او همچنین از ایران خواست تا سه شهروند فرانسوی دیگر را هم آزاد کند.

یک منبع دیپلماتیک فرانسوی هم به خبرگزاری فرانسه گفت که لوئی آرنو سحرگاه چهارشنبه زندان اوین را ترک کرده و به دنبال خرید بلیط هواپیما رفته است.

«لوئیس آرنو» مشاور بانکی ۳۰ ساله است که همزمان با ناآرانی‌های سال ۱۴۰۱ بازداشت و به اتهام «اقدام علیه امنیت ملی» به پنج سال زندان محکوم شد.

The post مکرون آزادی یک شهروند زندانی فرانسوی در ایران را تایید کرد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

متن کامل این بیانیه به شرح زیر است:

وقوع ناآرامی‌های اجتماعی امروزه به بخشی از واقعیت زندگی روزمره جوامع در کل جهان تبدیل شده است؛ براساس گزارش برخی از موسسات پژوهشی بین سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۲ بیش از ۴۰۰ اعتراض مردمی گسترده در بیش از ۱۳۲ کشور روی داده است که ۲۳ درصد این اعتراض‌ها بیش از ۳ ماه تداوم داشته‌اند؛ در این فرایند، اعتراض‌های مسالمت‌آمیز باید مورد حمایت قرار گیرند؛ طبیعتا چنانچه اعتراض‌ها از وضعیت مسالمت‌آمیز خارج شده و مغایر با نظم، سلامت و امنیت عمومی باشند، کشور‌ها تدابیری را برای کنترل اوضاع اتخاذ می‌کنند.

جمهوری اسلامی ایران در شهریور ماه سال ۱۴۰۱ با چنین وضعیتی روبه رو شد؛ به دنبال فوت خانم مهسا امینی در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۴۰۱، تجمع اعتراضی در اطراف بیمارستان کسری شهر تهران (محل فوت خانم امینی) شکل گرفت و در روز‌های بعد به‌صورت پراکنده به برخی نقاط شهر تهران و تعدادی از شهر‌های دیگر کشور سرایت کرد و متعاقبا با ورود برخی عوامل، اعتراض‌ها از حالت مسالمت‌آمیز به خشونت کشیده شد.

اگر چه در همان روز‌های اولیه اغتشاشات، کمیته ویژه‌ای توسط وزارت کشور در ۹ آبان ۱۴۰۱ تشکیل و این کمیته، نتایج تحقیقات خود را به‌صورت تفصیلی ارائه کرد، اما رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران در چارچوب اصل مسئولیت‌پذیری اقدام مضاعفی را تدبیر و در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۲ با صدور حکمی، کمیته ویژه‌ای را در سطح ملی و فرادستگاهی ایجاد کردند و ماموریت‌های مهمی را برای بررسی شفاف و بی‌طرفانه و جبران تضییع حقوق شهروندان و ماموران مجری قانون تعیین و همه دستگاه‌های مرتبط را نیز موظف به همکاری با آن کردند.

کمیته ویژه به محض تشکیل، انجام بررسی‌های جامع و بی‌طرفانه را در دستورکار قرار داد و نهایتا در تاریخ ۱۴۰۲/۱۲/۱۶ گزارش کامل خود را در ۲۷۹ صفحه شامل ۱۷ پیوست به رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران ارائه کرد؛ فراز‌های اصلی این گزارش به شرح زیر است:

تشکیل کمیته ویژه

متعاقب صدور حکم رئیس محترم جمهور، کمیته ویژه به تشکیل دبیرخانه با حضور تعدادی نیروی انسانی با تخصص‌های مختلف از زنان و مردان از جمله (حقوقی، جامعه‌شناسی، زنان و کودکان، سیاسی، حقوق بشری، رسانه، مترجم، تحلیل‌گر، هماهنگی، تحقیق و بررسی، مصاحبه‌گر، پشتیبانی و …) مبادرت کرد؛ پس از راه‌اندازی دبیرخانه، کمیته ویژه نسبت به تشکیل کارگروه‌های تخصصی شش‌گانه بررسی و رسیدگی به شکایات، حقوقی، قضایی، علمی و پژوهشی، مصدومین و جان‌باختگان و بررسی خسارات با ترکیبی از صاحبنظران حقوقی، قضایی، دانشگاهی و کارشناسانی از مجموعه‌های غیردولتی و دولتی اقدام کرد؛ کمیته برای ایفای وظایف و ماموریت خود از روش‌های مختلفی استفاده کرد، از جمله: ایجاد سایت، دریافت گزارش یا شکایت، مکاتبه با دستگاه‌های ذیربط برای درخواست گزارش یا بررسی موضوع‌ها، انجام مصاحبه، انجام بازدید‌های میدانی، تحقیق، استماع و تجزیه‌وتحلیل و ارزیابی اطلاعات، شناسایی قربانیان و ناقضان ادعایی با دریافت گزارش‌ها (از طریق سایت، صندوق پستی اختصاصی، نمابر، ایمیل، مراجعه حضوری، بازدید از زندان‌ها و انجام سفر‌های استانی و دیدار با برخی آسیب دیدگان) و بررسی‌های دبیرخانه کمیته.

کمیته تدابیر لازم برای حمایت از شهود و قربانیان را اتخاذ کرد؛ تمامی اظهارات، گزارش‌ها و مستندات آنان صرفا نزد دبیرخانه کمیته محفوظ مانده است؛ کمیته در جمع‌آوری اطلاعات، توجه ویژه‌ای به مستندسازی منابع (قربانیان، شهود، اطلاعات رسانه‌ای و منابع باز، اطلاعات و گزارش‌های دریافتی از دستگاه‌های اجرایی و سازمان‌های غیردولتی) داشته است؛ کمیته ویژه بررسی ناآرامی‌های پاییز ۱۴۰۱ از افراد، گروه‌ها و سازمان‌ها دعوت کرد تا اطلاعات و اسنادی که در راستای ماموریت کمیته ویژه است، از جمله در موارد زیر را به طرق مقتضی ارسال کنند:

• ادعا‌های راجع به نقض حقوق بشر در ارتباط با ناآرامی‌های پاییز ۱۴۰۱؛
• ادعا‌ها درباره حبس و بازداشت‌های خودسرانه، خشونت، استفاده بیش از حد از زور، ارتکاب شکنجه؛
• اطلاعات درباره جان باختن و مصدومیت افراد؛
• هرگونه مستندات درباره خسارات وارده به اماکن و اموال و تجهیزات عمومی و خصوصی.

در بررسی گزارش‌ها و شکایت‌های دریافتی، کمیته از توضیحات و گزارش‌های نهاد‌های ذیربط داخلی مانند سازمان پزشکی قانونی، سازمان زندان‌ها، سازمان قضایی نیرو‌های مسلح، قوه قضاییه، دستگاه‌های نظامی، انتظامی و امنیتی، وزارت کشور، وزارت دادگستری، استانداری‌ها، حقوقدانان و وکلا، برخی سازمان‌های مردم نهاد، مجامع علمی و پژوهشی، کارشناسان و … بهره‌مند شد؛ در مورد تشخیص علل و عوامل منجر به جان‌باختن برخی افراد در جریان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱، گزارش نهاد‌های فنی و تخصصی مانند وزارت بهداشت و سازمان پزشکی قانونی در بررسی ادله مربوطه مورد توجه ویژه قرار گرفته است.

فوت مرحومه خانم امینی

ساعت ۱۸:۳۰ روز سه‌شنبه مورخ ۰۶/۲۲/ ۱۴۰۱، خانم مهسا امینی به دلیل عدم رعایت قانون حجاب، از سوی پلیس امنیت عمومی جهت ارائه آموزش لازم در این زمینه، به سالن اداره اجتماعی و آموزش بانوان منتقل شد؛ برابر تصاویر ضبط شده از دوربین‌های مستقر در محل، خانم مهسا امینی در ساعت ۱۹:۳۰ بدون هیج مشکل جسمی در سالن اداره اجتماعی و آموزش بانوان پلیس امنیت عمومی حاضر شد؛ بعد از ۲۶ دقیقه و در ساعت ۱۹:۵۶ به‌صورت ناگهانی دچار کاهش هوشیاری می‌شود و به روی زمین می‌افتد، بلافاصله پزشک‌یار مستقر در یگان بر بالین وی حاضر و پس از دقایقی (هفت دقیقه و ۱۰ ثانیه) عوامل اورژانس نیز در سالن حضور یافته و با انجام اقدام‌های نجات‌بخش اولیه، وی را به نزدیک‌ترین بیمارستان (کسری) انتقال می‌دهند؛ با وجود تمام تلاش‌های کادر درمان بیمارستان طی ۶۲ ساعت بستری خانم امینی، متاسفانه به علت نارسایی چند ارگانی (M.O.F) ناشی از هیپوکسی مغزی در ساعت ۱۴:۳۵ روز ۱۴۰۱/۰۶/۲۵ فوت می‌کند؛ در پی انتقال خانم مهسا امینی به بیمارستان، سازمان پزشکی قانونی بلافاصله در اجرای دستور دادستان تهران جهت رسیدگی ویژه به این پرونده، نسبت به اعزام تیم تخصصی و معاینه دقیق ایشان در بیمارستان اقدام و با دریافت خبر فوت، پیکر متوفیه به سالن تشریح مرکز تشخیصی و آزمایشگاهی استان تهران منتقل و نسبت به معاینه ظاهری و کالبدگشایی اقدام می‌شود؛ در رسیدگی به این پرونده، تمامی معیار‌ها و شاخص‌های تعیین علت فوت، معاینه ظاهری و اعضای داخلی بدن انجام می‌شود؛ سازمان پزشکی قانونی در گزارش کارشناسی خود که در تاریخ ۱۵ مهرماه ۱۴۰۱ منتشر شد، اعلام کرد «فوت خانم مهسا امینی ناشی از اصابت ضربه به سر و اعضا و عناصر حیاتی بدن نبوده است.»

در گزارش کمیسیون شورا‌های مجلس شورای اسلامی درباره فوت خانم مهسا امینی نیز که در جلسه علنی روز یکشنبه ۲۴ مهر ۱۴۰۱ ارائه شد، تاکید شد که «با توجه به محتویات پرونده، اعلامات مکتوب دستگاه‌های ذی‌ربط، توضیحات مسئولین مربوط، بازبینی فیلم کامل دوربین‌های مداربسته پلیس امنیت عمومی، صورت جلسات معاینه محلی و تحقیقات میدانی بازرسی ویژه فرماندهی انتظامی تهران بزرگ، اظهارات حاضرین در صحنه و سالن اداره آموزش پلیس امنیت عمومی، تعدادی از شهروندان، کسبه و راننده‌های خودرو‌های مسافربر مستقر در محل، بررسی مستندات و ملاحظه مدارک، هیچ‌گونه ضرب و جرح و برخورد فیزیکی در مواجهه، انتقال و استقرار مرحومه خانم امینی در محل پلیس امنیت عمومی صورت نگرفته است؛ با توجه به گزارش پزشکی قانونی کشور (مبتنی بر سوابق بیمارستانی، انجام معاینه ظاهری، کالبد گشایی، نمونه‌برداری، انجام آزمایش‌های تخصصی) اعلام می‌دارد فوت نامبرده بر اثر برخورد فیزیکی، ضرب و شتم یا اصابت هر گونه ضربه به وی نبوده است».

کمیته ویژه جهت راستی‌آزمایی نتیجه تحقیقات به عمل آمده درباره فوت خانم مهسا امینی، جلسات تخصصی تشکیل داده و مدارک پزشکی بیمارستانی، نتایج سی‌تی اسکن مغز و ریه، نتایج معاینه ظاهری جسد و کالبدگشایی، آزمایشات آسیب‌شناسی مربوط به خانم مهسا امینی را بررسی کرده است؛ نتایج بررسی‌های کمیته ویژه، یافته‌های سازمان پزشکی قانونی مبنی بر اینکه فوت خانم امینی ناشی از اصابت ضربه به سر و اعضا و عناصر حیاتی بدن نبوده، تایید می‌کند.

در صورتی که در ساعات اولیه این حادثه اطلاع‌رسانی مناسبی انجام می‌شد و اطلاعات به‌هنگام و دقیق از جزئیات این حادثه منتشر می‌‌شد، می‌توانست باعث روشنگری و تنویر بهتر افکار عمومی شود و زمینه شایعات و روایت‌سازی جعلی و نامعتبر رسانه‌های ضدایرانی از این واقعه و فرصت سوءاستفاده از این حادثه را کاهش دهد.

بررسی وضعیت جان‌باختگان و مصدومین

بررسی کمیته ویژه نشان می‌دهد که متاسفانه در جریان اغتشاشات سال ۱۴۰۱، تعداد ۲۰۲ نفر از مردم جان خود را از دست دادند؛ بررسی‌های کمیته ویژه با ملاحظه اسناد مربوطه، حاکی از این است که جان‌باختگان در قالب‌های زیر دسته‌بندی می‌شوند:

• ۹۰ نفر از جان‎باختگان افرادی بودند که ضمن حمل و استفاده از سلاح (سرد یا گرم) در اقدام تروریستی، درگیری و حمله به مقر‌های نظامی و انتظامی، زیرساخت‌های حیاتی و یا افراد مجری قانون کشته شده اند.
• ۱۱۲ نفر از جانباختگان، رهگذرانی بودند که در جریان ناآرامی‌ها توسط اغتشاش‌گران و به وسلیه سلاح‌های غیرمجازی که توسط سازمان نیرو‌های مجری قانون استفاده نمی‌شوند و یا با هدف کشته‎سازی عامدانه و آگاهانه، برای فضاسازی منفی علیه نظام توسط تروریست‌های مسلح جان خود را از دست داده اند.

در جریان اغتشاشات، ۷۹ نفر از نیرو‌های مجری قانون و مردم توسط خشونت طلبان یا با اقدامات تروریستی به شهادت رسیدند که به شرح زیر است:

• ۲۵ نفر از جان‎باختگان مربوط به حوادث تروریستی شیراز (۱۳ نفر) و ایذه (۷ نفر) و سایر شهدای مردمی (۵ نفر) هستند که بر اثر حملات تروریستی یا به دست اغتشاش‎گران به شهادت رسیده‎اند.
• ۵۴ نفر از نیرو‌های مجری قانون نیز در نتیجه خشونت گسترده اغتشاش‎گران و تروریست‌ها به شهادت رسیدند.

کمیته ویژه نتوانست آمار مشخصی از تعداد مصدومین از مردم به دست آورد که می‌تواند دلایلی از جمله عدم مراجعه به مراکز درمانی، مراجع قضایی و یا آسیب دیدگی جزئی داشته باشد. با وجود این، در مواردی که افراد مصدوم و یا آنهایی که ادعای مصدومیت داشته‎اند و به مراجع ذی‎صلاح مانند کمیته ویژه بررسی ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱، نیرو‌های مجری قانون و یا مراجع قضایی مراجعه کرده‎اند، بررسی‌های لازم در جهت جبران خسارت و پرداخت دیه و هزینه درمان مصدومان صورت گرفته است که به آن‌ها اشاره خواهد شد.

در جریان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱، تعداد قابل توجهی از نیرو‌های مجری قانون مجروح شده و آسیب دیدند. اطلاعات دریافتی کمیته ویژه از فراجا نشان می‌دهد که تا زمان تهیه این گزارش، حدود ۵۲۰۰ نفر از نیرو‌های فراجا دچار مجروحیت و مصدومیت شدند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در پاسخ به استعلام کمیته ویژه با ارسال گزارشی اظهار کرد در جریان ناآرامی‌ها تعداد قابل توجهی از کارکنان سپاه و بسیج توسط اغتشاش‎گران مجروح شدند که تعداد ۱۵۴۰ نفر از آنان به علت جراحات شدید غیرقابل جبران جسمی مانند قطع نخاع، نابینایی، شکستگی اعضا و … دچار آسیب جدی شدند و برای آن‌ها پرونده تشکیل شد.

بررسی خسارات وارده به اموال و اماکن عمومی و خصوصی

در جریان ناآرامی‌های خشونت‎آمیز، اماکن و اموال عمومی و خصوصی متعددی به آتش کشیده شده و یا به غارت رفت از جمله به مراکز غیرنظامی اداری و خدمات عمومی مثل بانک‎ها، خودروهای خودپرداز، آمبولانس‌ها (علی‎رغم حمل بیمار)، وسایل حمل‎ونقل عمومی، خودرو‌های پلیس، خودرو‌های آتش‎نشانی و اماکن دینی، تهاجمات نظام‌مند و گسترده‌ای شد و بسیاری از این مراکز دچار تخریب و آتش‎سوزی شدند. براساس بررسی‌های کمیته ویژه تا تاریخ ۱۴۰۱/۱۰/۲۵ افزون بر ۲۰/۰۰۰ میلیارد ریال شامل ۱۰۹۶۷۸۴۳ میلیون ریال خسارت به اموال دولتی، عمومی و خصوصی و ۹۰۶۶۳۵۱ میلیون ریال خسارت به اماکن دولتی، عمومی و خصوصی وارد شده است.

بررسی وضعیت بازداشت‌شدگان

بررسی‌های کمیته ویژه نشان می‌دهد که در جریان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ برای حدود ۳۴ هزار نفر پرونده تشکیل شد (تشکیل پرونده به مفهوم بازداشت نیست) که وضعیت آنان به شرح زیر است:

• به واسطه تأکید حضرت آیت‎الله خامنه‎ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی بر انجام تحقیقات فوری درباره فوت خانم مهسا امینی و دستور رئیس محترم قوه قضاییه مبنی بر بررسی دقیق و موشکافانه موضوع و همچنین دستورالعمل دادستان محترم کل کشور و مصوبات شورای امنیت کشور درباره چگونگی رسیدگی به مسائل بازداشت‎شدگان، بسیاری از افرادی که در بازداشتگاه حضور داشتند در همان مراحل اولیه با صدور قرار‌های متناسب آزاد شدند. بدین ترتیب، بیش از ۹۰ درصد از افراد تحت قرار از همان ابتدا وارد زندان نشده و با قرار‌های تأمین مناسب خارج از زندان به سر می‌بردند و متعاقباً بسیاری از آنان با صدور قرار‌های منع تعقیب، تعیین‎تکلیف شدند. با مشاهده مستندات و گزارش‎های موجود، محرز شد که در همان روز‌های اولیه با هدف تعیین تکلیف هرچه سریع‎تر بازداشت‌شدگان و رسیدگی به شکایات احتمالی، ضابطین و مسئولان ذی‎ربط قضایی به طور ۲۴ ساعته در بازداشتگاه‌ها حاضر شدند. در واقع، در ایام ناآرامی‌ها عملاً کمتر از ۳۰۰۰ نفر در بازداشتگاه به سر می‌بردند.
• با موافقت عفو گسترده مقام معظم رهبری در بهمن ماه ۱۴۰۱، پرونده‌های کیفری تشکیل شده برای ۲۲ هزار نفر از متهمان و محکومان مرتبط با ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱، چه افراد تحت بازداشت و چه افرادی که با قید وثیقه یا سایر قرار‌های متناسب آزاد شده بودند در هر مرحله‌ای که بود اعم از اینکه حکم آن‌ها صادر شده و یا در جریان رسیدگی قرار داشت، مختومه و از سابقه کیفری آن‌ها رفع اثر شده است.
• بررسی‌های کمیته ویژه نشان می‌دهد که تا زمان تهیه این گزارش، تنها ۲۹۲ نفر از افراد به دلیل ارتکاب اعمال خشن مجرمانه از جمله ایراد خسارت گسترده، تحریق و مبادرت ورزیدن به جرائم امنیتی و اقدامات تروریستی همچنان در زندان به سر می‌برند که برای ۱۵۸ نفر از آنان احکام محکومیت به حبس صادر شده و برای بقیه نیز کیفرخواست صادر گردیده و پرونده آنان در فرایند رسیدگی قضایی قرار دارد.

اقدامات صیانتی، مسئولیت‌پذیری و جبران خسارت

بررسی‌های کمیته ویژه نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران در جریان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ اقداماتی گسترده‌ای را در جهت مسئولیت‎پذیری و جبران خسارت انجام داده است. به عنوان اولین اقدام، به محض اطلاع از واقعه پیش آمده برای خانم امینی و با توجه به دستورات صریح رؤسای قوای سه‎گانه برای رسیدگی فوری به این حادثه، پرونده قضایی و تیم‌های تحقیقاتی تخصصی برای روشن نمودن تمامی ابعاد واقعه و کشف حقیقت تشکیل شد.

دادستان وقت کل کشور در تاریخ ۶ مهرماه ۱۴۰۱ درباره نحوه رسیدگی به پرونده متهمان دستگیر شده در جریان ناآرامی‌ها دستور ویژه‌ای را خطاب به دادستان‌های سراسر کشور، ابلاغ کرد. در این دستور، دادستان کل کشور ضمن تاکید بر رعایت موازین قانونی و رسیدگی سریع و دقیق تمامی پرونده ها، تاکید کرد «افرادی که فاقد هرگونه سابقه کیفری هستند و در پرونده آنان نیز سند، مدرک، گزارش شاهد صحنه و گزارش مأموران انتظامی، اطلاعاتی و امنیتی یا قرائن اطمینان‎آور وجود ندارد و کمیته کارشناسی به عدم نقش آنان در ناآرامی‌ها اظهارنظر کرده است، با توجیه و ارشادات لازم آزاد شوند». دادستان وقت کل کشور همچنین تاکید کرده است «افرادی که باعث شهادت و یا مجروحیت حافظان امنیت و مردم شده‌اند؛ کسانی که اقدام به تخریب، تحریق اموال و اماکن خصوصی، عمومی، ادارات، بانک‌ها، پمپ بنزین‌ها، عابربانک‌ها و … کرده‎اند؛ افرادی که به مقر‌ها و مکان‌های نظامی، انتظامی و امنیتی حمله کرده‎اند؛ اراذل و اوباش دارای سوابق مجرمانه و فعالان در فضای مجازی که نقش برجسته در تهییج، تشویق و سازماندهی اغتشاش‎گران داشته‌اند، اگر پرونده اتهامی آنان دارای مستندات، مدارک و شواهد کافی است تا زمان برگزاری دادگاه و صدور حکم قطعی در بازداشت باشند و محاکمه آنان با دقت و سرعت و قاطعیت پیگیری و از دادگاه صدور احکام لازم درخواست شود». در بخش دیگری از این دستور آمده است که «در مورد دانشجویان بازداشتی، با نظر کارشناسی حراست و رئیس دانشگاه مربوطه تصمیم‎گیری شود و دانشجویانی که در ناآرامی‌ها و برهم زدن امنیّت عمومی در داخل و یا بیرون از دانشگاه نقش داشته‌اند، متناسب با نقش و پرونده شخصیت آنان با قرار وثیقه آزاد و یا تحت قرار بازداشت موقت باشند و سایر دانشجویان بازداشتی متناسب با نقش و پرونده شخصیت آنان، با قید کفالت یا وثیقه آزاد شوند».

از آغاز اغتشاشات به نیرو‌های تامین‎کننده امنیت و نظم عمومی دستور رسمی داده شد که از به‌‎کارگیری سلاح‌های کشنده و گرم اجتناب کنند که از جمله می‌توان به ابلاغیه‌های زیر اشاره کرد

• ستاد کل نیرو‌های مسلح در مورخ ۳۱ شهریورماه ۱۴۰۲ طی ابلاغیه‌ای «تاکید کرد که استفاده نیرو‌های مقابله کننده با اغتشاش‎گران از سلاح گرم جنگی ممنوع است و صرفا باید با استفاده از تجهیزات و ابزار ضدناآرامی به مقابله با اغتشاش‎گران بپردازند. در مواقع بسیار نادر و ضروری نیز فقط استفاده از سلاح‌های غیرکشنده مانند پینت‎بال و لانچر پرتاب گاز مجاز است».
• فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در مورخ ۳۰ شهریورماه ۱۴۰۱ ابلاغیه‌ای را مبنی بر «عدم استفاده و اجتناب کامل از حمل و استفاده از هرگونه سلاح گرم در مقابله با ناآرامی ها» صادر کرد.
• فرماندهی فراجا نیز ابلاغیه‌ای را در تاریخ ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۱ مبنی بر «ممنوعیت استفاده از سلاح‌های گرم از هر نوع برای مقابله با اغتشاش‎گران و کنترل آشوب‌های خیابانی و تاکید بر استفاده از سایر تاکتیک‌ها و تجهیزات پلیسی در اختیار در مدیریت تجمعات و ناآرامی‌های خیابانی» صادر کرد.

وزیر کشور در مورخ ۳ مهرماه ۱۴۰۱ طی ابلاغیه‌ای به فرماندهی فراجا تاکید کرد که «در مواجهه با زنان حاضر در تجمعات غیرقانونی لازم است تا علاوه بر رعایت جدی حدود و ضوابط، برخورد‌ها مبتنی بر رافت اسلامی و پرهیز از اقدامات قهری غیرضروری و با بهره‎گیری حداکثری از نیرو‌های زن باشد». همچنین، تاکیداتی در ارتباط با برخورد توام با مراعات با دستگیرشدگان زن و استفاده از بازداشت و ارجاع به مرجع قضایی به عنوان آخرین چاره صورت گرفته است.

بررسی‌های کمیته ویژه نشان می‌دهد نظام قضایی رسیدگی به بیش از ۲۴۴ پرونده با موضوع شکایت مردمی علیه مأموران مجری قانون مرتبط با ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ با عناوین اتهامی از جمله ضرب‎وجرح، توهین، تخریب، بازداشت، قتل و… را در دستورکار قرار داده که آمار کلی مربوطه آن، براساس آخرین وضعیت پرونده‎ها تا نیمه بهمن ماه ۱۴۰۲، به شرح ذیل است:

شایان توجه است، علاوه بر پرونده‌های تشکیل شده در مراجع قضایی، برخورد‌های سازمانی نیز با آن دسته از نیرو‌های مجری قانون که دچار تقصیر یا قصور شده‎اند، صورت گرفته است. تا زمان انتشار این گزارش، براساس شکایت‎های مردمی واصله به فراجا در ۲۱ مورد با کارکنان برخورد سازمانی شده است.

با توجه به مفاد قانونی در زمینه ضرورت جبران خسارت و همچنین اراده جمهوری اسلامی ایران برای جلوگیری از هرگونه نقض حقوق شهروندان، اقدامات مختلفی در جهت پرداخت خسارات و دیه به بازماندگان جان‎باختگان، مصدومین و مجروحین و آسیب‌دیدگان توسط دستگاه‌های ذیربط از جمله وزارت دادگستری، فراجا، وزارت کشور انجام شده است.

• مطابق با دستورالعمل مصوب ۱۴۰۱/۰۷/۲۷ شورای امنیت کشور در بررسی وضعیت جان‎باختگان مقرر شد که به جان‎باختگان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ دیه یا خسارات لازم پرداخت شود. بر این اساس، مقرر شد در مرحله اول به ۱۲۲ نفر مبالغی از یک میلیارد ریال تا پنج میلیارد ریال پرداخت شود (۹۹ نفر مشمول دریافت پنج میلیارد ریال و ۲۳ نفر مشمول دریافت ۱ میلیارد ریال شدند). تا زمان تهیه گزارش کمیته ویژه، مبلغ ۱۸۳.۶۸۷.۰۰۰.۰۰۰ ریال به ۳۷ خانوار پرداخت شده و این فرایند همچنان ادامه دارد.

• تا زمان انتشار گزارش کمیته ویژه، توسط وزارت دادگستری مبلغ ۴۱۳۸۴۶۱۰۹۰۰۰ ریال به ۳۳۴ نفر از مصدومین ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ به عنوان دیه و هزینه درمانی پرداخت شده است و این فرایند همچنان ادامه دارد.
• تا زمان انتشار گزارش کمیته ویژه، مبلغ ۶۶۲۳۶۸۹۵۷۴ ریال به ۲۸ نفر از مصدومین ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ توسط دستگاه‌های ذی‎ربط به عنوان دیه و هزینه درمانی پرداخت شده است و این فرایند همچنان ادامه دارد.
• تا زمان تهیه گزارش کمیته ویژه، مبلغ ۴۷۶,۳۷۰,۳۷۲,۵۸۰ ریال از سوی نیرو‌های مجری قانون به عنوان دیه برای جبران خسارت به برخی آسیب دیدگان یا بازماندگان آن‌ها به عنوان شاکی پرداخت شده است.
• تا زمان تهیه گزارش کمیته ویژه، تعداد ۵۹۲ تن از کارکنان فراجا در جریان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ نسبت به ورود خسارات مالی و فیزیکی طرح شکایت کرده‎اند. از مجموع این گزارش‎ها، ۴۰۰ مورد خسارت جسمی و ۱۹۲ مورد خسارت مالی گزارش شده است. از مجموع این شکایت‎های وارده، ۵۸۴ مورد احراز و تعداد ۸ مورد احراز نشده است. مجموع خسارت‎های پرداختی در این بخش ۵۵ میلیارد و ۲۴۰ میلیون ریال بوده است.

ریشه‌ها و عوامل بروز ناآرامی‌ها

کمیته ویژه با لحاظ نظرات پژوهشگران و اساتید دانشگاه در حوزه‌های مختلف مبنی بر تاثیر برخی زمینه‌های اقتصادی ناشی از تحریم‌های یکجانبه و سایر عوامل فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی بر ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱، در مجموع به این نتیجه رسید آنچه که جمهوری اسلامی ایران در سال گذشته با آن مواجه شود، پروژه برنامه‎ریزی و طراحی‎شده از سوی بعضی کشور‌های خارجی بر بستر سوءاستفاده آنان از مطالبات مردمی بوده است.

کمیته ویژه از شواهد، قرائن و نظرات کارشناسان دریافت که القاء «کشته شدن» مهسا امینی در مقر پلیس امنیت عمومی بدون ارائه ادلّه و شواهد و قرائن مستدل و متقن بوده و گویای آن است که دشمنان ایران همواره ظرفیت‌های خود را برای ضربه زدن به ج.ا.ایران آماده نگه داشته و از این واقعه حداکثر سوءاستفاده را در راستای اهداف از قبل طراحی شده به عمل آوردند.

کمیته ویژه در بررسی‌های خود به این نتیجه رسیده است که نقش بیگانگان، تحریکات و تحرکات برخی دولت‌ها در تداوم و تشدید اعتراضات در ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ محرز است. این کمیته از جمله به یافته‌های ذیل در حوزه تاثیر علل خارجی در ناآرامی‌ها دست یافته است:

• نقش آفرینی و هدایت‎گری مراکز و مؤسسات وابسته به دولت‌های متخاصم و سرویس‌های اطلاعاتی خارجی در تجمعات اعتراضی و ایجاد التهابات داخلی؛
• نقش آفرینی برخی کشور‌ها و دیپلمات‌های آن‌ها در رصد و پایش میدانی روند اعتراضات، خط دهی میدانی در راستای تعمیق و تشدید اعتراضات، فعالیت تحریک‎آمیز رسانه‌ای با هدف بالا بردن انتظارات و مطالبات مردم، شبکه‎سازی در داخل کشور به منظور تبدیل مطالبات به اعتراضات و پی‎ریزی و اجرای عملیات پنهان در راستای سوق دادن اعتراضات به آشوب‌های خیابانی؛
• اعلام پشتیبانی و حمایت صریح و آشکار مسئولان و سران برخی کشور‌ها از ناآرامی‌ها در ایران؛
• بازیگران خارجی (حامیان و پشتیبانان) در ناآرامی‌ها به این شرح است: برخی دولت‌های خارجی بویژه آمریکا، رژیم صهیونیستی، آلمان، انگلیس، فرانسه، کانادا و …؛ عوامل سازمان‌ها و سرویس‌های اطلاعاتی برخی کشورها؛ عناصر متواری و خارج‌نشین جریان‌های ضدانقلاب (تروریست‌ها مانند منافقین و …)؛ شبکه‌های اجتماعی؛ شبکه‌های ماهواره‌ای ضد ایرانی و بیگانه؛ جریان‌های قوم‎گرا، تجزیه‎طلب و گروهکی آن سوی مرزها؛ کاربران خارج‎نشین شبکه‌های اجتماعی پیام‎رسان (تیم سایبری منافقین و …).

کمیته ویژه در تحقیقات خود تایید می‌کند که در جریان ناآرامی‎های ۱۴۰۱ در ایران نقش آشکار و پنهان عوامل تروریستی و تکفیری و اراذل و اوباش و مداخله بیگانگان در تخریب و آشوب، به شرح زیر قابل اشاره است:

• بازداشت بیش از ۵۰ نفر از عوامل و مرتبطین گروهک تروریستی منافقین که در تولید اخبار جعلی تحریک‌کننده اغتشاش‎گران تا سازمان‌دهی ترور و تخریب، حضور مستقیم در صحنه‌های ناآرامی‌های خیابانی و تخریب اموال عمومی، تأمین تجهیزات مختلف برای مقابله با پلیس و مواد محترقه برای به آتش کشیدن اماکن و خودرو‌های عمومی و شخصی، فعالیت داشته‌اند.
• بازداشت بیش از ۷۷ نفر از عوامل گروهک‌های تروریستی اعم از کومله، دمکرات، پاک و پژاک که در دو سوی مرز‌های غربی کشور مشغول طراحی، سازماندهی و هدایت هسته‌های آشوبگر برای منطقه غرب کشور بوده‎اند.
• دستگیری ۵ عضو گروهک‌های تکفیری ـ تروریستی همراه با ۳۶ کیلوگرم مواد منفجره که با استفاده از فرصت ناآرامی‎ها، درصدد بمب‌گذاری در محافل مردمی و نیز در جمع آشوبگران و انتساب انفجار‌ها به طرف‌های مقابل، برای تشدید نزاع و درگیری طرفین بودند.
• ۹ تبعه بیگانه از اتباع برخی کشور‌های غربی در صحنه ناآرامی‌ها یا در پشت‌صحنه‌های توطئه بازداشت شدند.
• شناسایی و بازداشت ۱۶۴ نفر از اراذل و اوباشی که سابقه زندان، خرید و فروش و مصرف مواد مخدر، اوباش‌گری، تجاوز به عنف و … را دارا هستند در صحنه ناآرامی ها.
• کشف چندین کارگاه تولید کوکتل مولوتف و تعداد قابل‌توجهی کلت کمری، انواع مسلسل، فشنگ‌های مربوطه و تفنگ‌های ساچمه‌زنی از اغتشاشگران.

با توجه به بررسی‌های انجام شده، کمیته ویژه بر این باور است اگرچه تجمعات اعتراض‎آمیز در روز‌های اولیه آرام بود، اما با ورود عوامل بیرونی، سرویس‌های اطلاعاتی خارجی و گروهک‌های تروریستی، به سرعت به سمت و سوی اغتشاش و تخریب انجامید. از این‎رو، می‌توان گفت جمهوری اسلامی ایران سال گذشته با تجمعات مسالمت‎آمیز مواجه نبوده، بلکه ورود صدمات زیاد به نیرو‌های مجری قانون، خسارات بالای وارده به اموال و اماکن خصوصی و عمومی، ایجاد آشوب‌های سازمان یافته با دخالت و حمایت برخی کشور‌های خارجی از آشوبگران و تحرکات و خرابکاری‌های آنها، حاکی از این است که ایران با اغتشاشات تمام عیار مواجه بوده است، اما با هوشیاری مردم شریف و عدم همراهی با اغتشاشگران، دشمنان نظام اسلامی در حصول به اهداف خود ناکام ماندند و از این‎رو، باید از ملّت وفادار و متدیّن ایران سپاسگزاری کرد.

توصیه‌ها

با توجه به خسارت‎های بالا به اموال و اماکن عمومی و خصوصی و همچنین آسیب‌های جسمی و فیزیکی به برخی از مردم و نیرو‌های مجری قانون و ضرورت جبران تمامی این خسارت‎ها، هرچند مبالغی توسط برخی دستگاه‌ها پرداخت شده است، اما پیشنهاد می‌شود یک سازوکار متمرکز با تامین اعتبار لازم ایجاد تا در صورت احراز حق، به پرداخت خسارات یا دیه اقدام نماید.

با توجه به اینکه در جریان اغتشاشات تعداد قابل توجهی از نیرو‌های مجری قانون و برخی از مردم شهید و یا مجروح شدند، پیشنهاد می‌شود بنیاد شهید و امور ایثارگران در فرایند احراز شهادت و جانبازی آنان تسریع لازم را به عمل آورد.

تقویت آموزش مأموران مجری قانون در ایفای وظایف قانونی مورد توجه ویژه قرار بگیرد. ارتقاء تجهیز پلیس به امکانات و ملزومات مورد نیاز برای انجام وظایف قانونی و مأموریت‌های محوله، نظیر لباس‌های دوربین‎دار ماموران یا نصب دوربین در خودرو‌های گشت، از جمله ضرورت‌هاست.

با توجه به دخالت تعدادی از کشور‌های عمدتا غربی در جریان اغتشاشات، حمله به تعدادی از سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، نقش مخرب شبکه‌های ماهواره‌ای ضد ایرانی و شبکه‌های اجتماعی و هدایت برخی اقدامات خرابکارانه و تروریستی از سوی افرادی که در خارج از کشور مقیم هستند، ضروری است وزارت امور خارجه برنامه فعالی را برای پیگیری سیاسی، حقوقی و قضایی با همکاری معاونت حقوقی ریاست جمهوری طراحی و اجرا نماید.

رویکرد حمایتی از زنان و دختران در فرایند وضع قوانین و مقررات تقویت و توسعه یابد.

در راستای اجرای کامل اصل ۲۷ قانون اساسی، طرح‌ها و لوایح مرتبط با تجمعات و راهپیمایی‌ها در مجلس شورای اسلامی هرچه سریعتر تعیین تکلیف شوند.

کرسی‌های آزاد اندیشی در مجامع علمی و تداوم و تقویت گفتگو میان صاحبان دیدگاه‌های مختلف در رسانه ملی، محیط‌های اجتماعی و دانشگاهی توسعه یابد.

نکات پایانی

در مجموع، نتایج تحقیقات کمیته ویژه تایید می‌کند نهاد‌های حاکمیتی ذی‎ربط ازجمله دستگا‌های انتظامی و امنیتی و دستگاه قضایی در مواجهه با اغتشاشات سال ۱۴۰۱ مسئولانه عمل کرده‎اند. صدور دستورالعمل‌های فوری و به موقع دستگاه‌های انتظامی و امنیتی برای کنترل ناآرامی‌ها با کمترین میزان توسل به زور و مبتنی بر خویشتن‎داری، استفاده از نیروی‌های آموزش دیده، تلاش دستگاه قضایی برای تعیین‎تکلیف فوری پرونده‌های تشکیل شده، عفو گسترده متهمان و محکومان مرتبط با ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ در چارچوب فرمان عفو مقام معظم رهبری، رسیدگی به شکایت‎های مردمی درباره نحوه رفتار مجریان قانون و ضابطان قضایی در جریان ناآرامی‌ها و برخورد با متخلفان ناشی از قصور یا تقصیر، پرداخت خسارات مالی و دیه به بازماندگان و وراث جان‎باختگان و شهدا، پرداخت خسارت به مصدومین، پرداخت هزینه درمانی مصدومین، پرداخت به زیان‌دیدگان ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ از محل اعتبارات وزارت دادگستری، پرداخت خسارت توسط نیرو‌های مجری قانون به شکات مردمی و کارکنان و همچنین پرداخت خسارت اموال و اماکن عمومی و خصوصی ناشی از ناآرامی‌ها در استان‌های کشور، جلوه‌هایی از این مسئولیت‌پذیری است. تحقیقات کمیته ویژه بیانگر آن است که علی‎رغم معدود تخلفات صورت گرفته توسط برخی نیرو‌های مجری قانون، این تخلفات به هیچ وجه رویه رفتاری حاکمیت نبوده و ناشی از رفتار فردی بوده که برخورد قانونی با آن صورت گرفته است.

کشور‌های مدعی حقوق بشر در حالی با ایجاد مکانیسم سیاسی هیئت حقیقت‎یاب خود را به عنوان حامیان زنان و کودکان ایرانی معرفی می‌کنند که با تصویب و اجرای تحریم‌های ظالمانه و غیر قانونی یکجانبه به صورت جدی به نقض حقوق مردم ایران پرداخته‎اند که به وضوح، جنایت علیه بشریت است. از سوی دیگر، این کشور‌ها از تروریست‌هایی که جان بیش از ۱۷ هزار انسان بی‎گناه شامل زنان و کودکان در ایران را گرفته‎اند، حمایت کرده و آن‌ها را در سرزمین‌های خود جای داده‎اند. وضعیت در نوار غزه نیز بسیار فاجعه‎آمیز است. ظرف پنج ماه گذشته بیش از ۱۰۳ هزار نفر مردم بی دفاع فلسطین توسط رژیم صهیونیستی اسرائیل شهید و یا مجروح شده‎اند. این رژیم انواع جنایات کیفری بین المللی را مرتکب شده و تمامی حقوق بشر فلسطینی‌ها را به طور فاحش نقض کرده است. در چنین شرایطی، مدعیان حقوق بشر و سازوکار‌های بین المللی حقوق بشر سکوت اختیار کرده و به طرق مختلف از این رژیم حمایت نیز می‌کنند و به جای تمرکز بر وضعیت نوار غزه، تلاش می‌کنند وضعیت‌های حقوق بشری ساختگی در سایر کشور‌ها ایجاد نمایند. بر کسی پوشیده نیست با توجه به افزایش آگاهی افکار عمومی بین‎المللی و وقوف آنان به استاندارد‌های دوگانه و رویکرد‌های تبعیض آمیز در حوزه حقوق بشر، این کشور‌ها در پیشبرد برنامه‌های سیاسی خود توفیقی نخواهند یافت.

حسین مظفر
رئیس کمیته ویژه منتخب رئیس جمهور
در بررسی ناآرامی‌های ۱۴۰۱،

۱۴۰۲/۱۲/۲۶

The post کمیته ویژه منتخب رئیس‌جمهور : ایران در سال ۱۴۰۱ با اغتشاشات تمام عیار مواجه بوده است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

مشروح گفت‌وگو با این جامعه‌شناس را می‌خوانید.

به نظر می‌رسد نوعی بی‌تفاوتی سیاسی در کشور میان جوانانی که از جمله شما هم در دانشگاه با آن‌ها تعامل دارید و سایر اقشار جامعه حاکم شده‌ است، به نظر شما این بی‌تفاوتی ناشی از چیست؟

من فکر می‌کنم جامعه ایران جامعه بی‌تفاوتی نیست و اتفاقا جامعه‌ای زیادی متوجه است شما مراودات اجتماعی افراد را نگاه کنید؛ مردم ایران بیش از اندازه حاضرند تا این که غایب باشند. جامعه بی‌تفاوت، جامعه غایب است. جامعه‌ای است که هیچ نوع فهم و اراده اظهار نظر ندارد، اتفاقا مشکل جامعه ایرانی این است که زیادی حاضر است.

مثلا چند شب من پیش جایی مهمان و پیرمرد جمع بودم همه حاضرین از سن‌های گوناگون تا جوان‌های ۲۰-۲۱ ساله بودند و همه در مورد همه چیز حرف می‌زدند و تحلیل و قضاوت می‌کردند این به نظرم از یک بابت چیزخوبی نیست، از بابت دیگر نشان می‌دهد جامعه بی‌تفاوت نیست و به همه چیز حساس است، اگر جامعه بی تفاوت بود که حکومت تا این اندازه برای مدیریت کشور مشکل نداشت، حکومت فغان می‌کشد، برای این‌که بخواهد این کشور را مدیریت کند اما نمی‌تواند.

هر روز در مجلس تعدادی از افراد نشسته‌اند لایحه تصویب می‌کنند در حالی‌که برای امور ساده، یک قانون هم کفایت می‌کند اما چرا هر روز و هر دوره‌ای یک قانون جدید می‌گذارند؟ این نشان می‌دهد جامعه به‌قدری مداخله می‌کند که برای هرر رفتارش نیاز به یک قانون جدید است. هر روز می‌بینیم که یک دستورالعمل جدید از حکومت برای کنترل چیزی صادر می‌شود. همه نیروها سیاست‌هایی دارند درنتیجه تزاحم نیروها اتفاق می‌افتد.

باید از جامعه ایرانی به عنوان جامعه زیادی حاضر یاد کنیم. اولا من جامعه ایرانی را جامعه بی‌تفاوت نمی‌دانم و دوما به‌جای آن تفاوت دیدگاه و گوناگونی گفتار و کردار وجود دارد. جامعه تصمیم گرفته که دیگر به نظام سیاسی کاری نداشته باشد و من اسم این تصمیم را نوعی فراموشی عرصه سیاست و حکومت در ایران می‌گذارم.

جامعه تلاش‌های بسیار زیادی برای اصلاح نظام سیاسی و اجتماعی کرد، مردم با گرایشات چپ، راست، اصول‌گرایانه و اصلاح‌طلبانه مشارکت حداکثر داشتند و این‌طور نبود که مردم فقط دوم خرداد حداکثری آمده باشند، بلکه در تمام دوره‌های بعد هم مشارکت حداکثر داشتند. دیگر این مردمِ بیچاره چه‌قدر باید به صدای اصول‌گراها و اصلاح‌طلب‌ها گوش بدهند؟
آنها برای چه آمدند؟ برای این‌که فضای تغییر را ایجاد کنند و به مدیران و کسانی‌که به عرصه حکومت رسیده‌اند اجازه دهند تغیرات را صورت‌بندی کنند، ولی چه اتفاقی افتاد؟ نظام سیاسی ایران در این‌که تصمیم بگیرد و حرکت به جلو داشته‌باشد، ناموفق بود و همیشه از این بابت که مردم مرا قبول دارند، دچار توهم شد و هر کسی رای آورد با خود تصور کرد می‌تواند اراده شخصی یا گروهی خود را اعمال کند.
همان‌طور که اگر نگاه کنید روسای دولت‌های ما از آن روزی که پیروز می‌شوند صدایشان بلند می‌شود، بلندتر حرف می‌زنند، داد می‌زنند و حکم صادر می‌کنند و این توهم ایجاد می‌شود که این رای برای آن‌هاست در صورتی‌که رای برای تغییر است نه متعلق به آن‌ها. هم اصول‌گرا و هم اصلاح‎ طلب‌ها به تغییر رای دادند. جامعه بود که به تغییر رای می‌داد اما حالا که می‌بیند این تغییر اتفاق نمی‌افتد پس می‌گویند:« ما دیگر این راه را پیش نمی‌بریم.»
پس این‌جا توقفِ رابطه است؛ تا دیروز پیوستی بین دولت و ملت و جامعه و حکومت وجود داشت اما در حال حاضر متوقف شده ‌است و فقط جامعه حاضر است، اما دخالتش را قطع کرده و منتظر حادثه است. این است که من نظام اجتماعی ایران را کاملا فعال، دانا وحساس می‌دانم که اراده کرده که در عرصه سیاست مشارکت حداکثری و مداخله نکند و اجازه دهد نظام سیاسی خودش هر کاری می‌خواهد انجام دهد و به نوعی نظام سیاسی را رها کرده است.

اما اشکال این است که نظام سیاسی فکر می‌کند چون جامعه خیلی با او درگیر نیست پس به آن تن داده است و می‌تواند به آن حکومت کند و مدام در حال صدور دستورالعمل است؛ در صورتی‌که این نشانه بی‌اعتنایی مردم است که راه خودش را می‌رود و نظام سیاسی هم درحال پیوند زدن خودش و دایره کشیدن و طناب کشیدن در اطراف خود است و مدام دایره زمانی خود را کم‌تر می‌کند.

یعنی معتقدید این بی‌اعتنایی نوعی ناامیدیِ سیاسی است یا این‌که پیگیری مطالبات است؟

اصلا ناامیدی نیست؛ تصمیم است. مردم می‌گویند دیگر امیدی به این نوع سیاست نیست. نه این که ما امید نداریم برای این که تغییری اتفاق بیفتد ولی این روش را نمیپذیرند یعنی قبول ندارند که نظام سیاسیِ ما با شیوه هایی که تا به حال در اختیار داشته است راهی برای برون رفت از مشکلات فراهم کند. زیست اجتماعی مردم را نگاه کنید و ببینید که چه قدر در مناسبات اجتماعی برای تغییر تلاش کردند؛ در سرمایه‌گذاری(دولت به مردم می گوید سرمایه‌گذاری کنید چون من می خواهم تونل و کارخانه بسازم مردم می آیند و خودشان کار خودشان را انجام می‌دهند و پول‌هایشان را حرام نمی کنند و هیچ کس پول در بانک نمی گذارد)

در یک دوره‌ای، حدود ۱۵ سال پیش مردم پول‌هایشان را در بانک می گذاشتند و اجازه می دادند حکومت با آن کار کند. تنها این دلیل دوبرابر شدن نرخ دلار نبود ولی یکی از دلایل عمده بود ولی مردم امروز فهمیدند که دولت ناتوان است و نمی تواند ارزشی به آن بیفزاید و پولش را در جیب و کارت خودش نگهداری می کند وکار اقتصادی انجام می دهد.

در مناسبات فرهنگی هم همین طور است. حکومت فیلم تولید می‌کند که بیننده ندارد اما در سینمای خانگی فیلمی تولید می‌شود که در اشل وزارت ارشاد و نظام سیاسی و فرهنگی نبوده است اما مخاطبان زیادی پیدا می‌کند. در کتاب خواندن هم همین طور است. کتابی که معرفی و توزیع میکنند خواننده ای ندارد ولی کتاب دیگری پرخواننده میشود؛ یا در روابط اجتماعی هم همینطور است مثلا به مردم میگویند فلان کار را نکنید و مردم آن را انجام میدهند به عنوان مثال چله امسال را مردم طوری جشن گرفتند که من در تمام عمر طولانی خود چنین چله ای ندیده بودم و مردم یک جشن اجتماعی گرفتند. نه این که بخواهم بگویم مردم در حال ناسیونالیست شدن به معنای منفی‌اش هستند بلکه دارند در مناسبات اجتماعی راه و مسیر خودشان را طی میکنند.
در موضوع فقر و نابرابری هم همین طور است و مردم با شکل دادن گروه های متعدد اجتماعی به دنبال مکانیزم هایی در جهت اقدامات حمایتی برای رفع نابرابری ها و مشکلات اجتماعی هستند؛ تعداد زیادی گروه های خانوادگی و اجتماعی کوچک حمایتی تشکیل داده اند و وام میدهند و از یک دیگر حمایت میکنند.

در جامعه مشارکت های اجتماعی وجود دارد و جامعه نمرده است، همه این موارد یعنی جامعه هرروز در حال قدرت گرفتن است اما در برخورد با نظام سیاسی اکثریت به این تصمیم رسیده اند که رهایش کنند تا ببیند سرانجامش چگونه خواهد شد.

شما در دانشگاه حضور دارید و با بچه‌های دهه نودی که نسل زد Z خوانده می‌شوند و از سال گذشته هم خیلی بیشتر مطرح شده‌اند در ارتباطید؛ مواجهه آن‌ها را با نظام سیاسی چطور برداشت می‌کنید؟

آن‌ها نیروی مهم ساماندهی همین قصه هستند، چون بچه‌های نسل‌های قبل‌تر که دیگر در دانشگاه نیستند و مدیران، کارمندان و کشاورزان کشور شده‌اند و هنوز علقه و حساسیت‌هایی نسبت به این نظام سیاسی دارند، اما این نیرو به دلیل این‌که در فضای جمهوری اسلامی تولید نشده‌اند(جمهوری اسلامی متاسفانه توانایی نداشته است که برای خودش به صورت حداکثری نیرو تولید کند و اگر هم نیرویی داشته نیروهای گلخانه‌ای بوده‌اند که جمعی را به گوشه‌ای بردند و آن‌ها را تربیت کردند و همین نیروهای گلخانه‌ای امروز در حال چرخاندن حکومت هستند. اینان اصلا درکی از جامعه ندارند و تا به مردم متصل می‌شوند دعوایشان می‌شود که بسیار عجیب است، این نیروها تا به جمعی برخورد می‌کنند دعوا و خشونت شکل می‌گیرد، منشا این خشونت نظام سیاسی است) و در متن اجتماعی غیرحکومتی و غیرسیاسی رشد کرده و دغدغه‌اش زیست اجتماعی و زندگی است.

این نسل واقعا به دنبال زندگیست، این خیلی موضوع عجیبی است که مردم با وجود مشکلات اجتماعی و اقتصادی فراوان حرکت‌های رادیکال پیشه نمی‌کنند، این مردم باید هرروز در خیابان‌ها در حال تظاهرات باشند اما این کار را نمی‌کنند، البته اگر دعوایی پیش بیاید این کار را هم انجام می‌دهند مثلا در ماجرای «مهسا امینی» هم آن‌ها آتش زدند و هم این‌ها، چون دعوا بود.
مردم با پوست و استخوان خود این وضعیت نابسامان را درک می‌کنند اما برای این که بانک آتش بزنند به خیابان‌ها نمی آیند؛ چرا این کار را انجام نمی‌دهند؟ چون مکانیزم‌های اجتماعی حیات و زیست خود را پیدا کرده‌اند و راه‌حل را در این کار نمی‌بیند و به سمت سامان‌دهی مناسبات اجتماعی می‌روند و این به نظر من که جامعه‌شناسی خوانده‌ام و جامعه ایرانی را دوست دارم درخشان‌ترین نقطه تاریخ اجتماعی ایران است، چرا که جامعه ایرانی در حال قوی شدن است و دارد مکانیزم‌های خودترمیمی و خودسامان‌دهی‌اش را پیدا می‌کند طوری‌که هر اتفاقی در عرصه سیاست بیفتد نمی‌تواند تخریبش کند.
به همین دلیل است که وقتی این همه فغان می‌کشند که طلاق نگیرید، در جامعه طلاق اتفاق می افتد یا با این‌که می‌گویند ازدواج کنید جامعه ازدواج نمی‌کند یا زمانی‌که می‌گویند برای فرزند آوری پول می‌دهیم و حمایت می‌کنیم، این اتفاق در جامعه رخ نمی‌دهد و در جواب می‌گوید این چیزهایی که تو می‌گویی دلیل منطقی برای ازدواج نکردن و طلاق گرفتن و بچه نیاوردن ما نیست و دلیلش چیزهای دیگری است که خودمان می‌توانم حل کنیم و هزینه‌اش را هم می‌دهیم.

نمونه‌هایی که شما گفتید به بی‌تفاوتی نزدیک‌تر است یا لج‌بازی سیاسی؟

خیر، به خودتصمیمی نزدیک است تا به بی تفاوتی سیاسی. جامعه ایرانی جامعه‌ای شده که خود را در جهت تزاحم با نظام سیاسی قرار نمی‌دهد زیرا احساس می‌کند هزینه برخورد با نظام سیاسی بالاست. نظام سیاسی هم اعلام کرده که هر نوع حادثه‌ای برایم پیش بیاید هزینه را بالا می‌برم و وقتی مردم می‌بینند که هزینه‌ شان بالا می‌رود کناره‌گیری می‌کنند و در پاسخ می‌گویند ما می‌خواستیم به شکل دموکراتیک و مدنی مسئله‌ای را حل کنیم اما حالا که قرار است هزینه بدهیم این کار را نمی‌کنیم.

در ادامه برخی فکر می‌کنند مردم وقتی از این کار فاصله می‌گیرند به سمت سکشوالیتی می‌روند اما این‌طور نیست آن‌ها در حال دنبال کردن مکانیزم حیات اجتماعی خود هستند؛ چراکه جامعه برای خود دو صفت در نظر می‌گیرد یکی این‌که خود را با فرهنگ می‌داند و دیگری این‌که می‌گوید من سابقه‎ تمدنی کهن دارم و امروز به وجود نیامده‌ام.

وقتی مردم دست به تاریخ فرهنگی خود می‌برند راه‌حل های زیادی برای عبور از مشکلات پیدا می‌کنند. ظاهرا این‌طور است که مردم فقط به ادبیات و شعر مراجعه می‌کنند، در حالی‌که اشکال جدید موسیقیایی هم در ایران تولید می‌کنند و این بسیارعجیب است که در مراوده با جهان غرب و موسیقی قدرت‌مند غرب این جامعه در حال پیدا کردن ساحت‌های جدیدی از موسیقی است. در تنظیم روابط هم همین‌طور است. ما مدام می‌ترسیم و می‌گوییم که جوانان به پیرترها اهمیتی نمی‌دهند اما به طور مثال من دانشجویی دارم که با من در حال کار کردن بر روی موضوع بیرون افتاده‌های اجتماعی و سالخورده‌هایی است که خانواده‌ها در خیابان می‌گذارند.

موردی بسیار غم‌انگیز وجود داشت که خانواده‌ای سالمندشان را برای تحویل به خانه سالمندان برده بودند اما چون نتوانستند از پس هزینه‌ها بر بیایند او را همان‌جا رها کرده بودند و تا صبح فرد سالخورده طعمه سگ‌ها شده بود، این موضوع بسیار غم‌انگیز است اما دانشجو در حال بازبینی این موارد است و به همین دلیل است که جوان حاضر نیست بچه بیاورد چون می‌داند فردا برای فرزندان دردسر خواهد شد ، او از امروز به فکر پیری خود است.

ما فقط از یک سو نگاه می‌کنیم و طرف دیگرش را در نظر نمی‌گیریم که چرا من باید هزینه کنم فرزندی بیاورم و در نهایت تنها شوم؟ او تصمیم می‌گیرد که به خودش و زندگی خودش رسیدگی کند و خودش را با آماده کردن بدنش و سامان دادن تفریحش برای پیری آماده ‌کند و یک بچه هم بیاورد که نسلش را پرورش دهد نه مثل دوره قبل که چندین فرزند داشتند و در نهایت از آن چندگانه نسلی حاصل می‌شد اکنون خودش را تا لحظه آخر سالم نگه می‌دارد که دچار بیرون افتادگی نشود این تصمیم عجیبی است که جامعه دارد می‌گیرد ولی ما نمی‌بینیمش و به جامعه اهانت می‌کنیم و می‌گوییم خودخواه است، می‌گوییم چرا به صورت و بدن و زیباییتان توجه می‌کنید؟ که او پاسخ می‌دهد من نمی‌خواهم در ۴۰ سالگی تمام شوم خودم را آماده می‌کنم که تا ۷۰ سالگی زندگی کنم و این تصمیم مهمی است.

پس بی تفاوتی نسبت به سیاست است اما ساحت خودکنترلی جامعه درحال پیش رفتن است. اگر بخواهیم بررسی کنیم این اتفاق در نهایت به چه خواهد رسید؟ در پاسخ می گویم نظام سیاسی بالاخره در دوره‌ای از اولدرم بولدورم دست برخواهد داشت و زمانی می‌رسد که می‌بیند کسی جز خودش در مقابلش نیست و جامعه‌ای وجود ندارد و برای همیشه رفته است؛ مثلا تصور کنید اگر در خیابان اتفاقی می‌افتد و هیچ‌کس نیست و فقط خودِ حکومت و نظام سیاسی حضور دارد، قیل و قال بین خودشان اتفاق می‌افتد.

زمانی که این اولدورم بولدورم تمام شود دوره فرسایشی و مضمحل شدن فراخواهد رسید و نیروها کم‌کم جدا می‌شوند و به جامعه می‌پیوندند. در حال حاضر هم این اتفاق افتاده است (از خانواده ای ۱۰۰ نفری پرس‌وجو کردم و مطلع شدم که فقط دونفرشان ایده‌های رادیکال حکومت را دنبال می‌کنند) و کم‌کم فروریختن ادامه پیدا می‌کند و در نهایت نظام سیاسی غیرقلدری به وجود خواهد آمد که جامعه خواستار آن بوده‌است و در خدمت نظام اجتماعی قرار خواهد گرفت. آن‌جا احتمالا دموکراسی شکل بگیرد؛ چون دولت دموکراسی، دولت در خدمت و خدمت‌گذارنیازمند است، دولتی که مشروط ظهور و افول می‌کند و این شرایط مشروط را جامعه در حوزه های مناسبات سیاسی، قدرت ومقاومت تعیین و حکم می‌کند.

اگر سعی کنیم که نظم و ثباتمان را حفظ کنیم در آینده‌ای نه چندان دور ما دولت مدنی و دموکراسی ناخواسته ممکن را (به جای دموکراسی غلطی که با مبارزات سیاسی اتفاق می‌افتد این از آن موارد غلطی است که به ما خوراندند که برای رسیدن به دموکراسی لازم است مبارزه کنیم و اتفاقا ما نباید برای دموکراسی مبارزه کنیم) خواهیم داشت.

یعنی جامعه مسیر طبیعی‌اش را پیدا می کند؟

بله، پیدا می‌کند چون چاره‌ای نیست. سه راه برای رسیدن به دموکراسی وجود دارد یکی رابطه تعاملی است که همیشه بهم ریخته است، یکی مبارزه همه جانبه که هزینه بالایی دارد و راه سوم این است که رقیب ضعیف و کم‌قدرت شود و نه به این معنی که خودمان هم انقدر بایستیم که ضعیف شویم بلکه جامعه که درحال قوی شدن است اما نظام سیاسی قلدر کم‌کم به سمت ضعف حرکت می‌کند و در نهایت سرخود را می‌تراشد و به مناسبات تن می‌دهد، من فکر می‌کنم این اتفاق می‌افتد، مشروط به حفظ ثبات و نظم.

ما نباید برای فروپاشی، اشغال سرزمینی یا جنگ جدید اراده کنیم. هرسه وجود دارد عده‌ای برای فروپاشی اراده می‌کنند که سال پیش تز فروپاشی علم شده بود، عده دیگری مسئله‌شان این است که از بیگانگان برای اشغال سرزمینی دعوت کنند و یکی دیگر از راه‌ها هم رها شدگی و اجازه دادن به جامعه است برای آن که حرکت طبیعیش اتفاق بیفتد که امروز در متن اجتماعی در حال اتفاق افتادن است.

ما ایرانیان مسلمان شیعی به طور مطلق خانوار مداریم و مفاهیم حمایت، حیا، غیرت، دوستی و محبت برایمان در خانواده مطرح است، اما امروز این مجموعه دچار تغیرات بنیادین و حیاتی شده است. تا دیروز می‌گفتیم حفظ سلسله مراتب خانوادگی و همه در اختیار و در خدمت مرد باشند، اما امروز این مفهوم در حال تغیر کردن است وبه نظر من به سمت پذیرش دیگری یعنی زن و فرزندان می‌رویم و یک نوع برابری پنهان جنسیتی و انسانی درون خانواده در حال شکل گیری است.

در این جابه‌جایی آمار طلاق، خشونت، خودکشی، عدم ازدواج و نیاوردن فرزند افزایش یافته‌است و این‌ها طبیعی است چون اتفاقی بزرگی در حال رخ دادن است و من آن را مطلوب می‌دانم. بچه نیاوردن و ازدواج نکردن به نظر من می‌تواند خوب باشد چون باعث می‌شود که افراد به علت اجبار به ازدواج به آن تن ندهند و ازدواج نکنند که ازدواج کرده باشند.

ما در نسل‌های گذشته ازدواج می‌کردیم چون از سوی خانواده هایمان مجبور بودیم و نمی‌فهمیدیم، یا برای دختر یا پسری که به دنیا می‌آمد همسر تعیین می‌کردیم، باید این‌ها دور ریخته شود. جامعه طبیعی وقتی به یک حدی می‌رسد دیگر معنا پیدا می‎کند و می‌گوید من ازدواج می‌کنم اما نه بر اساس رابطه سکشوال و هم‌خانگی بلکه انسان‌ها براساس مناسبات، ازدواج می‌کنند و به دنبال همسر می‌گردند و مکانیزم‌های همسریابی متفاوت می‌شود تا همان‌جا قبیله و خانواده می‌توانست حکم کند. به همین ترتیب فرزندآوری هم همین‌طور می‌شود و قص علی هذا.

من می‌گویم ما در این فرآیند قرار گرفته‌ایم و جامعه در حال تغیر کردن است و نیازی به قیل و قال درباره این که جامعه در حال فروپاشی است نداریم، من هزاران بار مثال زده‌ام وقتی کسی می‌خواهد از سر بالایی به جایی برسد نفس نفس می‌زند اما وقتی به نقطه مطلوب برسد دیگر آرام می‌شود و رسیدن برایش لذت‌بخش می‌شود و می‌بیند که توانسته راه طولانی را برود.

امروز ما در حال نفس نفس زدن هستیم اما آن‌ها این را به عنوان گناه تلقی می‌کنند و از آن به عنوان امر ناپسند و بد یاد می‌کنند در حالی که این صفتِ جامعه متحرک است که خسته نمی‌شود و حرکت می‌کند تا به نقطه مطلوب برسد. در این مرحله این موارد آسیب نیست و مثبت است، چنان‌چه به یک الگوی ثابت تبدیل شود. همه افراد به ازدواج نکردن دعوت نخواهند شد و همه مردم جامعه به دنبال سکشوالیتی نیستند و آن را نمی‌پذیرند و در این کشور به سمت این نظریه مارکسیستی که میگوید هیچ کس نباشد و بنیان خانواده وجود نداشته باشد و همه متعلق به هم باشند، وجود ندارد.

زمانی‌که مغول‌ها این کشور را صاحب شدند فقط شهرها را تصاحب نکردند بلکه همه مردان کشتند و همه زنان را تصاحب کردند و آن‌جا اجازه ندادند این اتفاق رخ دهد یا اعراب به ما حمله کردند و مردان را کشتند و زنان را تصاحب کردند اما دوباره بازگشت به خانواده اتفاق افتاد. در حال حاضر هم همین‌طور است و ما نوعی هزینه را با نفس نفس زدن‌هایمان تقبل می‌کنیم اما به سمت بالا هم حرکت می‌کنیم و من امیدوارم که با نوعی ثبات و بقا و عدم اجازه مداخله به دیگران، فروپاشیده نشویم تا بتوانیم در این فرایند سخت به تصمیمات دقیقی برسیم مثل آن تصمیمی که در حوزه انتخاب دین صورت دادیم.

در آن زمان اعراب به ایران آمده بودند که دین قبایلی و اموی را برای مردم اعمال کنند اما در نهایت مردم به شیعه رسیدند که به دنبال حذف نابرابری و نفی ستم است و نه پذیرش ستم واین انتخاب ما در موضوع دین بود و در فرهنگ هم به همین شکل است مغول‌ها آمدند که دین و ادبیات و مناسبات اقتصادی ما را تغییر دهند اما جامعه به طرز عجیبی فرهنگ ایرانی – اسلامی را از آن بیرون کشید و بعد معنا کرد و مردمان در سایه آن همه جهان را نمایندگی کردند و بر آن اثر گذاشتند. امروز هم ما در حال حرکت به این سوییم و شرایط سخت زیست اجتماعی و اقتصادیمان موجب شده است که حرکت کنیم و تغییرات به شکلی فراگیر باشد و همه ایرانیان کنش‌گران خلاق در تغیر اجتماعی و فرهنگی باشند.

هیچ زن و مردی در ایران درباره مسائل فرهنگی- اجتماعی بی موضع نیست وهمه داعیه تغییر دارند و می‌دانند اگر قدری تند شوند فروپاشی اتفاق می‌افتد و بحران سرزمینی و بحران نظام سیاسی پیش می‌آید و بعد هم خشونت شکل می‌گیرد، پس مدام از آن اجتناب می‌کنند و با معضلات فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی و خانوادگی سر می‌کنند اما در حال تغیر دادن خانواده و فرهنگ هستند.

نگاه شما قدری خوش‌بینانه نیست؟

خیر من جامعه شناسم و خوش‌بینانه نیست.

جامعه شناس هم ممکن است خوش‌بینانه ببیند.

خیر، من گزاره فروپاشی را در ایران غیرممکن می‌دانم. افرادی که از فروپاشی حرف می‌زنند فروپاشی فرهنگی و سیاسی را کنار هم در نظر می‌گیرند. فروپاشان از کنار گذاشتن روحانیون و اسلام حرف می‌زنند اگر همه این‎ها فروپاشیده شود چه چیزی برای مردم باقی خواهد ماند؟ اربعین اراده حکومت است اما چه کسانی می‌روند؟ مردم، و این‌طور نیست که حکومتی‌ها بروند و جالب است که مردم در حال صورت بندی اربعین هستند.

حکومت منفعت بین المللی و سیاسی‌اش را می‌برد اما مردم حضور پیدا می‌کنند و آیا برای این است که یک دیدگاه سیاسی را شعار دهند؟ خیر، خودشان با عشق می‌روند و زیارتشان را انجام می‌دهند. پس کسی که فروپاشی را مطرح می‌کند و از آن به صورت درهم حرف می‌زند فی‌الواقع مقاومت اجتماعی از آن بیرون می‌زند.

آنها که در خارج از کشور ۸ نفره نشسته‌اند و شورایی تشکیل داده‌اند، شورایشان صادقانه برای عبور از جمهوری اسلامی نبود بلکه برای عبور از ایران معاصر و برگرداندن ایران به ۱۰۰ سال پیش بود.

من از آن جا که در جامعه سیر می‌کنم می‌بینم که مکانیزم‌های تغییر چگونه است که با سختی در حال اتفاق افتادن است، اما بدبین نیستم چون همان‌طور که می‌بینید ما در این ۴۰ سال گذشته ۴۰۰ سال به سمت بهبود شرایطمان حرکت کردیم. در دوران آقای هاشمی وزیر علوم فردی به نام آقای هاشمی بود که فرد جالبی بود و ایشان علیه شاهنامه فردوسی موضع گرفت و گفت متن الحادی است اما امروز می‌بینیم که بسیاری از مردم فردوسی می‌خوانند و شاهنامه خوان شده‌اند.

مردم قرآن می‌خوانند اما درکنارش فروغی، ایرج افشار و عطار و … هم می‌خوانند و این تنوع افراد است که درونش تنوع منابع اتفاق می افتد. از طرف دیگر عده‌ای اخبار غزه را دنبال می‌کنند و برایش ناراحتند اما کنش جمعی انجام نمی‌دهند چون نمی‌خواهند مشارکت ما در پیدایش جنگ شکل بگیرد و حکومت را برای ورود به جنگ آماده کنند.

چنین اتفاقی در هیچ کجای دنیا رخ نمی‌دهد که مردم برای مردمان کشور دیگری ناراحت باشند اما از کنش جمعی پرهیز کنند تا با این کار بگویند ما از جنگ استقبال نمی‌کنیم وصلح می‌خواهیم. این اتفاقات عجیب است اما ما آن‌ها را بیان نمی‌کنیم و احساس می‌کنیم که همه ما به نظامی عجیب تن داده‌ایم و حکومت هم دارد کار خودش را می‌کند و هر آن ممکن است فروبریزد، اما به نظر من هیچ گاه ایران به لحاظ اجتماعی و فرهنگی فرونخواهد ریخت اما احتمال فروریخت نظام سیاسی وجود دارد.

زمانی در کشور نقش گروه یا اشخاص مرجع مانند آقای خاتمی در میان اصلاح‌طلبان یا جامعتین در اصول‌گرایان مطرح بود، یا حتی فعالیت‌های سلبریتی‌ها بسیار پررنگ و تاثیرگذار بود، اکنون انتخابات مجلس را در پیش داریم ولی هیچ خبری از این افراد نیست اگر هم خبری باشد آن اقبال دیگر وجود ندارد، شما دلیلش را چه می‌دانید؟

جوابش را دادم؛ جامعه دیگر حاضر نیست تن به کمک کردن به نظام سیاسی بدهد.

یعنی حتی از این افراد هم عبور کرده است؟

این افراد می‌گویند ما دیگر این کار را نخواهیم کرد و شیوه‌های قدیمیان غلط بوده است. اگر شما به تک تک افرادی که نام بردید رجوع کنید می‌گویند که ما خطا کردیم وشیوه‌هایمان غلط بوده و فکر می‌کردیم جواب می‌دهد اما جواب ندادند.

همان افرادی که نام بردید اگر دو سال اراده کنند و حرف‌هایی را مداوما تکرار کنند تاثیرگذار خواهد بود، یک خواننده پاپ یا یک فرد معمولی هم می‌تواند اثر گذار باشد پس چطور فردی مهم به عنوان شخصیتی سیاسی یا فرهنگی نمی‌تواند اثر بگذارد؟ برای این‌که او از عمل خود دست برداشته است و به اضطرار حضور پیدا می‌کند، چون می‌داند نتیجه نمی‌دهد. همه آن‌ها از نوع تزهای مشارکت سیاسی در نظام سیاسی عبور کرده‌اند؛ چون در همه‌جا هم راست‌ها و هم چپ‌ها شکست خورده‌اند، جز یک گروه سازمان‌یافته گلخانه‌ای که درحال فغان کشیدن و کار کردن هستند.

قرار نیست گروه‌های مرجع همیشه نتیجه یکسان بدهند و یک جوره عمل کنند آن‌ها در موقعیت‌های مختلف جابه‌جا می‌شوند و شیوه‌ها و نحوه بروز،عمل و اظهارنظرشان تغییر می‌کند و ثابت نمی‌ماند. زمانی نظامی‌ها در ایران مرجع بودند اما دیگر نیستند؛ زیرا در همه چیز مردم می‌گویند شما مسئولید و یا زمانی دیگر روحانیت گروه مرجع بود و امروز جامعه می‌گوید شما مسئول شرایط هستید و به این ترتیب گروه‌های مرجع تغیر می‌کنند به سلبریتی‌ها، دانشگاهی‌ها ،هنرمندان، کنشگران و نوآوران اقتصادی و مهاجران، ولی واقعیت این است که راه نجاتی برای ورود و خروج این وضع موجود وجود ندارد پس ما دست برمی‌داریم و به راه خودمان ادامه می‌دهیم.

مثلا یک خواننده شعری را می خواند و ۱۰ میلیون از آن بازدید می کنند دلیلش هم این است که او فردی مهم و مرجع است. ما چون شرایطمان را سخت کرده‌ایم وبسته‌ایم و نظام سیاسی سخت‌گیرانه برخورد می‌کند و اجازه کنش آسان نمی دهد حتی همین گفت‌وگوی امروز را شما نمی‌توانید کامل پخش کنید و گزینشش خواهید کرد اما متن آن باقی خواهد ماند. جامعه در حال عمل کردن به این صورت است.

نقش شبکه‌های اجتماعی در دهه اخیر خیلی پر رنگ شده است؛ فکر می‌کنید این آگاهی‌بخشیِ بیشتر به مردم نوعی خوداجتهادی به آن‌ها داده است؟

اولین نقش شبکه‌های اجتماعی افشاگرانه بوده تا آگاهی بخشی. منطق و راه آگاهی بخشی فرق می‌کند. برای آگاهی بخشی نیاز به استدلال مستمر و ارجاع به متون و اتفاقات تاریخی است. اما این که تکه تکه گزینش‌هایی صورت گیرد و بخش‌هایی را بزنند، مثل تفنگ ساچمه‌ای است که افراد را نمی‌کشد اما آسیب‌زننده است، این عمل افشاگری است.

یعنی نقش منفی دارد؟

خیر، فقط افشا می‌کند نه این که آگاه کند. پشتش و دامنه این اتفاق چگونه است؟ این‌که وقتی سیستم باز می‌شود مدام به شما اطلاعات داده می‌شود، این افشاگری تا حدی جالب است اما استمرارش بلاتکلیفی اجتماعی، سیاسی ایجاد می‌کند. اتفاقا فضای مجازی می‌تواند به فقدان مشارکت اجتماعی منجر شود و یک نتیجه دیگرِ آن هم عبور از فروپاشی است، اگر فضای مجازی وجود نداشت فروپاشی در دستور کار ما بود.

در فضای مجازی تضارب آرا و اطلاعات متفرق وجود دارد و درست است که کسی را در فلان جا افشا می کند ولی برادر ولیعهد را هم افشا می‌کند و این قدرت فروپاشی و تغیرات رادیکال را منتفی می‌کند، اما در قسمت پنهانش گروه‌های رسمی را هم از مشروعیت و اعتبار می اندازد، مثل شبکه خبر صداوسیما که مدام می‌خواهد همان کلیشه‌های قدیمی را به مردم القا کند و باید هم همین کار را انجام دهد اما دیگر کسی آن را نمی‌بیند و به سمت آلترناتیو و فضای مجازی حرکت می‌کنند و از آن عبور می‌کند و به رقیبش بیشتر اعتماد می‌کند. این است که مردم ایران بیش از این که به صداوسیما اعتماد کنند کانال رقیب را می‌بینند.

اگربگوییم ۵۰ درصد مردم ایران تلویزیون می‌بینند، ۳ درصد تلویزیون ایران و ۴۷ درصد رقیب را تماشا می‌کنند و این باعث می‌شود چیز دیگری از آن خارج شود که هم می‌تواند خطرناک و هم مثبت باشد.

اشاره کردید که اگر شبکه‌های اجتماعی نبود، مشارکت مردم بیشتر بود؟

بله و احتمال فروپاشی هم بیشتر بود. اگر شبکه‌های اجتماعی وجود نداشتند ما همیشه منتظر ورود مجموعه ای از هواپیماهایی از آمریکا برای تغیر رژیم یا منتظر کودتا بودیم یا ورود آن اسب‌سوارانی بودیم که از آسمان بیایند و مارا نجات دهند اما همه آن‌ها منتفی شده ‌است و دیگر وجود ندارد.

یعنی فضا واقعی‌تر شده است؟

واقعی‌تر شده است و افراد اطرافشان را می‌بینند و کسی برای فروپاشی اقدامی نمی‌کند و اصلا نمی‌شود این اقدام را انجام داد. این موضوع برای ثبات و نظم مثبت است اما منفی‌اش این است که فقط افشا می‌کند و آگاهی تولید نمی‌کند.

تولید آگاهی نیاز به در اختیار بودن، مرید و مرادی، پذیرش و درونی کردن و خوردن وپس دادنِ ایده دارد اما درفضای مجازی ذهن کار نمی‌کند.

نقش زنان جدا در سال‌های اخیر در ساختار سیاسی- اجتماعی کشور بسیار پررنگ‌تر شده‌است و به نوعی در ساختار مدیریتی و سیاسی کشور ورود کرده‌اند، نقش آن‌ها را در ادامه راه چطور پیش‌بینی می‌کنید؟

ما نقش زن را به رسمیت نمی‎ شناختیم و او را نمی‌دیدم اما او حضور داشت و در حال انجام وظایف خود بود. زنان ایران همیشه حضور داشتند، حتی در انقلاب اسلامی. حضرت امام توجهش را از مردان برداشت و خانم‌ها را خطاب قرار داد و آن‌ها به خیابان آمدند و انقلاب شد.

این زنان کجا بودند و چطور حضور پیدا کردند؟ آن‌ها فقط یک ساعت آمدند اما دعوتی که ایشان از ورودِ زنان کرد برای سال آخر انقلاب بود اینان از قبل آماده بودند که آمدند اما چون عملشان محدود بود در خانه، محله و نزد اقوام بود اما همین‌که درها باز شد همه بیرون آمدند. زنان ما هم‌چنان حضور داشته‌اند یا در پشت مردان، یا در تصمیم‌گیری‌های اصلی خانواده یا اقتصاد و مناسبات محلی خانوادگی بودند.

اتفاقی که در جمهوری اسلامی افتاد این بود که با فشاری که به آموزش عمومی آورد باعث شد که دردسر برای نظام سیاسی به‌وجود آورد بعدهم رسانه و فضای مجازی و از همه مهم‌تر مسائل انقلاب و مشارکت در انقلاب بود. نگفتند مردان بیایند گفتند خانم‌ها بیایند. رهبری این بار هم درباره انتخابات گفتند خانم‌ها مردانشان را مجاب کنند چون به این نتیجه رسیدند که قدرت در جای دیگر و در دست زنان است و نه باعشوه‌گری بلکه با قدرت، به همین دلیل نظام‌های سیاسی دنیا اول زنان را مجاب می‌کنند.
در دوره احمدی‌نژاد یک وزیر بهداشت و درمان خانم بود که در نهایت هم او را بیرون کردند چون روی او فشار آمده بود. چهار نفر نماینده زن در مجلس می‌گذاریم که آن‌ها هم با حرف‌هایی که می‌زنند بیشتر شبه‌زن هستند تا زن و بیشتر حرف‌هایشان مردانه است، پس بخش سیاسی این‌طور است و زنان به جامعه رفته‌اند و در حال تمسخر کردن همه چیز هستند، نظام سیاسی – اجتماعی را تحت فشار قرار داده‌اند و بخش مهم تحولات شده‌اند. در جنبش مهسا زنان کنشگر بودند و مادران مدیریت می‌کردند.

بخشی از مردان هم با آنها همراه شدند.

مردان در اختیار بودند. در ایران مردان در اختیار زنان هستند بر خلاف آن‌چه تصور می‌کنیم که مردان زنان را مدیریت می‌کنند. من دانشجوی دکترایی داشتم که پایان‌نامه‌اش درباره این موضوع بود که زنان تکنیک‌های متفاوتی در مدیریت مردان دارند که برای حرکت‌های اجتماعی یا عدم حرکت اجتماعی آنان به‌کار می‌گیرند و با دعوا و فغان نیست، اما چون ما به آن‌ها توجه نمی‌کنیم فکر می‌کنیم آن جمع منفعل شده‌است و به یک باره اقدام می‌کند، اما این‌طور نیست او همیشه حضور دارد و دارای قدرت است و یا ما به آن‌ها اجازه کنش جمعی می‌دهیم یا نمی‌دهیم واگر ندهیم آن‌ها خودشان راهشان را پیدا می‌کنند.

هیچ مردی نمی‌تواند در خانه تصمیمی بگیرد مگر این‌که تایید زن باشد و این نشان می‌دهد که زن دارای قدرت است و می‌داند که قدرت دارد و از آن استفاده می‎کند. ما در نظام سیاسی مان که امروز شبه پارلمانی شده اجازه ورود زنان را نمی‌دهیم و او هم کناره می‌گیرد. یکی از راه‌ها برای تغییرات اجتماعی در منازل گروگان گرفتن فرزندان توسط زنان است، مادران و فرزندان در دعوا یک طرفند و پداران یک سوی دیگرند و در جوامع کلان هم همین‌طور خواهدبود. ۳۰ سال است که جامعه شناسی فغان می‌کشد که تحولات اجتماعی در دست زنان و جوانان هست و خواهد بود و مردان نیروهای دنباله‌رو خواهند بود و کنش‌گران اصلی نخواهندبود. به همین دلیل ما در تحولات قانون اساسی خواهیم دید که رییس جمهور زن خواهیم داشت و چاره‌ای نداریم جز این‌که پیش‌بینی کنیم که کشور رییس‌جمهور زن هم می‌خواهد و دیگر دعوا سر این نخواهد بود که مدیرکل زن باشد یا نه. به نظرم به سمتی خواهیم رفت که زنان قدرتمند شوند.

آقای دکتر! امروز مسئله‌ای به نام گسست نسل‌ها داریم؟

چنین چیزی نداریم، تفاوت است.

تفاوت که وجود دارد، اما تفاوت چشم‌گیری است و با توجه به این تفاوت آیا آن اتفاق مثبت که می‌گویید رخ خواهد داد؟

جامعه را ثابت نگه‌نداشته‌ایم و عده‌ای را از آن بیرون نکشیده‌ایم بلکه جامعه درحال تغییر است و افرادش هم همین‌ها خواهند بود، منِ ۷۰- ۸۰ ساله که دیگر حتی توان راه رفتن هم ندارم، قدرت تصمیم‌گیری هم که ندارم و نسل ما بی‌قدرت است، اما نسل جدید آگاهی و سواد و اراده تغیر دارد و جامعه همیشه برای این نسل مدیریت می‌شود و ما باید کاری کنیم که جامعه برای آن‌ها آماده شود.

این که می‌گویند نسل زد حرف غلطی است و تغییرات اجتماعی متعلق به جوانان است. در دوره انقلاب هم حضرت امام گفت:«جامعه متعلق به اینان است شما روزی گفته‌اید که در خدمت اعلیحضرت هستید اما امروز دیگر اینان هستند که تصمیم می‌گیرند» پس چطور می‌شود که امروز ما معادله را تغییر می‌دهیم و آن‌ها را نسل زد می‌خوانیم و از گسست نسلی صحبت می‌کنیم؟ اکثریت جامعه جوانان هستند و امکانات، توانایی، اراده، میل و خواسته و آرزوها برای این‌ها و بقیه مرده‌اند.

دموکراسی یعنی این‌ها می‌آیند سرکار، هرچند که آقای رئیسی تعدادی جوان بی‌سواد را وزیر و وکیل کرده است اما قرار نبود که این‌ها بیایند، قرار بود نابغه‌ها بیایند. جوان کسی است که بتواند تحولات ایجاد کند. وقتی خود رهبری رییس جمهور شدند چند ساله بودند؟ جامعه متعلق به جوانان است و من اصلا این تحلیل را قبول ندارم من تنها جامعه‌شناس ایرانی هستم که درباب تحولات نسلی کار کرده‌ام و قبول ندارم که گسست است بلکه دگرگونی نسلی داریم و او مختصات اجتماعی است بلکه ما و این آقایان هستیم که باید به موزه برویم، طلبه‌های امروز هم با طلبه‌های دوران اوایل انقلاب هم‌شکل نیستند و نمی‌توانیم بگوییم که مفتضح شده‌اند بلکه براساس مقتضات جامعه هستند.

همین نسل Z در جریان جنبش مهسا و بعد از آن درگیر اقدام مسلحانه نشد، اما ما پیش از انقلاب وارد این فاز شدیم. از یکی از آنها پرسیدم حتی بحث هایی در این باره بین شما نیست؟ گفت نه اصلا. فکر می کنید چرا؟ چون آنها هنوز به روش‌های دموکراتیک امید دارند.

منبع: خبرآنلاین

The post آزاد ارمکی: نسل جوان هنوز به روش‌های دمکراتیک امید دارد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

در اطلاعیه این کمیته آمده است: کمیته ویژه منتخب رئیس جمهور پس از ابلاغ رئیس‌جمهور کار خود را آغاز کرد و تاکنون حدود ۲۷ جلسه داشته است و در راستای اقدامات خود دو کارگروه علمی پژوهشی و حقوقی خاص با ترکیبی از شخصیت های حقوقی مرتبط همچنین اشخاص حقیقی از مراکز دانشگاهی و پژوهشی تشکیل داد.

این اطلاعیه افزود: وظائف کارگروه حقوقی خاص، تحلیل و بررسی علت و چرایی بروز ناآرامی های سال ۱۴۰۱ و ریشه یابی زمینه‌ها و عوامل درونی و بیرونی و فرآیندی که طی کرده است؛ نتایج این کارگروه می‌تواند پس از ابلاغ به دستگاههای مرتبط موجب رفع بسیاری از چالش‌ها، تهدیدها و نارضایتی‌ها شود و زمینه‌های نارضایتی و ناآرامی‌ها را کاهش دهد تا از بروز آنها پیشگیری و جلوگیری شود.

این اطلاعیه انجام سفرهای استانی را از دیگر اقدامات کمیته ویژه عنوان کرد و افزود: بر این اساس فهرستی از استان‌های کشور و افرادی که لازم است با آنها ملاقات شود اعم از خانواده‌های شهیدان، کشته شده‌ها، مصدومان و مجروحان و کسانی که به اموال و دارایی های آنان آسیب های قابل توجه وارد شده تهیه می‌شود و با انجام سفر استانی و دیدار و ملاقات با آنها پرونده‌های آنها به همراه مستندات و مدارکی که ارائه کرده‌اند در کمیته‌ای مشترک با مسئولان استان‌های مربوطه مورد بررسی قرار گرفته و در مورد هر یک تصمیم‌گیری می‌شود. در این مورد نیز تا کنون اعضای کمیته ویژه به برخی استان‌ها سفر کرده و وظایف مذکور را دنبال کرده است.

در این اطلاعیه که به امضای حسین مظفر رئیس کمیته ویژه منتخب رئیس جمهور رسیده، آمده است: همانگونه که در اطلاعیه‌ای که در وبگاه کمیته ویژه منتخب رئیس جمهور منتشر شد به دنبال نا آرامی‌های سال ۱۴۰۱ رئیس جمهور محترم اقدام به تشکیل کمیته‌ای به نام کمیته ویژه بررسی ناآرامی های سال ۱۴۰۱ کردند و به این کمیته ماموریت دادند تا به عنوان نهاد ملی و فرادستی مسائل مربوط به نا آرامی های سال گذشته را با دقت و بدون سوءگیری مورد بررسی و تحقیق قرار دهد.

کمیته ویژه منتخب رئیس جمهور پس از ابلاغ رئیس جمهور محترم کار خود را آغاز کرد و تاکنون حدود ۲۷ جلسه گذاشته است.

در جلسات اولیه بیشتر در مورد سازوکارهای اقدام کمیته ویژه و تمهید مقدمات ضروری و تشکیل دبیرخانه کمیته بحث و گفتگو صورت گرفت اما پس از استقرار دبیرخانه در اولین اقدام شیوه کار و نقشه راه و اصول و قواعدی را که باید کمیته ویژه در دستور کار خود قرار دهد بحث و تبادل نظر و تصمیم گیری کرد و در مرحله بعد برای آگاهی مردم و امکان ارتباط و ارسال شکایت آنان به کمیته ویژه نسبت به تاسیس وبگاه به آدرس (اینجا) اقدام کرد. همچنین کمیته ویژه برای دریافت نامه‌ها و گزارشات نسبت به تشکیل یک صندوق پستی به شماره ۱۴۱۵۵/۱۸۰۰ اقدام کرده است.

کمیته ویژه در راستای اقدامات خود دو کارگروه علمی پژوهشی و حقوقی خاص با ترکیبی از شخصیت های حقوقی مرتبط همچنین اشخاص حقیقی از مراکز دانشگاهی و پژوهشی تشکیل داد.

یکی از کارگروه ها، کارگروه حقوقی بررسی قوانین و مقررات مربوط به تجمعات است که کار آن بررسی قوانین و مقررات مربوط به برگزاری تجمعات قانونی و بررسی نواقص و خلاء های موجود در آنها و ارائه پیشنهادهای تکمیلی و اصلاحی برای ارتقاء آن است به نحوی که هم امکان اعتراض و اجتماعات ضروری برای متقاضیان را فراهم کند و هم اینکه اصول و ضوابط قانونی و مسالمت آمیز نیز توسط متقاضیان رعایت گردد تا اجتماعات و اعتراضات به خشونت کشیده نشود و در مواقع خاص و ضروری نیز آسیب‌ها به حداقل ممکن برسد.

کارگروه دیگر کمیته ویژه، کارگروه رسیدگی و تحلیل و ریشه‌یابی بروز ناآرامی های سال ۱۴۰۱ بنام کارگروه علمی پژوهشی می‌باشد که این کارگروه نیز خوشبختانه تشکیل و فعال شده است و چندین جلسه برگزار کرده است.

وظائف این کارگروه نیز تحلیل و بررسی علت و چرایی بروز ناآرامی های سال ۱۴۰۱ و ریشه یابی زمینه ها و عوامل درونی و بیرونی و فرآیندی که طی کرده می‌باشد نتایج این کارگروه می‌تواند پس از ابلاغ به دستگاه های مرتبط موجب رفع بسیاری از چالشها و تهدیدها و نارضایتی ها شود و زمینه های نارضایتی و ناآرامی ها را کاهش دهد تا از بروز آنها پیشگیری و جلوگیری شود.

از دیگر اقدامات کمیته ویژه بررسی شکایات واصله به سایت و یا ارسالی از طریق صندوق پستی می‌باشد. در این مورد نیز در برخی جلسات شکایات و درخواستهای واصله به کمیته مورد بررسی و بحث و گفت گو قرار می گیرد و با مشاهده مدارک و مستندات قابل قبولی که ارائه شده در مورد هر فرد تصمیم گیری می‌شود.

انجام سفرهای استانی نیز از دیگر اقدامات کمیته ویژه است بر این اساس فهرستی از استان‌های کشور و افرادی که لازم است با آنها ملاقات شود اعم از خانواده های شهیدان، کشته شده ها- مصدومان و مجروحان و کسانی که به اموال و دارائی‌های آنان آسیب‌های قابل توجه وارد شده تهیه می‌شود و با انجام سفر استانی و دیدار و ملاقات با آنها پرونده‌های آنها به همراه مستندات و مدارکی که ارائه کرده اند در کمیته ای مشترک با مسئولان استان های مربوطه مورد بررسی قرار گرفته و در مورد هریک تصمیم گیری می‌شود. در این مورد نیز تا کنون اعضای کمیته ویژه به برخی استان‌ها سفر کرده و وظائف مذکور را دنبال کرده است.

البته نتایج همه این بررسی‌ها و دیدارها طی فرم های خاصی که تهیه شده به کمیته ویژه مرکزی ارائه می‌گردد و در هر جلسه در مورد تعدادی از آنان تصمیم گیری نهایی می‌شود.

بدیهی است که ملاک تصمیم گیری کمیته ویژه در مورد هر یک از شکایات و خواسته هایی که به صورت کتبی ارسال می‌شود و یا در وبگاه کمیته ویژه منعکس می‌گردد و یا در دیدارها و ملاقات ها مطرح می شود براساس مدارک و مستندات متقن و قابل قبول خواهد بود فلذا در این نوع بررسی‌ها، نظرات شخصی و سلیقه‌ای و یا توصیه‌های این و آن نقشی در تصمیم گیری ها نخواهد داشت و البته در مورد درخواست‌ها و شکایات فاقد مدرک و مستندات لازم نیز اول با تماس یا مکاتبه با افراد از آنان درخواست مدارک و مستندات می‌شود اما در صورت عدم ارسال مدارک و مستندات بدیهی است که امکان رسیدگی وجود نخواهد داشت و چاره‌ای جز بایگانی کردن آنها وجود ندارد.

The post کمیته ویژه بررسی ناآرامی‌های ۱۴۰۱عملکرد خود را تشریح کرد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

با این حال بابک پاک‌نیا، وکیل یکی از متهمان این پرونده تاکید می‌کند که در رابطه با روح‌الله عجمیان دو پرونده تشکیل شده است؛ یکی درباره قتل و دیگری درباره محاربه. او تاکید می‌کند که سیدمیرزا ولی‌ عجمیان (پدر شهید) در پرونده محاربه که به موکل او و افرادی مانند امید قره‌حسنلو و… مرتبط می‌شود دارای سمت و حقی نیست و تنها در پرونده قتل فرزندش صاحب سمت و دارای حق است.

پدر شهید بسیجی روح‌الله عجمیان درحالی روز پنجشنبه ۱۱ آبان‌ماه به مناسبت سالگرد فرزندش در شبکه یک سیما حضور پیدا کرد که انتقادات شدیدی را درباره وضعیت رسیدگی به پرونده متهمان مرتبط با پرونده پسرش مطرح و در نهایت با قهر برنامه را ترک کرد. انتقاد سیدمیرزا ولی‌عجمیان، به این بود که رسیدگی به پرونده قضایی پسرش به مشکل خورده است و افرادی مانع پیشرفت پرونده و اعمال حکم متهمان شده‌اند. او در این برنامه مشخصاً درباره نقش علی‌اکبر ولایتی، مشاور مقام رهبری صحبت کرده و گلایه می‌کند که به واسطه ولایتی افراد بیشتری در پرونده مرتبط با پسر او اعدام نشده‌اند. این درحالی است که تاکنون دو نفر یعنی محمدمهدی کرمی و سیدمحمد حسینی در ارتباط با این پرونده روز ۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۱ اعدام شدند.

پدر روح‌الله عجمیان در این برنامه گفت:«یکی از ناراحتی‌ها مسئولان قوه قضائیه و مسئولانی است که در پرونده‌ها دخالت بی‌جا می‌کنند. الان سال شهید آرمان علی‌وردی رد شد اما مشخص نیست که قاتل پسر او کیست. ۸۰ نفر را گرفته‌اند که تعداد آنها به ۸ نفر رسیده است.» او مدعی شد که «اگر ولایتی سرش را بچرخاند این ۸ نفر هم آزاد می‌شوند؛ همچنین که قاتلان پسر من را آزاد کرد، می‌ترسم قاتلان او را هم آزاد کند.» او در پاسخ به همدردی مجری اظهار کرد:«سیستم قضایی عادلانه رفتار می‌کند اما ولایتی خراب می‌کند. ولایتی شریک دزد و رفیق قافله است. سیستم قضایی تلاش خود را برای بچه من کرد اما ولایتی به هم زد. الان معلوم نیست که آنها در زندان باشند. در چندین بار حضور در صداوسیما به او گفته‌اند درباره ولایتی چیزی نگو و شما از او می‌ترسید اما من ترسی ندارم همه می‌گویند که ولایتی این کار را کرده است.» او در نهایت با بیان این جمله که «ولایتی قاتل بچه من است» قهر کرده و از برنامه زنده خارج می‌شود. به هر حال مشخص نیست که با وجود دو اعدام برای این پرونده انتظار سیدمیرزا ولی‌عجمیان از دستگاه قضایی چه بوده است و از نظر او چند نفر باید در ارتباط با این پرونده اعدام شوند؟

اما روح‌الله عجمیان چه کسی بود و ماجرای پرونده او چه بود؟ روح‌الله عجمیان، عضو فعال نیروهای بسیج در حوزه ۴۱۷ شهدای کمالشهر کرج بود که در جریان اعتراضات سال گذشته در کنار دیگر بسیجیان و نظامیان با افراد حاضر در خیابان مقابله می‌کرد. او در جریان اعتراضات روز ۱۲ آبان ۱۴۰۱که در چهلمین روز جان باختن حدیث نجفی در کرج شکل گرفته بود در یک درگیری به ضرب چاقو جان خود را از دست داد.

آرای صادره

در پرونده «شهید عجمیان» ۱۶ متهم وجود داشت که براساس اعلام سخنگوی قوه قضائیه در روز ۱۵ آذر برای پنج نفر از آنها به اتهام افساد فی‌الارض از طریق ارتکاب جرایم علیه امنیت کشور، حمله به مأمورین نیروی مقاومت بسیج و فراجا و جنایت علیه تمامیت جسمانی افراد که موجب اخلال شدید در نظم عمومی و ناامنی در کشور و منتهی به شهادت سیدروح‌الله عجمیان شد، حکم اعدام صادر شد، همچنین برای ۱۱ نفر دیگر، حکم حبس‌های طولانی‌مدت تا ۲۵ سال صادر شد. پس از اعتراض متهمان در دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی محمدمهدی کرمی و سیدمحمد حسینی وارد و موجه تشخیص داده نشد و حکم صادرشده تایید و ۱۷ آذرماه اجرا شد. دیوان عالی کشور در خصوص فرجام‌خواهی سه متهم دیگر به نام‌های حمید قره‌حسنلو، حسین محمدی و رضا آریا، ضمن پذیرش فرجام‌خواهی، پرونده را به منظور رسیدگی مجدد و تکمیل تحقیقات و صدور رأی مقتضی به دادگاه صادرکننده حکم، اعاده کرد. نهایت آنکه حسین فاضلی‌هریکندی، رئیس کل دادگستری استان البرز پس از ابراز ناراحتی پدر روح‌الله عجمیان حکم نهایی متهمان این پرونده را اعلام کرد.

براساس توضیحات هریکندی، «حمید قره‌حسنلو در حال تحمل ۱۵سال نفی‌بلد در زندان یزد است؛ همچنین نفی‌بلد ۱۰ سال در زندان کرمان برای حسین محمدی، رضا آریا، مهدی محمدی؛ پنج سال نفی بلد در زندان مشهد برای محمدامین اخلاقی‌ساوجبلاغی، امین‌مهدی شکراللهی و فرزانه قره‌حسنلو و سه سال نفی بلد در زندان قم برای علی معظمی‌گودرزی در حال اجراست.» در ادامه این توضیحات آمده است که احکام صادره در دادگاه انقلاب اسلامی استان البرز در مورد همه محکومان پرونده شهادت شهید عجمیان به جز آرین فرزام‌نیا، توسط دیوان عالی کشور، تایید و قطعی شد. زیرا پرونده فرزام‌نیا با توجه به نیاز به بررسی مجدد و تکمیل تحقیقات، همانند سایر محکومان از ابتدای دستگیری تاکنون در زندان به سر می‌برد.»

بعد از قهر عجمیان از آنتن زنده بلافاصله یکی از چهره‌های شاخص جریان حزب‌الله به دیدار او به خانه‌اش رفت و تاکید کرد:«همه ماها مدیون شماییم که چنین فرزند جنگ‌آوری داشتید. هرکسی هم چرت و پرت گفت، در دهانش می‌زنیم. مواضع حاجی در صداوسیما حق بود، مواضع ما بود. دل ما را خنک کرد.» اینکه دقیقاً منظور فرد مزبور از در دهان افراد دیگران زدن به کدام مواد قانونی جاری کشور در برخورد با منتقدان اشاره دارد، مشخص نیست. اینکه آیا منظور وی تایید اعمال نفوذ ولایتی در پرونده‌ای است که در آن دو نفر اعدام و ۸ نفر دیگر به نفی بلد در زندان به‌صورت طولانی‌مدت محکوم شدند نیز موضوعی مبهم است. با توجه به احکام صادرشده در پرونده کرج و سخنان این پدر اینگونه برداشت می‌شود که شاید او انتظار اعدام‌های بیشتری را داشته است درحالی‌که تکلیف دستگاه قضایی نه انتقامجویی که برقراری عدالت است. به هر روی سخنان عجمیان پدر بار دیگر یادآوری کرد که حواشی اعتراضات سال گذشته همچنان باقی است و از هر دو طرف عده‌ای مطالبه‌گر هستند. مانند معترضانی که در اعتراضات سال گذشته بنا بر شهادت پزشکان به دلیل اصابت گلوله ساچمه‌ای بینایی خود را از دست داده و چشمان‌شان تخلیه شد یا آنها که جان خود را از دست دادند یا متحمل خساراتی دیگر شدند. امید است که دستگاه قضایی کشور برای رسیدگی به تظلمات این افراد نیز وارد عمل شده و با عاملان این آسیب‌ها چنان برخورد کند که والدین این افراد نیز مانند سیدمیرزا ولی‌عجمیان بگویند: «سیستم قضایی کشور همه تلاش خود را برای فرزند من کرد.» این موضوعی است که در اصول قانون اساسی در قالب برابری ملت در برابر قانون و عدم تبعیض میان شهروندان بیان شده است. شاید در این راستا بد نباشد که صداوسیما حق دسترسی به تریبون این رسانه را به همه معترضان بدهد تا آنها نیز مانند پدر شهید عجمیان بتوانند درد و دل خود را بیان کنند.

پدر خانواده عجمیان در پرونده کرج سمت ندارد

بابک پاک‌نیا، وکیل حسین محمدی یکی از متهمان پرونده شهید روح‌الله عجمیان که به ۱۰ سال نفی بلد در زندان کرمان محکوم شده است و وکیل یکی از متهمان پرونده شهید آرمان علی‌وردی است، درباره این موضوع که برای پرونده قتل چند نفر را می‌توانند اعدام کنند، به هم‌میهن گفت:«برای شهید علی‌وردی و شهید عجمیان دو پرونده متفاوت تشکیل شده است. یکی محاربه و دیگری قتل. پدر مرحوم عجمیان در پرونده کرج سمت نداشت. زیرا این پرونده، پرونده قتل نبود بلکه پرونده محاربه بود که جرمی عمومی است. اصلاً موضوع پرونده این نبود که بگوییم آقای عجمیان را چه کسی کشته است و به موکل ما یا سایر متهمین بحث قتل عمدی که مجازات آن قصاص است، تفهیم‌نشد. خانواده عجمیان درباره نقض اعدام آقایان قره‌حسنلو، محمدی و یکی دیگر از متهمان فرجام‌خواهی کرده‌اند درحالی‌که چنین حقی نداشتند و اگر مقرر بود اعتراضی صورت بگیرد، دادستان بود که دارای سمت محسوب می‌شد. پرونده قتل جای دیگری رسیدگی می‌شود و اینکه چه کسی مسئول کشته شدن مرحوم بوده مسئله‌ای دیگر است. در این پرونده خانواده عجمیان شاکی محسوب نمی‌شوند، بلکه شاکی دادستان است که تعقیب و درخواست مجازات داشته است. زیرا موضوع نه قتل بلکه محاربه بوده است.»

او ادامه داد:«این پرونده در شعبه یک دادگاه انقلاب کرج مورد رسیدگی قرار گرفت. بزرگترین ایراد آن بود که آصف‌الحسینی رئیس این دادگاه که رئیس دادگاه انقلاب کرج هم هستند، اعتقاد دارد که تبصره ماده ۴۸ باید در مرحله دادگاه نیز اجرا شود. او بر همین اساس به همه متهمان اعلام کرد که باید وکیل تبصره ۴۸ انتخاب کنند. وکیل موکل من حسین محمدی نیز در ابتدا یکی از وکلای تبصره ۴۸ بود. حکم زمانی که صادر شد ما نبودیم و از نحوه رسیدگی در جلسات دادگاه مطلع نیستیم. اما رای اولیه‌ای که آصف‌الحسینی در دادگاه بدوی صادر کرد دارای ایرادات فاحشی است. بعد از صدور رای اولیه، من و آقای شریف‌زاده، دیگر همکارم، به این پرونده ورود کردیم و وکالت حسین محمدی را پذیرفتیم که البته آصف‌الحسینی وکالت ما را نمی‌پذیرفت و به‌رغم انتخاب خانواده، اجازه نمی‌داد که وکالتنامه را به زندان برده و از موکل‌مان امضا بگیریم. زمانی که پرونده به دیوان عالی کشور ارجاع شد هیچ‌کس اعلام نمی‌کرد که پرونده در کدام شعبه است.»

پاک‌نیا اضافه کرد:«بعد از پیگیری زیاد ما مشخص شد که پرونده به شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور ارجاع شده است و در نهایت در دیوان عالی کشور وکالت ما پذیرفته شد و دستور دادند که اجازه داریم وکالت حسین محمدی را برعهده بگیریم و امضای محمد را نیز در زندان گرفتیم. در نهایت ما لایحه‌ای نوشتیم. تنها یکی از ایرادات وارده بر پرونده موکلم در امور موضوعی این است که رسیدگی به پرونده چنان شتابزده بود که درباره موکل من گفته شده بود که او دارای کفش صنعتی بوده و با این کفش ضربه‌ای به آقای عجمیان وارد کرده است. اما بعداً مشخص شد که این کفش در پای فرد دیگری بوده است و موکل ما کفش کتانی به پا داشته است. مگر می‌شود آنچه فرد دیگری انجام داده است را به پای کس دیگری نوشت.» این وکیل دادگستری با یادآوری اینکه در نهایت حکم اعدام موکلش نقض شده است، اظهار کرد:«پرونده به شعبه یک دادگاه انقلاب کرج بازگشت و تاکید شد که باید نقایص پرونده رفع شود. شعبه یک دیگر نمی‌توانست از ورود ما به پرونده جلوگیری کند، لذا یک جلسه رسیدگی مجدد تشکیل شد. نکته جالب این است که وقتی وکلا و متهمین در این جلسه شروع به دفاع کردند مورد توهین خانواده مرحوم عجمیان قرار گرفتند و حتی به وکلا گفته می‌شد که چرا از این افراد دفاع می‌کنید. با وجود اینکه ما نهایت احترام را به آنها گذاشتیم و در ابتدای دفاعیات خودم به اعضای خانواده که بیشتر آنها در جلسه حضور داشتند، تسلیت گفتم. با این حال، این خانواده برخورد بدی داشتند. جلسه ما قانوناً باید ضبط شده باشد و اگر چنین نباشد خلاف قانون است. نگاهی به صوت‌های ضبط‌شده سخنان من را تایید می‌کند.»

او تصریح کرد:«سایر همکاران من نیز می‌توانند این موضوع را تایید کنند. خواهر مرحوم عجمیان درباره وکلا الفاظ توهین‌آمیزی را به کار می‌برد. من به آنها گفتم که بنا به سخنان آقای خمینی اگر اولیای دم به گوش یک قاتل پیش از قصاص او سیلی بزنند، ‌قاتل هم باید یک سیلی به گوش اولیای دم بزند و آن سیلی را قصاص کند. این توهین‌های شما نیز مشمول همین سخن است. دیوان عالی کشور حکم اعدام این افراد را نپذیرفته است. نمی‌شود که بخشی از دستگاه قضایی را قبول داشته باشید بخش دیگر را نه. در جلسه دادگاه به قاضی آصف‌الحسینی ایرادات متعددی گرفتم و به نظر ما ماده ۳۹۶ قانون آئین دادرسی کیفری که می‌گوید باید ادله و اتهام به صورت دقیق تفهیم شود، رعایت نشده بود. من گفتم وقتی می‌توانیم دفاع کنیم که ادله را تک به تک تفهیم کنید و اگر فیلم و عکسی هست که نشان‌دهنده نقش موکل‌مان است آن را نشان دهید.»

او با تاکید براینکه در زمان اعلام تنفس در جلسه رسیدگی موکلم را صدا زدند و موکلم می‌گفت که به او گفته‌اند من را عزل کند اما مورد قبول او قرار نگرفت، گفت:«فردای آن روز نیز خانواده محمدی با من تماس گرفتند و گفتند به حسین در زندان برگه‌ای داده‌اند و گفته‌اند وکیلت را عزل کن که با توجه به صحبت‌هایی که با موکلم در زندان شده بود به او توصیه کردم که من را عزل کند. در نهایت هم حکم اعدام او به ۱۰ سال حبس نفی بلد تقلیل داده شد که به نظرم همان ۱۰ سال هم ایرادات فاحش داشته و صحیح نیست.»

پاک‌نیا درباره مهم‌ترین ایراد وارده عنوان کرد:«به موکل من، هم اتهام محاربه تفهیم شده است هم افسادفی‌الارض، قبلا آصف‌الحسینی به افسادفی‌الارض حکم داده بود که دیوان عالی کشور نپذیرفت و براساس قانون مکلف بود این عنوان اتهامی را کنار بگذارد. مشکل بعدی این بود که اتهام محاربه از طریق اجتماع و تبانی را تفهیم کرده بود که این عنوان اتهامی در قانون وجود ندارد و اشتباه است و به آن اعتراض کردیم. مورد بعدی نیز این بود که قاضی به جای تفهیم ادله اقدام به اعلام ادله می‌کرد. این موارد اعتبار جلسه را زیرسوال می‌برد. در مرحله فرجام‌خواهی بار دیگر از حسین محمدی امضا گرفتیم و فرجام‌خواهی را ثبت کردیم. اما به هر حال ایرادات زیاد بود.»

او در پاسخ به این سوال که چگونه پای موکل شما به این پرونده باز شد، اظهار کرد:«موکل من مدتی بعد از تشکل جلسات رسیدگی به متهمان پرونده اضافه شد و از روز اول جزو بازداشتی‌های این پرونده نبود فقط مانند سایر معترضان در صحنه حضور داشته است و در قتل حضور نداشته است. من از دادگاه می‌خواستم که ادله ناظر بر محاربه را تفهیم کنند و اینکه چه ادله‌ای وجود دارد که موکل من می‌تواند محارب تلقی شود؟ محاربه ارکانی دارد مثلا آیا حسین محمدی سلاح داشته است؟ چه کاری دقیقاً انجام داده است؟ من در دادگاه به قاضی گفتم که اگر دیوان عالی کشور با دقت پرونده را نمی‌خواند و ایرادات را نمی‌دید الان موکل من هم اعدام شده بود و زیرخاک بود.»

این وکیل دادگستری درباره ادعای پدر شهید عجمیان مبنی بر اینکه ولایتی در این پرونده اعمال نفوذ کرده است، تصریح کرد:«اگر قرار باشد بگوییم چون قره‌حسنلو یکی از متهمان این پرونده پزشک بوده است، به فرض خانواده یا دوستان او با ولایتی درباره پرونده صحبت کرده‌اند، باید به این نکته اشاره کرد که اگر چنین مسئله‌ای باشد به منزله دخالت در فرایند دادرسی است که در این صورت می‌توانیم به موارد بسیاری از این دست اشاره کنیم که به نفع طرف دیگر رخ داده است، از جمله اینکه دادگاه مرجعی بی‌طرف است، اما نحوه برخورد با آنها و ما و احترامی که به آنها گذاشته بود با نوع برخورد با ما بسیار متفاوت بود. بنابراین آیا صحیح است که ما هم مصاحبه کنیم و بگوییم که روند غیرعادی وجود داشت و در جریان دادرسی اعمال نفوذ شده و دادگاه بی‌طرف بود؟ قطعاً نباید چنین گفت و صحیح نیست.» او تصریح کرد:«من متوجه چنین موضوعی نشدم که آقای ولایتی در این پرونده دخالتی کند و اگر قرار به دخالتی بود که نباید به قره‌حسنلو حکم ۱۵ سال حبس داده می‌شد.»

منبع: هم‌میهن

The post اعتراض پدر شهید عجمیان به چه بود؟ appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

این چهره اصلاح‌طلب می‌گوید: فکر نمی‌کنم این نسل می‌تواند بن‌بست‌های تاریخی ما را بشکند. هر نسلی خودش را بهترین نسل می‌داند و من معتقدم نسل ما در ایران غیرقابل تکرار است.

‌او در پاسخ به دلیل این اعتقادش می‌گوید: ما می‌خواندیم و هیچ‌وقت منافع شخصی‌مان را در نظر نمی‌گرفتیم.

متن کامل مصاحبه علیرضا علوی‌تبار با «شرق» را بخوانید.

‌بعد از اعتراضات سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸ و در ادامه اعتراضات صنفی و اعتراضات آب که رخ داد، تحلیل این بود که فاصله بروز و ظهور اعتراضات از یک دهه به یک تا دو سال رسیده‌ است. با این توصیف به نظر شما اعتراضات سال ۱۴۰۱ که نقطه شروع آن ماجرای مهسا امینی بود، قابل پیش‌بینی بود یا غافلگیرکننده؟

اگر از من بپرسید؛ با توجه به سابقه جنبشی جامعه ما آیا امکان پیش‌بینی اعتراضات در این ابعاد و کیفیت وجود داشت یا نه؟ به نظر من چنین پیش‌بینی‌ای امکان‌پذیر بود. جامعه ما با سلسله‌ مشکلات کهنه‌‌شده و در هم پیچیده‌ای دست به گریبان است که برخی از آنها به نقطه بحران رسیده و برخی در آستانه تبدیل‌شدن به بحران است. با توجه به تجربیات جهانی، شناختی که از این مشکلات داریم و با توجه به دانش اداره امور عمومی، این اعتراضات قابل پیش‌بینی و قابل پیشگیری و قابل حل بوده است. بنابراین اگر مشکلی وجود دارد به امور عمومی باز می‌گردد که بد اداره می‌شود. در جامعه‌ای که امور عمومی بد اداره می‌شود، جنبش‌های اعتراضی طبیعی‌ترین اتفاقی ا‌ست که رخ می‌دهد. اما نکته دیگری هم باید اضافه کنیم. جامعه ما سازمان‌یافته نیست. مردم ما اغلب در تشکل‌ها سازمان نیافته‌اند و معمولا فردی تصمیم می‌گیرند. هنوز می‌توان گفت که ما جامعه تقریبا توده‌وار داریم. در جوامع توده‌وار، خیلی زود اعتراضات می‌تواند به حالت شورشی و تخریب‌گرانه تبدیل شود. در حالی که در جوامع مدنی، اعتراضات از کانال تشکل‌ها و انجمن‌های داوطلبانه پیگیری می‌‌شود. در جوامعی که مردم متشکل نیستند، نارضایتی‌ها می‌تواند خیلی زود به ورود به خیابان یا شورش یا اعتراضات توأم با تخریب و معمولا با خشم منجر شود. نکته دیگر این است؛ مردم ما برای یک مدت طولانی با یک سری از مشکلات دست به گریبان بوده‌اند و در وضعیتی هستند که نمی‌توانند برای آینده برنامه‌ریزی کنند. دائما در تغییر، نوسان و بالا و پایین هستند. همه این مشکلات مردم را ‌ خسته‌ می‌کند. محصول اداره بد امور عمومی، سازمان‌نیافتگی مردم و درماندگی، خشم، ناامیدی و درماندگی عموم است که به صورت طبیعی شکل‌گیری جنبش‌های اعتراضی را به دنبال دارد. البته جنبش‌های اعتراضی لزوما به جنبش انقلابی منجر نمی‌شود. گاهی جامعه ما فرق این دو نوع جنبش را در تحلیل‌ها در نظر نمی‌گیرند. در کل جنبش اعتراضی طبیعی‌ترین اتفاقی‌ است که می‌تواند در این جامعه رخ دهد و خیلی زود به ‌حرکت‌های توده‌وار منجر می‌شود. بنابراین اگر جامعه را خوب بشناسیم و به این مقدمات توجه کنیم، می‌توان پیش‌بینی کرد که بهانه‌های متعدد جرقه جنبش اعتراضی است. قضاوت اخلاقی من در مورد اعتراضات این است که مردم حق دارند که اعتراض می‌کنند ولی اینکه آیا روش درست و کارا است یا نه، بحث دیگری است.

‌پس شما معتقدید اعتراضات قابل پیش‌بینی بود. اما ۴۰ سال پس از انقلاب اسلامی و از دل جامعه‌ای که همچنان به نظر می‌رسد سنتی و مذهبی است، آیا اعتراضات گسترده در اعتراض به عملکرد گشت ارشاد‌ ‌ هم قابل پیش‌بینی بود؛ گرچه این اعتراضات با انگیزه‌های دیگری هم ادامه پیدا کرد.

من دیگر جامعه ایران را سنتی نمی‌دانم. نقطه عطفی در انقلاب ایران اتفاق افتاد؛ پیش از انقلاب ما در وضعیتی قرار داشتیم که می‌توان به آن دوران نوسازی برون‌زا گفت؛ یعنی نوسازی‌ای که تحت تأثیر ارتباطات با جهان خارج است و سعی می‌شود از بین محصولات مدرن، بعضی را انتخاب کنید و بعضی را نه! مثلا اسلحه مدرن یا جاده را انتخاب می‌کنند اما حزب یا روزنامه آزاد نمی‌خواهند. انقلاب ایران یک مدرنیته درون‌زا ایجاد کرد. موضع انتقادی که انقلاب نسبت به نوسازی‌ برون‌زا گرفت، باعث از بین رفتن نوسازی نشد، بلکه به جای اینکه فقط محصولات مدرنیته را وارد کند، ریشه مدرنیته، عقل انتقادی را وارد کرد. عقل انتقادی وارد همه عرصه‌های زندگی شد. نگاه‌مان به سنت، تاریخ، قهرمان‌هایمان، هم روش زندگی فردی و هم روش زندگی جمعی تغییر کرد. به نظر من مدرنیته به تدریج از نوسازی برون‌زا به درون‌زا تبدیل شد. طبیعی است که این موضوع پیامد‌های خاص خود را دارد. محصولات مدرنیته علم جدید، تکنولوژی جدید، سبک زندگی و ارزش‌های جدید است. هم ریشه و هم محصولات تجدد را امروز در جامعه می‌بینیم. اینکه می‌بینید خانواده‌ها از رفتارهای فرزندانشان در نحوه پوشش و انتخاب آنها حمایت می‌کنند، اتفاقی تازه در ایران است. در ماه‌های اخیر خانواده‌ها اغلب جلوی فرزندانشان را نگرفتند و وقتی آنها تصمیم گرفتند سبک پوشش جدیدی داشته‌باشند، اکثریت خانواده‌ها همراهی کردند. البته این جنبش تفاوتی با جنبش‌های قبل داشت. جنبش‌های قبلی چون معیشتی بود، همدلی بیشتری ایجاد می‌کرد و اقشاری از قعر جامعه را هم با خود همراه می‌کرد. اما حوادث سال گذشته ‌بیشتر متعلق به طبقه متوسط شهری بود ولی به دلیل گسترش مدرنیته می‌توان آثار آن‌ را در روستاها و شهرهای کوچک هم دید. به نظرم می‌شد پیش‌بینی کرد که یک روز بالاخره بر سر سبک زندگی ما شاهد واکنش‌هایی خواهیم بود. در وقایع سال گذشته، کف خواسته‌ها آزادی در سبک زندگی و سقف آن تغییر بود. البته باید در نظر داشته‌ باشیم که تنها یک وجه سبک زندگی پوشش است. وجوه دیگری هم دارد. البته بعضی این خواسته را عاجل نمی‌دانستند، بنابراین شاید حمایت معنوی کمتر بود.

‌در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱‌ به لحاظ آکادمیک اتفاقی که در ایران رخ داد، چه بود؟

جنبش اعتراضی بر سر یک موضوع خاص تمرکز دارد نه یک تحول کلی و عام در همه ابعاد زندگی. در این مورد مخالفت با حجاب اجباری بود. کار اصلی ‌ چنین وقایعی این است که نگرش افراد شرکت‌کننده ضمن اعتراض تغییر هم می‌کند. فرض کنید مرد مسنی به دفاع از فرزندانش در تظاهرات شرکت می‌کند و به تدریج نگاهش نسبت به نحوه پوشش زنان نیز تغییر می‌کند. جنبش‌های اعتراضی خیلی سراسری نیست، چون موضوع خاص است. همچنین رهبری منسجم در مقایسه با جنبش‌های انقلابی ندارد. جنبش‌های انقلابی اولا سراسری هستند. ثانیا یک ایده راهنما دارند که آنها را به سمت دگرگون‌‌کردن ابعاد مختلف زندگی دعوت می‌کند. انقلاب‌ها معمولا رهبری دارند. رهبری که وقتی «نه» گفت، پیروان بپذیرند.

‌خیلی‌ها ادعای رهبری جنبشی را دارند که در ایران اتفاق افتاد و معتقدند ما مردم را به خیابان دعوت کردیم و آنها به خیابان آمدند. اما این نکته را باید در نظر گرفت، نمی‌شود بر اساس پاسخ مثبت، رهبر جنبش‌ها را مشخص کرد. زمانی می‌توان رهبر را مشخص کرد که اگر رهبر گفت به فلان‌جا حمله نکنید یا به فلان‌جا نزدیک نشوید، مردم پیروی کنند. در واقع رهبری یک جنبش یا انقلاب با «منع»کردن مشخص می‌شود. اتفاقی که در ایران ۱۴۰۱ رخ داد، جنبش انقلابی نبود. اولا گستره و عمق آن خیلی زیاد نبود. مسائلی فراتر از سبک زندگی هم در این جنبش مطرح شد اما آنچه انگیزه اصلی برای شکل‌گیری جنبش بود، عمدتا سبک زندگی بود. ترکیب نیروهایی که خط می‌دادند، ترکیب انقلابی نبود. همچنین چهره‌هایی که برای نسل معترض الهام‌بخش بودند، معمولا در عرصه هنر یا ورزش و موسیقی و… فعال هستند و از وضع موجود فایده زیادی می‌برند. در واقع جزء محرومان از وضع موجود نیستند. چهره‌هایی که در جریان این جنبش بسیار الهام‌بخش شدند، ممکن است با حکومت زاویه داشته ‌باشند اما از ساختار اجتماعی بهره‌ می‌برند. محبوبیت، درآمد، جذابیت‌های زندگی‌شان، منزلت اجتماعی آن و… از همین ساختار اجتماعی نشئت می‌گیرد. در نهایت به نظر من اطلاق واژه جنبش انقلابی درست نبود و البته غیرمسئولانه بود چون بخشی از نسل جوانی را که در خیابان بود، به تغییر دو شبه و سریع امیدوار و شجاعتی در آنها ایجاد می‌کرد که باعث می‌شد نسبت به حفظ جانشان کم‌توجه باشند. این رویه باعث شد میزان آسیب نسل جدید افزایش پیدا کند که پیامد آن هم بد است.

‌جایگاه «جنبش » را نسبت به سیستم چطور تحلیل می‌کنید؟

دو منحنی وجود دارد. یک منحنی، قدرت دولت-state است. این منحنی با بحران‌هایی که به وجود می‌آید، شروع به کاهش می‌کند. بحران مقبولیت، بحران اعمال سلطه، بحران همبستگی طبقه حاکم، بحران کارآمدی و… باعث روند کاهشی می‌شود. از طرفی منحنی دیگری وجود دارد که رو به صعود است. این منحنی قدرت مخالفان را نشان می‌دهد که به صعود آن به میزان نارضایتی در جامعه، انسجام و رهبری مخالفان و… بستگی دارد. اگر این دو منحنی وجود داشته‌ باشد، در یک نقطه به هم می‌رسند و آن نقطه «رخداد انقلاب» است‌. اگر تحول اساسی در وضعیت اتفاق نیفتد، ادامه جنبش‌های اعتراضی طبیعی است. برای مثال کسری بودجه‌ای که وجود دارد، می‌تواند منجر به وقایعی شود. اگر دولت کسری بودجه داشته‌ باشد، باید به طریقی جبران کند؛ مثلا از بانک مرکزی استقراض کند یا کالا و خدماتی که به مردم می‌دهد را گران کند. در هر دو حالت تورم ایجاد می‌شود. تورم به نقطه جوش رسیده و مردم بیش از این نمی‌توانند افزایش قیمت به خصوص در زمینه مواد غذایی را تحمل کنند. حاصل چنین وضعیتی اعتراض‌های معیشتی-صنفی است.

‌رفتار دولت در جریان هر اعتراضی متفاوت تحلیل شده اما ناظران معتقدند که این رفتار در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ تندتر از پیش بوده‌ است. ‌ تحلیل شما چیست؟

این بار رفتار دولتمردان با دفعات قبل یک تفاوت جدی داشت. این بار با سیستمی یکدست مواجه بودیم. دفعات قبل همواره نیرویی در سیستم وجود داشت که به رفتارها اعتراض می‌کرد، ترمز می‌شد، سعی می‌کرد جلوی برخی کارها را بگیرد و… اما این نیرو سال گذشته وجود نداشت. اگرچه برداشت جامعه همواره این بود که هیچ‌کس کاری نمی‌کند اما این‌طور نبود. همیشه عده‌ای تلاش می‌کردند که شدت برخورد کاهش پیدا کند.

نکته بعدی این است که اقلیتی وجود دارد که گرایش خاصی‌ دارد و فکر می‌کنند با اعمال خشونت می‌توانند آدم‌ها و جامعه را تغییر دهند. ممکن است کسی در خیابان به شما حمله کند و شما خشونت به خرج دهید. این خیلی فرق دارد با وقتی که تحلیل‌تان این باشد که با خشونت می‌توان آدم‌ها و جامعه را تغییر داد. نکته دیگر‌ این است که با نیرویی مواجه بودند که هیچ شناختی از آن نداشتند. در دوره‌های پیشین، نیروهای سیاسی را می‌شناختند. می‌دانستند چطور باید با آنها برخورد کنند. می‌توانستند با آنها حرف بزنند. یعنی یک نیروی سیاسی را می‌بردند، ساعت‌ها با او حرف می‌زدند. سوابقش را به یادش می‌آوردند. آن نیروی سیاسی هم شروع به انتقاد درونی و بیرونی می‌کرد. اما در این دوره با افرادی مواجه بودند که اصلا سیاست را نمی‌شناختند. شاید اگر از بازداشتی‌ها پرس و جو می‌کردید، حتی رؤسای جمهور پیشین را درست نمی‌شناختند. فضای ذهنی‌شان این نبود. نیروی ناشناخته باعث دستپاچگی شده ‌بود و نمی‌دانستند چطور با آنها برخورد کنند. همچنین این جنبش سری نداشت که با او وارد گفت‌و‌گو شوند یا وادارش کنند که کنار بیاید. نیروی پراکنده‌‌ای بود که فقط تشکیلات خاص فضای مجازی داشت. قبلا وقتی می‌خواستند یک اعتراضاتی را کنترل کنند به سراغ مراکز صنفی، احزاب و … می‌رفتند. حالا با نیرویی مواجه بودند که عمدتا محل تجمعش متفاوت بود. عمدتا سازمان‌دهی این جوانان جایی صورت می‌گرفت که از آن بی‌خبر بودند. به همین دلیل نمی‌دانستند کجا را کنترل کنند. به جای اینکه روی جمع متمرکز بشوند، روی افراد تمرکز می‌شد. همچنین فکر می‌کردند بیشتر رسانه‌ای است بنابراین کسانی را که با رسانه‌ای در ارتباط بودند بیشتر تحت فشار قرار می‌دادند. می‌خواهم بگویم نوع تصورشان و شناختی که از این جریان داشتند باعث شد اول آن برخورد‌ها صورت بگیرد. بعد به این نتیجه برسند که این مناسب نیست.

‌مواجه‌شدن با نیروی ناشناخته برای مراکز تصمیم‌گیری را نقطه اشتراکی با اعتراضات ۱۳۹۸ می‌دانید یا نقطه افتراق با تمام اعتراضات پیش از این؟

در اعتراضات سال ۹۸ نشانه‌هایی از این موضوع را می‌بینید اما به این کاملی نیست. جالب است که در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ هیچ حزبی محکوم نکرد البته به جز احزابی که طرف دیگری بودند. تمام احزاب منتقد از این جنبش به نوعی حمایت کردند. به نظرم این دفعه استثنا بود. در واقع چند ویژگی داشت که این جنبش را متفاوت می‌کرد. اول نوع سازماندهی آن بود که بیشتر شبکه‌ای و مجازی به شمار می‌آمد. دوم نوع چهره‌هایی بود که سعی می‌کردند به عنوان سخنگوی این جنبش خود را مطرح کنند یا سعی می‌کردند با این جنبش و معترضان همدلی و هم‌شکلی داشته‌ باشند. ترکیب نیروها هم متفاوت بود. برخی نیروهایی که وارد صحنه شدند، مشخص بود که اولین بار است که تظاهرات می‌کنند. وقتی طرف مقابل درگیری را شروع می‌کند، نیروی حرفه‌ای محل را ترک می‌کند و جای دیگری می‌رود. سعی می‌کند جا و محل تظاهرات را خودش تعیین کند. محل تظاهرات را از پیش اعلام نمی‌کند که منتظرش باشند. نیرویی که غیر از این رفتار می‌کند، مشخص است که حرفه‌ای تظاهرات نکرده و در خیابان درگیر نشده‌‌است. به نظر من نیروی تظاهرات‌کننده سال ۱۴۰۱ تازه و متفاوت حتی از اعتراضات ۹۸ بود.

‌به نظر شما این نسل که حتی برای مراکز تصمیم‌گیر ناشناخته بود امروز ناامید شده؟

اعتراض اشکال مختلف دارد. مهم این است که آیا کارایی دارد یا خیر. بخشی از آرایی که در انتخابات‌های پیشین می‌دادند، اعتراضی بوده‌ است. افرادی در چند انتخابات قبل رأی دادند که در هیچ انتخاباتی شرکت نکرده بودند. اساسا سیستم سیاسی را هم قبول نداشتند اما برای اینکه یک نفر را نفی کنند، به یک نفر دیگر رأی می‌دادند. وقتی آن اعتراض‌ها ناکارآمد می‌شود و مردم به این نتیجه می‌رسند که مثلا نمی‌توانند با رأی‌دادن به آقای ری‌شهری کاری کنند که آقای جنتی رأی نیاورد، از انتخابات ناامید می‌شوند. در انتخابات بعدی هم به این نتیجه رسیدند که اصلا نمی‌شود از طریق انتخابات تغییری ایجاد کرد. به نظر من وقتی مردم به خیابان می‌آیند که احساس می‌کنند مجرای دیگری برای ایجاد تغییر ندارند. فکر می‌کنند حتی اگر در انتخابات هم پیروز شوند، نامزد پیروز نمی‌تواند تغییر ایجاد کند. خیابان نوعی استیصال است. تظاهراتی که سال ۱۳۹۶ انجام گرفت از سر استیصال بود. انگار مردم راهی ندارند و می‌گویند چه کار کنیم اگر این کار را نکنیم. به نظر من خیابان حذف نمی‌شود اما این مهم این است که به کدام شکل باشد. آیا به شکل استیصال و درماندگی و از این منظر است که راهی به جز خیابان ندارند تا صدایشان را به گوش برسانند یا ابراز قدرت است و می‌گویند «تو هستی و ما هم هستیم». استقبال مجدد از خیابان یا عدم استقبال و نوع استقبال به خیلی از موارد بستگی دارد.

‌‌با شدت‌گرفتن اعتراضات، بار دیگر اپوزیسیون خارج از کشور و رفتار سیاسی آنها زیر ذره‌بین قرار گرفت. تحلیل شما از اپوزیسیون خارج از کشور چیست؟ علاوه بر این شاهد شکل‌گیری یک نگاه رو به گذشته و تمجید از نظام سابق هستیم که در مدت اخیر شدت گرفته‌است. این نگاه را چطور تحلیل می‌کنید؟

به نظر من اپوزیسیون خارج از کشور جمهوری اسلامی از ابتدا با دو روش مختلف کار کرده؛ یکی اینکه مردم را همیشه از خود وحشت‌زده کرده ‌است. به خصوص با ارتباطاتی که با نیروهای خارجی می‌گرفته است. این فقط مختص اپوزیسیون امروز نیست. اپوزیسیون از ابتدای انقلاب به محض اینکه نیروی قابل اتکای خارجی پیدا می‌کرد، به سراغ آن می‌رفت. اپوزیسیون یک بار در دهه ۶۰ به دلیل همسنگرشدن با صدام نابود شد. بعد با آمریکایی‌ها ارتباط گرفتند؛ حقوق‌بگیری، درخواست تحریم ایران از آمریکا، درخواست حمله به ایران و… . اپوزیسیون همیشه مردم را از خودش ترسانده ‌است. آنها فکر می‌کنند مردم متوجه این مسائل نیستند در صورتی که مردم بلافاصله متوجه می‌شوند. همه ما که در ایران زندگی می‌کنیم، می‌دانیم که تحریم‌ها الزاما به دولت لطمه‌ای نمی‌زند. ایرانی‌ها ممکن است شعارهای حکومتی در رابطه با خارجی‌ها را نپذیرند اما از وابستگی به خارج استقبال نمی‌کنند.

نکته دیگر این است که فعالیت اپوزیسیون همواره جناح مقابل دموکراسی را در درون تقویت کرده ‌است. الان هم همین‌‌طور است. حملات اپوزیسیون خارج از کشور بیشتر متوجه جناح‌هایی است که میانه‌روتر، معتدل‌تر و عمل‌گراتر هستند و مورد حمله قرار می‌گیرند. به نظر من عملکرد اپوزیسیون منفی بوده‌ است. ما در قرن بیست‌ویکم هستیم. وقتی از مدرنیته درون‌زا صحبت می‌کنیم، چطور می‌توانیم از این ایده دفاع کنیم که مشروعیت یک حکومت از طریق وراثت باشد. مگر می‌توان از سیستم حکومتی دفاع کرد که در آن مشروعیت فرمانروا به دلیل این است که پسر فرمانروای قبل است. همچنین تصویری که از زمان پهلوی ساخته شده‌، تبلیغاتی است. واقعیت امر این است که توزیع درآمد به شکلی نبوده که مردم وضعیت خوبی داشته‌ باشند. برنامه ششم دوره شاه مقدمه‌ای دارد که نقد وضعیت جامعه ایران است. این مقدمه را که سازمان برنامه و بودجه دوره پهلوی نوشته، بخوانید. تصویری که از آن دوره ایدئالیزه می‌شود، اصلا با واقعیت سازگار نیست. تصویر از دوره پهلوی ایدئالیزه شده و غیرواقعی است. این مسئله‌‌ای نیست که حکومت یا انقلابیون بگویند؛ سازمان برنامه و بودجه دوران شاه و مقدمه برنامه ششم که اجرا نشد، این وضعیت را نشان می‌دهد. وقتی شما انقلابی که متکی بر اکثریت قاطع مردم بوده‌ است، به عنوان یک اقدام احمقانه محکوم می‌کنید باید بدانید که با همین منطق می‌توان اعتراضات فعلی را هم زیر سؤال برد. می‌شود نقد کرد. باید هم نقد کرد اما ایدئالیزه‌کردن کمکی به حل مشکلات ما نمی‌کند. ما تجربه دو انقلاب با خواسته‌های دموکراتیک را داریم. مگر می‌شود همه آنها را پشت سر گذاشت. اقتدار فقط از طریق دموکراسی میسر می‌شود، نه ارثی است و نه با تبعیض محقق می‌شود. البته من فکر می‌کنم عده‌ای تلاش کردند تا بر جنبشی سوار شوند که برای آزادی سبک زندگی می‌کوشید. تا حدودی هم برخی در داخل پذیرفتند. اما واقعیت این است که این دو جریان هیچ ارتباط ارگانیکی با هم نداشتند. یعنی نیرویی که در داخل اعتراض می‌کرد، در صحنه بود، هزینه می‌داد‌ و… به نیرویی که نمی‌خواهد هیچ‌وقت هم به ایران برگردد هیچ ربطی ندارد. وقتی با برخی از این افراد صحبت می‌کنید، فقط در صورتی حاضر هستند به ایران بازگردند که قرار باشد حاکم باشند. و الا حاضر نیستند در این وضعیت با شما شریک باشند. به نظر من اپوزیسیون خارج از کشور ناموفق بوده‌ است اما یک جریان انتقادی داخلی هم داریم که وضعیت متفاوتی دارد. این نیرو که کنار مردم مانده، قابل‌اتکاتر است. اگر قرار است نقش‌آفرینی صورت بگیرد، این نیروست که می‌تواند در بزنگاهی نقش‌آفرین باشد.

‌شما از نیروی انتقادی داخلی صحبت کردید. احتمالا گروهی از اصلاح‌طلبان در این تعریف قرار دارند. اما به نظر می‌رسد گروهی که در طیف گسترده اصلاح‌طلبی قرار می‌گیرند، نیروهای پیشرو نیستند. اغلب منتظر و ساکت و فاقد عمل هستند تا بزنگاهی که مردم دست به اقدامی بزنند. در بزنگاه‌هایی که مردم حرکت می‌کنند، این نیرو یا دنباله‌روی مردم است و همدلی می‌کند یا سر جای خود می‌ایستد و شیوه‌های به کار گرفته شده از سوی مردم را نقد می‌کند. این نیرو که همواره از مردم عقب بوده، می‌تواند نقش‌آفرین باشد؟

اینکه می‌شود نظام سیاسی و اوضاع کشور را با استفاده از ابزارهای شناخته‌‌شده اصلاح کرد، آزمونی بود که مردم تلاش کردند از سال ۱۳۷۶ چندین بار امتحان کنند. هر بار به یک مانع خورده‌ است. به همین دلیل برخی معتقدند آزمونی فیصله‌بخش اتفاق افتاده‌ است. ما در فلسفه علم «آزمون فیصله‌بخش» داریم، وقتی فرضیه داریم و دلایل قاطعی در رد آن پیدا می‌کنیم، گفته می‌شود که آزمون فیصله‌بخش اتفاق افتاده ‌است و باید آن تئوری کنار گذاشته‌ شود. اصلاح‌پذیری از کانال ابزارهای شناخته‌شده‌ای مثل انتخابات یا اعتراض‌کردن، نامه‌دادن، نقدکردن، مقاله نوشتن و … راهی است که از سال ۷۶ آزمایش شده ‌است. بخشی از مردم معتقدند که به بن‌بست رسیده‌ است. یعنی آزمونی فیصله‌بخش اتفاق افتاده‌ است و نمی‌شود هیچ دگرگونی جدی و اساسی ایجاد کرد. وقتی گروهی به این نقطه برسند، گروهی که حامی این دیدگاه- یعنی اصلاح از طرق یادشده- است، کمک‌کننده نیست. بخشی از مردم به این نقطه رسیده‌اند. اما به نظر می‌آید که این به معنای نفی کلی داستان اصلاحات نیست؛ اگر اصلاحات را وسیع‌تر از اصلاح‌طلبان و به عنوان راه غیرخشونت‌آمیز، قدم به قدم و غیرتقلیل‌گرا در نظر بگیریم. وقتی بخواهیم اصلاح‌طلبی را جدا کنیم باید با انقلابی‌گری مقایسه‌اش کنیم. انقلاب، روش خشن را پذیرفته‌ است. وقتی انقلاب رخ می‌دهد با روش‌های خشونت‌آمیز قدرت به دست گرفته می‌شود. وقتی به دنبال تغییرات یک‌شبه و انفجاری هستیم دست به انقلاب می‌زنیم. همچنین دچار تقلیل‌گرایی است یعنی انقلابیون معتقدند اگر سیاست‌ را تغییر بدهند، همه چیز حل می‌شود. یعنی فقر را می‌توان با سیاست از بین برد، فرهنگ را ارتقا داد و… که نوعی تقلیل‌گرایی است. همچنین معمولا انقلاب‌ها به جنبش توده‌ای متکی هستند. مردم توده‌واری که پشت سر یک چهره کاریزماتیک به خیابان می‌آیند و انقلاب را پیش می‌برند. اصلاحات درست نقطه مقابل این است. خشونت را به عنوان ابزار تغییر نفی می‌کند و تقلیل‌گرا نیست. همچنین دنبال جنبش توده‌ای نیست و می‌خواهد در نهادهای مدنی سازمان‌دهی داشته‌ باشد. علاوه بر آن اصلاحات به دنبال چهره کاریزماتیک هم نیست. اگر اصلاحات را به این معنی درنظر بگیریم، فکر می‌کنم بیش از ۵۰ درصد مردم به این معنا طرفدار اصلاحات هستند.

‌به هر حال با همین نگاه هم اصلاحات نیازمند ابزاری است تا به منصه ظهور برسد و تغییر ایجاد کند. ابزار این نوع اصلاحی که از آن صحبت می‌کنید و معقتدید باید میان آن و اصلاح‌طلبان تمییز قائل شد، چیست؟

اصلاحات عمدتا دو استراتژی دارد. یکی استراتژی بهبودخواهی است. یعنی اصلاح‌طلبان تلاش می‌کنند وارد حکومت شده و ترکیب آن را تغییر بدهند و از آن طریق شروع به اصلاح کنند. بخشی از حکومت هم به این نتیجه برسد که برای بقا باید تن به اصلاحات بدهد. این استراتژی بهبودخواهی حکومتی است. ابزار آن انتخابات است. اصلاح‌طلبان تلاش می‌کنند ترکیب نهاد انتخابی را با انتخابات عوض کنند و با کمک بخشی از حکومت که به ضرورت اصلاح رسیده‌ است، همکاری کرده و تغییر ایجاد کند. این استراتژی امروز به مانع خورده ‌‌است.

استراتژی دیگر جنبش اجتماعی است. ابزار آن اعتراض است. اما اعتراض هم سلسله مراتب دارد. خط قرمز اصلاح‌طلبان، خشونت است؛ یعنی اقدام آسیب‌رسان علیه افراد و اموال. اما تمام مراحل پایین‌تر از آن که ‌خشن نیست و با خط قرمز اصلاح‌طلبان هم برخوردی ندارد. اما طبیعتا هیچ سیستمی دوست ندارد علیه‌‌ آن اعتراضی صورت بگیرد. هیچ‌کس قدرتش را با کسی تقسیم نمی‌کند مگر آنکه مجبور باشد. وگرنه کسی برای حضور در قدرت به ما تعارف نمی‌کند. صحبت بر سر این است که اصلاح‌طلبان موجود یک پیوستار گسترده‌ای هستند؛ یک سر آن طرفداران بهبود‌خواهی حکومتی یا اعتدالیون هستند. آنهایی که هنوز هم به دنبال راهی برای حضور در حکومت هستند تا آنجا اصلاحی ایجاد کنند‌. این مورد دوم معمولا مورد توجه جامعه ما نیست.

‌گروه دیگری از اصلاح‌طلبان طرفدار اصلاحات ساختاری هستند. کسانی که دگرگونی‌های بنیادی‌تری را می‌خواهند، نسبت به روش انتخاباتی و بهبود‌خواهی سیستمی ناامید هستند و از روش‌های اعتراضی استفاده می‌کنند. این گروه اگر می‌خواهد مؤثر باشد، باید خود را دائما نوسازی و بازسازی کند. نوسازی و بازسازی باید در سه زمینه انجام شود. اول در زمینه گفتمان سیاسی است. اصلاح‌طلبان هیچ‌وقت برای مردم توضیح ندادند که وقتی وارد حکومت می‌شوند، قوه مجریه تنها ۲۰ درصد قدرت را در اختیار دارد، پس باید آنها را به اندازه ۲۰ درصد ارزیابی کنند. برای این موضوع باید یک گفتار سیاسی تعریف کرد. گفتار سیاسی اصلاح‌طلبان مثلا نسبت به نابرابری اقتصادی و اجتماعی مقدار بسیار زیادی بی‌تفاوت بوده‌ است. علاوه بر بازسازی گفتمان سیاسی، ما نیازمند نوسازی تشکیلات سیاسی هستیم. بخش زیادی از تشکل‌های اصلاح‌طلب، محفل‌هایی هستند که دور هم جمع می‌شوند و شباهت‌هایی هم با هم دارند. عمدتا هم تشکیل شدند تا رئیسشان بتواند در تصمیم‌گیری‌ها شرکت کند. هیچ دلیل دیگری ندارند. بنابراین اصلاح‌طلبان به نوسازی تشکیلاتی، سازمان‌دهی مجدد و نوسازی در انتخاب راهبرد نیاز دارند. نوع حرف‌زدن و گفتار ما و اینکه ما همیشه از موضع دلسوز وضع موجود صحبت می‌کنیم، چه معنی می‌دهد؟ چه دلسوزی برای وضع موجود داریم؟ چرا اصلاح‌طلب باید از دگرگونی‌های اساسی بترسد؟ اینکه کمی تأخیر وجود دارد به همین دلیل است که نوسازی اتفاق نیفتاده‌ است. نامساعدبودن فضای دولت، در انجام‌شدن نوسازی گفتمانی اصلاحات دخیل است اما بخش عمده دلایل را باید در خودمان جست‌وجو کنیم. انتظاری جز این از حکومت وجود ندارد. نمی‌خواهد مخالف داشته‌ باشد. ضمن همه این نقطه ضعف‌هایی که از آن صحبت کردیم، اصلاح‌طلبی روز به روز امکان دیگری نیز پیدا می‌کند و آن ریزشی است که در جریان مقابل اتفاق می‌افتد. در جناح مقابل هم طیفی در حال شکل‌گیری است که می‌گوید نمی‌شود بدون تغییر ادامه داد. در واقع این دیدگاه در حال شکل‌گرفتن است که ما برای بقا نیاز به تغییر داریم و این بستری می‌سازد تا بتوان پایه اجتماعی اصلاح‌طلبی را حتی گسترده‌تر از قبل کرد. اصلاح‌طلبان ضعیف شده‌اند اما اصلاحات به دلایلی در حال قوی‌ترشدن‌ است. مردم از اتفاقاتی که رخ می‌دهد، یاد می‌گیرند.

‌به ریزش‌ها در جریان مقابل اصلاح‌طلبان اشاره کردید. به نظر می‌رسد در دهه پنجم شاهد شکل‌گیری طیف‌های جدید و خرده جریان‌ها در اصلاح‌طلبی و اصولگرایی هستیم که هر کدام مختصات خود را دارند. بریدگان از راست چقدر در پیشبرد اهداف اصلاح‌طلبی-با تعریفی که ارائه کردید-تأثیرگذار هستند و اصلاح‌طلبان می‌توانند از این ریزش‌ها به نفع جریان اصلاحات استفاده کنند؟

برای صحبت از آرایش سیاسی نیروها باید میان جریان‌های فکری و جریان‌های عملی و در عرصه سیاسی تمایزی قائل شویم. من فکر می‌کنم جریانات فکری ما کم و بیش مثل قبل است. در شناخت جریان‌های فکری امروز باید گفت که ما با جریان چپ مدرن، راست مدرن، راست محافظه‌کار و راست رادیکال مواجه هستیم. فکر می‌کنم هنوز می‌توان تولیدات فکری در جمهوری اسلامی را در این تقسیم‌بندی گنجاند. نمی‌گویم تنها همین جریان‌های فکری وجود دارند اما وقتی به تولیدات فکری نگاه کنید، هنوز می‌توان اوضاع را بر اساس این جریانات فکری توضیح داد. اما در عرصه عمل سیاسی با پیوستار و طیف مواجه هستیم. جریانی که در ایران به اصولگرا معروف است-اسم نامناسبی‌ است اما جا افتاده‌ است-یک سر این طیف راست رادیکال یا تندرو یا افراطی است. سر دیگر طیف عمل‌گراها هستند. وسط و میانه هم وجود دارد. اگر پایداری‌ها را راست رادیکال بدانیم، علی لاریجانی را عمل‌گرا و سر دیگر طیف بدانیم، قالیباف و حداد و امثالهم در میانه این طیف قرار دارند. همه اینها یک طیف را تشکیل می‌دهند و البته با هم اختلافات فکری هم دارند اما در عمل به شکل یک طیف قرار دارند. در اصلاح‌طلبان نیز به همین شکل است. اگر یک طیف سیاسی ترسیم کنید یک سوی طیف طرفداران اصلاحات ساختاری قرار دارند که هدف‌شان تحول اساسی است و روش‌شان اصلاح‌طلبانه است. برخی به من نقد می‌کردند که چرا گفته‌ام ما در هدف انقلابی و در روش اصلاح‌طلب هستیم. اما منظورم این است که ما به دنبال حفظ وضع موجود نیستیم بلکه به دنبال اصلاح کردن آن هستیم. اگر از اصلاح صحبت می‌کنم، روش اصلاح‌طلبی را در مقابل روش انقلابی ترویج می‌کنم.

سر دیگر طیف هم اعتدالیون یا طرفداران بهبودخواهی حکومتی هستند. به این موضوع دقت کنید که بدنه اصلی اصلاح‌طلبان به کدام سو میل کرده ‌است؟ مثلا اگر در مورد انتخابات پیش‌رو از آنها سؤال کنید، متوجه می‌شوید که پاسخ بدنه اصلی اصلاح‌طلبان، تمایل به اصلاحات ساختاری دارد. بیانیه ۲۲ بهمن آقای خاتمی، پذیرش رئوس کلی اصلاحات ساختاری و البته با زبان خودش است. انتخاب یک زن برای مدیریت جبهه اصلاح‌طلبان ایران، پذیرش نوعی اصلاحات ساختاری است. ممکن است برخی این مسائل را کم‌اهمیت تلقی کنند. اما به نظر من اینها علائم و نشانه‌هایی است که نشان می‌دهد بدنه اصلی اصلاح‌طلبان دائما به سمت اصلاحات ساختاری سوق پیدا می‌کند. طرح مجددا «برابری» و تلاش برای فاصله گرفتن از راست مدرن-که البته شاید احساسی باشد نه صرفا منطقی- نشان می‌دهد که بدنه اصلی اصلاح‌طلبان یا جریان اصلی به سمت چپ سیاسی اصلاح‌طلبان میل می‌کند. از مدت‌ها پیش در درون اصلاح‌طلبان برخورد فکری-ایدئولوژیکی و گفتمانی وجود داشت. اینها سعی می‌کردند همه در یک جبهه باقی بمانند اما نقد متقابل می‌کردند. سال‌های اخیر محورهایی در گفتمان اصلاح‌طلبان تقویت شده ‌است. مثلا «جمهوریت، مسئله برابری اجتماعی و رفع هر نوع تبعیض، مسئله میهن‌دوستی شهروندمحور و نواندیشی حتی در زمینه دین‌شناسی» دائما در گفتمان اصلاح‌طلبان تقویت می‌شود. به نظر من اصلاح‌طلبان یک جریان پویا بوده‌اند و این گفتار حالا به صحنه آمده ‌است. مدت‌ها یک جدال سیاسی درونی بوده و حالا کم‌کم در عرصه عمومی خود را نشان می‌دهد و لیدر‌ها را دنبال خود می‌کشد. در این نقطه اصلاح‌طلبان دیگر دنباله‌روی مردم نیستند. در شرایطی که میان عامه مردم یک نوع ناسیونالیسم رومانتیک مطرح شده، تقدس‌بخشیدن به ایران قبل از اسلام و ضدیت با اقوامی که همسایه‌های ما هستند، نوعی ضدیت با اقوام اقلیت و… باب شده ‌است؛ اصلاح‌طلبان در مقابل آن میهن‌دوستی شهروندمحور را به تدریج طرح می‌کنند. در واقع حفظ هویت ایرانی اهمیت پیدا می‌کند اما شهروند ایرانی نه قومیت ایرانی نه تقدس‌بخشیدن به تاریخ و نگاه غیرانتقادی به گذشته. در این مسائل اصلا‌ح‌طلبان دیگر دنباله‌رو نیستند.

مثلا ما مرتب می‌شنویم که این حقوق بشر همان منشور کوروش است. این یک شوخی است. حقوق بشر اساسا امر مدرن است و اصلا در قدیم سابقه نداشته‌ است. در واقع امتیازاتی بوده که پادشاهان به مردم می‌داده‌اند نه حقوق.

این‌طور نیست که اصلاح‌طلبان منفعل و دنباله‌رو بودند و به تدریج آن جریان گفتمان‌سازی که در بطن اصلاح‌طلبی در جریان بوده، خود را بروز داده و حتی در حال مرزبندی است.

‌همواره در میان اصلاح‌طلبان مرسوم بوده که یا حاکمیت را نقد می‌کنند یا کنشگری مردم را. اگر بخواهید بعد از توضیح شرایط امروز اصلاح‌طلبی و اصلاح‌طلبان این جریان فکری و کنشگران آن را نقد کنید، چه می‌گویید؟

اولین انتقادی که می‌توان در مورد اصلاح‌طلبان مطرح کرد، این است که اصلاح‌طلبان برای مدت زیادی تولید گفتار سیاسی را تعطیل کردند. این کاری است که در حال جبران است. اشکال دوم این است که در برخورد با حکومت محافظه‌کار شدند. یعنی حفظ برخی چیزها برایشان مهم‌تر شد. در حالی که اصلاحات بدون تغییرخواهی بی‌معنا است. اشکال دیگر این است که در ریشه‌یابی مشکلات عمیق نشدند و گاهی مشکلات را در اشخاص دیدند نه در سیاست‌ها، استراتژی‌ها و سیستم‌های تصمیم‌گیری. یعنی رادیکالیزه‌نکردن ریشه‌نگربودن یکی از این اشکالات است. بخشی از اصلاح‌طلبان هم نیامده‌بودند که قدرت را تغییر بدهند بلکه آمده‌ بودند که قدرت‌شان را حفظ کنند یا در قدرت سهیم شوند. این چند اشکال باعث شد کاملا بازی را از دست بدهند.

‌به نظر شما اصلاح‌طلبان می‌توانند با توجه به نقطه‌ای که امروز ایستاده‌اند، به شکست سیاست فشار از پایین، چانه‌زنی از بالا اعتراف کنند؟

‌به نظر من هنوز هم پروژه درست و خوبی است اگر بتوانید شرایطی ایجاد کنید که شما را جدی بگیرند و با شما گفت‌‌وگو کنند. مشکل اصلاحات این بود که وقتی قدرت این را داشت که فشاری ایجاد کند، چانه‌زنی اتفاق نمی‌افتاد و همه فکر می‌کردند کارها پیش می‌رود. در حالی که طرف مقابل ارزیابی می‌کرد که این امکان را از بین ببرد. مشکل این است که کسی اصلاح‌طلبان را جدی نمی‌گیرد که با آنها گفت‌و‌گو و مذاکره کند. وقتی شما را جدی می‌گیرند که قدرت داشته ‌باشید. اگر توانستیم قدرتی هم‌سنگ ایجاد کنیم، طرف گفت‌و‌گوییم و با ما چانه‌زنی صورت می‌پذیرد و می‌توانیم معامله کنیم اما اگر نتوانیم قدرت هم‌سنگ ایجاد کنیم،‌ کسی توجهی به ما ندارد.

‌ اصلاح‌طلبان در دوره‌ای که قدرت قوه مجریه را در دست داشتند، نتوانستند این کار را پیش ببرند. پس از آن هم کنار گذاشته‌ شدند و در سال‌های اخیر هم از سوی مردم ناکارآمد تلقی شدند؛ چطور می‌توان قدرتی شکل داد که جدی گرفته شود. با این ادله می‌توان به این نتیجه رسید که حذف اصلاح‌طلبان عملا اتفاق افتاده ‌است.

اگر تحلیل همینی باشد که شما می‌گویید، بله؛ یعنی مردم از روش‌های اصلاحی حمایت نکنند و کسی را هم نماینده آن ندانند. اگر مردم بگویند ما فلان فرد را به عنوان نماینده اصلاح‌طلبی به رسمیت نمی‌شناسیم و فرد دیگری را جایگزین می‌کنیم، به معنی پایان و حذف اصلاح‌طلبی نیست بلکه مردم از یک نماینده به نماینده دیگر شیفت کرده‌اند. از سویی اگر حکومت بتواند این وضعیت را ادامه دهد؛ اگر حکومت می‌تواند برای مدت طولانی چنین وضعیتی را ادامه دهد، بگذارید ادامه دهد. امکان ندارد بشود طولانی‌مدت این وضع را ادامه داد. وضع کاملا با سال‌های قبل فرق کرده ‌است. پوپولیسم پولدار احمدی‌نژاد می‌توانست همه خرابکاری‌ای بکند چون پول در دست داشت اما پوپولییم بی‌پول رئیسی حتی نمی‌تواند این کارها را انجام دهد. دیر یا زود این روش به بن‌بست می‌رسد.

حال این فرایند با همین نیرویی که امروز اصلاح‌طلبی را نمایندگی می‌کند، ادامه پیدا می‌کند یا یک نیروی دیگر را به عنوان نماینده انتخاب می‌کنند. در واقع وضعیت ما به گونه‌ای نیست که بتوان گفت اصلاحات تمام شده ‌است. به نظر من هنوز هم مردم از اصلاح‌طلبی به معنایی که گفتم نه به معنای اصلاح‌طلبان دفاع می‌کنند. علت آن هم نوعی هوش سیاسی است. منطقه‌ای که ما در آن زندگی می‌کنیم و جامعه پر از کینه و شکننده‌ای که داریم ما را وادار می‌کند تحمل کنیم. ما باید مسابقه فوتبال را در زمینی ببریم که دور تا دورش ظرف چینی چیده‌اند و در ضمن داور هم بی‌طرف نیست. باید در این مسابقه برنده شد که سخت است اما علائمی می‌بینم که خیلی ناامیدکننده نیست.

‌شما اشاره کردید که در بعضی حوزه‌ها در نقطه بحران قرار داریم. راه نجات را چه می‌دانید؟

پاسخ‌دادن به این سؤال سخت است. من راه نجات را «برابری» می‌دانم. یعنی ما بتوانیم یک حرکت ملی انجام دهیم، جمهور مردم به صحنه بیایند و به سمت یک جمهوری برابری‌خواه حرکت کنیم و تمام تبعیض‌های نهادینه را از بین ببریم. هیچ راه‌حل دوشبه‌ای برای مشکلات ایران وجود ندارد اما راه‌حل دارد. اما اگر کسی بگوید معجزه می‌کنم و دوشبه‌ آن را حل می‌کنم، دروغ می‌گوید. این جمله طلایی را به خاطر بسپارید «در سیاست و طباطت، هر کس وعده بسیار می‌دهد یا شارلاتان است یا نادان».

‌ مدل اصلاحات بن‌سلمانی یا شیوه حکمرانی در ترکیه، در سال‌های اخیر و در میان عموم مردم به عنوان مثال‌هایی از موفقیت در شیوه حکمرانی تلقی می‌شود. به ویژه که هر دو کشور مسلمان است و از این منظر با ایران قیاس می‌شود. شما چقدر تجویز این نسخه‌ها برای ایران را منطقی و محتمل می‌دانید؟

درس‌گرفتن از کشورهای دیگر اتفاق مثبتی است اما باید از کشورهایی درس بگیریم که موقعیت‌شان شبیه به ماست. کشورهای رانتی-نفتی دو نوع هستند، کشورهای بیابانی و کشورهایی با کشاورزی بزرگ . ما و اندونزدی و کشورهایی از این دست با کشورهایی در جنوب خلیج‌فارس متفاوت هستیم. بنابراین ما نمی‌توانیم خودمان را با کشورهای حاشیه خلیج فارس مقایسه کنیم که جمعیت کم، نفت و دسترسی به نفت، سوابق و… آنها با ما تفاوت معناداری دارد. میزان دانش تخصصی در جامعه ما به حدی است که بتوانیم الگوی توسعه خودمان را داشته ‌باشیم. اگر از من بپرسید که اقتصاد ایران را بر چه اساسی باید بازسازی کرد، معتقدم بر اساس توسعه و رفاه نهادینه. ما باید دو اصل راهنما داشته ‌باشیم. اگر ابزار رسیدن به توسعه اقتصادی را رشد بلند مدت اقتصادی بدانیم، این سؤال مطرح می‌شود که چطور می‌توانیم یک رشد بلندمدت اقتصادی و لوازمش را در ایران فراهم کنیم. این هم تئوری دارد و لازم نیست چرخ را از ابتدا اختراع کنیم. رشد اقتصادی علل نزدیک و بنیادی دارد. علل نزدیک آن مدل سولو است. اقتصاددانی که گفته هر جا سرمایه‌گذاری مادی وجود داشت، آموزش بهبود پیدا کرد و سرمایه‌گذاری انسانی صورت پذیرفت، همچنین تکنولوژی جدید به کار گرفته‌ شد، حتما رشد ایجاد می‌شود. ما در طول دوره‌ای در ایران ۸۰۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری داشته‌ایم. قدیمی‌ها می‌گفتند در مرحله تیک‌آف هستیم. یعنی اگر اداره امور و حکمرانی ما اصلاح می‌شد، خیلی احتیاج نداشتیم که چشم به دیگران بدوزیم.

‌‌با این حال به نظر می‌رسد ما هیچ برنامه مشخص توسعه‌ای نداریم. آنچه در همه دولت‌ها تکرار شده یک اقتصاد صدقه‌ای بوده‌ اما الگوی توسعه‌ای مشخصی در دولت‌ها دنبال نشده‌ است.

برنامه‌های سوم و چهارم توسعه بعد از انقلاب داشت به سمت تثبیت الگوی توسعه می‌رفت. برنامه چهارم توسعه حتی در زمینه توسعه سیاسی نیز مدل داشت و برای آن دوره‌هایی در نظر گرفته شده ‌بود. ما باید از تئوری‌های موجود و از تجربه‌های پیشین استفاده کنیم. یک شاخص برای توسعه تعریف کنید و بعد با تئوری‌ها ببینید که چه‌کار می‌توان کرد. لازم نیست دنبال چیز عجیبی بگردیم. ما شاخصی داریم به نام شاخص آمارتیاسن که به شاخص رفاه هم معروف است. تولید سرانه ملی ضربدر یک، منهای ضریب جینی. این شاخص دو عنصر دارد؛ چقدر تولید سرانه داریم و چطور توزیعش می‌کنیم. مثالی بزنم که کمی ملموس باشد. تحقیاتی در ایران انجام شده که نشان می‌دهد توزیع درآمد تحت تأثیر چند عامل است . یکی نرخ تورم که هرچه بالاتر رود، توزیع درآمد بدتر می‌شود. نرخ بی‌کاری است که آن هم با بالاتر رفتن، توزیع درآمد را بدتر می‌کند. موضوع بعدی نرخ رشد است که هرچه بالاتر می‌رود توزیع درآمد بهتر می‌شود. ما یک شانس تاریخی داریم که رشد و توزیع ما همسو هستند. در بقیه کشورها رشد و توزیع رابطه الاکلنگی دارند. همین را مبنا بگذاریم و سعی کنیم اقتصاد را سر و سامان دهیم.

‌ به نظر می‌رسد گویا رؤیاهای جمعی محقق‌نشده به خستگی جمعی مبدل شده‌ است. به نظر شما این موضوع چقدر می‌تواند به مهاجرت توده‌وار منجر شود؟ اساسا آیا می‌توانیم از تراژدی‌هایی که پشت هم از سر می‌گذرانیم، عبور کنیم؟

گفتاردرمانی دیگر جواب‌گو نیست. منکر این نیستم که ما ایرانی‌ها در گفت‌و‌گوهایمان زهر در کام هم می‌ریزیم. محفل‌هایمان را ببینید. مدام گله می‌کنیم. رسانه‌هایی که غیرمسئولانه برخورد می‌کنند هم این مسائل را پررنگ‌تر می‌کنند. البته مقداری طبیعت رسانه‌هایی که در داخل نیستند این است که مشکلات را بزرگ کنند. اما به طور کلی من منکر اتفاقی که در حال رخ‌دادن است نیستم.

باید در جامعه اتفاقی بیفتد که کمی بهبود پیدا کند. مثلا اینکه تعدادی از بازداشت‌شدگان آزاد شدند، اتفاق خوبی بود. همچنین به نظر می‌رسد اگر چند اتفاق اقتصادی خوب یا اتفاقات مثبت در سیاست خارجی رخ دهد و پیامدهای مثبتی داشته‌ باشد، می‌تواند به تغییر این روح افسرده جمعی کمک کند. همچنین اگر چند اتفاق نمادین رخ دهد هم کمک‌کننده خواهد بود. مثلا وقتی به برخی چهره‌های دولتی نگاه می‌‌کنیم، افسرده می‌شویم. البته ما به تغییرات واقعی نیز نیاز داریم. تغییر در سیاست خارجی بسیار اهمیت دارد. چرا که مردم نیز به آن واکنش نشان می‌دهند. مثلا رابطه ما با عربستان که ترمیم می‌شود، عامه مردم از آن صحبت و استقبال می‌کنند. اگر یکی دو اتفاق این‌چنینی رخ دهد، بهبود‌هایی صورت پذیرد و چهره‌هایی حذف شوند، می‌تواند تأثیرگذار باشد.

به نظر می‌رسد ما کمتر با هم حرف جدی می‌زنیم. لازم نیست حتما با حکومت حرف بزنیم. با خودمان که می‌توانیم صحبت کنیم. ما می‌توانیم با همدیگر ارتباط برقرار کنیم. گاهی در خیابان که راه می‌روید، متوجه می‌شوید که هیچ‌کس به هیچ‌کس لبخند نمی‌زند. کمتر پیش می‌آید این اتفاق رخ دهد. البته یک بار پیش آمد که مردم به هم لبخند می‌زدند آن هم زنجیره انسانی سال ۸۸ بود که از تجریش تا راه‌‌آهن شکل گرفت. وقتی کار جمعی انجام می‌شود و به خودتان اعتماد دارید از کسالت خارج می‌شوید.

در انقلاب ما فاعلیت و عاملیت خودمان را پیدا می‌کنیم. «من تغییر می‌دهم» «من دگرگون می‌کنم»، اعتماد به نفسی که انقلاب‌ها و جنبش‌ها ایجاد می‌کنند، شادی‌آفرین هستند.نشاط به این معنا که مردم احساس می‌کنند، کار پیروزمندانه‌ای انجام می‌دهند. به نظرم سلسله اتفاقات نمادین و گفت‌و‌گویی که معطوف به عمل است، نیاز امروز ما است.

ما در واقع می‌خواهیم مشکل را دیگران حل کنند. منتظریم دستی از غیب برون آید و کاری بکند. ملتی که به این مرحله برسد که خودش برای خودش کاری بکند، نشاط هم به دنبال این عاملیت به جامعه باز می‌گردد. این مهم حاصل نمی‌شود مگر با گفت‌و‌گوی جمعی.

‌هر از چند گاهی با افشای یک رانت و فساد اقتصادی مواجه هستیم. فارغ از اینکه پشت این افشاگری‌ها چه اهدافی وجود دارد اما آیا می‌توان این موضوع را پاشنه آشیل حتی جدی‌تر از اپوزیسیون و نیروهای معترض برای حاکمیت تلقی کرد؟

فساد نشانه است. ارقام شاید در مقایسه با هدر رفتن منابع اهمیت نداشته‌ باشد. رئیس‌جمهوری اعلام کرده‌ بود من نان و پنیر و چای می‌خورم. من معتقد بودم که رئیس‌جهوری می‌تواند روزی یک میلیون تومان غذا بخورد و در پایان سال ۳۶۵ میلیون تومان هزینه غذای رئیس‌جمهوری باشد اما اگر یک حرف عجیب بزند میلیاردها برای کشور هزینه‌ساز است. منابعی که در حال هدر رفت است خیلی بیش از فساد افشاشده‌ است.

اما فساد نشانه یک سیستم نادرست تصمیم‌گیری است. فساد یک تبعیض نهادینه‌شده را نشان می‌دهد. اگر فساد را به عنوان یک ضعف ساختاری و ریشه‌ای در نظر بگیریم، مسئله اصلی ما می‌شود. اما برای حل فساد باید ریشه خشکانده شود. ریشه فساد این است که به طور نهادینه برخی نسبت به منابع کشور ذی‌حق‌تر هستند. بعضی در گرفتن اطلاعات خودی‌تر یعنی تبعیض نهادینه، بسترساز فساد است. سیستم تصمیم‌گیری شفاف نیست. بین اختیار و مسئولیت تناسب وجود ندارد. امروز ایران چیزی بیش از اصلاحات و کمتر از انقلاب نیاز دارد.

‌با وضعیت امروز به نظر شما مشخصا در مورد حجاب چه نوع مواجهه‌ای صورت می‌گیرد؟

من فکر نمی‌کنم سیستم در این حوزه بتواند کاری بکند. در نهایت جامعه به یک تعادل می‌رسد. دولت و مجموعه فعلی خیلی شعارمحور است و مخاطبش نیز جمعیت محدودی است. در مورد مسائل هم باید به تعدادی جواب دهند ولی این تعداد خیلی محدود هستند.

اینها در شرایط فعلی به معنی تنش است. تنش در شرایط امروز راه‌حل مشکل ما نیست.

‌ به نظر شما اعتراضات ۱۴۰۱ که یکی از مهم‌ترین خواسته‌هایش به رسمیت شناختن تغییر در سبک زندگی بوده، چه ‌چیزی را نشانه گرفت؟

بعد از انقلاب قرائت خاصی بر کشور حاکم شد. چیزی که اوایل انقلاب به آن اسلام فقاهتی می‌گفتند. اسلامی که فقه در آن محور اصلی را داشت. فقه هم اساسا مربوط به ظواهر رفتار دینی است. امام در اواخر عمر می‌گوید اجتهاد باید بر اساس زمان و مکان باشد و برخی چیزها که در فقه سنتی حرام است را مجاز دانست. مثل حضور زنان در انتخابات یا نماینده شدن زنان تا بازی شطرنج. اگر حرف آخر آقای خمینی یعنی اجتهاد بر اساس زمان و مکان را مبنا بگیرید یعنی انقلاب در فقه.

در این سال‌های اخیر، تمایل به عرفان‌های نوظهور و نشست‌های خانقاهی زیاد شده ‌است. در واقع نیازهایی بوده که به آنها پاسخ داده می‌شده ‌است. تمایل مجدد به علی شریعتی هم به همین دلیل است چون او از اسلام ضدحکومتی صحبت می‌کند. در واقع اسلام از نگاه محرومان است. می‌خواهم بگویم که مردم دین‌ستیز نیستند. البته جامعه ما هم در وضعیت عادی نیست.

مردم با خود فکر می‌کنند که چرا نباید قرائت خود را داشته‌ باشند؟ پاسخ من این است که مردم دین‌ستیز نشده‌‌اند. خیلی از کسانی که به حجاب اعتقادی ندارند، پدر و مادرشان معتقد هستند. این نشان می‌دهد که مردم قرائت خودشان را از دین دارند. مثلا ممکن است که پدر و مادر بر حجاب فقهی اصرار نکنند اما از دخترشان می‌خواهند اخلاق را رعایت کند یا نمایش تن را مجاز نمی‌دانند.

‌دو قشر؛ نسل Z و زنان در جریان اعتراضات اخیر نقش بسزایی داشتند. نگاه شما به این دو قشر و تأثیر آنها در اعتراضات ۱۴۰۱ چیست؟ این جنبش را یک جنبش زنانه می‌دانید؟

من معتقد نیستم که اعتراضات ۱۴۰۱ اولین بروز و ظهور زنان در جریان یک اعتراض است. وقتی به سابقه ذهنی خود برمی‌گردم، زنان در همه اتفاقات مهمی که در ایران پس از انقلاب رخ داده، حضور داشته‌اند. حضور زنان تغییر اساسی نداشته‌ است چون همیشه بوده‌اند. شاید در این اعتراض اخیر به چشم آمده است. کدام واقعه مهم را در ایران سراغ دارید که زنان یک پایه آن نبوده‌اند.

‌پس به نظر شما این اعتراض فمینیستی نبوده‌ است؟

شاید به دلیل مسئله‌ای که در این اعتراض مطرح شد. در این اعتراض مسئله حجاب و سبک پوشش مطرح بود و در ایران این موضوعات بیشتر در مورد خانم‌ها است. اما جنبش فمینیستی نیست. اگر شعارها را نگاه کنید، به نظر من فمینیستی نیست. حتی در تهاجم به طرف مقابل از عبارات و اصطلاحاتی استفاده می‌کند که اتفاقا ضد فمینیستی است. اما در مورد نسل Z من چندان امیدوار نیستم. گفت‌و‌گوهایم با آنها امیدبخش نیست. نمی‌خواهم بگویم که همه این نسل این‌طور هستند اما نکاتی را می‌بینم که باعث تعجبم می‌شود. من در این نسل یک نوع لذت‌گرایی خودمحور لحظه‌ای می‌بینم. در واقع این معیار انتخاب برای همه چیز است. این نسل خیلی خودمحور است. این جنبه منفی است که در بخش جدی از این نسل قابل مشاهده است. همچنین در مطالعه عمیق کم‌حوصله هستند. بیشتر پاراگراف‌های «فجازی» را ترجیح می‌دهند تا کتاب. حوصله گفت‌و‌گو و مخالفت ندارند. وقتی با حرفشان مخالفت می‌کنید، وارد گفت‌و‌گو نمی‌شود. فکر می‌کنند به تجربه‌های تاریخی و قبل نیاز ندارند. نگاهشان به گذشته و سنت تحقیرآمیز و انباشتی از جهل است نه انباشتی از تجربه‌های پیروزمندانه یا شکست‌خورده نسلی دیگر. نگاه تحقیرآمیز به نسل‌های قبل دارند. من از این جنبه‌ها می‌ترسم. البته آنها حق انتخاب دارند اما وقتی می‌بینم گروهی از این نسل خیلی تعریف می‌کنند، احساس می‌کنم که می‌خواهند از آنها سوءاستفاده کنند. اما اگر کسی با نگاه انتقادی با این نسل برخورد کرد، از نگاه مسئولانه با آن برخورد می‌کند. باید با این نسل وارد گفت‌و‌گو شد. اینکه نسلی در ایران باشد که از گذشته چیزی نداند، از جنگ، از انقلاب، از اصلاحات، از ۸۸ و … چیزی نداند، نمی‌دانم چطور می‌توان به آن افتخار کرد. البته مقصر این وضعیت حکومت، دستگاه‌های تبلیغاتی و البته ما هستیم. البته به هیچ وجه حاضر نیستم با این نسل وارد گفت‌و‌گوی غیرانتقادی شوم. این گفت‌و‌گو ضروری است.

من فکر نمی‌کنم این نسل می‌تواند بن‌بست‌های تاریخی ما را بشکند. هر نسلی خودش را بهترین نسل می‌داند و من معتقدم نسل ما در ایران غیرقابل تکرار است.

‌چرا؟

ما می‌خواندیم. هیچ‌وقت منافع شخصی‌مان را در نظر نمی‌گرفتیم.

‌این برای شما ناکامی به بار نیاورد؟

احساس نمی‌کنم، ناکام هستم. هر جا منافع جمعی مطرح بوده، خودم را قربانی کردم. این به من احساس غرور می‌دهد. خودم را نسل ناکام نمی‌دانم و تصورم این نیست که گذشته ما سراسر خطا و شکست است. مشکل تاریخی ایران است که من هم به عنوان یک نسل در آن بوده‌ام. تعجب نکنید اگر از این نسل انتقاد می‌کنم چون نسل خود را آرمانی می‌دانم.

‌نسل شما رفاه را به معنای مدرن تجربه نکرده‌ است. چطور هیچ ناکامی‌ای نداشته‌‌ است؟

رفاه احساس رضایت است؛ اینکه لذتتان به شکل معناداری از رنجتان بیشتر باشد. من این احساس را داشته‌ام.

‌حتی با وجود انقلاب، جنگ، وضعیت اقتصادی و…

من هیچ‌وقت فکر نمی‌کنم که نسل مستأصلی بودیم. البته من اینها را در دفاع از نسل خود نمی‌گویم. اینکه چرا من انتقادی برخورد می‌کنم، به این دلیل است که معیار را نسل خودم می‌دانم. ممکن است خودمحورانه باشد اما نسل جدید را از زاویه خود نقد می‌کنم. به نظر می‌رسد پایه‌های فکری این نسل و مبانی اخلاقی که انتخاب کرده به کار جمعی مداوم منجر نمی‌شود و در مقاطعی به درگیری و کشمکش منتهی می‌شود. البته قرار نیست من معیار این نسل باشم. وقتی با معیار نسل خودم نگاه می‌کنم، انتقاد دارم اما ما معیار نیستیم. این نسل معیارهای خاص خود را دارد. البته با این نسل وارد گفت‌و‌گوی غیرانتقادی نمی‌شوم. تک‌گویی را نه من می‌پذیرم و نه انتظار دارم آنها بپذیرند.

‌اگر به عقب بازگردید باز هم انقلاب می‌کنید؟

بله، حتما. در آن شرایط جنبش اصلاحی شکست خورد. آزمون فیصله‌بخش اتفاق افتاد. مصدق نمی‌خواست انقلاب کند. علی امینی سال ۳۹ نمی‌خواست که انقلاب کند. سال ۵۴ تا قبل از تشکیل حزب رستاخیز هم قرار بر انقلاب نبود. سه جنبش اصلاحی شکست خورد تا روشنفکران به این نتیجه رسیدند که آزمون فیصله‌بخش اتفاق افتاده و اصلاحات ناممکن است پس باید انقلاب کرد. نسلی که به ما انتقاد می‌کند که چرا انقلاب کردید امروز می‌خواهد انقلاب کند. ما می‌گوییم انقلاب خوب نیست. ۱۰ سال اقتصاد می‌خوابد. با هر حقانیتی که انقلاب کنی اقتصاد به مشکل می‌خورد، کشور ناامن می‌شود و… . ‌

این دقیقا انتقادی است که نسل جدید به نسل شما وارد می‌داند. اینکه شما ما را مدام از چیزهایی می‌ترسانید که ممکن است اتفاق نیفتد. پاسخ‌تان چیست؟

من می‌گویم به انقلاب ۵۷ نگاه نکنید. به انقلاب‌های عربی نگاه کنید. چرا نتیجه انقلاب‌های عربی این‌طور شد؟ نمی‌گویم انقلاب نکنید بلکه می‌گویم اگر می‌خواهید انقلاب کنید لوازمش را داشته‌ باشید. سعی کنید عیب‌هایی که ما داشتیم را نداشته‌باشید. ما یک پکیج اجرایی برای اداره کشور نداشتیم. ما قشری را حاکم کردیم که سینما نرفته‌ بود، تئاتر نرفته‌ بود، ورزشگاه نرفته ‌بود، معدود سوار هواپیما شده‌ بود. هیچ مرکز صنعتی‌ای را ندیده بود. اگر می‌خواهند انقلاب کنند، به عیب‌های ما هم نگاه کنند. همچنین به انقلاب‌های عربی باید توجه داشت. در مصر روزی ۵۰۰ نفر کشته می‌شدند اما حاصل آن چه شد؟ سوریه، لیبی و… . ما می‌خواهیم این اتفاقات تکرار نشود. البته ما هم به حرف نسل قبل از خود گوش ندادیم. آنها را پشت سر گذاشتیم و انقلاب کردیم. اما وضعیت ما کمی متفاوت بود. این نسل می‌خواهد با چه چیزی انقلاب کند؟ ما آن زمان فکر می‌کردیم تمام تئوری‌های عالم را می‌دانیم. این نسل چطور؟ تئوری‌های اداره کشور را می‌دانند؟ چارچوب نظری مشخصی برای اداره کشور دارند؟ اگر دارند که بسم‌الله. من نمی‌توانم انقلاب کنم اما خط اتوی شلوارم خراب نشود. اگر انقلاب کردم باید خودم را برای خیلی چیزها آماده کنم. من از خشونت می‌ترسم. این نسل ندیده ‌است اما نسل من ترورها را دیده، درگیری‌های دهه ۶۰ را دیده ‌است. درگیری‌های دهه ۶۰ فقط اعدام نیست بلکه ترور هم هست. من جنگ را دیده‌ام که باید بکشی تا زنده بمانی. آیا این نسل می‌خواهد این خشونت‌ها را تجربه کند؟ من امروز نمی‌خواهم این خشونت را تجربه کنم چون تا اوج این خشونت را تجربه کرده‌ام. گفت‌وگوی انتقادی دو طرفه میان نسل‌ها می‌تواند امیدآفرین باشد. آنها می‌گویند شما بنشینید تا ما بگوییم و ما هم همین‌طور. ظاهرا باید وارد گفت‌و‌گوی انتقادی شویم و به صداقت طرف گفت‌وگو هم شک نکنیم.

The post علوی تبار: نسل کنونی نمی‌تواند بن‌بست‌های تاریخی را بشکند appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

محور اصلی مورد توجه روزنامه‌های حامی دولت تجمع میلیونی به مناسبت سالگرد شهادت امام رضا در مشهد بود.

از دیگر محورهای مورد توجه این طیف از روزنامه‌ها شکست پروژه احیای اغتشاشات، عهد شکنی اروپا در برجام و زانو زدن آمریکا در مقابل ایران در پی انتقال دارایی ایران بود.

روزنامه‌های منتقد دولت افزایش افسردگی یک سال پس از اعتراضات و درگذشت محمد محمد علی قصه‌نویس اجتماعی را برجسته کردند.

اعتراف و حمله اپوزیسیون به خودشان

سالگرد آشوب پاییزی پارسال در سال جدید تبدیل به اعتراف و حمله اپوزیسیون به خودشان شد. اپوزیسیونی که سال پیش بدون آنکه خود باور به شدنی‌بودن براندازی داشته باشند، عده‌ای را در طمع آن تهییج کردند و حالا که اقتدار ایران در پیش‌بردن سیاست‌خارجی و پیوستن به نظام‌های بزرگ جهانی و بازگرداندن قدرت‌ها به توافقات، منجر به قطع‌شدن آلاف‌والوف اپوزیسیون شد، روحیه دوستان خود را تخریب می‌کنند! چنین خائنانی که حزب بادند و حتی بدتر از حزب باد!
جوان

برای انقلاب انتظار فرش قرمز دارند

از ۸۸ میلیون ایرانی در همه پنج ماه حدود ۴۰۰ هزارنفر (با تکراری‌ها) به میدان آمدند و طبیعی بود که برای انقلاب چنین عددی ره به جایی نخواهد برد. وقتی از طرف امثال ما سؤال می‌شود که چرا مردم نپیوستند، پاسخ داده می‌شود که شما مردم را می‌کشتید، زندانی می‌کردید. ترسیدند و نیامدند. اگر آن حرکت انقلاب و براندازی بود، مگر براندازان توقع دارند حکومت برای‌شان فرش قرمز پهن کند و بگوید بفرمایید انقلاب کنید؟! خشونت از نظر علمی جزئی از روند انقلاب‌های کلاسیک در علم سیاست است و جریان انقلاب‌کننده توقع گل و بلبل از حاکمیت مستقر ندارد.
جوان

حضور در ان‌پی‌تی فرصت به دشمن

این سؤال با دولت محترم در میان است که اولاً؛ کدامیک از موارد یاد شده درباره فاجعه بودن برجام را قابل تردید می‌دانید؟ ثانیاً؛ حضورمان در معاهده NPT غیر از خسارت محض و فرصت‌دادن به دشمنان برای باج‌خواهی و زورگویی چه سود دیگری داشته است؟! مخصوصاً آن که دشمن بارها اعتراف کرده که چالش در برنامه هسته‌ای ایران بهانه‌ای برای جلوگیری از پیشرفت و اقتدار این کشور است. با این وجود چرا باید در برجامی که عملاً وجود ندارد و در معاهده NPT که بهانه‌ای برای جلوگیری از پیشرفت‌های علمی و تکنولوژیک کشورمان است حضور داشته باشیم؟! توضیح آن که در ماده ۱۰ معاهده «منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای،‌NPT » تصریح شده است در صورتی که یکی از کشورهای عضو، حضور خود در NPT را با منافع ملی و حاکمیتی خود در تعارض ببیند، می‌تواند از آن خارج شود… پس منتظر چه هستیم؟! آمریکا که رسماً و اروپا نیز عملاً از برجام خارج شده‌اند. روسیه و چین هم که معارض ما نبوده‌اند. بنابراین ما در کدام برجام مانده‌ایم؟! انتظار دارید آمریکا و اروپا با چه زبانی مرگ برجام را اعلام کنند که باور کنیم؟! با عرض پوزش مبادا مانند آن سخنران که برای سالن خالی سخنرانی می‌کرد، منتظریم تا سرایدار کلید سالن را بدهد تا باور کنیم در سالن خالی سخنرانی می‌کنیم!
حسین شریعتمداری –کیهان

پیامد اعتراضات، اضطراب و افسردگی

شواهد روشن نشان می‌دهد که در جریان آن اعتراضات سال گذشته و پس از آن، بیماری‌های اضطرابی خیلی تشدید شده بود و اکنون که از شدت حوادث کاسته شده است، بیماری در قالب افسردگی ناشی از ناامیدی و ناکامی تشدید شده است. این نوع بیماری‌ها علاوه بر آثار مخرب روانی، عوارض سوءجسمی نیز دارند و در امید به زندگی اثر خیلی منفی می‌گذارند. اگر این واقعیت جامعه خود را در کنار شاخص‌های جهانی درباره میزان شادی مردم کشورهای جهان قرار دهیم، متوجه می‌شویم؛ جامعه‌ای که دچار اضطراب، افسردگی، ناکامی و فقدان شادی باشد، مستعد برداشتن گام‌های روبه‌جلو نیز نخواهد بود. بنابراین، پیش از هر اقدامی باید کوشید که روحیه عمومی بازیابی شود و نشاط و امید به آنان تزریق گردد. شرایط تورمی بالا و فقدان چشم‌انداز و امید نسبت به آینده، این بیماری‌ها را تشدید کرده است.
هم میهن

اخراج خود از جامعه و تاریخ

نوع و سطحی انطباق معنادار میان رویکرد چپ ارتدوکسی یا افراطی در شوروی پساانقلابی و رویکرد برخی سوپرانقلابی‌های ایران امروز ایجاد کنم که این‌ روزها سخت در تلاش برای خالص‌سازی و نوعی انقلاب فرهنگی دوم در دانشگاه‌ها هستند. عده‌ای در جامعه امروز ما، چنان از جام و پیغام صبوح قدرت مست شده‌اند که ناعقل و ناهوش، بسان زنگی مست، تیغ بر رخسار لطیف فرهنگ و علم و هنر کشیده‌ و بی‌محابا هر ناهمگن با خویش را از دم تیغ می‌گذرانند. اینان همچون همگنان ارتدوکس‌مشرب مارکسیستی خویش، نمی‌دانند که سپهر پیر بدعهد و بی‌مهر است و تیغ فرهنگ و هنر و علم بس تیزتر است و به تعبیر مولانا، از بریدن نیز حیایی ندارد، نمی‌دانند همان‌گونه که کادرهای تحصیلکرده‌ای که برای خدمت به نظام استالینی تربیت یافته بودند، دچار شور و هیجان شدند و با کنجکاوی‌های روشنفکرانه، آمال هنرمندانه و اشتیاق به فرهنگ پرغنا راه دیگری پیش گرفتند و تغییر ماهیت دادند، تربیت‌شدگان آنان نیز، دیری در هیبت و خویگان سوژه‌های منقاد و وفاداری نخواهند ماند و کمتر از زمانی که انتظارش را دارند با انبوهی از «دگرهای درون» مواجه خواهند شد که به تصریح فرزانه‌ای، رادیکال‌تر از «دگر برون» هستند و نمی‌دانند در زمان و زمانه ما دانشگاه به وسعت جامعه است و رابطه استاد و دانشجو به وسعت هر ارتباط مجازی و حقیقی در فضای هتروتوپیایی. به بیان دیگر، اخراج هر استاد، در واقع، به‌ کار گرفتن یا استخدام او در دانشگاه بزرگ‌تر است. اندکی تامل کنند و ببینند این اخراج که می‌کنند، اخراج دیگری است از دانشگاه یا اخراج خود است از جامعه و تاریخ.
محمد رضا تاجیک- اعتماد

منافع افراد درون قدرت اولویت حاکمیت

بسیاری از بخش‌های برنامه هفتم توسعه عملا فسادزاست . به‌عنوان نمونه اینکه در سایه این برنامه، چنین امکانی فراهم می‌شود که فرزندان و افراد منتسب به مقامات بتوانند روزانه یک میلیون دلار نفت کشور را از طریق حساب شخصی به فروش برسانند و موارد متعددی از این دست. در چنین شرایطی به نظر می‌رسد سخن گفتن از اینکه برنامه توسعه چیست و آثار و پیامدهای اجرای این دست سیاست‌ها بر جامعه چیست، محل بحث نخواهد بود، چراکه مساله روشن است و به نظر می‌رسد برخی آقایان عمیقا و تعمدا در تلاش برای القای این هستند که هیچ‌کس قادر به انجام هیچ‌کاری نیست و هرکاری که بخواهند انجام می‌دهند. برخی افراد در دستگاه‌های دولتی ظاهرا حافظ گروه قلیلی از الیگارش‌ها و افراد درون قدرت هستند و اخطارها و تذکرها و ذکر مصیبت‌های دلسوزان جامعه و مردم نیز اصلا شنیدنی نیست!
عملا به نظر می‌رسد منافع ملی فاقد اهمیت است و در اقداماتی که دولت، مجلس و قوه قضاییه و مجموعه دستگاه‌های دولتی انجام می‌دهند، آنچه محل توجه قرار گرفته، منافع افراد درون قدرت، الیگارش‌ها و افراد منتسب به آنان و نزدیکان‌شان است.
راغفر- جهان صنعت

نقش کمرنگ دولت در رشد اقتصادی

رشد اقتصادی ایران در سال‌های اخیر، یک الگوی زیگزاگی را سپری کرده است. در این مسیر، بهبود رشد اقتصادی بیش از آنکه ناشی از عملکرد و سیاستگذاری‌های دولت‌ها باشد، متاثر از کاهش اثر تحریم‌های نفتی بوده است. از سوی دیگر، افول رشد اقتصادی نیز در زمانی رخ داده که مانعی برای فروش طلای سیاه ایجاد شده باشد. به بیان دیگر، هنوز مهم‌ترین عاملی که می‌تواند بازی‌ساز رشد اقتصادی کشور نام‌گذاری شود، میزان دستیابی به درآمدهای نفتی است. درآمدهای نفتی کشور متاثر از قیمت جهانی نفت، میزان فروش روزانه و چگونگی دستیابی به این منابع بوده که این موارد نیز عمدتا تحت تاثیر شوک‌های سیاسی بوده است. درحالی‌که طی دهه‌های اخیر رشد اقتصادی ما سرمایه‌محور و عمدتا تحت تاثیر درآمدهای نفتی بوده است، اقتصاددانان تاکید می‌کنند که رشد اقتصادی پایدار و رفاه‌ساز، بر مبنای افزایش بهره‌وری و بهره‌گیری از نوآوری حاصل خواهد شد.
دنیای اقتصاد

مذاکره با تمام قدرت‌ها ، راهکار ایران در برابر اروپا

جمهوری اسلامی ایران باید سیاست تنش‌زدائی بین‌المللی را گسترش دهد و مشکلات خود با آمریکا را نیز بدون چشمداشت این و آن از جمله اروپا حل کند. روی آوردن به این سیاست بهیچوجه به معنای تسلیم شدن در برابر زیاده‌‌خواهی‌های آمریکا نیست. ما یک کشور مستقل، قدرتمند، برخوردار از ثروت‌های بالقوه و صاحب نیروی انسانی هوشمند و با استعداد هستیم و می‌توانیم در رویاروئی با هر کشوری هرقدر هم که قدرتمند باشد، از حقوق خود دفاع کنیم. روشن است که هیچیک از کشورهای قدرتمند جهانی اعم از آمریکا، روسیه، چین و اروپائی‌ها قابل اعتماد نیستند ولی قابل اعتماد نبودن هرگز در روابط بین‌الملل معیار و مبنای تعامل نبوده و نیست. ما باید از اعتماد به‌ نفس کافی برای مواجهه و مذاکره با تمام قدرت‌های مطرح جهانی و دفاع از منافع ملی خود در برابر آنها برخوردار باشیم. فقط در این صورت است که اتحادیه اروپا انگیزه‌ای برای شاخ و شانه کشیدن علیه ما نخواهد داشت.
جمهوری اسلامی

مجلس برنامه هفتم را غیر قابل اجرا کرد

مصوبات نهایی کمیسیون تلفیق برنامه هفتم، صرف‌نظر از غیرواقع‌گرایانه بودن اهداف پیش‌بینی شده و غیرقابل اجرا بودن بسیاری از احکام آن، شکاف بین منابع و مصارف دولت و کسری بودجه را تشدید خواهد کرد. این منابع نه‌تنها از توان بودجه سنواتی کشور بلکه از ظرفیت اقتصاد کل کشور نیز خارج است.
ایران

The post <span style='color:#888;font-size:13px;'>رصد مطبوعات</span><br> “حضور در ان‌پی‌تی فرصت به دشمن” ، ” مجلس برنامه هفتم را غیر قابل اجرا کرد” appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

به گزارش مرکز رسانه قوه قضاییه، در پی فوت یک زندانی به نام جواد روحی در بیمارستان، تصویری از وی در فضای مجازی منتشر شده و ادعا شده است که این تصویر مرتبط به بستری شدن اخیر وی در بیمارستان است که منجر به فوت متهم شد.

این در حالی است که پیگیری‌های مرکز رسانه قوه قضاییه نشان می‌دهد تصویر منتشر هرچند متعلق به جواد روحی است اما عکسی قدیمی و مربوط به زمان قبل از بازداشت این فرد و خارج از زندان است. تصاویر لباس شخصی وی هم گویای همین موضوع است.

«جواد روحی» یکی از زندانیانی که در زندان نوشهر با حکم قانونی در زندان به سر می‌برد، امروز پنجشنبه نهم شهریور به دلیل تشنج به بیمارستان شهید بهشتی نوشهر منتقل شد و در پی آن فوت کرده است.

در حوادث و اغتشاشات سال گذشته در شهرستان نوشهر که «جواد روحی» لیدری گروهی از اغتشاشاگران و افراد حاضر در تجمع را برعهده داشته و شهروندان را تحریک و تشویق به آشوب می‌کرده است، متاسفانه پنج نفر جان خود را از دست داده‌اند و تعدادی از ماموران تامین امنیت نیز مجروح شده‌اند. براساس دادنامه صادره از سوی دادگاه انقلاب اسلامی ساری، اتهامات متهم دایر است بر: افساد فی‌الارض از طریق ارتکاب جرم علیه امنیت داخلی کشور، احتراق و تخریب اموال به گونه‌ای که موجب اخلال شدید در نظم عمومی کشور و ناامنی و ورود خسارت عمده به اموال عمومی شده است، تخریب، ایجاد حریق و خرابکاری در اموال و تاسیسات مورد استفاده عمومی به منظور اخلال در نظم و امنیت جامعه، تحریک برخی از شهروندان به ایجاد ناامنی و اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم بر ضد امنیت داخلی کشور، ارتداد از طریق هتک حرمت به قرآن از طریق آتش زدن قرآن کریم و توهین به مقدسات امارات و قرائن موجود در پرونده، اعترافات صریح متهم و گزارش ضابطین حاکی از آن است که این متهم در ساماندهی اغتشاشات حضور داشته و به عنوان لیدر در جمعیت اغتشاشگران ایفای نقش می‌کرده است.

۲۰ دی ۱۴۰۱، رییس کل دادگستری مازندران اعلام کرد، جواد روحی به اتهام افساد فی الارض در دادگاه بدوی به اعدام محکوم شد و البته پس از صدور رأی بدوی اعدام برای این متهم، پرونده برای فرجام خواهی به دیوان عالی کشور ارجاع شد و در نهایت دوم خرداد امسال، دیوان عالی کشور از نقض حکم این متهم خبر داد و اعلام کرد که در نتیجه فرجام‌خواهی، مستند به مقررات شق چهارم از بند ماده ۴۶۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال ۱۳۹۲ ضمن نقض دادنامه صادره، رسیدگی مجدد پرونده به دادگاه هم عرض صادرکننده رأی ارجاع و محول می‌شود.

The post قوه قضاییه: «جواد روحی» سابقه تشنج و بستری در بیمارستان داشت appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

به گزارش روابط عمومی دادگستری استان، در پی انتشار ترانه‌ای غیرقانونی از سوی مهدی یراحی و تشکیل پرونده قضایی، این خواننده با دستور دادستان تهران بازداشت شد.

اخیرا به دلیل انتشار ترانه‌ای غیرقانونی و خلاف اخلاق و عرف جامعه اسلامی از سوی مهدی یراحی، برای وی پرونده قضایی تشکیل شده بود.

The post مهدی یراحی با دستور دادستان تهران بازداشت شد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

در تاریخ یازدهم تیرماه امسال (۱۴۰۲) به مناسبت چهل و یکمین سالگرد شهادت آیت‌الله حاج ‌شیخ‌ محمد صدوقی، مقاله‌ای در روزنامه جمهوری اسلامی به قلم اینجانب منتشر شد تحت عنوان «دارالسیاسه یزد» که در آن نوشتم با اینکه یزد از قدیم‌الایام به «دارالعباده» معروف بود ولی مشاهدات من در سفر سال گذشته‌ام (۱۴۰۱) به این شهر، مرا متقاعد کرد که اکنون یزد به «دارالسیاسه» تبدیل شده است.

بحث‌های بسیار عمیق، دامنه‌دار و متنوع سیاسی که در یک جلسه پرسش و پاسخ با جمعی از نخبگان یزد در روز هشتم تیرماه ۱۴۰۱، اعم از دانشگاهیان و مدیران باسابقه در این شهر داشتم، این نکته را در ذهنم عمیقاً حک کرد که سیاست در یزد حرف اول را می‌زند آنهم سیاستی همه‌جانبه، دقیق و واقعگرایانه. در آن مقاله تقریباً مفصل به شهروندان یزدی توصیه کردم در عین حال که «دارالسیاسه» بودن یزد را حفظ می‌کنند مواظبت کنند شهر و استانشان محتوای «دارالعباده» بودن را هم داشته باشد و به این واقعیت توجه کنند که «دارالسیاسه»‌ای خوبست که «دارالعباده» هم باشد.

از جمله نکاتی که در جلسه پرسش و پاسخ یزد مطرح کردم این بود که فعالان سیاسی این شهر و استان خوبست افکار دقیق سیاسی‌شان را در قالب‌های مختلف از طریق فضای مجازی به دیگر شهرها و استان‌ها صادر کنند درست مثل نوحه‌های سینه‌زنی حماسی که همشهریانشان چند سالی است مبتکرانه عرضه می‌کنند و نه‌تنها توجه هم‌میهنان ایرانی خود را جلب کرده‌اند بلکه این کارشان مشتاقانی نیز در نقاط مختلف جهان پیدا کرده است.

امسال در ایام عاشورا، از یکطرف نوحه‌های سینه‌زنی جدیدی از یزد به فضای مجازی راه یافت و از طرف دیگر در دزفول نیز یک هیات سینه‌زنی با نوحه‌ای به زبان محلی، مسئولین نظام را مخاطب قرار داده و گفته شما به حجاب زنان چسبیده‌اید در حالی که سفره مردم خالی از نان است و کشور از فساد و دزدی رنج می‌برد! روشن است که دزفولی‌های متدین نمی‌خواهند حجاب را نفی و کشف حجاب را تایید کنند،

آنها می‌خواهند به مسئولین نظام بگویند اگر مردم را از فقر نجات بدهید و عدالت را در کشور برقرار کنید و جلوی دزدی و فساد را بگیرید، مساله حجاب هم درست می‌شود و نیازی به هزینه کردن بودجه، بکارگیری نیرو، بگیر و ببندها و تشکیل دادگاه برای مبارزه با کشف حجاب نخواهید داشت.
نوحه‌های سینه‌زنی از نوع حماسی، امسال به دلیل شرایط سیاسی خاصی که بر جامعه حاکم است، بشدت مورد استقبال مردم در سراسر کشور قرار گرفته و فضای مجازی را تسخیر کرده است.

این استقبال بگونه‌ایست که به جرات می‌توان گفت در این زمینه هم فضای مجازی، رسانه ملی را پشت ‌سر گذاشته و بینندگان و شنوندگان بیشتری را به خود جلب کرده است. افسوس که رسانه ملی به جای نوآوری در زمینه عزاداری‌ها هر سال بیش از گذشته به مداحی‌های سطحی و دور از اهداف حماسه حسینی متوسل می‌شود و از آنچه در جامعه و افکار مردم مطرح است فاصله بیشتری می‌گیرد.

این تصور، درست نیست که با پررنگ ساختن و رنگ و لعاب دادن به ظاهر هیات‌های عزاداری و بلندتر کردن صدای طبل و شیپور می‌توان افراد بیشتری را جذب کرد. حتی اگر کسی جذب هم بشود و حواسش از مشکلات زندگی و نارسائی‌ها و مفاسد و گرانی‌ها به امور دیگر مشغول شود،

این یک عارضه موقت خواهد بود و دوام نخواهد داشت. مسئولان نظام و دست ‌اندرکاران رسانه ملی به این واقعیت توجه کنند که «دارالعباده» ایران در حال تبدیل شدن به «دارالسیاسه» است. شما نمی‌توانید جلوی این پدیده را بگیرید ولی اگر درست عمل کنید شاید بتوانید کاری کنید که این «دارالسیاسه» در عین حال «دارالعباده» هم باشد.

The post مهاجری : «دارالعباده» ایران در حال تبدیل شدن به «دارالسیاسه» است appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.