متن کامل یادداشت عباس آخوندی که در شماره هفتم مهر دنیای اقتصاد منتشر شد را می‌خوانید.

جنگ تحمیلی عراق علیه ایران خسارات جبران ناپذیر درازمدتی بر زندگی ایرانیان و عراق گذاشت. این جنگ پس از جنگ کره که خسارات انسانی طی آن به ۳میلیون کشته و مجروح و مفقود رسید، خسارت‌بارترین جنگ قرن بیستم پس از جنگ جهانی دوم بود.مجموع خسارات انسانی طرفین در این جنگ ۱.۵ تا ۲میلیون نفر گزارش شده است. آمار شهیدان ایرانی این جنگ بیش از ۱۹۷هزار نفر و جانبازان آن بیش از ۶۲۹هزار تن است.افزون بر این، آمار آزادگان ایرانی به رقمی بیش از ۴۱هزار نفر می‌رسد که تعداد ۵۲۷ نفر از آنان در دوران اسارت به شهادت رسیدند. از آمار کشتگان عراقی اطلاع دقیقی در دست نیست. آمارهای گزارش‌شده ارقامی از ۱۰۵هزار تا ۲۰۰هزارتن است. آمار مجروحان عراقی از ۴۰۰هزار تا ۷۰۰هزار تن و آمار اسیران آنها نیز تا ۷۰هزارنفر گزارش شده است. برآورد مجموع خسارت‌های طرفین در این جنگ به روایت بریتانیکا رقمی معادل ۱۲۰۰میلیارد دلار آمریکا است.

اینها خسارت‌های مستقیم انسانی و مادی جنگ برای دو ملت درگیر جنگ با اکثریت مطلق مسلمان و همچنین اکثریت بالای شیعه است. خسارت‌های غیر مستقیم بر روح و روان دو ملت، زخم‌دیدن و فروپاشیدن نظام خانوادگی میلیون‌ها خانوار، جابه‌جایی جمعیتی میلیون‌ها انسان، تغییر ترکیب جمعیتی سکونت‌گاه‌ها، خرابی‌های زیست محیطی و از بین رفتن عمران و آبادی‌ها و دیگر خسارت‌ها از شمار بیرون هستند. همچنین، افزایش فقر و بازماندگی از توسعه، کینه‌های کاشته‌شده در دل انسان‌ها، عدم‌تعادل‌های امنیتی و اقتصادی شکل‌گرفته در منطقه از دیگر آثار باقی‌مانده از جنگ است. لیکن افزون بر همه این مصیبت‌ها آن است که ترتیبات اجرایی قطعنامه تنظیم نشده و این نگرانی وجود دارد که پس از گذشت یکی‌دو نسل، این زخم دوباره سر باز کند. اکنون با گذشت بیش از ۳۶ سال از پایان جنگ، زمان آن است که ارزیابی مشخصی از این جنگ خسارت‌بار داشته باشیم و گام‌هایی استوار برای استقرار صلح مستحکم در منطقه برداریم. این قلم در این ارتباط چند نکته را متذکر می‌شود:

۱- از منظر حقوقی، قطعنامه۵۹۸ یک قطعنامه آتش‌بس است. لذا، ایران و عراق هنوز در وضعیت پذیرش آتش‌بس و حالت نه جنگ و نه صلح قرار دارند. بر اساس متن قطعنامه، استقرار صلح نیازمند ترتیبات اجرایی قطعنامه است تا پایانی باشد بر دعاوی و منازعات تاریخی میان دو کشور. افزون بر مقدمه در بند ۴ قطعنامه آمده است که شورای امنیت «از ایران و عراق می‌خواهد با دبیرکل در اجرای این قطعنامه و در تلاش‌های میانجی‌گرانه برای حصول یک راه‌حل جامع، عادلانه و شرافتمندانه مورد قبول دو طرف در خصوص تمام موضوعات موجود، منطبق با اصول مندرج در منشور ملل متحد، همکاری کنند.» همچنین بر اساس بندهای ۶، ۷ و ۸ مقرر بوده است که دبیرکل اقدامات لازم را در جهت تعیین مسوولیت شروع منازعه، ارزیابی میزان خسارات و تلاش برای بازسازی با کمک‌های بین‎المللی و یافتن راه‌های افزایش امنیت و ثبات منطقه با مشورت با ایران و عراق و دیگر کشورهای منطقه را معمول دارد.

در پیِ پذیرش قطعنامه از دو سو، نخستین دور مذاکرات صلح بین ایران و عراق با نظارت سازمان ملل متحد، در سوم شهریور۱۳۶۷، به‌طور رسمی در ژنو آغاز شد. در این مذاکرات دولت عراق دو پیش‌شرط را مطرح کرد؛ یکی لایروبی اروندرود و دیگری آزادی کشتیرانی در خلیج فارس. در مقابل ایران اعلام کرد که نه پیش‌شرطی دارد و نه پیش‌شرطی را از طرف مقابل می‌پذیرد. دور اول مذاکرات با شکست مواجه شد. از این رو، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد در ۹مهر۱۳۶۷، طرحی مشتمل بر ۴ماده به شرح زیر به دولتین ایران و عراق پیشنهاد کرد: ۱- آزادی کشتیرانی در خلیج‌فارس ۲- دادن اولویت به حل و فصل مساله شط العرب (اروندرود) ۳- توافق درباره مراحل مبادله اسیران جنگی و ۴- عقب‌نشینی نیروهای دو کشور به مرزهای بین‌المللی. این طرح نیز با شکست مواجه شد.

منظور از ذکر این موارد تاکید بر این نکته است که نیاز به قرارداد صلح موضوعی پذیرفته‌شده در سطح بین‌الملل بوده و هست و متاسفانه، با توجه به تحولات بعدی که رخ‌داد به مدت ۳۶سال است که این موضوع مسکوت گذاشته شده است. نکته مهم اینکه یکی از دلایل شکست طرح دبیر کل این بود که صدام پیشنهاد عقب‌نشینی نیروها به مرزهای بین‌المللی را موکول به پذیرش حق حاکمیت عراق بر اروند از سوی ایران کرده ‌بود. در نهایت، صدام در سال۱۳۶۹ رسما عهدنامه ۱۹۷۵ را پذیرفت و این مانع برطرف شد. لیکن، ترتیبات اجرایی قطعنامه۵۹۸ همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی ماند.

۲- با وجود آنکه بر اساس عهدنامه ۱۹۷۵ الجزایر، فرآیند لایروبی اروندرود زیر نظر کمیته مشترک ایران و عراق (CBC) پیش‌بینی شده است، در ۳۴سال گذشته به‌دلیل عدم همکاری عراق این کمیته تشکیل نشده و لایروبی اروند صورت نگرفته است. نتیجه آنکه عملا امکان بهره‌برداری از ظرفیت کاری بندر خرمشهر وجود ندارد و مردم خرمشهر در مرحله نخست و تمام خوزستان در مرحله دوم از این امکان محروم مانده‌اند. مسلم است که تا اروند لایروبی نشود، خرمشهر و آبادان، آباد نخواهند شد و خوزستان رونق پیشین را نخواهد یافت. این در حالی است که ساخت بندر فاو در عراق به سرعت در حال پیشرفت است. این رفتار دولت عراق قطعا بر خلاف رویه حسن همجواری است.

پس از آنکه در ۲۵مرداد۱۳۹۲ مسوولیت وزارت راه و شهرسازی را بر عهده گرفتم، به یاد دوستانم که در شلمچه و در راه آزادی خرمشهر به شهادت رسیده بودند، اولین سفرم را در اوایل شهریورماه بازدید از خرمشهر قرار دادم. در آن زمان ۲۵سال از پذیرش قطعنامه گذشته بود. در این سفر وضعیت رقت‌بار پایانه مسافری شلمچه بسیار متاثرم کرد. همان‌جا تصمیم به ساخت یک پایانه شایسته گرفتم و بلافاصله اقدام به ساخت کردیم؛ همین پایانه‌ای که اکنون در حال خدمت‌دهی به مسافران است؛ البته از وضعیت نگهداری آن بی‌اطلاعم. لیکن مهم‌تر آنکه با دو موضوع حیاتی دیگر آشنا شدم؛ یکی اینکه بندر خرمشهر به‌خوبی بازسازی شده ‌بود و میزان بهره‌وری آن در کمینه خود بود. در جست‌وجو از دلیل آن، دریافتم که بخشی از مغروقه‌ها هم‌چنان مدفونند و مهم‌تر آنکه لایروبی در اروند از زمان جنگ به این‌سو انجام نشده بود. موضوع دیگر احداث پل بر اروند برای اتصال راه‌آهن ایران به بصره بود که به‌رغم توافق‌های لفظی، عراقی‌ها هیچ‌گاه در اجرای آن همکاری موثر نکرده بودند.

در بازگشت از سفر موضوع نجات مغروقه‌ها را که در حوزه اختیارات خودم بود، با جدیت آغاز کردم. نجات مغروقه‌ها نیازمند تشکیل کمیته مشترک ایران و عراق نبود. لیکن، پیش‌نیاز لایروبی بود. به سازمان بنادر و دریانوردی دستور دادم که به‌رغم تنگنای بودجه‌ای، اعتبار مناسبی را برای این مهم تدارک ببینند. سازمان نیز انصافا کار سترگی را انجام داد. مهم‌تر آنکه بلافاصله با سردار علی شمخانی که آن زمان دبیر شورای عالی امنیت بود صحبت کردم و از وی خواستم که تمام تلاش خود را برای لایروبی اروند به‌کار ببندد. خاطرم هست که به او گفتم حتی چنانچه هزاران میلیارد تومان در خرمشهر هزینه شود، بدون لایروبی اروند و راه‌افتادن تجارت، اقتصاد این شهر فعال نخواهد شد. افزون بر این، اقتصاد خوزستان نیز لطمه خواهد خورد. فهم من این بود که از ساکنان پیشین خرمشهر بیشتر آن دسته از افراد که معیشتشان وابسته به کشاورزی یا خدمات اداری بوده است، بازگشته‌اند و گروهی از آنان که زندگی اقتصادی‌شان وابسته به تجارت بوده، پس از جنگ به خرمشهر بازنگشته‌اند. به ایشان تاکید کردم که شما افزون بر اینکه از فرماندهان جنگ بوده‌اید به‌عنوان یک خوزستانی وظیفه مهمی در این‌باره دارید.

به موازات اقدام پیش‌گفته، موضوع را در دولت طرح کردم. از جناب رئیس‌جمهور و آقایان سردار دهقان وزیر دفاع، چیت‌چیان وزیر نیرو و ظریف وزیر امورخارجه وقت کمک خواستم. آنان نیز بر اهمیت موضوع تاکید کردند و تلاش وافری انجام دادند؛ لیکن، در نهایت، به‌دلیل عدم همکاری طرف عراقی تا این تاریخ که این یادداشت را می‌نویسم، هنوز کمیته مشترک لایروبی تشکیل نشده و کشتیرانی در اروند با مشکلات فراوانی روبه‌رو است. رئیس‌جمهور روحانی نیز پیش از سفر به عراق از وزیران خواست مطالبی را که برای مذاکره با عراق مهم است، طرح کنند. مجددا من این موضوع را طرح کردم. ایشان هم بر اهمیت موضوع تاکید کردند و در دستور کار مذاکرات دو دولت در بالاترین سطح قرار دادند. لیکن، همچنان به‌رغم تعهد حقوقی، توفیقی در عمل حاصل نشده است.

واقعیت این است که به نظر می‌رسد به‌رغم تمام تحولات عراق و تمام همکاری‌های دو دولت برای دفع داعش از عراق و فداکاری‌های دو ملت، هنوز جریانی در عراق از تعهد به حسن همجواری امتناع دارند. این موضوعی نیست که با این حجم از خسارات انسانی و مادی دو ملت به‌سادگی بتوان از آن گذشت. آنان که با تاریخ آشنا هستند، می‌دانند که این موضوعی پردامنه در تاریخ روابط ایران و عراق است و ریشه آن به روابط ایران و عثمانی بازمی‌گردد. لذا، باید تنظیم ترتیبات اجرای قطعنامه۵۹۸ و اجرای عهدنامه۱۹۷۵ را اکنون که روابط سیاسی دو کشور در وضعیت مناسبی قرار دارد با مذاکرات دوستانه حل‌وفصل کرد. احاله آن به آینده باز نگاه داشتن زخم و آتش زیر خاکستر خواهد بود.

۳- منطقه همچنان در وضعیت بی‌ثباتی است و هر لحظه امکان وقوع رویدادی در آن وجود دارد. افزون بر این، آتش‌افروزی اسرائیل نیز بزرگ‌ترین تهدید برای امنیت ایران و منطقه است. به نظر می‌رسد بی‌توجهی به بندهای ۶، ۷ و ۸ قطعنامه۵۹۸ هیچ کمکی به تثبیت امنیت در منطقه نمی‌کند. این امر را نمی‌توان حمل بر حسن همجواری کرد. امنیت منطقه نیازمند دولت‌هایی مسوول و صلح‌دوست است. اگر دولتی موفق شود که به‌دلیل کم‌کاری ما از پرداخت هزینه جنگ شانه خالی کند، لزوما کمک به مردمان آن نیست؛ چون ممکن است در آینده حاکمی چون صدام، هم امنیت ملت خود و هم ملت‌های همسایه را مجددا به مخاطره جدی اندازد. شایسته است که در سالروز آغاز تجاوز عراق، یک‌بار دیگر به همه این موارد بیندیشیم تا ملت‌های منطقه شاهد وقوع مجدد جنگی محتمل در آینده نباشند.

The post آخوندی: هنوز جریانی در عراق از تعهد به حسن همجواری امتناع دارد appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.

حسام الدین آشنا: در دوران دفاع مقدس کجا بوده‌اید؟

طبیعی است که منتقدان اعتدال‌گرایان از این سخنان قدیری ابیانه استقبال و آن را به طور گسترده منتشر کنند ولی سخنان او بی‌جواب نماند.

نخستین واکنش را حسام‌الدین آشنا نشان داد. او در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به قدیری ابیانه نوشت: حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس جمهور در دولت های یازدهم و دوازدهم در واکنش به ادعای مطرح‌شده از سوی قدیری ابیانه که در برنامه‌ «شیوه» صداوسیما گفته بود«روحانی اصرار داشت اروندرود را به صدام ببخشیم»، در شبکه‌ی اجتماعی ایکس نوشت: برادر عزیز ادعاهای خود را مستند کنید. شما که حالا یاد اروند افتاده‌اید، در دوران دفاع مقدس کجا بوده‌اید؟ رئیس ستاد اجرای قطعنامه چه کسی بود و شما در آن ستاد چه سمتی داشتید؟ مسئولیت شما در دوران ریاست جمهوری آقای هاشمی در دفتر ایشان چه بود؟ چه کسی شما را از طبقه ۹ به همکف فرستاد؟ فحاشی شغل نیست.

توصیف سایت حسن روحانی: دروغ‌های یک ورشکسته ناپایدار درباره مذاکرات قطعنامه ۵۹۸

سایت حسن روحانی در واکنشی تند به سخنان قدیری ابیانه بدون اینکه نامی از او ببرد نوشت: یکی از ورشکستگان ناپایدار اخیراً در یک برنامه تلویزیونی، ادعای سه، چهار سال گذشته خود را تکرار کرده و گفته که دکتر روحانی در ستاد قطعنامه ۵۹۸ اصرار داشت ایران اروندرود را به صدام ببخشد!

این کارمند سابق وزارت خارجه که در کارنامه‌اش سفارت ایران در استرالیا و مکزیک را دارد و از حامیان جدی رئیس دولت‌های نهم و دهم به شمار می‌رود، چند سالی است خود را عضو ستاد قطعنامه ۵۹۸ در مذاکرات و قبل از آن (!؟) معرفی می‌کند، درحالی که او در سال‌های ۶۹-۱۳۶۷ صرفاً مدیرکل اطلاعات و مطبوعات بود و اصلاً جایگاه و شایستگی قرار گرفتن در جمع هیأت ایرانی مذاکره‌کننده در کنار آقایان دکتر حسن روحانی، حسن حبیبی، علی‌اکبر ولایتی، محمدجواد ظریف، سیروس ناصری، عباس ملکی، علی شمس اردکانی، جمشید ممتاز و بسیاری از دیپلمات‌های برجسته و وطن‌پرست کشور را نداشت اما چند سالی است با جا زدن خود به عنوان عضو این ستاد ادعاهایی مضحک را به عنوان کشفی تازه‌یاب مطرح می‌کند تا در این دوران بی‌نصیبی سیاسی، پس از ناکامی از عنایت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی (به رغم حمایت علنی از ایشان) و حمایت از محمود احمدی‌نژاد و دفاعیات مکرر از دولت سیزدهم و دو بار ردصلاحیت در انتخابات‌های ریاست‌جمهوری ۱۳۹۲ و ۱۴۰۰ حالا به لطف این لطایف در رسانه‌ها دیده شود.

او پیش از این تحلیل‌هایی در رسانه‌های کشور به عنوان کارشناس مدیریت استراتژیک از مشکل اقتصادی مملکت به دلیل کار نکردن مردم ایران! گرفته تا قیمت بنزین و قطعی بودن حمله آمریکا به ایران در مقطعی و جرأت نداشتن آمریکا برای حمله به ایران در مقطعی دیگر داشته و مدتی است که با معرفی خود به عنوان عضو ستاد قطعنامه ۵۹۸ مدعی بیان ناگفته‌هایی از مذاکرات آتش‌بس ایران و عراق است.

ریاست ستاد قطعنامه ۵۹۸ به عهده دکتر روحانی بود که جلسات آن در ستاد قرارگاه خاتم‌الانبیاء برگزار می‌شد و او به عنوان نماینده فرمانده جنگ در مذاکرات شرکت می‌کرد. دکتر ولایتی و تیم وزارت خارجه هم مسئول مذاکره با عراق بودند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر حسن روحانی به دلیل نقش خود در دوران دفاع مقدس مفتخر به دریافت نشان درجه ۲ فتح و نشان درجه نصر از مقام معظم رهبری شده و ایشان در (۱۳۷۰/۰۹/۳۰) در دیدار اعضای ستاد پیگیری قطعنامهٔ ۵۹۸ با حضور دکتر ولایتی، روحانی و چند عضو دیگر ستاد فرمودند: «هم در صحنهٔ نظامی، بحمداللَه این نظامی‌های ما – ارتش و سپاه و بسیج و فرماندهان ما – و آحاد افراد ما با فداکاری جنگیدند و دشمن را مبهوت کردند، و هم متناسب با این وضع، جبههٔ دیپلماسی نیز فعال بود؛ ما واقعاً شاهد این قضیه بودیم. بنده می‌دیدم که برادران چه زحمتی می‌کشند، چه تلاشی می‌کنند و چه غصه‌ها و رنج‌هایی را بر خودشان تحمل می‌کنند؛ این هم نتیجهٔ آن است.»

گرچه این تأییدات آشکار جایی برای طرح شبهه‌های سیاسی باقی نمی‌گذارد، اما فرد مدعی چنان با مباحث مذاکرات ۵۹۸ بیگانه است که متوجه نیست به جز هفته‌های نخستین جنگ، صدام هیچ‌گاه جرأت صحبت از واگذاری اروندرود را نداشت‌. آنچه در مذاکرات ۵۹۸ از سوی هیأت عراقی مطرح شد لایروبی اروندرود بود.

توجه به این واقعیت تاریخی ضروری است که توافق نهایی میان ایران و عراق پیرامون لایروبی اروندرود براساس توافق ۱۹۷۵، سی سال پس از پایان جنگ، در دوران ریاست‌جمهوری دکتر روحانی حاصل شد. ایشان در دوران ریاست‌جمهوری خود موفق شد تا در نتیجه توافق با عراق و اعلام لایروبی اروندرود، رسماً خط تالوگ را به عنوان خط مرزی دو کشور تثبیت کند. او در نخستین ماه‌های ریاست‌جمهوری با نخست‌وزیر وقت عراق برای پاکسازی و لایروبی سریع اروندرود توافق کرد (۱۴ آذر ۱۳۹۲) و در سفر به بغداد بیانیه‌ای رسمی با نخست‌وزیر وقت عراق منتشر و در آن اعلام شد: «در خصوص شط‌‌العرب، طرفین بر عزم راسخ خود بر اجرای «عهدنامه مربوط به مرز دولتی و حسن همجواری بین ایران و عراق» مورخ ۱۳ ژوئن ۱۹۷۵ و پروتکل‌های ضمیمه و موافقتنامه‌های تکمیلی آن، با حسن‌نیت و با دقت، تأکید کردند و براین اساس، طرفین تصمیم گرفتند تا عملیات مشترک پاکسازی و لایروبی شط‌العرب را به منظور بازگرداندن کانال اصلی قابل کشتیرانی (تالوگ) بر اساس عهدنامه ۱۹۷۵ مذکور و پروتکل مربوطه آن در اسرع وقت آغاز کنند.« (۲۱ اسفند ۱۳۹۷) توافقی که دکتر روحانی آن را پایان جنگ تحمیلی می‌داند. (سخنرانی در مراسم هفتمین سالگرد رحلت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، ۲۱ دی ۱۴۰۲)

این فرد کشفیات جعلی‌اش را دقیقاً پس از این دستاورد بزرگ و تاریخی بیان کرد و ناخرسندی‌اش را از این توفیق ملی نشان داد.

ساعتی بعد، سایت حسن روحانی مطلب دیگری را منتشر کرد. فایل ویدیویی کوتاه از مصاحبه او با مرکز اسناد انقلاب اسلامی و توضیحاتش درباره مذاکره با عراق و لایروبی اروند رود.
روحانی در این مصاحبه که سوم اردیبهشت ۱۳۸۷ انجام شده است، می‌گوید:

روز دوم عراقی‌ها گفتند ما به جای این بحث‌های بیخودی با هم توافق کنیم و لایروبی را شروع کنیم در اروند. حالا چرا می‌گفتند لایروبی ؟ غیر از اینکه می‌خواستند اروندرود لایروبی بشود و بتوانند کشتیرانی کنند. ظاهر دعوا این بود که بر سر خط تالوگ و اروند، طبق ۱۹۷۵ که خط تالوگ مرز ایران و عراق است برای لایروبی شیوه خاصی پیش بینی شده، گفته اول باید دفتری تشکیل بشود ایران و عراق تحت عنوان دفار سی بی سی. دفتر سی بی سی باید تعین کند چگونه لایروبی انجام بگیرد.عراقی ها می گفتند نه الان سازمان های بین المللی بیایند وکمک کنند و حالا وقت این حرفها نیست. بیایند کشتی های غرق شده را ببرند. بعد بیایند لایروبی کنند. دبیر کل هم می گفت که ما حاضریم کمک کنیم. کشورهای داوطلب را فرا بخوانیم بیایند. خب لایروبی اروند خرج بالایی دارد و هنوز هم انجام نشده.هنوز هم لایروبی نکرده‌ایم. لایروبی اروند خیلی خرج زیادی دارد این کار. سازمان های بین المللی بیایند . کشورهای داوطلب بیایند.این لایروبی را انجام بدهند.

The post قضیه اروندرود چه بود؟ appeared first on سایت خبری تحلیلی رصد خبر.