شمخانی با سردار سلیمانی بود! مارکس هم لوئی بناپارت را مسخره می‌کرد ولی وقتی سیستم بخواهد، فرد لازم را هم بالاخره پیدا می‌کند.

 برگردیم به بحث تحریم‌ها. فارغ از تاثیراتی که تا کنون تحریم‌های آمریکا و اروپا علیه ایران داشته‌اند، آیا این تحریم‌ها در مجموع به اهداف تعیین‌شده‌شان رسیده‌اند؟

به هیچ وجه. از انقلاب کبیر فرانسه به این سو، که اولین تحریم‌های سازمان‌یافتۀ جهان علیه فرانسه توسط بریتانیا اعمال شد، تا به حال هیچ موردی در تاریخ سراغ نداشته‌ایم که تحریم‌ها توانسته باشد کشوری را به زانو دربیاورد. حتی صدام حسین را نتوانستند با تحریم سرنگون کنند و آخرش ناچار شدند به عراق لشکرکشی کنند. اقتصاد ایران، بخصوص از نظر اقلیمی و جغرافیایی، اصلا تحریم‌پذیر نیست. من همۀ ایرادهای فعلی اقتصاد ایران را بخشی از سوءمدیریت و غارت سازمان‌یافتۀ داخلی می‌بینیم. این وضع هیچ ربطی به تحریم‌ها ندارد. تقریبا تمام سوءمدیریت‌ها و غارت‌ها با موفقیت تمام پشت تحریم‌ها قایم شده‌اند.

 شما آیندۀ رابطۀ ایران و اتحادیۀ اروپا را با توجه به مواضع اخیر تروئیکای اروپایی در برابر اقدامات جمهوری اسلامی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

به نظر من اروپا یک قدرت در حال ناپدید شدن است. ترامپ اصلا اروپا را از موضوعیت انداخت…

ولی اروپایی‌ها هیولایی مثل هیتلر را مهار کردند. یعنی در مواقع بحرانی، ممکن است باز قدرت خودشان را نشان دهند.

اروپایی‌ها حتی در مناقشۀ اوکراین هم نتوانستند کنار بایدن بایستند. خط نورد استریم که منفجر شد، من متوجه شدم چیزی به نام اتحادیۀ اروپا وجود ندارد. سر تحریم‌های ایران هم من متوجه شدم اتحادیۀ اروپا وجود ندارد. بعد هم که جنگ اوکراین پیش آمد. سی چهل سال قبل به کیسینجر گفتند نظرت راجع به اتحادیۀ اروپا چیست؟ گفت: پا نمی‌گیرد. گفتند چرا؟ کیسینجر گفت وقتی من زنگ می‌زنم تا با وزیر خارجۀ اروپا تلفنی حرف بزنم، چه کسی گوشی را برخواهد داشت؟ همین الان در داستان غزه، دعوای آلمانی‌ها با آقای جوزپ بورل را نگاه کنید. جوزپ بورل نمایندۀ کیست در اروپا؟ به نظر من نمایندۀ هیچ کس. فرانسه و آلمان کار خودشان را انجام می‌دهند، بریتانیا هم که از اتحادیۀ اروپا خارج شده. به نظر من خروج بریتانیا از اتحادیۀ اروپا، مقدمۀ رفتار ترامپ در قبال این اتحادیه بود. مسئله این است که پدیده‌ای به نام اتحادیۀ اروپا، عملا مثل یک اتحادیه کار نمی‌کند.

فرض کنیم که اتحادیۀ اروپا در حال افول است. این وضع چه تاثیری بر رابطۀ ایران و اتحادیۀ اروپا خواهد داشت؟

خیلی موثر است؛ برای اینکه ما در تمام پانصد سال گذشته، غالبا با نگاه به اروپا دنبال یک قدرت سوم می‌گشتیم تا در دنیای دوقطبی، تعادل ایجاد کنیم. بین روسیه و بریتانیا، ما دنبال یک کشور اروپایی بودیم. اول فرانسوی‌ها را پیدا کردیم، سپس بلژیکی‌ها را. رضاشاه هم آلمانی‌ها را پیدا کرد. ولی تمام این موارد شکست خورد. بعد از انقلاب، ایران رفت سراغ اتحادیۀ اروپا، ولی این هم بی‌فایده بود.

اتحاد جماهیر شوروی که فروپاشید، جمهوری اسلامی دید این طوری نمی‌شود ادامه داد. در نتیجه پروژۀ هسته‌ای را آغاز کرد و کاملا هم رفتار ژئوپلتیک درستی بود. ناامیدی از اتحادیۀ اروپا یکی از دلایل روی آوردن جمهوری اسلامی به پروژۀ هسته‌ای برای محافظت از خودش بوده. وقتی اتحادیۀ اروپا نتوانست به عنوان یک داور، جلوی ظلم به ایران یا جلوی رفتارهای آمریکا را بگیرد، ناامیدی مذکور هم شکل گرفت. وقتی آمریکا از برجام خارج شد، من نوشتم که تحریم‌های ترامپ شکست خواهد خورد چراکه اتحادیۀ اروپا بر این تحریم‌ها لگام می‌زند و زیر بار تصمیمات ترامپ نمی‌رود؛ ولی اقدامات اروپا از جمله اینستکس به هیچ درد ایران نخورد. در آینده چیزی به نام اتحادیۀ اروپا و روسیه برای ایران وجود نخواهند داشت. آمریکا و چین برای ایران موضوعیت خواهند داشت. جمهوری اسلامی اگر بخواهد مذاکره کند، با خود آمریکا مذاکره می‌کند. اگر هم بخواهد با آمریکا مقابله کند، قطعا با کمک چین این کار را انجام خواهد داد.

دربارۀ مصوبۀ پارلمان اروپا دربارۀ تروریستی قلمداد شدن سپاه نظری دارید؟

من تعجب نکردم از این مصوبه. پارلمان‌ها در دنیا مظهر احساسات‌اند و دولت‌ها مظهر عقل. بنابراین برای من عجیب نبود؛ بویژه بعد از درگیری نظامی ایران و اسرائیل. بسیاری از اعضای پارلمان اروپا هم به شدت تحت تاثیر سازمان مجاهدین خلق‌اند. موضع پارلمان اروپا چندان مهم نیست. مهم موضع دولت فرانسه و آلمان و آقای جوزپ بورل است و البته دولت بریتانیا. اگر نظر این سه دولت و آقای بورل تغییر کند، یعنی تغییر رویکردی در قبال ایران رقم خورده است وگرنه، نه.

The post لیلاز: دمکراسی در ایران به سود آمریکا نیست appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

این کارشناس اقتصاد و رسانه گفت: من معتقدم که در حال حاضر به صورت سازمان‌یافته تحولات اقتصادی ایران مورد سیاه‌نمایی قرار می‌گیرد. نقدی که به کیهان دارم این است که رسانه‌های مخالف دولت رئیسی دقیقاً همان رفتاری را تکرار می‌کنند که رسانه‌های مخالف آقای روحانی و خاتمی با شدت بیشتری با این دولت‌ها می‌کردند. این موضوع در ایران تبدیل به رویه‌ شده است که اگر دولت‌ از جناح ما نباشد، دستاوردهای آن را نبینیم. این همان رفتاری است که در دوره‌های قبل با مدیریت روزنامه کیهان انجام می‌شد. از یک جهت حق با کیهان است که دستاوردهای اقتصادی دولت رئیسی نادیده گرفته می‌شود، از سوی دیگر کیهان با توجه به سابقه خود، حق اعتراض ندارد. واقعیت این است که من شرایط اقتصادی ایران را بیشتر از آنچه که به‌صورت عمومی در رسانه‌های منتقد دولت مطرح می‌شود، می‌بینم. هیچ حوزه‌ای در اقتصاد ایران وجود ندارد که شرایط آن نسبت به دو یا سه سال قبل به مراتب بهتر نباشد. این به معنای آن نیست که اقتصاد کشور شرایط خوبی دارد. ما هنوز در شرایط بحران هستیم اما روندمان رو به بهبود است. وضعیت مالیات‌ستانی، بهبود شرایط عمومی کسب‌وکار و مانند آن شرایط بهتر است و در بعضی حوزه‌ها مثل رشد اقتصادی با سرعت نسبتاً کمتری رو به جلو حرکت می‌کنیم.

این تحلیل‌گر اقتصادی در پاسخ به این سوال که چرا این پیشرفت‌های اقتصادی در زندگی افراد عادی جامعه احساس نمی‌شود؟ گفت: ما در حال تغییر وضعیت از حالت فوق‌بحرانی به وضعیت بحرانی هستیم. در این زمینه نیز سیاه‌نمایی صورت می‌گیرد. تولید خودروی ایران در سال ۱۳۹۷ بالغ بر ۷۰۰ هزار دستگاه بود. این آمار در سال ۱۴۰۲ به یک میلیون و ۴۰۰ هزار دستگاه رسید. علاوه بر اینکه چندهزار دستگاه خودرو از خارج از کشور وارد شد. این حوزه رشد ۱۰۰ درصدی داشته است. سوال من این است که چه کسانی این خودروها را می‌خرند؟ سرمایه‌دارها می‌خرند؟ سرمایه‌دارها که خودروی ایرانی سوار نمی‌شوند.

او گفت: به نظر می‌رسد وضعیت خرید در حال بهبود است. با وجود اینکه در ۵ سال گذشته بیش از ۳ میلیون دستگاه خودرو تولید شده، ۵۰۰هزار نفر همچنان در صف خرید خودرو قرار دارند که ظرف ۴ ماه آینده ماشین‌های خود را دریافت خواهند کرد. در حال حاضر ماهانه یک‌ونیم میلیون دستگاه تلفن همراه وارد کشور می‌شود که نیمی از آن ارزش گمرکی ۶۰۰ دلاری دارد که به معنی پیشرفته بودن این دستگاه‌هاست. مراجعه به آمارهای سینمایی و فروش بلیت‌های تئاتر نشان می‌دهد که این عرصه نیز با رونق بیشتری مواجه شده است.

لیلاز اضافه کرد: آنچه شما مطرح کردید مبنی بر اینکه چرا ما به‌عنوان شهروندان این پیشرفت‌های اعلامی را در زندگی‌مان حس نمی‌کنیم، سه علت مادی و یک علت ذهنی دارد؛ اول، سرعت رشد اقتصادی ایران به اندازه‌ نیاز کشور نیست. سرعت کم است و برای محسوس بودن آن به رشد بیش از ۷ درصد نیاز داریم. این اعداد طی چهار و پنج سال گذشته ۴ تا ۵ درصد بوده است. دوم، بخش مهمی از این رشد اقتصادی چاله‌های سقوط اقتصاد ایران در سال‌های ۹۷ و ۹۸ را پر کرده است. این همان چیزی است که اقتصاد‌دان‌ها و مقام رهبری اسم آن را دهه از‌دست‌رفته ۹۰ گذاشته‌اند. سوم، شکاف طبقاتی به‌ویژه در دوران اخیر بسیار افزایش پیدا کرده است. وقتی حرف از رشد اقتصادی می‌زنیم، طبقات فرادست آن را بیشتر از طبقات فرودست احساس می‌کنند. علت اصلی این شکاف طبقاتی، تورم لگام‌گسیخته ۶ سال اخیر بوده است.

این کارشناس اقتصادی گفت: بخشی از این شکاف طبقاتی به علت پرداخت یارانه‌های نقدی در حال ترمیم است. دلیل ذهنی این وضعیت نیز این است که آقای رئیسی و نظام جمهوری اسلامی، جنگ نرم را باخته‌اند. درحالی‌با مراجع اجتماعی مثل هنرمندان و ورزشکاران درافتاده‌اند که آن‌ها مراجع مردم هستند. وقتی این شکاف وحشتناک بین حاکمیت و مردم به‌خصوص بعد از ماجرای مهسا اتفاق افتاد، کسی نیست که دستاوردهای مادی دولت را به مردم بگوید. این شکاف بین مردم و حکومت بعد از انقلاب سابقه نداشته و هیچ‌وقت مردم نگاهی تا این حد ناباورانه نسبت به عملکرد یک دولت نداشته‌اند. در حال حاضر حجم اقتصادی ایران از سال ۱۳۹۶ که بالاترین میزان پیش از خروج آمریکا از برجام بوده، بسیار بالاتر است. اما به این دلیل که مراجع اجتماعی طرفدار دولت وجود ندارند، انتقال آن به مردم سخت است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: واقعیت این است که وضعیت مادی مردم رو بهبود است؛ اگرچه حقوق‌بگیرها به‌رغم تورم بالای ۴۰ درصد، به‌طور متوسط۲۰ درصد افزایش حقوق داشته‌اند. این نشان‌دهنده آن است که شکاف طبقاتی در سال ۱۴۰۳ ترمیم نخواهد شد. اما در مجموع وضعیت رو به بهبود است. ریشه افزایش قیمت‌ها چیزی جز تورم و تورم چیزی جز رشد نقدینگی نیست. در پایان سال ۱۴۰۲ رشد نقدینگی به کمتر از ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده است. من تصورم می‌کنم تورم نقطه به نقطه که در حال حاضر ۳۲٫۵ درصد است، خردادماه زیر ۳۰ درصد خواهد آمد. افزایش لگام‌گسیخته تورم نیز کنترل شده است. شرایط اصلاً و به‌طور مطلق مطلوب نیست اما نسبت به دو یا سه سال قبل بهتر شده است. به‌طور خلاصه شرایط ما کاملاً نامطلوب و روندمان مطلوب است.

لیلاز اظهارداشت: رسانه‌های موافق دولت رئیسی، در زمان روحانی به نحوی می‌نوشتند که انگار نه ترامپی وجود داشت و نه تحریمی در کار بود. وقتی بی‌انصافی می‌کنید، به‌طور غریزی و طبیعی جناح مقابل شما نیز همین کار را می‌کند. اگر بخواهیم این شکاف را ترمیم کنیم، توصیه من رعایت انصاف است. یعنی همان‌طور که به شما می‌گویم انصاف را مدنظر قرار بدهید، به کیهان هم می‌گویم دستاوردهای دولت آقای روحانی در حالی که درآمد نفتی کشور در یک سال به ۷ تا ۸ میلیارد دلار رسید، چرا نادیده گرفته می‌شد؟ بعد از حمله مغول، تمدن ایران سنگین‌تر از فشار سال‌های ۹۸ و ۹۹ را شاهد نبوده است. ایران در پاییز سال ۹۸ داشت از رکود و ضربه ناشی از خروج آمریکا از برجام خارج می‌شد که با کرونا روبه‌رو شدیم. اگر در حال حاضر ایرانی وجود دارد که من و شما داریم درباره آن صحبت می‌کنیم، دستاورد دولت آقای روحانی بوده است. درحالی‌که اگر شما به مطبوعات مخالف دولت آن روز مراجعه کنید، اثری از ذره‌ای انصاف نمی‌بینید.

وی گفت: این همان رفتاری است که رسانه‌های منتقد دولت رئیسی در پیش گرفته‌اند. با یک فضای مطبوعاتی و سیاسی بسیار مسموم مواجه هستیم که انگار هر کدام از این جناح‌های سیاسی در دو سیاره یا دو کهکشان متفاوت صحبت می‌کنند. این وضعیت تأ‌سف‌بار و خطرناک است. رسانه‌های مخالف رئیسی به رشد اقتصادی، کنترل تورم و کاهش نرخ بیکاری توجه نمی‌کنند. دولت رئیسی با پرداخت یارانه مستقیم توانسته تا حدی جلوی سقوط قدرت خرید مردم را بگیرد. همان‌طور که اثری از تحریم‌ها و وحشی‌ترین جناح سیاسی آمریکا که بدترین تجربه تحریم‌ها در تاریخ بشر را به ایران تحمیل کرد، در مطبوعات مخالف روحانی نمی‌بینیم. تحریم‌هایی که در حال حاضر بر روسیه اعمال شده، در برابر تحریم‌های جمهوری اسلامی ایران یک شوخی است. بارها گفته‌ام اما میلی به دیده شدن آن وجود ندارد. واقعیت‌ها نه آنقدر شیرین است که بگوییم نزدیک قله هستیم و با یک فوت به قله می‌رسیم و نه آنقدر وحشتناک است که بگوییم ته چاه هستیم.

منبع: هم‌میهن

The post لیلاز: شرایط اقتصادی ایران از ۲ یا ۳ سال قبل به مراتب بهتر است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.